دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت: «ایران به دنبال غنیسازی است، اما ما نمیتوانیم غنیسازی را بپذیریم. آنها آماده توافق نیستند و گزینه جایگزین توافق بسیار وحشتناک است. روز پنجشنبه با ایران گفتوگو داریم و تا آن روز منتظر میمانیم.»
سامان رحمتیان- ایران اینترنشنال؛ با صعود تیم فجر سپاسی به لیگ برتر، بار دیگر نگاهها به ورزشگاه پارس شیراز دوخته شده؛ غول بتنی که قرار بود طلسم ورزش جنوب را بشکند، اما حالا خود به سدی در برابر فوتبال شیراز تبدیل شده است.
ورزشگاه پارس، پروژهای که در سال ۱۳۷۶ کلنگ خورد، در سال ۱۳۹۶ بهصورت ناقص افتتاح شد و حالا در آستانه فصل ۱۴۰۴ لیگ برتر فوتبال، تنها چند هفته برای رسیدن به حداقلهای استاندارد فرصت دارد.
این ورزشگاه که میلیاردها تومان برای آن هزینه شده، اکنون برای تکمیل به حدود هزار میلیارد تومان دیگر نیاز دارد؛ آنهم در حالی که همچنان فاقد سیستم نور، صوت، گیت ورودی، چمن، صندلی و پارکینگ است.
پارس، نه فقط یک ورزشگاه نیمهتمام، بلکه نمادی از ۲۷ سال بیبرنامگی است؛ حاصل تصمیمهایی سیاسی بدون پشتوانه کارشناسی، افتتاحی زودهنگام که منابع عمرانی پروژه را قطع کرد، و در ادامه، غفلت در نگهداری و بهرهبرداری.
در تمام این سالها، نهتنها چمن ورزشگاه سبز نشد، بلکه خشک شد؛ پیست تارتان گرانقیمت کنده شد و سکوهایی که باید میزبان هواداران باشند، به صحنه وعدههایی بدل شدهاند که هرگز تحقق نیافتهاند.
فرصت ۵۲ روزه
با حضور فجر سپاسی در لیگ بیستوچهارم، فشار بر مدیران ورزش فارس بالا گرفته است. رئیس فدراسیون فوتبال هشدار داده که اگر این ورزشگاه تا شروع فصل جدید آماده نشود، فجر ناچار است دیدارهای خانگیاش را خارج از استان برگزار کند.
تنها ۵۲ روز باقی مانده تا رساندن این مجموعه فرسوده به حداقل استانداردهای AFC—فرصتی کوتاه، در برابر چالشی بلند، آن هم در شرایطی که بودجه و امکانات در هالهای از ابهاماند.
در این میان، هواداران شیرازی که سالهاست رؤیای تماشای لیگ برتر در خانه را دارند، یکبار دیگر در تردید و انتظار ماندهاند؛ تماشاگرانی که هنوز جایشان روی سکوهای خالی است.
هزار میلیارد؛ هزینه جبران گذشته
صورتجلسات رسمی منتشرشده از نشست مدیران استان فارس نشان میدهد که برای آمادهسازی کامل ورزشگاه پارس، بودجهای در حدود هزار میلیارد تومان پیشبینی شده: ۲۰۰ میلیارد از دولت، ۵۰۰ میلیارد از شهرداری، و ۳۰۰ میلیارد از محل تهاتر زمین. اما این اعداد فعلاً تنها روی کاغذ آمدهاند و روند تأمین آنها نامشخص است.
عبدالرحیم خداجو، مدیرکل ورزش و جوانان فارس، اعلام کرده که فقط برای آمادهسازی اولیه شامل چمن، نور، گیت و جایگاه خبرنگاران، دستکم ۴۰۰ میلیارد تومان باید فوراً تأمین شود. در غیر این صورت، بازیهای خانگی فجر به شهر دیگری منتقل خواهد شد.
دو اشتباه راهبردی، دو دهه عقبماندگی
مطالعه روند پروژه، دو خطای راهبردی را بهعنوان ریشه بحران فعلی مشخص میکند؛ ابتدا افتتاح نمایشی ورزشگاه در سال ۱۳۹۶ بدون تکمیل زیرساختها، که موجب توقف تأمین بودجه عمرانی شد و پس از آن نبود سازوکار نگهداری حرفهای و واگذاری مدیریت مجموعه به نهادهای غیرفنی، که باعث فرسایش موتورخانه، تأسیسات، سکوها، و حتی سیستم آبیاری شده است.
