دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در گفتوگو با شبکه آربیسی در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ که روسیه را «ببر کاغذی» توصیف کرده بود، گفت: «روسیه قطعاً ببر نیست. روسیه بیشتر به خرس تشبیه میشود؛ و چیزی به نام خرس کاغذی وجود ندارد. روسیه یک خرس واقعی است.»
این موضع یک روز پس از آن مطرح شد که ترامپ گفت اوکراین قادر است همه سرزمینهای اشغالشده را بازپس گیرد و روسیه را «ببر کاغذی با اقتصادی در حال فروپاشی» توصیف کرد.
آسوشیتدپرس چهارشنبه دوم مهر در گزارش خود تاکید کرد بازسازی توان موشکی برای جمهوری اسلامی حیاتی است، زیرا تهران احتمال میدهد در آینده نزدیک دور تازهای از جنگ با اسرائیل رخ دهد.
بر اساس این گزارش، موشکها یکی از معدود ابزارهای بازدارندگی ایران پس از تخریب گسترده سامانههای پدافندی در جنگ اخیر هستند. سامانههایی که مقامات ایران تاکید کردهاند هرگز موضوع مذاکره با غرب نخواهند بود.
کارشناسان موشکی میگویند دستیابی به میکسرهای تولید سوخت جامد هدف اصلی تهران است؛ بهویژه با توجه به احتمال بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل در پایان ماه جاری که توسعه برنامه موشکی را نیز شامل میشود.
قرار است مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند. او احتمالا به برنامه هستهای جمهوری اسلامی خواهد پرداخت و حفظ توان موشکی حکومت ایران را «ضرورتی برای بازدارندگی» خواهد خواند.
سایتهای تخریب شده و اهمیت میکسرها
میکسرهای موسوم به «سیارهای» تیغههایی دارند که به دور یک محور مرکزی میچرخند و برای ترکیب یکنواخت سوخت جامد ضروریاند. ایران در گذشته برخی قطعات و مواد مرتبط با سوخت موشک را از چین خریداری کرده و کارشناسان میگویند که ممکن است دوباره به این مسیر روی بیاورد.
آسوشیتدپرس نوشت تصاویر ماهوارهای ماه جاری نشان میدهد در دو سایت پارچین و شاهرود، ساختوساز در حال انجام است.
به گفته سم لِیر، پژوهشگر مرکز جیمز مارتین، ساختمانهای مخصوص ترکیب سوخت در حال تعمیر هستند.
حملات اسرائیل به این منطقه، ظاهرا با هدف تخریب همین ساختمانها و تجهیزات صورت گرفت.
ایران پایگاههای تولید موشک سوخت جامد در پارچین، خُجیر و شاهرود دارد که حتی پیش از جنگ اخیر (در اکتبر ۲۰۲۴) هدف حملات اسرائیل قرار گرفتند.
سرعت بازسازی این تاسیسات نشاندهنده جایگاه محوری برنامه موشکی برای تهران است؛ در حالی که سایتهای هستهای آسیبدیده شاهد چنین فعالیتی نبودهاند.
پیامدهای جنگ و ظرفیت تولید
به گزارش اندیشکده یهودی امنیت ملی آمریکا، ایران در جنگ ۱۲ روزه، ۵۷۴ موشک بالستیک به سمت اسرائیل شلیک کرد و پیشتر در تبادل آتشهای محدود، ۳۳۰ موشک دیگر پرتاب کرده بود.
ارتش اسرائیل پیش از این ظرفیت زرادخانه ایران را حدود دو هزار و ۵۰۰ موشک برآورد کرده بود که به این ترتیب بیش از یکسوم این ذخایر مصرف شده است.
کارل پارکین، پژوهشگر مرکز جیمز مارتین، به آسوشیتدپرس گفت که حکومت ایران پیش از جنگ در مسیر تولید بیش از ۲۰۰ موشک سوخت جامد در ماه قرار داشت. ظرفیتی که باعث شد تاسیسات ساخت موشک، هدف اصلی حملات باشند: «اسرائیل تولید مخلوط سوخت را گلوگاه اصلی برنامه میدانست. اگر ایران بر این محدودیت غلبه کند، میتواند دوباره به تولید انبوه بازگردد.»
عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع جمهوری اسلامی، بیش از یک ماه پیش اعلام کرد: «جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل برخی اولویتهای ما را تغییر داده است. اکنون تمرکز بر تولید تجهیزاتی با دقت و توان عملیاتی بالاتر است.»
نقش چین و معادلات منطقهای
جمهوری اسلامی ممکن است برای تهیه میکسر و سوخت موشک به چین متکی شود. مواد شیمیایی مشابهی که احتمالا در انفجار بزرگ بندر رجایی در بندرعباس نقش داشتند. حادثهای که دستکم ۷۰ کشته بر جای گذاشت.
چند روز پس از آن، آمریکا شرکتهای چینی مرتبط با فروش مواد پیشران به ایران را تحریم کرد.
گزارشها حاکی است سپاه پاسداران پیشتر یک میکسر سیارهای به تاسیسات زیرزمینی ساخت موشک در مصیاف سوریه منتقل کرده است.
ارتش اسرائیل پیش از این تصاویری منتشر کرد که شباهت دستگاه موجود در این مرکز به محصولات شرکتهای چینی را نشان میداد.
پزشکیان اوایل شهریور ماه همراه مقامهای نظامی در رژه «روز پیروزی» چین شرکت کرد. با این حال دولت ایران گزارشی درباره محتوای گفتوگوها با شی جینپینگ ارائه نکرد و رسانههای دولتی چین هم به درخواست احتمالی تهران برای کمک اشارهای نکردند.
وزارت خارجه چین در واکنش به پرسشها اعلام کرد که پکن «مایل است از نفوذ خود برای کمک به صلح و ثبات خاورمیانه استفاده کند» و از حمایت از «حاکمیت و امنیت ایران» سخن گفت.
آینده برنامه موشکی جمهوری اسلامی
کارشناسان میگویند پکن میتواند علاوه بر سوخت، سیستمهای هدایت و ریزپردازندههای لازم را نیز برای موشکهای ایران فراهم کند.
یک کارشناس از اندیشکده هادسون معتقد است که اگر حکومت ایران از روابط خود با چین برای تقویت توان نظامی استفاده کند، «جنگ ۱۲ روزه تنها یک وقفه کوتاه خواهد بود نه شکستی تعیینکننده».
به گفته لِیر نیز اگر تهران تولید را به سطح پیش از جنگ بازگرداند، «حجم بالای موشکهای ساخته شده» کار اسرائیل را برای «نابود کردن یا رهگیری» دشوارتر خواهد کرد.
این پژوهشگر مرکز جیمز مارتین گفت: «ایران به وضوح سرمایهگذاری بزرگی روی برنامه موشکی خود کرده و بعید است هرگز حاضر به مذاکره برای کنار گذاشتن آن شود.»
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، سازمان آتشنشانی تایوان چهارشنبه دوم مهر اعلام کرد ۱۲۹ تن در شهرستان هوالین در شرق این جزیره پس از طغیان یک دریاچه سد و ورود سیلاب به شهر گوانگفو، ناپدید شدند.
طوفان راگاسا از دوشنبه بخشهای بیرونی این جزیره را درنوردیده است.
بسیاری از ساکنان این شهر توریستی از عدم هشدار به موقع مقامات تایوانی که معمولا در جابهجایی مردم از مناطق خطر سریع عمل میکنند، انتقاد کردند.
امواج بلند طوفان راگاسا به سواحل شرقی و جنوبی هنگکنگ رسید و آب دریا وارد خیابانها و مناطق مسکونی شد.
کاربران شبکههای اجتماعی ویدیوهایی از ورود آب به هتل فولرتون در جنوب جزیره منتشر کردند.
در این تصاویر، آب از درهای شیشهای هتل وارد شده و کف ساختمان را پوشانده است.
