شاهزاده رضا پهلوی: طنین گامهای رهایی ایران قلبهای تیره پاسداران ضحاک را هراسناک کرده است
شاهزاده رضا پهلوی و شهبانو فرح پهلوی، در پیامهای نوروزی جداگانه ضمن اشاره به «سرکوب جنایتکارانه مردم آزادیخواه و میهنپرست ایران» تاکید کردند که پیام نوروز روشن است، شب میرود و روز میآید و این بار نیز نور بر تاریکی پیروز میشود.
شاهزاده رضا پهلوی بامداد سهشنبه در آستانه آغاز سال ۱۴۰۳ خورشیدی،گفت:« سالی که پیش روست، سالِ عملگرایی و کوشش و فداکاری دوچندان است؛ سال بالا زدن آستینهای همت و به پا کردن چکمههای استقامت؛ سال عبور از آنها که بخشی از مشکلند و به هم پیوستن آنها که به دنبال حل مشکلند؛ سال پیش رو سال فراتر رفتن از امید و رسیدن به باور؛ سال در انداختن طرحی نو.»
شاهزاده رضا پهلوی گفت:« ما چهل و پنج سال است که در شب بلند زمستانی خود به سر میبریم اما امروز حتی پاسداران ضحاک نیز شمیم نور را حس میکنند، و طنین گامهای رهایی ایران، قلبهای تیرهشان را هراسناک ساخته است. پیام نوروز برای ما روشن است: شب میرود و روز میآید. تاریکی میگذرد و نور، پردیس ایران را دگرباره روشن خواهد کرد و گرما خواهد بخشید.»
شاهزاده رضا پهلوی در آغاز پیام خود گفت «هممیهنان عزیزم، فرا رسیدن نوروز، این یادگارِ ماندگارِ نیاکانِ ما را به شما شادباش میگویم. نوروز، نمادی از پیوستگی فرهنگی و تاریخی ما ایرانیان است؛ یادآور اینکه از پی سرمای جانسوز و تاریکی زمستان، نور بار دیگر، جانِ جهان را گرما و روشنایی میبخشد.»
او گفت:« سالی که گذشت، سالی بود پُر فراز و نشیب. شاید در آغاز سال، سرکوب جنایتکارانهٔ رژیم، و به بار ننشستنِ فداکاریهای جاویدنامانِ خیزش مهسا، برخی از شما را دلسرد کرد. اما با خردمندی و ارادهای ملی، پرچم مبارزه را برافراشته نگه داشتید، و در پایان سال، در سیرک انتخابات، شکستی بزرگ را به جمهوری اسلامی و سرکردهاش تحمیل کردید، و گامی مهم در راه آزادی میهن برداشتید.»
شهبانو فرح پهلوی: ملت ایران، میهن و شکوه از دست رفته را بازپس خواهد گرفت
همزمان، شهبانو فرح پهلوی نیز در پیامی، فرارسیدن نوروز را به ایرانیان و همه مردمانی که این آیین کهن ایرانی را در سراسر جهان جشن میگیرند شادباش گفت.
او در پیام نوروزی خود گفت:«من در این لحظات در کنار هفتسین نوروزی، به یاد سیلزدگان سیستان و بلوچستان هستم که سال نو را در شرایطی نامناسب آغاز میکنند؛ به یاد شیر زنان و دلیرمردانی هستم که به جرم آزادیخواهی و میهنپرستی و دادخواهی در بند هستند؛ و به یاد همه مادرانی هستم که جگرگوشههایشان را در راه آزادی و سربلندی میهنمان از دست دادهاند.»
شهبانو فرح پهلوی افزود:«من به دشواریهای زندگی شما هممیهنانم در ایران آگاهم. میدانم رژیمی که نان را از سفره شما بر می دارد و جوانان شما را به قتل میرساند، تاب و توانتان را گرفته است. سفرههایتان هر روز کوچکتر میشود، و با وجود گرانی روزافزون، به سختی میتوانید نوروز را جشن بگیرید.»
او گفت:«اما فراموش نکنید که ما ایرانیان در در ازای تاریخ خود همواره توانستهایم با ایستادگی بر فرهنگ غنی و با تکیه بر اراده و همبستگی ملی، از سختیها عبور کنیم و پاسداشت نوروز و دیگر آیینهای ایرانی، یکی از روشهای مهم ایستادگی ما در برابر مهاجمان و اشغالگران بوده است.»
