هشدار حماس به نتانیاهو؛ امید بازگشت گروگانها پایان یافت
حماس در واکنش به آغاز عملیات زمینی اسرائیل در شهر غزه، شدیدترین هشدار خود را درباره سرنوشت گروگانهای اسرائیلی صادر کرد.
حماس در واکنش به آغاز عملیات زمینی اسرائیل در شهر غزه، شدیدترین هشدار خود را درباره سرنوشت گروگانهای اسرائیلی صادر کرد.
شاخه نظامی این گروه، گردانهای القسام، پنجشنبه شب در بیانیهای اعلام کرد که تصمیم بنیامین نتانیاهو برای آغاز حمله زمینی، هرگونه امید به بازگشت گروگانها را از میان برده است.
در این بیانیه که به زبان عبری خطاب به ارتش و رهبران اسرائیل منتشر شد، آمده است: «اسیران شما در محلههای شهر غزه پراکندهاند و تا زمانی که نتانیاهو تصمیم به کشتن آنها گرفته، ما نگران جانشان نخواهیم بود. آغاز و گسترش این عملیات جنایتکارانه به معنای آن است که هیچ اسیری، نه زنده و نه مرده، به شما بازگردانده نخواهد شد و سرنوشت آنها همانند رون آراد خواهد بود.»
رون آراد، افسر نیروی هوایی اسرائیل، در سال ۱۹۸۶ در لبنان ناپدید شد و سرنوشت او همچنان نامعلوم است. در بیانیه دیگری، حماس هشدار داد: «غزه به گورستان سربازانتان تبدیل خواهد شد.»
تشدید خشم داخلی در اسرائیل
هشدار حماس همزمان با اوجگیری اعتراضات داخلی در اسرائیل علیه نتانیاهو مطرح شد. خانوادههای گروگانها در تلآویو رهبری اعتراضات هفتگی را بر عهده دارند و خواستار آتشبس فوری هستند.
افی دفیرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، روز پنجشنبه در نشست خبری گفت: «گروگانها همواره در ذهن ما هستند. ما همه تلاش خود را برای جلوگیری از آسیب به آنها به کار میگیریم.»
با این حال، خانوادهها معتقدند عملیات غزه به معنای صدور حکم مرگ برای گروگانهاست. از ۴۸ گروگانی که گمان میرود همچنان در غزه باشند، تنها حدود ۲۰ نفر زنده تصور میشوند.
در ویدیویی که انجمن گروگانها و خانوادههای مفقودین منتشر کرده، عینا زنگوکر، مادر متان زنگوکرِ اسیر، در مقابل خانه نتانیاهو با گریه فریاد میزند: «بیا بیرون و بگو چطور به من دروغ گفتی که توافقی میآوری و همه را بازمیگردانی.»
فشارهای بینالمللی
در سطح بینالمللی نیز فشارها بر اسرائیل در حال افزایش است. اتحادیه اروپا، بهعنوان بزرگترین شریک تجاری اسرائیل، پیشنهاد تحریم این کشور را مطرح کرده است. همزمان، یک کمیسیون سازمان ملل اسرائیل را به «نسلکشی» متهم کرده؛ اتهامی که تلآویو بهشدت رد میکند.
غزه در محاصره و بحران انسانی
ارتش اسرائیل در آستانه تهاجم گستردهتر، حملات هوایی خود به شهر غزه را شدت بخشیده است. بمبارانهای سنگین هزاران غیرنظامی را مجبور به فرار به جنوب کرده است.
طبق برآوردها، حدود یک میلیون نفر در شهر غزه و اطراف آن زندگی میکنند. ارتش اسرائیل میگوید ۴۵۰ هزار نفر هنوز باقی ماندهاند، هرچند به نوشته شبکه سیانان منابع مستقل این آمار را تایید نکردهاند. خانوادهها پیاده، با خودرو و حتی قایقهای ماهیگیری به سمت جنوبِ مملو از جمعیت گریختهاند.
سازمان ملل بخشهایی از غزه را در وضعیت «قحطی» اعلام کرده است. وزارت بهداشت فلسطین روز پنجشنبه گزارش داد که در ۲۴ ساعت گذشته چهار نفر دیگر، از جمله یک کودک، بر اثر سوءتغذیه جان باختهاند. شمار کل قربانیان قحطی از آغاز جنگ به ۴۳۵ نفر رسیده است.
جنگ در غزه در سال ۲۰۲۳ آغاز شد، زمانی که نیروهای تحت رهبری حماس وارد جنوب اسرائیل شدند و حدود ۱۲۰۰ نفر عمدتا غیرنظامی را کشتند و ۲۵۱ نفر دیگر را ربودند. ۴۸ گروگان همچنان در غزه باقی ماندهاند که بنا بر ارزیابی اسرائیل، حدود ۲۰ نفر از آنان زنده هستند؛ بقیه یا در آتشبسها و توافقهای دیگر آزاد شدند یا جان خود را از دست دادند.