چین در آماده باش کامل
سازمان امور دریایی چین برای نخستین بار در سال جاری «هشدار قرمز» برای امواج صادر و پیشبینی کرد امواج طوفانی تا ارتفاع ۲.۸ متر در بخشهایی از استان گوانگدونگ ایجاد شود.
چیم لی، کارشناس ارشد انرژی و تغییرات اقلیمی در واحد اطلاعات اکونومیست گفت: «دلتای رودخانه پیرل یکی از آمادهترین مناطق برای مقابله با طوفان محسوب میشود و به همین دلیل انتظار نداریم اختلالات گستردهای رخ دهد.»
تخلیه گسترده در گوانگدونگ
انتظار میرود راگاسا پس از عبور از حدود ۱۰۰ کیلومتری جنوب هنگکنگ، بعدازظهر چهارشنبه به سواحل جنوب چین برسد.
شهرهای گوانگژو، شنژن، فوشان و دونگگوان که در مسیر طوفان قرار دارند، حدود ۵۰ میلیون نفر جمعیت دارند.
وزارت مدیریت بحران چین سهشنبه دهها هزار چادر، تخت تاشو و تجهیزات امدادی به گوانگدونگ ارسال کرد.
تاکنون بیش از ۷۷۰ هزار نفر از مناطق در معرض خطر تخلیه شدهاند.
رسانههای محلی گزارش دادند برخی مغازهها و رستورانها کامیونهای بزرگ را مقابل ویترینهای خود پارک کردهاند تا از طوفان محافظت شوند.
هشدار موجهای طوفان و آمار تلفات
سازمان امور دریایی چین در مورد خطر بالای سیل در شنژن، بهویژه در نواحی کمارتفاع هشدار داد.
انتظار میرود هشدار طوفان تا پنجشنبه ادامه یابد.
مقامات هنگکنگ سطح هشدار طوفان را از ۱۰ به هشت کاهش دادند اما شهر همچنان تعطیل است.
بر اساس آمار مقامات بهداشتی، طوفان تاکنون ۵۰ نفر را مجروح کرده و ۷۹۱ نفر در ۵۰ پناهگاه اضطراری دولتی جای گرفتهاند.
در همین حال، کازینوهای ماکائو تصمیم به تعطیلی سالنهای خود گرفتند. مهمانان مقیم در هتلهای این شهر نیز اجازه خروج ندارند.
راگاسا هفته گذشته در غرب اقیانوس آرام شکل گرفت و با بهرهگیری از آبهای گرم دریا و شرایط جوی مناسب، بهسرعت قدرت گرفت.
این طوفان دوشنبه با سرعت باد بیش از ۲۶۰ کیلومتر در ساعت به بالاترین رده یعنی پنج رسید.
اکنون راگاسا به طوفان رده سه تبدیل شده اما همچنان میتواند درختان و تیرهای برق را سرنگون کند، شیشهها را بشکند و به ساختمانها آسیب بزند.
کرملین چهارشنبه دوم مهر ماه اظهار نظر ترامپ که روسیه را «ببر کاغذی» توصیف کرد، نادیده گرفت و گفت ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، به تلاشهای رییسجمهوری آمریکا برای حلوفصل مناقشه اوکراین احترام میگذارد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت: «روسیه یک خرس است، نه ببر و چیزی به نام خرس کاغذی وجود ندارد.»
ترامپ سهشنبه اول مهر در دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، گفت باور دارد اوکراین میتواند تمام سرزمینهای تصرفشده از سوی روسیه را باز پس بگیرد و حتی فراتر هم برود.
او اندکی پس از دیدار با زلنسکی در حاشیه نشست عمومی سازمان ملل متحد در تروث سوشال، شبکه اجتماعی خود، روسیه را «ببر کاغذی» خواند و نوشت که اوکراین باید اکنون اقدام کند چون روسیه با «مشکلات بزرگ» اقتصادی روبهروست.
این اظهارات تغییری ناگهانی و چشمگیر در لحن کاخ سفید به سود اوکراین است.