شهبانو فرح پهلوی در پایان پیام نوروزی خود گفت:«باور دارم که این بار نیز نور بر تاریکی پیروز خواهد شد و شما ملت بزرگ ایران، میهن و شکوه از دست رفتهتان را باز پس خواهید گرفت.»
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا با تبریک نوروز، بر حمایت از مبارزات مردم ایران برای رسیدن به آزادی و دموکراسی و پاسخگو کردن جمهوری اسلامی برای نقض حقوق بشر تاکید کرد.
جو بایدن در پیامی با عبارت «عید شما مبارک» نوروز را تبریک گفت و این جشن را «بخشی شادیبخش از فرهنگ آمریکا» خواند. او با تاکید بر حمایت از «زنان شجاع ایران که برای آزادی میجنگند»، گفت آمریکا و شرکایش مقامهای ایران را به دلیل نقض حقوق بشر پاسخگو خواهند کرد.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز با انتشار عکسی از خود و همکارانش در کنار سفره هفتسین، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:« فرا رسیدن بهار و آغازی نو را به همه آنهایی که نوروز را جشن میگیرند تبریک میگویم.»
او افزود:« باشد که پیوندهای خانوادگی و وعده فردای روشنتر را گرامی بداریم.»
آبرام پیلی، معاون نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، نیز در تبریک نوروزی خود، ایران را کشوری دارای منابع عظیم طبیعی و استعدادهای شگرف انسانی، خواند. او با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی مواهب ایران را به هدر میدهد، بر حمایت از مردم ایران برای رسیدن به آزادی و دموکراسی تاکید کرد.
پیامهای نوروزی؛ فرصتی برای دعوت به تغییر
در داخل ایران نیز ، شماری از زندانیان سیاسی بر ادامه کنش اعتراضی خود علیه اعدام و دیگر جنایات جمهوری اسلامی تاکید کردند و خواستار همراهی مردم آزادیخواه ایران در این مسیر شدند.
کانون نویسندگان ایران هم ، بهار را پیامآور تغییر توصیف کرد و تشکلهای صنفی فرهنگیان به موارد نقض حقوق بشر در سال ۱۴۰۲ پرداختند.
کانون نویسندگان ایران در پیام نوروزی خود یادآور شد حاکمیت در سالی که گذشت، همانند گذشته سانسور و سرکوب و تحمیل فقر و اختناقِ بیشتر به مردم را دستور کار خود قرار داد و سخت مشغول انتقام گرفتن از جنبش «زن، زندگی، آزادی» بود.
به گفته نویسندگان بیانیه، سرکوب آزادیها و تحمیل فلاکت در این سال بیش از همیشه اوج گرفت. با این حال، مردم به ویژه جوانان و زنان، جنبش حقطلبانه و آزادیخواهانه خود را ادامه دادند.
کانون نویسندگان ایران، نوروز را نه فقط جشن تغییر فصل و سال که جلوهای دیگر از همراهی و همدلی مردم در جشنی عمومی مقابل «دُکانداران عزا و گریه» توصیف کرد.
این بیانیه با امیدواری برای آزادی زندانیان سیاسی، رفع سانسور، رسیدن به آزادی و برقراری رفاه و شادی برای مردم، در انتها نوشت: «آمدن بهار نوید میدهد که اینها همه شدنی است زیرا بهار پیامآور تغییر است.»
کارزار سهشنبههایِ سیاهِ نه به اعدام برقرار خواهد بود
جمعی از زندانیان سیاسی در زندانهای قزلحصار، اوین، کرج، مشهد و خرمآباد، روز ۲۹ اسفند با انتشار بیانیهای از هفت هفته اعتصاب غذای روزهای سهشنبهشان در اعتراض به صدور و اجرای احکام اعدام در ایران خبر دادند.
آنها گفتند ۲۹ اسفند و در آخرین سهشنبه سال ۱۴۰۲ برای هشتمین هفته متوالی، به یاد تمام قربانیان «دستگاه سرکوب استبداد دینی» به ویژه اعدامشدگان، اعتصاب غذایشان را ادامه دادهاند.
