شبکه فاکسنیوز با انتشار تصاویری از یک چت با فرزند هدایتالله فرزادی، رییس زندان اوین، گزارش داد مامورانی از اسرائیل پیش از حمله هشدار داده بودند که این مقام قضایی باید برای نجات جانش، درهای زندان را باز و زندانیان را آزاد کند اما او فرار کرد.
وبسایت فاکسنیوز شنبه هفتم تیر بر اساس مجموعه پیامهای واتساپی که از طریق یک منبع اطلاعاتی اسرائیلی در اختیارش قرار گرفته، گزارش داد روز دوم تیر و پیش از حمله به اوین، یک مامور با امیرحسین فرزادی، پسر بزرگ رییس زندان، تماس گرفته است.
در این تماس به امیر دستور داده شده به پدرش بگوید درهای زندان را باز و زندانیان سیاسی را آزاد کند: «چون ظرف چند دقیقه به اوین حمله میشود.»
بر اساس این گزارش، امیر پرسیده که آیا اتفاقی برای پدرش افتاده و مامور اسرائیلی پاسخ داده به شرطی که این پیام را منتقل و پدرش را متقاعد کند، هیچ اتفاقی برای او نخواهد افتاد و زنده میماند.
منبعی که این اطلاعات را در اختیار فاکسنیوز قرار داده، گفت امیر پس از دریافت هشدار، با عمویش تماس گرفته و او با خودرویش به سمت زندان رفته تا هدایتالله فرزادی را از آنجا بیرون بیاورد.
به گفته این منبع، این دو نفر لحظاتی پیش از آغاز حملات هوایی اسرائیل به اوین، با سرعت از محل گریختهاند و از آن زمان تاکنون خبری از هدایتالله فرزادی در دست نیست.
روابط عمومی ادارهکل زندانهای استان تهران بلافاصله به این گزارش واکنش نشان داد و در اطلاعیهای، آن را «دروغپردازی و تلاش کور صهیونیستها برای منحرف کردن افکار عمومی از حمله به زندان اوین» خواند.
این اطلاعیه افزود: «طبق مستندات موجود، در زمان وقوع حمله، فرزادی به همراه یک تیم در حال بازدید از یکی از بندهای زندان بود»
جمهوری اسلامی هنوز آمار دقیقی از شمار کشتهشدگان، چه مدیران و کادر زندان و چه زندانیان محبوس در اوین، ارائه نداده است.
پیشتر اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسیده که نشان میدهد شماری از کارکنان اوین از جمله دو تن از مدیران بدنام این زندان که سابقه ریاست بندهای چهار، هفت و هشت را دارند به همراه تعدادی از نیروهای نظامی و گارد زندان کشته شدهاند.
اسکندر مومنی، وزیر کشور دولت مسعود پزشکیان، ششم تیر گفت از ساعات اولیه حمله، مقامهای امنیتی اقداماتی برای جلوگیری از فرار زندانیان انجام دادند و در این زمینه، مصوبهای برای جلوگیری از شورش یا فرار زندانیان در زندان اوین تصویب شده بود.
در روزهای گذشته گزارشهایی درباره بیخبری از وضعیت و محل نگهداری شماری از زندانیان سیاسی محبوس در اوین پس از انتقال زندانیان به دیگر زندانها، منتشر شده است.
تحریم فرزادی از سوی آمریکا و اروپا به دلیل نقض فاحش حقوق بشر
فاکسنیوز یادآوری کرد فرزادی که از شهریور ۱۴۰۱ مدیر زندان اوین بوده، به نقض فاحش حقوق بشر، از جمله شکنجه و قتل فعالان و زندانیان سیاسی، متهم است.
اتهامات علیه او شامل ضرب و شتم، گرسنگی دادن، خشونت جنسی علیه زندانیان زن و قتل است.
آمریکا و اتحادیه اروپا پیشتر فرزادی را تحریم کرده بودند.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر در بیانیهای برای تحریم فرزادی نوشته بود تعداد زیادی از معترضان خیزش انقلابی سال ۱۴۰۱، پس از بازداشت و انتقال به زندان اوین، مورد شکنجه و دیگر اشکال سوءرفتار جسمی قرار گرفتند.
