در پی حملات هوایی آمریکا به سه سایت هستهای در ایران، قیمت نفت در بازارهای جهانی افزایش یافت. بهای نفت خام آمریکا با رشد ۳.۶ درصدی به ۷۶.۴۷ دلار و نفت برنت با افزایش ۳.۲ درصدی به ۷۴.۵۹ دلار در هر بشکه رسید.
در همین حال، بازارهای سهام آمریکا کاهش یافتند؛ شاخص داوجونز ۲۵۰ واحد افت کرد و معاملات آتی S&P 500 و نزدک نیز به ترتیب ۰.۶ و ۰.۷ درصد کاهش یافتند. ارزش دلار آمریکا نیز با ۰.۳ درصد رشد همراه بود؛ روندی که معمولاً در زمان تنشهای جهانی مشاهده میشود.
رسانههای قبرس گزارش دادهاند که این فرد از ماه آوریل در قبرس حضور داشته و در حال طراحی برای انجام عملیات بوده است.
پایش پایگاههای نظامی با تجهیزات پیشرفته
به گزارش روزنامه فیللفتروس، بزرگترین روزنامه قبرس، این فرد روز جمعه در دادگاه منطقهای لیماسول حاضر شد و دادگاه حکم بازداشت هشت روزه او را برای انجام تحقیقات بیشتر صادر کرد.
جروزالم پست نوشت که پلیس با استناد به ملاحظات امنیت ملی، از ارائه جزییات بیشتر خودداری کرده است.
چندین رسانه قبرسی از جمله پایگاه خبری ایانتی-۱ (ANT1) اعلام کردهاند که این مرد در منطقه زاکاکی در شهر ساحلی لیماسول بازداشت شده است.
او از اواسط آوریل، فعالیتهایی مشکوک در نزدیکی دو پایگاه نظامی داشته: پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در آکروتیری و پایگاه آندریاس پاپاندرئو متعلق به ارتش قبرس در منطقه غربی پافوس.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، این فرد تقریبا هر روز با دوربین حرفهای، لنز تلهفوتو و سه دستگاه تلفن همراه در نزدیکی این پایگاهها دیده شده.
او از تاسیسات نظامی عکسبرداری میکرده است.
قبرس، گذرگاهی حساس در میانه درگیریهای منطقهای
جزیره قبرس که در نزدیکی خاورمیانه قرار دارد، طی روزهای اخیر بهدلیل درگیری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، به نقطهای کلیدی برای رفتوآمد مسافران تبدیل شده است.
بسیاری از این افراد از جمله شهروندان اسرائیلی از طریق قبرس وارد یا از منطقه خارج میشوند؛ در حالی که بخش بزرگی از حریم هوایی اسرائیل همچنان بسته است و بسیاری از شرکتهای هواپیمایی پروازهای خود را لغو کردهاند.
در این شرایط، تدابیر امنیتی در قبرس تشدید و مقامهای این کشور نسبت به فعالیتهای مشکوک، حساستر شدهاند.
مقامات قبرس اعلام کردهاند «وقوع جرایم مرتبط با تروریسم» در این کشور بسیار نادر است.
تیر ماه ۱۴۰۲، رسانههای قبرس از خنثی شدن طرح یک حمله تروریستی علیه شهروندان اسرائیل در این جزیره خبر دادند و نوشتند که «این توطئه تروریستی با نیروهای سپاه پاسداران مرتبط بوده» است.
بر اساس گزارش این رسانهها، عاملان این حمله با هماهنگی سرویسهای اطلاعاتی قبرس، آمریکا و اسرائیل در عملیات نیروهای اطلاعاتی دستگیر شدند اما آنها نتوانستند مظنون اصلی سازماندهی این حمله را دستگیر کنند.
اعلام شد که سرویسهای اطلاعاتی قبرس بهطور منظم مظنون اصلی را زیر نظر داشتند و این امر به جلوگیری از حمله تروریستی کمک کرد اما این مظنون موفق شد که از قبرس فرار کند.
بر اساس این سند، گرچه بسیاری از شهروندان بدون مشکل خاک ایران را ترک کردهاند اما «تعداد زیادی» نیز هنگام خروج با «تاخیر و آزار» مواجه شدهاند.
رویترز نوشت که یک خانواده ناشناس گزارش داده است دو شهروند آمریکایی در جریان تلاش برای خروج از ایران بازداشت شدهاند اما جزییات بیشتری در اینباره ارائه نشده است.