هشدارهای حماس، تشدید اعتراضات در اسرائیل، فشارهای بینالمللی و ابعاد فاجعهبار انسانی در غزه، بحران را به مرحلهای تازه و خطرناک کشانده است؛ جایی که سرنوشت گروگانها و آینده غیرنظامیان بیش از پیش در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
این روزنامه به نقل از حسام الاسطل، موسس این گروه، نوشته است که آنها «هر کسی را که زیر ستم حماس زندگی میکند» خواهند پذیرفت و آب و غذا و سرپناه کافی هم وجود دارد. او تاکید میکند آنچه تشکیل داده یک منطقه «بشردوستانه» است.
این زندانی سابق حماس کارکرد سلاح در گروهش را «دفاعی» خواند و گفت که برای تشکیل این گروه از منابع مختلفی از جمله «ایالات متحده، کشورهای اروپایی و برخی کشورهای عربی» کمک گرفته است. او در این گفتوگو به نام کشورهای عربی حامی گروهش اشاره نکرد.
الاسطل افزود: «گروه ما پیش از پذیرش افراد ابتدا بررسیهای امنیتی انجام میدهد تا اطمینان یابد تازهواردها هیچ ارتباطی با حماس ندارند.»
به گفته او در روزهای آینده ۳۰۰ تا ۴۰۰ عضو جدید به منطقه تحت حفاظت این گروه وارد میشود.
این گروه که با نام موسس آن، الاسطل، خوانده میشود، در اطراف روستای کیزانالنجار، در جنوب منطقه خانیونس، مستقر شده است. این روستا حدود یک کیلومتر با محل استقرار آوارگانِ جنگ غزه فاصله دارد.
الاسطل در گفتوگو با رسانه تایمز اسرائیل خود را «مسئول منطقه بشردوستانه جدید در خانیونس» معرفی و تلاشهای خود را با اقدامات یاسر ابوشباب مقایسه میکند.
ابوشباب نیز در ماههای اخیر با تشکیل یک گروه مسلح که به نام خودش شناخته میشود، ساختارهای امنیتی و زیرساختهای غیرنظامی در غزه ایجاد کرده و آنها را «جایگزینی برای حکومت حماس» اعلام کرده است.
به گفته الاسطل این دو گروه با هم در ارتباطند اما «هریک بهطور مستقل» عمل میکنند.
الاسطل که اکنون ۵۰ ساله است، در یکی از خانوادههای بادیهنشین خانیونس به دنیا آمده و به گفته خودش سالها در اسرائیل کار و زندگی میکرده است. او در دورانی که غزه تحت کنترل تشکیلات خودگردان فلسطین بود، در نیروهای امنیتی این تشکیلات خدمت میکرد.
الاسطل که چندین بار به زندانهای حماس افتاده، مخالف این گروه است. در روزهای گذشته چندین حساب کاربری مرتبط با حماس در شبکههای اجتماعی عکس الاسطل را منتشر و او را به همکاری با اسرائیل متهم کردهاند.
او ارتباطش با نیروهای اسرائیل حاضر در منطقه را نفی نمیکند و میگوید که گروهش با اسرائیل «هماهنگ» است و بهزودی «برای تامین آب و برق منطقه روستای کیزانالنجار به اسرائیل متکی خواهیم بود.»
این قطعنامه که پنجشنبه ۲۷ شهریور ارائه شد خواستار آتشبس «فوری و بدون قید و شرط» بود، بدون آنکه حماس را محکوم یا آزادی فوری گروگانها را مطالبه کند.
همچنین در متن این قطعنامه بر رفع محدودیتهای ورود کمکهای بشردوستانه به غزه تاکید شده بود.
مورگان اورتگاس، مشاور هیات آمریکا در سازمان ملل، گفت: «مخالفت آمریکا با این قطعنامه تعجبآور نیست. این متن نه حماس را محکوم میکند و نه حق اسرائیل برای دفاع از خود را به رسمیت میشناسد، و در عمل روایتهای دروغین به سود حماس را مشروعیت میبخشد.»
دنی دنون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، نیز این قطعنامه را «نمایش سیاسی» توصیف کرد و گفت: «برای برخی اعضای شورا این یک نمایش است، اما برای اسرائیل واقعیت روزانه است. متنی که نه حماس را محکوم کرده، نه کشتار هفتم اکتبر را، و نه خواستار خلع سلاح حماس شده است. این دیپلماسی نیست، این تسلیم است.»
او تاکید کرد: «کسانی که واقعا به آینده غزه اهمیت میدهند باید برای حذف حماس از این منطقه تلاش کنند. تا زمانی که گروگانها در دست این سازمان تروریستی هستند، هیچ آتشبسی وجود نخواهد داشت و اسرائیل فشار نظامی را ادامه خواهد داد تا همه گروگانها آزاد شوند.»
