بهدنبال رسیدن طوفان ملیسا به خشکی در جامائیکا بهعنوان یکی از قدرتمندترین طوفانهای اقیانوس اطلس در ۱۵۰ سال اخیر، دهها نفر در کشورهای مختلف کارائیب جان خود را از دست دادند، هزاران خانه ویران شد و زیرساختهای حیاتی در سه کشور بهشدت آسیب دید.
طوفان ملیسا در نخستین برخورد با خشکی، با سرعتی معادل ۲۹۵ کیلومتر بر ساعت به سواحل جامائیکا برخورد کرد. به گزارش سیانان، ملیسا هنگام ورود به جامائیکا، بهعنوان یک طوفان رده پنج، خسارات سنگینی برجای گذاشت و اکنون در مسیر حرکت بهسوی برمودا قرار دارد.
بر پایه پیشبینیهای هواشناسی، ملیسا به احتمال زیاد وارد خاک اصلی آمریکا نخواهد شد و در عوض، از کنار برمودا عبور خواهد کرد.
این طوفان سهمگین، که از نظر سرعت و فشار، از طوفان معروف کاترینا نیز قویتر توصیف شده، با عبور از جامائیکا، کوبا، هائیتی و جمهوری دومینیکن، خسارات گستردهای برجای گذاشت و هماکنون ارزیابی دامنه واقعی آسیبها بهدلیل قطع ارتباطات و نبود برق در بسیاری از مناطق آسیبدیده، با تاخیر روبهروست.
جامائیکا: بدترین ضربه در تاریخ ثبتشده طوفانها
ملیسا نخستین بار سهشنبه در جامائیکا به خشکی رسید. تصاویر ماهوارهای و هوایی که از مناطق جنوبغربی جزیره منتشر شده، شهرهایی مانند «بلک ریور» و «وایت هاوس» را به ویرانههایی از گل، آوار و ساختمانهای فروپاشیده تبدیل شده نشان میدهد.
دزموند مککنزی، وزیر دولت محلی جامائیکا، چهارشنبه اعلام کرد که چهار جسد در استان سنت الیزابت پیدا شده و همگی قربانی مستقیم طوفان ملیسا هستند. به گفته دولت، بیش از ۲۵ هزار نفر همچنان در پناهگاهها اسکان داده شدهاند.
برق ۷۷ درصد جزیره چهارشنبه همچنان قطع بود و بهدلیل «قطع کامل ارتباطات»، ارزیابی خسارات در برخی مناطق ممکن نیست.
ریچارد تامپسون، رییس موقت سازمان مدیریت بحران، در گفتوگو با شبکه خبری نیشنواید گفت: «برقراری ارتباط با مناطق آسیبدیده و تخمین خسارات بهدلیل قطع سراسری بسیار دشوار شده است.»
در شهرستان سنت الیزابت، رانش زمین راههای اصلی شهر سانتا کروز را مسدود کرده و خیابانها به باتلاقی از گل تبدیل شدهاند. مدارس، بیمارستانها، نیروهای امداد و پلیس در برخی شهرها زیر آب رفتهاند و توان عملیاتی ندارند.
ریچارد سولومون، شهردار بلک ریور، وضعیت را «فاجعهبار» توصیف کرده و در کنفرانس خبری خواستار کمک فوری دولت و نهادهای بینالمللی شد. دولت جامائیکا با همکاری سازمان ملل و چندین نهاد امدادی، ارسال کمکها به مناطق بحرانی را آغاز کرده است.
کوبا: خانههای فروپاشیده و تخلیه ۷۳۵ هزار نفر
پس از جامائیکا، طوفان ملیسا چهارشنبه با قدرت رده سه به کوبا رسید و به گفته میگل دیاز کانل، رییسجمهوری این کشور، «خسارات گستردهای» به بار آورد. رانش زمین، سیلاب، ویرانی خانهها و قطع راههای ارتباطی در استان سانتیاگو و دیگر نواحی شرقی، صدها روستا را بهطور کامل از جهان خارج جدا کرده است.
رسانههای محلی از تخریب بخشهایی از بیمارستان «خوان برونو زایاس» در سانتیاگو خبر دادهاند. دیوارهای بتنی فرو ریخته، شیشههای شکسته، و بخشهای درمانی ویرانشده تنها بخشی از آسیبها به زیرساختهای حیاتی این منطقه است.
دولت کوبا اعلام کرد که بیش از ۷۳۵ هزار نفر را پیش از رسیدن طوفان تخلیه کرده و به پناهگاههای اضطراری منتقل کرده است. موسسه ملی منابع آبی کوبا میزان بارندگی در برخی مناطق مانند «چارکو رِدوندو» را ۳۸ سانتیمتر و در «لاس ویاس» را ۳۶ سانتیمتر گزارش داده است.
طوفان ملیسا در شرایطی کوبا را هدف قرار داد که این کشور با بحران شدید اقتصادی، کمبود سوخت و غذا، و قطع مکرر برق روبهرو است و مقامها نسبت به تشدید بحران انسانی هشدار دادهاند.