سند داخلی وزارت خارجه آمریکا که تاریخ آن جمعه ۲۰ ژوئن (۳۰ خرداد) است، بر دشواریهای دولت آمریکا در تلاش برای حمایت و حفاظت از شهروندانش در کشوری که با آن روابط دیپلماتیک ندارد، تاکید میکند؛ بهویژه در شرایطی که ممکن است ایالات متحده بهزودی وارد جنگی شود که جمهوری اسلامی و اسرائیل درگیر آن هستند.
وزارت خارجه آمریکا به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخ نداده است.
نخستین بار روزنامه واشینگتنپست این سند را گزارش کرد.
آمریکاییها خاک ایران را ترک کنند!
وزارت خارجه ایالات متحده پیش از این در هشداری امنیتی اعلام کرد شهروندان آمریکایی حاضر در ایران باید هرچه سریعتر خاک این کشور را ترک کنند.
بر اساس این اطلاعیه، آمریکاییهایی که در ایران به سر میبرند، برای خروج از این کشور نمیتوانند به کمک دولت آمریکا متکی باشند.
این هشدار در حالی منتشر شد که حریم هوایی ایران بهدلیل ادامه درگیریهای نظامی با اسرائیل همچنان بسته است.
بر پایه اطلاعیه وزارت خارجه آمریکا، شهروندان آمریکایی باید برنامه مشخصی برای خروج زمینی از ایران تهیه کنند و در صورتی که امکان ترک این کشور را ندارند، در مکانهای امن و مجهز به مایحتاج ضروری، پناه بگیرند.
مسیرهای زمینی فعال و محدودیتهای مرزی
در اطلاعیه وزارت خارجه آمریکا آمده است که مرز زمینی ایران با ارمنستان، مرزهای ایران با ترکیه و مرز ایران با ترکمنستان باز هستند اما شهروندان آمریکایی برای ورود به ترکمنستان یا آذربایجان، نیازمند دریافت مجوز ویژه از دولت آن کشورها هستند که باید از طریق سفارتخانههای آمریکا در عشقآباد و باکو هماهنگ شود.
در سند که به رویت رویترز رسیده، آمده است که سفارت آمریکا در عشقآباد، پایتخت ترکمنستان، درخواست ورود بیش از ۱۰۰ شهروند آمریکایی را ارائه داده اما دولت ترکمنستان هنوز با این درخواست موافقت نکرده است.
وزارت خارجه آمریکا تاکید کرده است که شهروندان دو تابعیتی ایرانی-آمریکایی، تنها مجاز به خروج با گذرنامه ایرانی خود هستند و ممکن است پیش از ترک کشور با بازرسی، بازجویی یا توقیف گذرنامه آمریکایی خود مواجه شوند.
دولت جمهوری اسلامی دو تابعیتی بودن (تابعیت دوم) را به رسمیت نمیشناسد و شهروندان دو تابعیتی را صرفا ایرانی تلقی میکند.
اختلال در ارتباطات و محدودیت خدمات کنسولی
دولت آمریکا از شهروندان خود خواسته است در «برنامه هوشمند ثبتنام مسافر (STEP)» عضو شوند تا در صورت نیاز، امکان دریافت هشدارها و خدمات کنسولی اضطراری برای آنان فراهم باشد.
در بخش دیگری از این اطلاعیه هشدار، به اختلال شدید در اینترنت، قطع خطوط تلفن همراه و ثابت و محدود شدن شبکه اطلاعات در ایران اشاره شده است.
وزارت خارجه آمریکا همچنین تاکید کرده است که دفتر حفاظت منافع خارجی سفارت سوئیس در تهران که وظایف کنسولی آمریکا را بر عهده دارد، تا اطلاع ثانوی تعطیل است و خدمات بسیار محدودی ارائه میدهد.
این دفتر پیش از این اعلام کرده بود: «شهروندان آمریکایی نباید به هیچ دلیلی به ایران سفر کنند و در صورت حضور در ایران، باید فورا این کشور را ترک کنند.»
در ادامه اعلامیه این دفتر آمده است: «وزارت خارجه ایالات متحده یک فرم ثبت اطلاعات در شرایط بحرانی برای شهروندان آمریکایی حاضر در ایران ایجاد کرده است تا اطلاعات مربوط به کمکهای کنسولی را دریافت و پیگیری کنند.»
دولت آمریکا اعلام کرده است نمیتواند ایمنی شهروندانی را که تصمیم میگیرند ایران را ترک کنند تضمین کند و خروج از ایران تنها زمانی توصیه میشود که فرد از امنیت مسیر اطمینان حاصل کند.