همزمان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به حماس هشدار داد که «اگر از گروگانها بهعنوان سپر انسانی استفاده کنید، تا آخرین روزها شما را تعقیب خواهیم کرد.» او به حماس گفت که «برای شما سورپرایز داریم.»
شکایت در آمریکا
اتحادیه ضدافترا در آمریکا ۲۷ شهریور شکایتی فدرال و ۷ میلیارد دلاری علیه حماس، چند گروه شبهنظامی دیگر و حامیان دولتی آنها از جمله جمهوری اسلامی ثبت کرد.
این شکایت به نمایندگی از بیش از ۱۴۰ شهروند آمریکایی که در حمله هفتم اکتبر کشته یا زخمی شدند یا خانوادههایشان آسیب دیدند، مطرح شده است.
این شکایت در دادگاه فدرال واشینگتن ثبت شد و علاوه بر جمهوری اسلامی، کشورهای سوریه و کره شمالی را نیز در بر میگیرد؛ کشورهایی که پیشتر نیز در ایالات متحده با شکایتهای حقوقی مرتبط با حمله هفتم اکتبر مواجه شدهاند. این حمله موجب آغاز جنگ جاری میان اسرائیل و حماس شد.
کمیسیون اجرایی اتحادیه اروپا چهارشنبه ۲۶ شهریور خواستار تعلیق تجارت آزاد با اسرائیل و اعمال تحریم علیه ایتامار بنگویر و بزالل اسموتریچ، دو وزیر افراطی این کشور، در واکنش به بحران انسانی در غزه شد.
اورسلا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، هفته گذشته پیشنهاد تعلیق بخشهای تجاری توافق همکاری اتحادیه اروپا و اسرائیل را در حالی مطرح کرد که این کمیسیون تحت فشار شدید برای اقدام موثرتر قرار داشت.
پیشتر منتقدان گفته بودند اتحادیه از اهرم اقتصادی خود برای تاثیرگذاری بر دولت اسرائیل استفاده نمیکند.
با این حال، هنوز اکثریت روشنی میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای این پیشنهادها که ۲۶ شهریور مطرح شد وجود ندارد؛ زیرا آلمان، بهعنوان یکی از متحدان کلیدی اسرائیل، مدتهاست در برابر چنین گامهایی مقاومت کرده است.
گاردین در گزارشی نوشت این پیشنهادها شامل تعلیق دسترسی ترجیحی اسرائیل به بازار اروپا از طریق بازگرداندن تعرفهها بر برخی کالاها و نیز توقف مزایای متقابل در حوزه مناقصههای دولتی و حقوق مالکیت فکری است.
کمیسیون اروپا همچنین خواستار تحریم علیه دو وزیر راست افراطی و رهبران شهرکنشینان خشونتطلب در کرانه باختری و همچنین ۱۰ رهبر حماس شد.
ماروش شفچوویچ، کمیسر تجارت اتحادیه اروپا، گفت بر اساس این پیشنهاد، کالاهای اسرائیلی با تعرفههایی مشابه کشورهایی که توافق تجارت آزاد با اتحادیه ندارند مواجه خواهند شد.
او افزود: «متاسفیم که مجبور به این اقدام شدهایم، اما باور داریم در شرایط بحران انسانی جاری در غزه، این تصمیم مناسب و متناسب است.»
برای تصویب تعلیق تجارت ترجیحی یا کمکهای پژوهشی، آلمان یا ایتالیا باید حمایت خود را اعلام کنند.
این دو اقدام نیازمند حمایت ۱۵ کشور از ۲۷ عضو هستند که دستکم ۶۵ درصد جمعیت اتحادیه اروپا را نمایندگی کنند.
واکنشها در اسرائیل
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائيل، در واکنش به طرح کمیسیون اروپا برای اعمال محدودیتهای اقتصادی علیه این کشور، هشدار داد که اگر این اقدامات اجرا شوند «اسرائيل بهصورت متقابل پاسخ خواهد داد.»
ساعر گفت: «اسرائيل به جنگ خود ادامه خواهد داد و با کمک دوستانش در اروپا علیه تلاشها برای صدمه زدن به آن مقابله خواهد کرد.»
رئیس انجمن تولیدکنندگان اسرائیل هشدار داد که پیشنهاد کمیسیون اروپا برای محدود کردن توافقهای تجارت آزاد کالاهای اسرائیلی به دلیل جنگ در غزه، «اقدامی جدی و نامتناسب» است که صنایع این کشور را در شرایطی که همزمان با آثار جنگ دستوپنجه نرم میکند، با مشکلات بیشتری روبهرو خواهد کرد.
ران تومر، رئیس انجمن تولیدکنندگان اسرائیل گفت: «این تصمیمی سیاسی است که در پوشش یک اقدام اخلاقی مطرح میشود و بنیانهای همکاری اقتصادی میان اسرائیل و اروپا را که طی دههها بر پایه نوآوری، آزادی تجارت و گفتوگو بنا شده، تضعیف میکند.»