فرزادی پیش از حضور در زندان اوین، ۱۰ سال در زندان دیزلآباد کار کرده بود.
او در دیزلآباد کرمانشاه به سازماندهی برای قطع عضو زندانیانی با جرایم کوچک در ملاءعام مشهور بود.
وزارت خزانهداری آمریکا گفته بود فرزادی در دوره ریاستش بر زندان تهران بزرگ (فشافویه)، بر «شکنجه و بدرفتاری با زندانیان» نظارت داشته است.
اتحادیه اروپا نیز اواخر فروردین امسال در اطلاعیهای، از تحریم فرزادی و شش فرد و دو نهاد جمهوری اسلامی بهدلیل نقش آنها در بازداشت و زندانی کردن شهروندان اروپایی در ایران خبر داده بود.
ترامپ در مصاحبهای با فاکسنیوز که بخشی از آن شنبه هفتم تیر پخش شد، درباره احتمال خروج اورانیوم غنیشده از سایت فردو گفت جمهوری اسلامی چیزی را از سایتهای هستهای خود جابهجا نکرده است چون در لحظه حمله، همه «سعی میکردند زنده بمانند».
او گفت: «فکر نمیکنم این کار را کرده باشند.»
رییسجمهوری آمریکا در ادامه با تکرار مواضع قبلی خود گفت: «به نظرم اول از همه، این کار (جابهجا کردن اورانیم غنیشده) خیلی سخت و خیلی خطرناک بوده است، چون این حجم از اورانیوم واقعا خیلی سنگین است.»
ترامپ در ادامه افزود: «ضمن اینکه ما هم زیاد هشدار حمله نداده بودیم و آنها تا لحظه آخر نمیدانستند که ما داریم حمله میکنیم. هیچکس فکر نمیکرد ما به آن سایت حمله کنیم، چون همه میگفتند آن سایت نفوذناپذیر است.»
آمریکا بامداد یکم تیر با استفاده از بمبهای سنگرشکن و موشکهای تاماهاوک به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در فردو، نطنز و اصفهان حمله کرد.
ترامپ بلافاصله پس از حمله، این عملیات را موفقیتآمیز خواند.
در یک هفته گذشته گزارشهای ضد و نقیضی درباره خسارات وارد شده به این سایتهای هستهای و احتمال انتقال اورانیوم غنیشده پیش از حمله، منتشر شده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، چهارم تیر اعلام کرد محل نگهداری حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی پس از حملات نامشخص است.
با اینحال رییسجمهوری آمریکا پنجم تیر در واکنش به گزارشها درباره انتقال اورانیوم از فردو گفت خودروهای حاضر در محل متعلق به کارگران پوشش بتنی بودند و انتقال این مواد «خطرناک و زمانبر» است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیز همان روز گفت هیچ گزارشی از جابهجایی اورانیوم غنیشده ایران پیش از حملات اخیر ندیده و همه چیز در محل خود بوده است.
با وجود تاکید آمریکا و اسرائیل مبنی بر عقب راندن برنامه هستهای جمهوری اسلامی، اولی هاینونن، مقام پیشین آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داد خطر همچنان بالاست زیرا حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی ایران مفقود شده و محل نگهداری آن مشخص نیست.
هاینونن تاکید کرد این مقدار اورانیوم در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ سلاح هستهای کافی است.
ترامپ ششم تیر خواستار بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تاسیسات هستهای بمباران شده جمهوری اسلامی شد و در عینحال گفت یقین دارد که این سایتها «نابود شدهاند».
مقامهای اسرائیلی نیز میگویند حملات آمریکا به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی همراه با حملات اسرائیل به بخشهای دیگر برنامه نظامی هستهای، توان تهران را برای ساخت سلاح اتمی، سالها عقب انداخته است.
در پایان معاملات شنبه هفتم تیر، صف فروش یا همان فرار از بازار سرمایه ایران به بیش از ۳۵ هزار میلیارد تومان رسید.
