اورشلیمپست در گزارشی نوشت واحد اطلاعات، برنامهنویسی، سایبری، ارتباطات و داده ارتش اسرائیل به نام «ماتسپن» در عملیات «طلوع شیران» دامنه کامل قابلیتهای دادهمحور خود را تا فاصله بیش از ۱۵۰۰ کیلومتری به درون خاک ایران گسترش داد و نقشی حیاتی در ضربه آغازین جنگ ۱۲ روزه ایفا کرد.
بهنوشته اورشلیمپست واحد اطلاعاتی و سایبری ارتش اسرائیل موسوم به «ماتسپن» (Matzpen) به معنای قطبنما در زمینه برنامهنویسی، دادهکاوی و ارتباطات نظامی فعالیت دارد و در رشته عملیات نظامی اسرائیل در دو سال گذشته از غزه تا ایران نقشی پررنگ ایفا کرده است.
اورشلیمپست در گزارش خود نقش واحد اطلاعاتی و سایبری ارتش اسرائیل را کلیدی خوانده و نوشته است که این واحد در گسترش توانمندیهای دادهمحور ارتش اسرائیل در عملیاتهای اخیر از غزه تا ایران اقدامات موثری انجام داده است.
بهنوشته این روزنامه، ماتسپن که زیرمجموعه اداره اطلاعات ارتش اسرائیل (آمان) است، در همکاری نزدیک با موساد و شاباک (سرویس امنیت داخلی اسرائیل) نرمافزارها و الگوریتمهایی طراحی کرده که اکنون در عملیاتهای فرامرزی از جمله جنگ اخیر با جمهوری اسلامی به کار گرفته شدهاند.
در جریان عملیات «طلوع شیران» در خرداد ماه ۱۴۰۴، ماتسپن توانست تمامی ظرفیتهای کلانداده خود را تا فاصله بیش از ۱۵۰۰ کیلومتری به درون خاک ایران گسترش دهد. این فناوری در همان «ضربه آغازین» جنگ که تهران را غافلگیر کرد، نقشی اساسی داشت و واکنش حکومت ایران را بهگفته منابع اسرائیلی بهطور قابلتوجهی کند کرد.
اگر تا پیش از این، رساندن نرمافزارها و سامانههای جدید به میدانهای نبرد نزدیک مانند غزه یا جنوب لبنان چالش محسوب میشد، بهکارگیری این زیرساخت در کشوری دوردست مانند ایران سطح کاملاً تازهای از توانایی فنی را نشان داد.
تحول در میدان نبرد دیجیتال
هرچند دادهها در جهان دیجیتال از مرزهای جغرافیایی فراتر میروند، اجرای موثر این عملیات مستلزم شبکههای فیزیکی، سرورهای رمزگذاریشده، و اتصال امن ماهوارهای بود. اسرائیل برای نخستین بار توانست جریان مداوم دادههای مکانی را از هزاران کیلومتر دورتر، شامل محل دقیق آخرین بمبارانها یا شلیک موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی، در زمان واقعی دریافت کند.
بهنوشته اورشلیمپست، ماتسپن دهها نرمافزار را همزمان توسعه میدهد تا توان تهاجمی و دفاعی ارتش را ارتقا دهد. فرایندی که در گذشته ممکن بود ماهها یا سالها طول بکشد، اکنون طی چند هفته انجام میشود. هدف، فراهم کردن محیطی کاربرپسند برای فرماندهان میدانی است تا بدون درگیری با پیچیدگی فنی، بتوانند بهسرعت تصمیم بگیرند.
یکپارچگی میان ارتش، موساد و شاباک
براساس این گزارش، برنامهنویسان ماتسپن میکوشند تا انتقال داده میان ارتش، موساد و شاباک به شکلی انجام شود که ماموران و فرماندهان عملاً متوجه مسائل فنی پشتصحنه نشوند. در این فرآیند اطلاعات جمعآوریشده از پهپادها، سنسورها و منابع اطلاعاتی مختلف، در ابردادههای ارتش ذخیره و بهصورت خودکار میان نهادها به اشتراک گذاشته میشود.
داده در خدمت تاکتیک
بهنوشته اورشلیمپست یکی از اهداف اصلی این نرمافزارها، بهروزرسانی مداوم موقعیت نیروهای دشمن و کاهش خطر آتش به خودی است. ماتسپن نقشهبرداری دیجیتال نیروهای خودی را تا حد چند متر دقیق کرده است. دادههای بهدستآمده از صدها پهپاد، سنسور و ماهواره در زمان واقعی پردازش و به تیمهای حمله منتقل میشود تا پاسخهای سریعتر و دقیقتری داده شود.
افزایش سرعت پاسخ به حملات راکتی حماس، حزبالله و تیمهای پرتاب موشک ایران سبب شده تا به گفته مقامهای اسرائیلی، بسیاری از گروههای دشمن از حمله مجدد خودداری کنند.
هوش مصنوعی در ارتش اسرائیل
ماتسپن همچنین نسخه نظامی مخصوص به خود از چت جیپیتی را توسعه داده که به افسران اجازه میدهد با فرمان صوتی و در لحظه با دادههای نظامی تعامل کنند. این چتبات با فرهنگ و واژگان ارتش اسرائیل تطبیق دارد و به فرماندهان اجازه میدهد در حین حرکت در میدان نبرد، به اطلاعات زنده دسترسی داشته باشند.
نقش ماهوارهها و سامانههای نقشهبرداری
اورشلیمپست در ادامه گزارش خود نوشته است که پلتفرمی بهنام MAPIT دادههای تصویری ماهوارهها و هواپیماهای شناسایی را با مدلهای سهبعدی ادغام میکند و آنها را در اختیار نیروهای زمینی میگذارد.
وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرده که قادر است روزانه صدها هزار کیلومتر مربع از خاک ایران را پایش کند.
از دفاع فعال تا ردیابی بمبهای دستساز
طبق این گزارش، برنامههای ماتسپن اکنون مکان دقیق مینها و مواد منفجره را با دقت چند متری مشخص میکنند، امکانی که میتواند برای واحدهای زندگی حکم مرگ و زندگی داشته باشد.
در حوزه دفاع سایبری نیز ماتسپن زیرساختهایی را برای محافظت از سامانههای ارتش در برابر نفوذ خارجی فراهم میکند، هرچند تمرکز اصلی این واحد همچنان بر تقویت توان تهاجمی دیجیتال اسرائیل است.
به گفته منابع نظامی اسرائیل، ماموریتهای ماتسپن اکنون از جمعآوری اطلاعات تا هدایت حملات پهپادی و تحلیل رفتار دشمن را در بر میگیرد و در هر گام، دادههای عظیم و الگوریتمهای یادگیری ماشینی نقش محوری در آن دارند.
در حالی که ارتش اسرائیل بهتدریج در حال عبور از وضعیت جنگی به دوران پس از جنگ است، کارشناسان نظامی معتقدند که چالشهای آینده، ماتسپن را بیش از پیش در قلب تصمیمسازیهای امنیتی اسرائیل قرار خواهد داد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