وزیران خارجه آلمان، بریتانیا و فرانسه (کشورهای موسوم به E3) که با عنوان تروئیکای اروپایی شناخته میشوند، همراه با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اوایل هفته جاری با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تماس گرفتهاند و برای برگزاری نشست جمعه در ژنو به توافق رسیدهاند.
این کشورها همچنین در حال هماهنگی با ایالات متحده هستند.
خبرگزاری رویترز جمعه ۳۰ خرداد به نقل از یک دیپلمات اروپایی نوشت که ایرانیها نمیتوانند با آمریکاییها پای میز بنشینند اما: «ما میتوانیم.»
او در ادامه گفت: «ما از آنها خواهیم خواست پیش از وقوع بدترین سناریو، به میز مذاکره درباره مسئله هستهای بازگردند؛ در حالی که نگرانیهای خود را درباره برنامه موشکی، حمایت از روسیه و بازداشت شهروندانمان نیز با ایشان مطرح خواهیم کرد.»
گفتوگوی عراقچی و طرفهای اروپایی قرار است بعدازظهر جمعه در ژنو برگزار شود. همان شهری که در سال ۲۰۱۳ نخستین توافق موقت هستهای میان ایران و قدرتهای جهانی در آن شکل گرفت و در نهایت به توافق جامع اقدام مشترک (برجام) سال ۲۰۱۵ منتهی شد.
گفتوگوهای جداگانهای که میان تهران و واشینگتن در جریان بود، پس از آن متوقف شد که اسرائیل در ۲۳ خرداد (۱۲ ژوئن) عملیات «طلوع شیران» را علیه سپاه پاسداران و فرماندهان آن، تاسیسات هستهای و توانمندیهای موشکی جمهوری اسلامی آغاز کرد.
عراقچی جمعه در صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت: «تا زمانی که تجاوز اسرائیل ادامه دارد، جایی برای مذاکره با آمریکا وجود ندارد.»
رویترز نوشت: «قدرتهای اروپایی از راهبرد مذاکراتی آمریکا بهطور فزایندهای ابراز نارضایتی کردهاند. آنها برخی از خواستههای ایالات متحده را غیرواقعگرایانه دانسته و نگرانند که چارچوب سیاسی اولیهای که آمریکا پیشنهاد داده، بیش از حد ضعیف باشد و به مذاکراتی بیپایان منجر شود.»
گفتوگوی پاریس با واشینگتن
به گفته یک منبع دیپلماتیک فرانسوی، ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، شامگاه پنجشنبه با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تماس تلفنی داشته است و روبیو در این تماس گفته که واشینگتن آماده است در هر زمانی مستقیما با تهران وارد گفتوگو شود.
این دو توافق کردهاند پس از نشست ژنو بار دیگر تماس بگیرند تا هماهنگیها ادامه یابد.
دو دیپلمات اروپایی نیز گفتهاند انتظاری برای دستیابی به یک تحول بزرگ در نشست ژنو وجود ندارد اما تاکید کردهاند که گفتوگو با تهران ضروری است، چرا که حتی پس از توقف جنگ نیز برنامه هستهای جمهوری اسلامی همچنان حلنشده باقی خواهد ماند و دانش فنی آن از بین نمیرود.
عراقچی گفته است که تهران همواره با اروپا گفتوگو داشته و افزوده است: «حتی حالا هم اگر چیزی برای گفتن دارند، ما گوش خواهیم داد. ما از دفاع از حقوق ملتمان شرمنده نیستیم و از کسی فرار نمیکنیم.»
یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، نیز گفته است: «قدرتهای اروپایی همواره آماده گفتوگو بودهاند؛ مشروط بر آنکه ایران تعهد دهد به دنبال توسعه سلاح هستهای نخواهد رفت.»
او پیش از نشست ژنو گفت: «اگر این اراده جدی وجود داشته باشد، ما هم آمادگی لازم را برای ادامه مذاکرات داریم، اما اکنون نوبت ایران است.»
آمریکا و تصمیم ترامپ
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرده که ظرف دو هفته آینده تصمیم خواهد گرفت آیا به حملات اسرائیل علیه ایران خواهد پیوست یا نه.
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، گفته است که اکنون یک فرصت دو هفتهای برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک وجود دارد.
پیش از آغاز حملات اسرائیل، تروئیکای اروپایی و آمریکا با ارائه یک قطعنامه در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تهران را به نقض تعهدات خود در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) متهم کردند.
این قطعنامه هفته گذشته در شورای حکام آژانس، تصویب شد.
بر اساس این گزارش که جمعه ۳۰ خرداد منتشر شد، این اقدام حکومت ایران بار دیگر آسیبپذیری دوربینهای امنیتی را که پیشتر نیز در درگیریهای بینالمللی مورد سوءاستفاده قرار گرفته بودند، برجسته کرده است.