هائیتی: مرگبارترین آمار قربانیان
در هائیتی، که طوفان مستقیماً به آن نرسید، شدت بارندگیها و رانش زمین موجب مرگ دستکم ۲۵ نفر شده است. به گفته آژانس حفاظت مدنی هائیتی، ۲۰ نفر از کشتهشدگان و ۱۰ نفر از مفقودان، کودکان و ساکنان شهر بندری «پتی گواف» بودهاند؛ جایی که رودخانه محلی طغیان کرد و دهها خانه را با خود برد.
استیون گوآدار، یکی از بازماندگان در گفتوگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «هر چهار فرزندم را از دست دادم. بچهای یک ماهه، یکی ۷ ساله، یکی ۸ ساله و یکی دیگر هم نزدیک تولد ۴ سالگی بود.» پیکرهای بیجان قربانیان، در میان آوار و گل شناسایی شدهاند.
چارلی سنتویل، وکیل ساکن این شهر که در دوران کودکی در پتیگواف زندگی کرده، گفت: «مردم جیغ میزدند، دنبال بچههای گمشدهشان میگشتند. کسانی که همهچیزشان را از دست دادهاند.» او اکنون در آپارتمان کوچک خود میزبان دوستانی است که خانهشان را از دست دادهاند و میگوید: «کاری که بتوانم انجام میدهم، اما اوضاع برای همه خیلی سخت است.»
بحرانی منطقهای با واکنش بینالمللی
در حالیکه ملیسا بهعنوان یک طوفان رده دو به سوی برمودا حرکت میکند، هشدارهایی درباره طوفانهای شدید، سیلاب و بالا آمدن سطح آب در باهاما و برمودا صادر شده است.
مقامات برمودا پل ارتباطی با جزیره سنت دیوید را بستهاند، مدارس و سیستم حملونقل دریایی را متوقف کردهاند و اقدامات احتیاطی گستردهای را به اجرا گذاشتهاند.
دولت بریتانیا اعلام کرده که ۲/۵ میلیون پوند کمک اضطراری برای نجات جان شهروندان بریتانیایی و ارسال تجهیزات بشردوستانه اختصاص داده است.
آمریکا نیز با اعزام تیمهای امدادی و نجات به منطقه، از جمله در کوبا و جامائیکا، حمایت خود را از تلاشهای امدادی اعلام کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، گفت: «برای کمک فوری بشردوستانه به قربانیان آمادهایم.»
در همین حال، کارشناسان نگرانند که این طوفان، بهویژه در کوبا، بحران اقتصادی، قحطی، قطع برق و بیثباتی را تشدید کند. سازمانهای جهانی هشدار دادهاند که بازسازی مناطق آسیبدیده ممکن است ماهها به طول بینجامد و نیازمند بسیج بینالمللی خواهد بود.
دانشمندان بریتانیایی مطالعهای برای بررسی این موضوع آغاز کردهاند که آیا آلودگی هوا میتواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، میتواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماریهایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راهاندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان میدهد هوایی که تنفس میکنیم چگونه میتواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سالهای اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان دادهاند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل میشوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده میتوانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق میتواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماریها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیستها بهتازگی دریافتهاند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماریهای نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما میخواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا میتوانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلقهای ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیونها، کارخانهها، گرد و غبار، گردهها، آتشفشانها، آتشسوزیهای جنگلی و منابع دیگر تولید میشوند و بهعنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا بهطور ساده PM2/5 شناخته میشوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازکتر از موی انسان است و بهقدری کوچکاند که میتوانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پیام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز میشوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنالهای بویایی را از گیرندههای موجود در بینی دریافت کرده و پردازش میکند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر میرسد که پیام۲.۵ها در مغز، از سوی سلولهای ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب میشوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز میشود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش میرود و منجر به زوال عقل میشود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پیام۲.۵ها موجب تشکیل تودههایی در بافت مغز میشوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیستشناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماریهای مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمیدانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را بهطور مستقیم تحریک میکنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیبپذیر در حال وقوع است، تسریع میکنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف میتواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسمها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است بهطور مستقیم فرآیند تجمع پروتئینها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی تودههای پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلولهای بدن تداخل دارند و باعث میشوند حذف پروتئینهای عامل بیماریهایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پیام۲.۵ها به وسیله سلولهای ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث میشوند که این سلولها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایشهای درونکشتگاهی روی سلولهای بنیادی انسانی و همچنین مدلهای حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسمها را با جزییات بیشتری درک کنیم، میتوانیم از این دانش برای توسعه درمانهایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگیهای هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماریهای مغزی پیشگیری کنیم.
یافتههای یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماریهای کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما میتواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماریهای عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، قرار گرفتن طولانیمدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماریهای عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماریها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گستردهای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامعتری از پیامدهای مرتبط ارائه میدهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماریهای عفونی را تشدید میکند.»
زنگ خطر بیماریهای پنهان
این مطالعه همچنین نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشهگیری شود و درد مفاصل و بیتحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان میدهد که تاکنون در ارزیابیهای مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرمتر یا سیل مداوم ممکن است با بیماریهای مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی را تشدید میکند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کردهایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گامهای بعدی شامل تجزیه و تحلیل دادههای بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر میگذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض میکند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسان رخ داده، با پدیده النینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرمترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.