خبرگزاری رویترز اول مهر در گزارشی نوشت امیدهای اوکراین برای اعمال تحریمهای سختتر آمریکا علیه روسیه، کمرنگ شده است.
پسکوف در پاسخ به اظهارات ترامپ، در یک مصاحبه رادیویی گفت که ارتش روسیه در اوکراین در حال پیشروی است: «پویایی جبهه بهوضوح قابل مشاهده است.»
او تاکید کرد که «ثبات اقتصاد روسیه تضمین شده» است.
همزمان، فرماندار منطقه باشقیرستان روسیه، در کانال تلگرامی خود اعلام کرد مجتمع پتروشیمی سالاوات، یکی از بزرگترین مجتمعهای روسیه، هدف حمله پهپادهای اوکراینی قرار گرفته است.
این دومین حمله به این مجتمع در کمتر از یک هفته گذشته است.
رادیی خبیروف چهارشنبه دوم مهر تاکید کرد: «گازپروم نفتخیم سالاوات بار دیگر هدف حمله تروریستی پهپادی قرار گرفت. در حال ارزیابی میزان خسارت هستیم. همه نیروهای امدادی در محل حضور دارند و اقدامات اطفای حریق در جریان است.»
اوکراین در هفتههای اخیر حملات پهپادی خود را به زیرساختهای نفت و گاز روسیه شدت بخشیده و پالایشگاهها و خطوط لوله صادراتی را هدف قرار داده است.
این در حالی است که به نظر میرسد مذاکرات صلح با مسکو به بنبست رسیده است.
ترامپ سهشنبه گفت که کشورهای عضو ناتو باید در صورت ورود هواپیماهای روسیه به حریم هواییشان، آنها را سرنگون کنند.
زمانی که از ترامپ پرسیده شد آیا آمریکا در چنین شرایطی از متحدان ناتو حمایت خواهد کرد یا نه، او پاسخ داد: «بستگی به شرایط دارد.»
لحن ترامپ از مراسم استقبال و دیدار او با پوتین در یک پایگاه نظامی در آلاسکا در ماه گذشته، تفاوت زیادی کرده است.
طبق این گزارش، رییسجمهوری آمریکا این دیدار را «مهمترین جلسهای» توصیف کرد که در ۲۴ ساعت اخیر داشته است.
در این نشست که رهبران اردن، امارات متحده عربی، اندونزی، پاکستان، ترکیه، قطر، عربستان سعودی و مصر حضور داشتند، درباره راههای پایان جنگ غزه و دستیابی به آتشبس دائمی گفتوگو شد.
ترامپ در آغاز این جلسه رو به رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه که کنار او نشسته بود، گفت: «ما این را به یک دیدار مهم تبدیل میکنیم.»
آمریکا خواهان جلب موافقت کشورهای عربی برای اعزام نیروهای نظامی به غزه به منظور تسهیل خروج اسرائیل و نیز تامین مالی بازسازی غزه از سوی کشورهای عربی و مسلمان است.
ترامپ در ادامه صحبتهای خود به دیدار آیندهاش با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل اشاره کرد و گفت: «این جنگ خیلی طولانی شده. ما گروگانها را میخواهیم.»
نتانیاهو قرار است دوشنبه آینده برای چهارمین بار از ژانویه تاکنون با ترامپ در کاخ سفید دیدار کند. موضوع غزه در راس گفتوگوهای دو طرف قرار خواهد داشت.
ترامپ گفت: «۲۰ گروگان زنده و ۳۸ کشته وجود دارد».
او تاکید کرد: «ما قصد داریم به جنگ غزه پایان دهیم.»
وبسایت آکسیوس دوشنبه ۳۱ شهریور گزارش داد که ترامپ اول مهر ماه برنامه پیشنهادی خود را برای «صلح و نحوه اداره غزه پس از جنگ»، به گروهی از رهبران کشورهای عرب و مسلمان ارائه خواهد داد.
آکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی و دو مقام عرب نوشت که این طرح مشخصترین پیشنهاد ترامپ تاکنون برای پایان دادن به جنگ غزه است.
بر اساس این گزارش، قرار بود ترامپ علاوه بر موضوع آزادی گروگانها و پایان جنگ، درباره اصول خروج نیروهای اسرائیلی از غزه و شکلگیری حکومتی بدون حضور حماس در این باریکه گفتوگو کند.
آمریکا همچنین میخواهد کشورهای عرب و مسلمان توافق کنند که نیروهای نظامی خود را در غزه مستقر کنند تا خروج اسرائیل از این منطقه امکانپذیر شود.
پرابوو سوبیانتو، رییسجمهوری اندونزی، دوشنبه اعلام کرد کشورش آماده است نیروهایی را در قالب نیروی حافظ صلح به غزه اعزام کند.
خبیروف چهارشنبه دوم مهر تاکید کرد: «گازپروم نفتخیم سالاوات بار دیگر هدف حمله تروریستی پهپادی قرار گرفت. در حال ارزیابی میزان خسارت هستیم. همه نیروهای امدادی در محل حضور دارند و اقدامات اطفای حریق در جریان است.»
این حمله ساعاتی پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا (سهشنبه اول مهر) گفت باور دارد اوکراین نه تنها میتواند همه سرزمینهای اشغالی خود را از روسیه پس بگیرد، بلکه حتی میتواند فراتر هم برود.
ترامپ اندکی پس از دیدار با زلنسکی در حاشیه نشست عمومی سازمان ملل متحد در تروث سوشال، شبکه اجتماعی خود، روسیه را «ببر کاغذی» خواند و نوشت که اوکراین باید اکنون اقدام کند چون روسیه با «مشکلات بزرگ» اقتصادی روبهروست.
زلنسکی، اظهارات ترامپ را «تغییری بزرگ» توصیف کرد.
با این حال، خبرگزاری رویترز در گزارشی تاکید کرد روشن نیست سخنان ترامپ با تغییر عمدهای در سیاست آمریکا همراه بشود.
تشدید حملات پهپادی اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه
اوکراین در هفتههای اخیر حملات پهپادی خود را به زیرساختهای گسترده نفت و گاز روسیه شدت بخشیده و پالایشگاهها و خطوط لوله صادراتی را هدف قرار داده؛ در حالیکه مذاکرات صلح با مسکو به بنبست رسیده است.
مقامات روسیه ۲۳ شهریور اعلام کردند که اوکراین در حملهای گسترده با دستکم ۳۶۱ پهپاد به خاک روسیه حمله کرده است.
این حملات موجب آتشسوزی کوتاهمدت در پالایشگاه بزرگ نفت «کیریشی» در شمالغرب این کشور شد.
به گزارش معاملهگران و فعالان توزیع سوخت، روسیه اکنون با کمبود برخی انواع فرآوردههای نفتی روبهروست، چرا که حملات اوکراین موجب کاهش ظرفیت پالایشگاهها شده و نرخ بالای بهره باعث شده جایگاههای خصوصی توان ذخیرهسازی سوخت را نداشته باشند.
اوایل ماه جاری نیز پهپادهای اوکراینی یک پالایشگاه نفت در شهر اوفا، مرکز منطقه باشقیرستان و در فاصله حدود هزار و ۴۰۰ کیلومتری از مرز اوکراین را هدف قرار دادند.
ترامپ به تازگی گفت که واشینگتن آماده است تحریمهای تازه انرژی علیه روسیه اعمال کند اما تنها در صورتی که همه کشورهای ناتو خرید نفت روسیه را متوقف کرده و اقدامات مشابهی انجام دهند.
نقش مجتمع سالاوات در تولید سوخت و مواد شیمیایی
مجتمع پتروشیمی سالاوات، علاوه بر تولید بنزین، گازوئیل و نفت سفید، فرآوردههایی مانند گازهای مایع، بوتیلالکل، پلیاتیلن، پلیاستایرن و آمونیاک نیز تولید میکند.