آیینهای از تصمیمهای ناتمام
اینکه فجر سپاسی بتواند در هفتههای آینده در شیراز بازی کند یا نه، تنها بخش کوچکی از مسأله است. پرسش اصلی این است: چرا بزرگترین ورزشگاه جنوب ایران، پس از صرف میلیاردها تومان و گذشت ۲۷ سال، همچنان آماده بهرهبرداری کامل نیست؟
ورزشگاه پارس، امروز نهتنها نماد توسعه ورزشی نیست، بلکه آینهای است از پروژههایی که با امید آغاز میشوند، اما بیسرانجام رها میمانند—و این، داستان فقط یک ورزشگاه نیست.
دفتر نخستوزیری اسرائیل اعلام کرد که دونالد ترامپ رییسجمهوری ایالات متحده، دوشنبه ۱۹ خرداد در گفتوگویی تلفنی، به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل اطلاع داده که آمریکا پیشنهادی معقول به ایران ارائه کرده و انتظار دارد در روزهای آینده پاسخی از سوی تهران دریافت کند.
به گفته ترامپ، او قصد دارد آخر هفته جاری دور جدیدی از گفتوگوها با جمهوری اسلامی را برگزار کند.
اتحادیه تشکلهای کامیونداران و رانندگان سراسر ایران در اطلاعیهای خطاب به مسئولان جمهوری اسلامی نوشت در صورتی که به وعدههای خود برای بهبود وضعیت کامیونداران و رانندگان عمل نکنند، اعتصاب خود را از سهشنبه ۲۰ خرداد از سر خواهند گرفت.
این اتحادیه در اطلاعیهای که شامگاه دوشنبه ۱۹ خرداد منتشر کرد، خطاب به مسئولان نوشت نوشت: «فردا روزی است که وعدهاش را خودتان دادید. بیستم خرداد، موعدی است که گفتید همه مطالبات برحق رانندگان زحمتکش جادههای ایران، از بیمه و کرایه گرفته تا سوخت و امنیت شغلی، پیگیری و روشن خواهد شد.»
اتحادیه تشکلهای کامیونداران و رانندگان با بیان اینکه کامیونداران، با صبر، متانت و اتحاد، منتظر تحقق وعدهها بودند، اعلام کردند: «امروز این شما هستید که باید نشان دهید تعهدتان فقط بر روی کاغذ نبوده. ما ناظر هستیم و اگر از فردا گامی عملی، روشن و واقعی برداشته نشود، شک نکنید که بار دیگر به جادهها بازخواهیم گشت. نه برای حمل بار، بلکه برای دفاع از حق و شرفمان.»
این تشکل صنفی در پایان بیانیه خود تاکید کرد: «اتحاد ما یکبار لرزه به ستونهای بیعدالتی انداخت و اگر لازم باشد، دوباره این اتحاد را زنده خواهیم کرد. در کنار هم، تا رسیدن به حق.»
اعتراضات کامیونداران و رانندگان خودروهای سنگین از ۲۹ اردیبهشت در بندرعباس و در پی فراخوان اتحاديه تشكلهای كاميونداران و رانندگان سراسر ایران آغاز شد و از اول خرداد، بهصورت هماهنگ در دهها شهر ایران ادامه یافت.
رانندگان معترض دلایل اعتراض خود را کاهش سهمیه گازوئیل، گرانی بیمه، پایین بودن کرایه حمل بار و دیگر مطالبات صنفی محققنشده اعلام کردند.
این اعتصاب با وجود فشارهای حکومتی و بازداشت شمار زیادی از رانندگان و حامیان اعتصاب، طی دو هفته به حدود ۱۷۰ شهر کشور گسترش پیدا کرد.
پس از آن و در پی وعدههای داده شده از سوی مسئولان دولت پزشکیان برای رسیدگی به مطالبات کامیونداران و رانندگان خودروهای سنگین، شماری از رانندگان به اعتصاب پایان دادند و برخی نیز اعلام کردند با وجود شرایط فعلی همچنان کار نخواهند کرد.
اتحادیه تشکلهای کامیونداران و رانندگان بارها خواستار آزادی بازداشتشدگان شد و از جمله در اطلاعیهای نوشت: «ما همچنان خواهان آزادی بیقید و شرط رانندگان بازداشتشده، اجرای واقعی و علنی مصوبات شورای عالی ترابری در مورد کرایهها و به رسمیت شناختن شغل ما در زمره مشاغل سخت و زیانآور هستیم.»
