طالبان پیش از قدرت گرفتن، با القاعده و دیگر جنگجویان توافقنامه همکاری امضا کرده بود
افغانستاناینترنشنال گزارش کرد طالبان پیش از بازگشت به قدرت، توافقنامهای با جنبش طالبان پاکستان، القاعده و دیگر گروههای مبارز خارجی امضا کرده است. طبق توافق موسوم به «میرعلی»، طالبان متعهد شده است پس از پیروزی، از آنها برای «جهاد» و برپایی نظام شرعی در پاکستان حمایت کند.
یک منبع نزدیک به جنبش طالبان پاکستان به افغانستاناینترنشنال گفت این توافقنامه از سوی سراجالدین حقانی، از رهبران برجسته طالبان افغانستان، با رهبران و فرماندهان گروههای مبارز دیگر کشورها در منطقه میرعلی وزیرستان شمالی واقع در پاکستان امضا شده است.
طرف توافق حقانی، رهبر جنبش طالبان پاکستان (تحریک طالبان پاکستانی یا تیتیپی) و مولوی صادق نور داور، از فرماندهان این جنبش، فرماندهان القاعده، حافظ گل بهادر (رهبر شورای اتحاد مجاهدان شمال وزیرستان) و برخی دیگر از رهبران طالبان بودند.
این پیمان که به «توافقنامه میرعلی» معروف است، طالبان را به همکاری متقابل با گروهها و جنگجویان خارجی و شبهنظامیان جهادی کشورهای دیگر متعهد کرده است.
منبع افغانستاناینترنشنال توضیح داد که پس از حملات هوایی پاکستان به شبهنظامیان تیتیپی در استان خوست افغانستان در فروردین ۱۴۰۱، یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، رهبران تیتیپی از جمله حافظ گل بهادر را احضار کرد و از آنها خواست عملیات نظامی را در خاک پاکستان متوقف کنند.
با اینحال، گل بهادر که سالها از شبکه حقانی و القاعده در وزیرستان شمالی حمایت کرده بود، سند توافقنامه میرعلی را به یعقوب مجاهد نشان داد که در آن بر حمایت طالبان افغانستان از این شبهنظامیان خارجی تاکید شده بود.
اسلامآباد در سه سال گذشته بارها کابل را به حمایت از شبهنظامیان پاکستانی ساکن در خاک افغانستان متهم کرده است.
طالبان این اتهامات را رد کرده و گفته است که خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه و خارجی مورد استفاده قرار نمیگیرد. با این حال، توافقنامه میرعلی نشان میدهد که طالبان افغانستان به طور فعال از تیتیپی حمایت میکند.
این توافقنامه به این دلیل امضا شده است که شبهنظامیان خارجی به ویژه گروه تیتیپی، در کنار طالبان علیه دولت پیشین افغانستان، ناتو و نیروهای آمریکایی برای احیای رژیم قبلی این کشور جنگیدهاند.
انتقال جنگجویان خارجی از کابل به شهرهای دیگر افغانستان
یک منبع آگاه دیگر به افغانستاناینترنشنال گفت که پس از کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر پیشین القاعده، سراجالدین حقانی و یعقوب مجاهد، از جنگجویان خارجی خواستند به مناطق دورافتادهای نقل مکان کنند که از نظارت داخلی و بینالمللی دور باشند.
آنها کابل را دیگر برای جنگجویان خارجی، رهبران القاعده و فرماندهان تیتیپی امن نمیدانستند.
این منبع افزود: «حافظ گل بهادر از منطقه شکردره در استان کابل به مناطق مرزی شهرستان برمل در استان پکتیکا رفت و مفتی نور ولی محسود (رهبر جنبش تیتیپی) که تا مدتی پیش در یکی از مناطق خیرخانه کابل زندگی میکرد، به استان کنر منتقل شد.»
شورای امنیت سازمان ملل در خرداد ۱۴۰۲ در گزارشی اعلام کرد کشته شدن الظواهری در کابل، باعث بیاعتمادی بین برخی از اعضای طالبان شده است.
برخی اعضای طالبان معتقد بودند محل اقامت الظواهری از سوی نیروهای داخلی این گروه به آمریکا گزارش شده است.
حضور رهبر القاعده در کابل، برخی از رهبران طالبان بهویژه مذاکرهکنندگان توافقنامه دوحه را نگران کرده بود چرا که آنها در این توافقنامه متعهد شده بودند «افغانستان دیگر به پناهگاهی برای تروریستهای بینالمللی تبدیل نخواهد شد».
منابع افغانستاناینترنشنال گفتند عبدالغنی برادر، معاون نخستوزیر طالبان، در نشستی به سراجالدین حقانی، وزیر کشور طالبان گفته است: «با پناه دادن به الظواهری، مرا در برابر جامعه جهانی دروغگو جلوه دادید.»