شاخص کل بورس تهران با افتی معادل ۶۲ هزار و ۵۰۳ واحد برابر با ۲.۱ درصد کاهش، به عدد دو میلیون و ۹۲۲ هزار و ۱۰۱ واحد رسید.
شاخص هموزن نیز ۱۵ هزار و ۵۲۲ واحد کاهش یافت و در سطح ۹۰۸ هزار و ۱۶۳ واحد ایستاد.
بهنظر میرسد بورس تهران که همواره نسبت به تحولات سیاسی و امنیتی حساس بوده، اینبار وارد فاز عمیقتری از بیاعتمادی و اضطراب شده است.
بورس ایران پیش از این نیز با ماجراجوییهای خارجی جمهوری اسلامی مدام ریزش کرده بود.
در موارد مشابه مانند اجرای عملیاتهای موسوم به «وعده صادق» و مرگ ابراهیم رئیسی، سازمان بورس برای جلوگیری از ریزش شدید، دامنه نوسان را کاهش میداد.
دامنه نوسان در بورس ایران به این معناست که معاملهگران نمیتوانند در یک روز سهامشان را کمتر یا بیشتر از این دامنه به فروش برسانند.
دامنه نوسان در حالت عادی پنج درصد است.
آرش حسننیا، روزنامهنگار اقتصادی، به ایراناینترنشنال گفت: «واقعیت این است که انتظار میرفت بازار بورس، کار خود را پس از ۹ روز تعطیلی منفی شروع کند. البته مقامات و مدیران تلاش کردند افت ناشی از حمله اسرائیل را تا حدی کنترل کنند اما موفق نبودند.»
۹۹ درصد بازار در وضعیت قرمز
بازار سهام که شنبه و پس از تعطیلی ۹ روزه به دلیل جنگ بازگشایی شد، در ۹۰ دقیقه ابتدایی با نشانههای آشکار بحران مواجه شد و بیش از ۹۹ درصد نمادهای بورسی در محدوده منفی معامله شدند.
شاخص کل بورس حدود یک درصد افت کرد و به دو میلیون و ۹۵۷ هزار واحد کاهش یافت.
شاخص هموزن نیز با افتی سه هزار و ۸۰۰ واحدی، در آستانه از دست دادن مرز ۹۲۰ هزار واحد قرار گرفت.
ارزش معاملات در ۹۰ دقیقه نخست، بیش از دو هزار میلیارد تومان برآورد شد که از این میزان، حدود هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان، خروج پول حقیقی بوده است.
در میان گروههای فعال، بانکها با ۶۶۰ میلیارد تومان و شرکتهای سرمایهگذاری با ۲۸۰ میلیارد تومان، بیشترین ارزش معاملات را به خود اختصاص دادند.
اقتصادنیوز در مطلبی، وضعیت کنونی بازار سرمایه را «بحرانی تمامعیار» توصیف کرد و نوشت بورس تهران امروز یکی از تلخترین روزهای معاملاتی خود را پشت سر گذاشت.
اقتصادآنلاین نیز در مطلبی نوشت پایان درگیریهای نظامی بهجای بازگرداندن آرامش به بازار، موجب تشدید ابهامات شد چرا که فعالان بازار سرمایه هنوز تداوم آتشبس را باور نکرده و در تحلیلهای خود، سهم بیشتری را برای آغاز مجدد درگیریها قائل شدند.
این رسانه هشدار داد این ریزش میتواند به موجی بلندمدتتر تبدیل شود.
حجم عظیم صفهای فروش، نبود خریدار، خروج گسترده نقدینگی و سرخی فراگیر بازار، تنها بخشی از نشانههایی هستند که تحلیلگران آن را «آغاز یک بحران روانی و ساختاری» توصیف میکنند.
قادر معصومی خانقاه، مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس، همزمان با این تحولات، از فعال شدن صندوق تثبیت بازار خبر داد و گفت این صندوق با استفاده از منابع در اختیار، خریدهای حمایتی را آغاز کرده و این روند ادامه خواهد یافت.
او همچنین اعلام کرد تحرکات بازارگردانها و حقوقیها بهدقت رصد میشود اما هنوز تغییری در زیرساخت بازار در دستور کار نیست.