این زندانیان سیاسی هدف از کارزار «سهشنبههای سیاه» و اعتصاب هفتگی خود را جلب توجه افکار عمومی به موضوع اعدام خواندند و تاکید کردند: «اعدام، قتلی حکومتی، مجازاتی بدون بازگشت و ابزار سرکوب و ارعاب حکومت اقلیت مستبد حاکم بر کشور است.»
آنها تاکید کردند تا رسیدن به روز سرنگونی جمهوری اسلامی به اعتراض خود علیه احکام اعدام از داخل زندانها ادامه میدهند و از همه شهروندان خواستند تا در این مسیر همراهشان باشند.
امضاکنندگان بیانیه با اشاره به گزارش اخیر شورای حقوق بشر سازمان ملل و ضرورت محکومیت جهانی نقض حقوق بشر و اعدام در ایران، گفتند: «پیروزی مردم و تحقق عدالت جز در سایه اتحاد و همبستگی خود مردم ایران امکانپذیر نیست.»
اعتصاب غذای هفتگی زندانیان از روز دهم بهمن امسال و با فراخوان ۱۰ زندانی سیاسی در زندان قزلحصار کرج آغاز شد.
زندانیان بند زنان زندان اوین نیز در اعتراض به اعدام وفا آذربار، محمد فرامرزی، پژمان فاتحی و محسن مظلوم، برای توقف اعدام زندانیان دیگر و در همراهی با زندانیان قزلحصار اعلام اعتصاب غذا کردند.
پیش از آغاز این کنش هفتگی، روز پنجم بهمن نیز زندانیان سیاسی زن در اعتراض به اعدام محمد قبادلو و فرهاد سلیمی اعتصاب غذا کردند که با حمایت شهروندان، خانوادههای دادخواه، فعالان حقوق بشر و چهرههای سیاسی و اجتماعی همراه شد.
بیانیه زندانیان سیاسی درباره تداوم اعتصاب غذایشان در سال جدید با تاکید بر نقض حقوق بشر از سوی جمهوری اسلامی منتشر شد.
برخی دیگر از زندانیان سیاسی، تشکلها و چهرههای سرشناس نیز در پیامهای نوروزی خود به موارد مشابه اشاره کردند.
نقض حقوق بشر در ایران، محصول هژمونی خشونت و سرکوب
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران با انتشار پیامی نوروزی، به ادامهدار بودن موارد نقض حقوق بشر در ایران در مورد تمامی اقشار پرداخت و مواردی مانند افزایش ترک تحصیل به سبب فقر، بازتولید کودکان کار، عمیق شدن تفاوت آموزش در مرکز و حاشیه، پادگانی شدن مدارس و صدور احکام زندان، تبعید و اخراج برای معلمان منتقد را به عنوان نمونه ذکر کرد.
این تشکل صنفی در ادامه به محرومیت مستمر بازنشستگان و کارگران از حقوق قانونی خود، بحران تورم و گرانی، زندانی شدن دانشجویان و استادان منتقد یا دادخواهان در حوزههای مختلف، سلب آزادی اندیشه و بیان و ایجاد نشدن تشکلهای صنفی و مردمنهاد مستقل اشاره کرد.
تداوم اعدام، قصاص، شکنجه، قتل ناموسی و محرومیت جامعه الجیبیتیکیوپلاس از حق حیات از دیگر مواردی هستند که این بیانیه به آن پرداخت.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان این نمونهها را محصول حکمرانی غیردموکراتیک و همراه با هژمونی خشونت و سرکوب در ایران توصیف کرد و گفت در چنین ساختاری، افرادی فراتر از هر قانون، بر شهروندان سلطه دارند.
این تشکل صنفی بر ضرورت همدلی و همبستگی مردم برای رسیدن به زیستنی همراه با رهایی و برابری تاکید کرد.
زهرا رهنورد، تار موی زنان را طناب دار دیکتاتوری خواند
زهرا رهنورد، همسر میرحسین موسوی، از رهبران جنبش سبز که از سال ۱۳۸۹ در حصر خانگی به سر میبرد، در پیام نوروزی خود به فقر، بیخانمانی، بیکاری، گرسنگی، تضادهای طبقاتی، شکافهای جنسیتی، خشونت، جوانکشی، زنستیزی و عقبافتادگی از توسعه و رشد جهانی اشاره کرد و گفت این موارد، «ملت را به جان آورده» است.