حقانی در پاسخ گفته است که اقامتگاه الظواهری در کابل با موافقت هبتالله آخوندزاده، رهبر گروه طالبان، فراهم شده بود.
انتقال جنگجویان اویغور به هرات
بر اساس تحقیقات افغانستاناینترنشنال، القاعده برخی اعضای خود را به استانهای لوگر، هلمند، نورستان، کنر، زابل، هرات و فراه در افغانستان منتقل کرده است.
جنگجویان اویغور جنبش ترکستان شرقی نیز با توجه به حساسیتهای چین، به شهرستان شیندند در استان هرات فرستاده شدهاند.
اردیبهشت ۱۴۰۱، حکومت طالبان به درخواست پاکستان پیشنهاد داد اعضای تیتیپی از مناطق مرزی افغانستان به شمال، لوگر و غزنی منتقل شوند اما تیتیپی این مناطق را برای فعالیتهای خود مناسب ندانست.
یک منبع دیگر به افغانستاناینترنشنال گفت که وزیر کشور طالبان به جنگجویان خارجی وعده داده است برای آنها جادهها و خانههایی ساخته خواهد شد و این مناطق به مسیرهای ارتباطی متصل میشوند.
بر اساس این تعهد، جادههایی بین مناطق مرزی پتکه میله و مداخیل در استان پکتیکا و شهرستانهای دوهمنده و سپیره در استان خوست احداث شده است.
منابع نزدیک به تیتیپی گزارش دادهاند حکومت طالبان از نور ولی محسود خواسته است از ظاهر شدن در انظار عمومی خودداری کند اما او پاسخ داده است: «آفتاب را نمیتوان با دو انگشت پنهان کرد.»
به گفته این منابع، حکومت طالبان رهبران و فرماندهان تیتیپی و دیگر گروههای جنگجو را از مصاحبه با رسانهها و حضور در شهرها منع کرده است.
توافقنامه میرعلی پس از به قدرت رسیدن طالبان به یک چالش بزرگ برای این حکومت تبدیل شده، چرا که اکنون کنترل و مدیریت جنگجویان داخلی و خارجی برای آنها دشوار شده است.
دانشمندان بریتانیایی مطالعهای برای بررسی این موضوع آغاز کردهاند که آیا آلودگی هوا میتواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، میتواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماریهایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راهاندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان میدهد هوایی که تنفس میکنیم چگونه میتواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سالهای اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان دادهاند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل میشوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده میتوانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق میتواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماریها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیستها بهتازگی دریافتهاند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماریهای نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما میخواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا میتوانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلقهای ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیونها، کارخانهها، گرد و غبار، گردهها، آتشفشانها، آتشسوزیهای جنگلی و منابع دیگر تولید میشوند و بهعنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا بهطور ساده PM2/5 شناخته میشوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازکتر از موی انسان است و بهقدری کوچکاند که میتوانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پیام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز میشوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنالهای بویایی را از گیرندههای موجود در بینی دریافت کرده و پردازش میکند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر میرسد که پیام۲.۵ها در مغز، از سوی سلولهای ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب میشوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز میشود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش میرود و منجر به زوال عقل میشود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پیام۲.۵ها موجب تشکیل تودههایی در بافت مغز میشوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیستشناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماریهای مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمیدانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را بهطور مستقیم تحریک میکنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیبپذیر در حال وقوع است، تسریع میکنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف میتواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسمها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است بهطور مستقیم فرآیند تجمع پروتئینها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی تودههای پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلولهای بدن تداخل دارند و باعث میشوند حذف پروتئینهای عامل بیماریهایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پیام۲.۵ها به وسیله سلولهای ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث میشوند که این سلولها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایشهای درونکشتگاهی روی سلولهای بنیادی انسانی و همچنین مدلهای حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسمها را با جزییات بیشتری درک کنیم، میتوانیم از این دانش برای توسعه درمانهایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگیهای هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماریهای مغزی پیشگیری کنیم.
یافتههای یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماریهای کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما میتواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماریهای عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، قرار گرفتن طولانیمدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماریهای عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماریها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گستردهای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامعتری از پیامدهای مرتبط ارائه میدهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماریهای عفونی را تشدید میکند.»
زنگ خطر بیماریهای پنهان
این مطالعه همچنین نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشهگیری شود و درد مفاصل و بیتحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان میدهد که تاکنون در ارزیابیهای مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرمتر یا سیل مداوم ممکن است با بیماریهای مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی را تشدید میکند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کردهایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گامهای بعدی شامل تجزیه و تحلیل دادههای بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر میگذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض میکند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسان رخ داده، با پدیده النینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرمترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.