در این اطلاعیه آمده بود: «مهلت ما تا ۲۰ خرداد است. اگر تا آن زمان، اجرای واقعی مصوبات به چشم نیاید، مسئولیت کامل هرگونه اعتراض، اعتصاب یا از سرگیری اقدامات صنفی، متوجه مسئولانی خواهد بود که در اجرای وعدهها کوتاهی کردهاند.»
از سوی دیگر، سایت حقوق بشری هرانا، ۱۶ خرداد گزارش داد که در جریان اعتصاب سراسری کامیونداران و رانندگان خودروهای سنگین در ایران بیش از ۴۰ کامیوندار، راننده و شهروند حامی این اعتراضات در شهرهای مختلف کشور بازداشت شدهاند.
جمهوری اسلامی نه بمب میسازد، نه از غنیسازی دست میکشد. این تعلیق، بهتدریج به یک استراتژی سیاسی بدل شده که میتوان آن را «حکمرانی در آستانه» نامید: نظمی که قدرتش را نه از تصمیم، بلکه از تردید میگیرد، نه بر پایه برنامه اقتصادی، بلکه بر منطق بقا استوار است.
این وضعیت آستانهای، یعنی نساختن بمب در عین دست نکشیدن از غنیسازی، به منبعی برای قدرت جمهوری اسلامی بدل شده است. وضعیتی که کشورهای غربی را نسبت به تصمیمهای این نظام محتاط میکند و امکان نوعی بازدارندگی فراهم میآورد.
جمهوری اسلامی از این ابهام، قدرتی ساخته که نه از اقدام صریح، بلکه از «امکان اقدام» ناشی میشود و دقیقا به همین دلیل، حفظ غنیسازی را ضروری میداند.
در آستانه ماندن، اگرچه برای سالها ابزاری برای موازنه جمهوری اسلامی بود اما همین ابزار این روزها دچار فرسایش شده است. هم در سطح جهانی که آستانه تحمل نسبت به این رویکرد حاکمیت سیاسی کاهش یافته و هم در داخل، بلاتکلیفی اقتصادی و سیاسی، مشروعیت و تابآوری اجتماعی را فرسوده کرده است.
غنیسازی؛ تعلیق بهمثابه قدرت
جمهوری اسلامی با استناد به فتوای رهبر فعلی خود، ساخت سلاح هستهای را «حرام» میداند. با این حال، تهران پس از خروج آمریکا از توافق برجام، بار دیگر سطح غنیسازی اورانیوم را تا ۶۰ درصد افزایش داده و ذخایر خود را به بیش از ۴۰۸ کیلوگرم رسانده است.
این میزان، همراه با زیرساختهای فنی موجود، ایران را در وضعیت «آستانهای» قرار داده. موقعیتی که امکان ساخت بمب را فراهم میکند اما عملا از آن عبور نمیکند.
برای حکومت، این یک استراتژی هدفمند، برای ایجاد بازدارندگی و حفظ ابهام است. وضعیتی که باعث شده قدرتهای جهانی پیوسته رفتار ایران را زیر نظر بگیرند.
در سطح منطقهای، چنین وضعیتی بدون ساخت یا آزمایش سلاح، موازنهای در برابر اسرائیل ایجاد کرده؛ نه از طریق تهدید مستقیم، بلکه با تکیه بر امکان واکنش شدید.
در داخل نیز این وضعیت نماد «عزت ملی» و مقاومت در برابر سلطه جهانی معرفی میشود و در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی جایگاه برجستهای دارد.
با اینحال، همزمان با آغاز دوباره مذاکرات میان ایران و آمریکا، این وضعیت آستانهای بیش از گذشته به چالش کشیده شده است زیرا قدرتهای جهانی خواهان مهار آن هستند.
پیشنهادهایی چون «غنیسازی صفر»، انتقال ذخایر به خارج و اعمال نظارت دائمی، نشانهای از آن است که ادامه این بلاتکلیفی دیگر برای جهان قابل تحمل نیست.