رهنورد تاکید کرد حاکمیت، همه زنان را دشمن خود میداند، با خشونت بر آنان میتازد و از خانه و کوی و برزن آنها را میرباید.
او در پایان پیام خود نوشت: «گویا حاکمان به این نتیجه رسیدهاند که طناب دار دیکتاتوری، تار موی زنان است.»
رهنورد هشتم مارس و در روز جهانی زنان نیز در پیامی تاکید کرده بود جواب آزادیخواهی زنان نه «گلوله» بلکه تسلیم بیچون و چرای حاکمان است.
پیش از این و در روزهای گذشته، شماری از زندانیان سیاسی نیز پیامهایی نوروزی منتشر کردند.
در یکی از این پیامها، محمود مهرابی که بیش از یک سال است در زندان مرکزی اصفهان محبوس شده، از مقامهای جمهوری اسلامی با عنوان افرادی یاد کرد که هنری جز آباد کردن زندانها و قبرستانها نداشتهاند و آرزوی رسیدن نوروز و روزهایی را کرد که میهندوستان در جایجای ایران ریشه بدوانند.
او تاکید کرد که «تغییر از شرایط دلمرگی به دلخوشی» تنها به دست خود مردم محقق خواهد شد.
در آستانه نوروز، دهها شهروند نیز آرزوی سال نوی خود را در پیامهایی صوتی با ایراناینترنشنال در میان گذاشتند که موضوع محوری اکثر آنها، آرزوی سرنگونی جمهوری اسلامی و برقراری ایرانی آزاد و آباد بود.
ریاست جمهوری اسلامی بر کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل واکنش منفی فعالان و قانونگذاران آمریکایی را در پی داشت و آنها هشدار دادند که چنین امری به کاهش اعتماد به این نهاد بینالمللی منجر خواهد شد.
ریاست جمهوری اسلامی بر کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل واکنش منفی فعالان و قانونگذاران آمریکایی را در پی داشت و آنها هشدار دادند که چنین امری به کاهش اعتماد به این نهاد بینالمللی منجر خواهد شد.
کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل، امسال از اواخر ژانویه کار خود را در ژنو آغاز کرد. این کنفرانس تا اواسط سپتامبر ادامه خواهد داشت و در طول آن، ریاست کنفرانس بین کشورهای عضو و به ترتیب حروف الفبا به صورت چرخشی انجام می شود. هر یک از اعضا به مدت چهار هفته ریاست این کنفرانس را بر عهده خواهد داشت.
جمهوری اسلامی در روز ۱۸ مارس و در میانه انتقادهای شدید از تهران بهدلیل عدم پایبندی به خواستهها و مقررات آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ریاست کنفرانس را از اندونزی به دست گرفت.
آنا پائولینا لونا، عضو مجلس نمایندگان آمریکا در همین زمینه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:« چرا کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل فکر میکند که این ایده خوبی است که به جمهوری اسلامی ایران اجازه دهیم بر مذاکرات در مورد کنترل تسلیحات و توافقهای خلع سلاح ریاست کند؟»
او افزود: «سابقه رژیم اسلامی و نقض مستمر توافقهای هستهای بر خلاف هدف اصلی کنفرانس است. این مشمئز کننده است که سازمان ملل به مشروعیت بخشیدن به رژیم قاتل ملاها ادامه میدهد.»
این اولین بار نیست که سازمان ملل به دلیل واگذاری چنین مناصبی، هر چند نمادین یا بیاهمیت، به نمایندگان جمهوری اسلامی مورد انتقاد قرار میگیرد.
در نوامبر ۲۰۲۳، چند ماه پس از سرکوب اعتراضات گسترده در جریان خیزیش زن، زندگی، آزادی، نماینده جمهوری اسلامی به ریاست جلسه شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو انتخاب شد.
در آن زمان نماینده ایالات متحده جلسه را تحریم کرد و این انتصاب را «توهین به وجدان جمعی جامعه جهانی» خواند.