پس از اصابت موشکهای جمهوری اسلامی به ساختمانهایی در تلآویو در ۲۶ خرداد، رِفائل فرانکو، معاون پیشین مدیرکل سازمان ملی امنیت سایبری اسرائیل، با حضور در یک برنامه رادیویی، هشدار صریحی به مردم این کشور داد: «دوربینهای مداربسته خانه خود را خاموش کنید یا رمز عبور آنها را تغییر دهید.»
فرانکو افزود: «ما میدانیم که در دو یا سه روز گذشته، ایرانیها تلاش کردهاند به دوربینها متصل شوند تا بفهمند موشکهایشان کجا اصابت کرده و چه اتفاقی افتاده است تا دقت حملات خود را افزایش دهند.»
همزمان با ادامه جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، عملیات سایبری دو طرف علیه یکدیگر نیز شدت گرفته است.
پیشتر و در ۲۷ خرداد، یک گروه هکری مرتبط با اسرائیل با نام «گنجشک درنده» مسئولیت حمله سایبری به بانک سپه را بر عهده گرفت.
گنجشک درنده ۲۸ خرداد نیز صرافی ارز دیجیتال نوبیتکس در ایران را هدف قرار داد و دهها میلیون دلار سرمایه را به سرقت برد.
این گروه هکری اعلام کرد پلتفرم نوبیتکس نقش موثری در «دور زدن تحریمها و تامین مالی فعالیتهای تروریستی جمهوری اسلامی از طریق ارز دیجیتال» ایفا کرده است.
نقش دوربینهای مداربسته در عملیات جاسوسی حماس و روسیه
بلومبرگ در ادامه گزارش خود به نقل از سخنگوی اداره ملی امنیت سایبری اسرائیل نوشت جمهوری اسلامی بهطور فزایندهای میکوشد از دوربینهای متصل به اینترنت برای جمعآوری اطلاعات و برنامهریزی نظامی استفاده کند.
با وجود انتشار تصاویر مربوط به محل اصابت پرتابههای جمهوری اسلامی در شبکههای اجتماعی، رسانههای اسرائیلی همچنان بهدلیل ملاحظات امنیتی از انتشار این تصاویر منع شدهاند؛ موضوعی که حساسیت بالای اسرائیل نسبت به سوءاستفاده اطلاعاتی از این تصاویر را نشان میدهد.
این نخستین بار نیست که رقبای اسرائیل از دوربینهای مداربسته برای جاسوسی استفاده میکنند.
گابی پورتنوی، رییس پیشین اداره ملی امنیت سایبری اسرائیل، در همین رابطه گفت حماس نیز پیش از حمله هفتم اکتبر، با نفوذ به دوربینهای امنیتی خصوصی، اقدام به جمعآوری اطلاعات کرده بود.
او افزود: «اطلاعاتی که حماس از طریق دوربینهای خصوصی در مناطق اطراف غزه جمعآوری کرد، فاجعهبار بود. در طول سالها، هزاران دوربین عمومی و خصوصی هک شدند و برای اهداف اطلاعاتی مورد استفاده قرار گرفتند.»
بهکارگیری اینگونه روشها تنها به جمهوری اسلامی و حماس محدود نمیشود.
روسیه نیز پس از آغاز تهاجم تمامعیار به اوکراین، از تاکتیکهای مشابهی بهره برده است.
بر اساس گزارش مشترک نهادهای اطلاعاتی غربی، از جمله آژانس امنیت ملی آمریکا که در ماه می منتشر شد، روسیه «احتمالا با دسترسی به دوربینهای خصوصی در نقاط حساس مانند گذرگاههای مرزی، تاسیسات نظامی و ایستگاههای راهآهن، تحرکات لجستیکی را زیر نظر گرفته است».
در این گزارش همچنین آمده است که عوامل روسیه از زیرساختهای رسمی شهری، از جمله دوربینهای کنترل ترافیک، برای رصد و جمعآوری اطلاعات بهره گرفتهاند.
سال ۲۰۲۲، همزمان با افزایش نگرانیها از استفاده روسیه از دوربینهای مداربسته برای هدفگیری حملات هوایی، دولت اوکراین نصب این دوربینها را ممنوع کرد.
یک سال بعد، مقامهای این کشور از مالکان دوربینهای خیابانی خواستند پخش زنده تصاویر را متوقف کنند.
در همین سال، کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا نیز با استناد به تهدیدات امنیتی، استفاده از تجهیزات نظارتی ساخت چین را ممنوع اعلام کرد.