تحریمها؛ تعلیق اقتصادی و ابزارهای نقطهزن
تحریمها، بهویژه در قالب سیاست «فشار حداکثری»، جمهوری اسلامی را در وضعیت تعلیق و بلاتکلیفی مزمنی نگه داشتهاند که نه به فروپاشی کامل منجر شده و نه به بهبود پایدار. این وضعیت، با ابهام مدام، به تثبیت موقعیت «در آستانه» کمک کرده و جمهوری اسلامی را در حالتی قرار داده که همهچیز ممکن است اما هیچچیز قطعی نیست.
اگرچه ساختار تحریمها در سالهای اخیر از رویکردهای کلی به سمت هدفگیری دقیقتر بخشهای استراتژیک مانند صنایع موشکی، نفتی و نهادهای مرکزی حکومت تغییر یافته اما تهران همچنان بر گسترش سیاستهای ابهامزا در حوزههای مختلف اصرار دارد.
این فشارها در کنار تضعیف بازوهای منطقهای و تشدید بحران اقتصادی، باعث شده لحن جمهوری اسلامی تهدیدآمیزتر شود؛ بهویژه در مواجهه با خطر فعال شدن مکانیزم ماشه از سوی اروپا.
در این چارچوب، تحریمها نقش موثری در تقویت وجه اضطرابآلود و واکنشی جمهوری اسلامی داشتهاند.
با وجود همه فشارها، تهران عقبنشینی از سطح فعلی غنیسازی را معادل از دست دادن توازن استراتژیک و قدرت چانهزنی میداند. از اینرو، حفظ وضعیت آستانهای، حتی با هزینههای فزاینده اقتصادی و سیاسی، همچنان از منظر حکومت، مطلوبترین گزینه برای بقا و حفظ قدرت تلقی میشود.
تعلیق به مثابه منطق حکمرانی و افق پایانیافته
ماندن جمهوری اسلامی در وضعیت «آستانهای» نهتنها حاصل سیاستهای داخلی حکومت ایران، بلکه نتیجه واکنشهای طرف مقابل نیز هست؛ چرا که غرب، بهجز تهدید و تحریم، راهکار موثری برای تغییر وضعیت اتخاذ نکرده است.
به این ترتیب، هر دو طرف ناخواسته به تثبیت استراتژی آستانهای جمهوری اسلامی کمک کردهاند. با اینحال، نشانههای فرسایش این منطق دیده میشود: آمریکا خواهان غنیسازی صفر است، اروپا به مکانیسم ماشه متوسل شده، و صبر جامعه جهانی برای تحمل وضعیت تعلیق به سر آمده است.
در داخل ایران نیز استمرار این تعلیق نهتنها اعتماد عمومی را تحلیل برده، بلکه احساس انسداد و ناامیدی را تشدید کرده است. آنچه پیشتر بهعنوان نماد «عزت» در گفتمان رسمی معرفی میشد، اکنون بیش از هر چیز یادآور بنبست و تکرار بینتیجه است. جامعهای که سالها در حالت آمادهباش روانی و اقتصادی قرار داشته، امروز با فرسایش شدید در سطوح مختلف مواجه است.
در چنین شرایطی، ادامه وضعیت آستانهای نه برای مردم و نه برای قدرتهای جهانی، قابل تحمل نیست.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام دولتی آمریکا که نامش را اعلام نکرد، گزارش داد که ارتش ایالات متحده قصد دارد حدود ۷۰۰ تفنگدار دریایی را به طور موقت در لسآنجلس مستقر کند تا نیروهای گارد ملی بیشتری به این شهر برسند
در پی اعتراضات گسترده به یورشهای مهاجرتی در لسآنجلس، دولت فدرال به رهبری دونالد ترامپ تصمیم گرفته است علاوه بر گارد ملی، یک گردان کامل از تفنگداران دریایی مستقر در پایگاه «توئنتیناین پالمز» را نیز وارد عمل کند.
سه منبع مطلع به سیانان گفتند این نیروها بهزودی به لسآنجلس اعزام خواهند شد، اما ماموریت دقیق آنها هنوز مشخص نیست. طبق قوانین، آنها بدون فعالسازی قانون شورش مجاز به انجام اقدامات اجرایی مانند بازداشت نیستند.
به گفته یکی از منابع، نیروهای تفنگدار دریایی با هدف تقویت حضور گارد ملی در خیابانهای لسآنجلس اعزام میشوند و بخشی از نیروهای فعلی گارد ملی را که طی دو روز گذشته مستقر بودهاند، جایگزین خواهند کرد.