در همین حال، در پی انتصاب جمهوری اسلامی به ریاست دورهای کنفرانس خلع سلاح، شماری از فعالان به رهبری دیدهبان سازمان ملل متحد، یک سازمان غیردولتی مستقر در سوئیس که بر عملکرد نهادهای وابسته به سازمان ملل نظارت میکند، از کشورهای عضو خواستند تا جلسه عمومی روز سه شنبه را تحریم کنند.
آنها در نامه سرگشادهای نوشتند: «ما از همه رهبران جهان میخواهیم که از مشروعیت بخشیدن به یک رژیم افراطی که از تروریسم در سراسر جهان حمایت میکند، مردم خود را به خاطر اعتراض برای حقوق بشر میکشد و برای ساختن بمب هستهای و تهدید جهان مسابقه میدهد، دست بردارند.
بیش از ۱۳ هزار نفر این نامه را تا پیش از جلسه صبح سهشنبه امضا کردند.
مایک گالاگر، عضو مجلس نمایندگان آمریکا در بیانیهای که روز دوشنبه منتشر شد، گفت: «مماشات غربیها با ایران، بهویژه در ایفای این نقش، تنها به تحقیر این نهاد و تلاشهای آن کمک میکند.»
به گفته آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران غنیسازی را در ابعاد و سطوحی انجام میدهد که نمیتوان آن را خارج از یک برنامه تسلیحاتی توضیح داد.
در اوایل ماه جاری، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره بیاطلاعی از فعالیتهای هستهای ایران هشدار داد.
تام ایمر، دیگر عضو مجلس نمایندگان آمریکا، نیز با اشاره به این موضوع، انتصاب جمهوری اسلامی به ریاست دورهای کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل را محکوم کرد.
او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «امروز، کنفرانس خلع سلاح سازمان ملل با ریاست ایران آغاز میشود، رژیمی که وقیحانه به دنبال تسلیحات هستهای است.»
او افزود:«تصمیم به پاداش دادن به ایران با موقعیت رهبری تنها مشروعیت سازمان ملل و توانایی آن برای حمایت از صلح جهانی را تضعیف میکند.»
وال استریت ژورنال گزارش داد فرانسه، آلمان، هلند و پنج کشور اروپایی ماه گذشته در نامهای به جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، خواستار تحریم جمهوری اسلامی به دلیل تامین سلاح برای شبهنظامیان منطقه شدند، اما بورل گفت چنین اقدامی دیپلماسی هستهای با تهران را تضعیف میکند.
براساس این گزارش، در حالی که فرانسه، آلمان، هلند و پنج کشور اروپایی دیگر در تلاش بودند تحریمهای تازهای را علیه جمهوری اسلامی بهدلیل ارسال موشک و دیگر تسلیحات نظامی به متحدان منطقهای خود وضع کنند، چند مقام ارشد اتحادیه اروپا و بهطور مشخص، جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی این اتحادیه، با عقبنشینی از این طرح و مخالفت با وضع تحریمهای جدید گفتند تحریمهای جدید میتواند دیپلماسی با تهران را تضعیف کند.
وال استریت ژورنال، روز سهشنبه ۲۹ اسفند، در گزارشی نوشت که این کشورها ماه گذشته در نامهای به جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفتند که این اتحادیه باید رژیمی تحریمی را برگزیند که به آنها اجازه دهد بازیگران ایرانی را که اقدام به مشاوره، تامین مالی و مسلحسازی شبهنظامیان در منطقه میکنند، هدف قرار دهند.
جوزپ بورل اما در پاسخ گفته است اکنون این کار را نکنید.
وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای اتحادیه اروپا نوشته است که آمریکا از پاسخ مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا حمایت کرده است.
با این حال، یک مقام دولت بایدن که نامش اعلام نشده، به وال استریت ژورنال گفت که واشینگتن به اتحادیه اروپا گفته که از افزایش فشار بر تهران از طریق تحریمها در مورد انتقال موشکها و تجهیزات نظامی ایران به شبه نظامیان منطقه و همچنین روسیه حمایت میکند.
این مناقشه که روز دوشنبه، ۲۸ اسفند، بار دیگر در نشست وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا مطرح شد، چند روز پس از آن بالا گرفت که اروپا و آمریکا متعهد شدند در صورت تحویل موشکهای بالستیک ایران به روسیه، بهسرعت و بهطور مشترک تحریمهای جدیدی را علیه تهران اعمال کنند.
مقامهای غربی گفتند که هنوز هیچ مدرکی ندارند که نشان دهد تهران موشکها را به روسیه تحویل داده باشد، اما انتظار دارند این کار صورت پذیرد.
بر اساس پیشنویس بیانیه اجلاس سران، رهبران اتحادیه اروپا در نشست این هفته خود متعهد خواهند شد که در صورت ادامه تحویل موشک به روسیه، تحریمهای هدفمند علیه افراد و نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی را گسترش دهند.
مقامهای آمریکایی هفته پیش گفتند این تحریمها میتواند شامل اقداماتی برای جلوگیری از پرواز خطوط هوایی ملی ایران، ایران ایر، به اروپا باشد.
اتحادیه اروپا پیش از این مقامها و نهادهای ایرانی را به دلیل دادن پهپادها و فناوری هواپیماهای بدون سرنشین به کرملین هدف قرار داده بود.
با این حال مقامهای اتحادیه اروپا در بروکسل به کشورهای عضو گفتهاند که اقدام علیه ایران به دلیل حمایت این کشور از متحدانش در خاورمیانه میتواند با تشدید تنشها در منطقه، دیپلماسی هستهای را تضعیف کند.
مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی ماهها است که متوقف شده و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز چندبار نسبت به همکاری نکردن تهران با این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد هشدار داده است.
بورل هفته گذشته در نامهای به هشت کشور عضو اتحادیه اروپا گفت که پیشنهاد آنها برای هدف قرار دادن فعالیتهای بیثباتکننده منطقهای ایران دو «تئاتر» روسیه و خاورمیانه را با هم ترکیب میکند، و چنین امری میتواند پیامدهایی بالقوه «ناخواسته» داشته باشد.
به گزارش وال استریت ژورنال، که این نامه را دیده است، بورل در نامه خود نوشته است: «ارزیابی دقیق تأثیر احتمالی اقدامات بیشتر برای جلوگیری از این تلقی که اتحادیه اروپا به جای تعامل، تشدید تنش را پیش گرفته و یا به خطر انداختن دیگر اهداف مهم سیاست اتحادیه اروپا مانند مهار برنامه هستهای ایران بیش از هر زمان دیگری ضروری و حیاتی است.»
از زمان آغاز جنگ غزه در ماه اکتبر، مقامهای غربی با جمهوری اسلامی درگیر بودهاند تا از گسترش جنگ در منطقه جلوگیری کنند. جوزپ بورل در این مدت خواستار آتشبس در غزه و بوده و از عملیات نظامی اسرائیل که به کشته شدن تعداد زیادی از غیرنظامیان منجر شده، انتقاد کرده است.
با توجه به وسعت حمایت نظامی جمهوری اسلامی از گروههایی مانند حماس، حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و شبه نظامیان عراقی و سوری، گسترش تحریمها به فعالیتهای منطقهای تهران میتواند تعداد زیادی از نهادهای دولتی و مقامهای ارشد جمهوری اسلامی را در معرض دید قرار دهد.
چنین وضعیتی میتواند به تجدید برخی از تحریمهای لغوشده پس از توافق هستهای سال ۲۰۱۵، موسوم به برجام از سوی اروپا شود. اما کشورهای عضو اتحادیه اروپا تمایلی به انجام چنین کاری نداشتهاند.
اتحادیه اروپا تحریمهایی را علیه گروههای نیابتی مورد حمایت ایران مانند حماس و حزبالله اعمال کرده و در ماموریتی دریایی شرکت کرده است تا از کشتیهای تجاری در برابر حملات حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی محافظت کند.
براساس برجام، قرار بود تحریم موشکی و نظامی جمهوری اسلامی در ماه اکتبر امسال به پایان برسد و تهران حق خرید و فروش تسلیحات نظامی را پیدا کند، اما آمریکا و اتحادیه اروپا این تحریمها را تمدید کردند.
با این حال، اکنون کشورهای دیگر مانند روسیه و چین دیگر مقید به رعایت آن تحریمها نیستند.
پس از کناره گیری تهران از تلاشهای دیپلماتیک برای احیای برجام، زندانی کردن تعدادی از اروپاییها، حمایت از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل و گسترش حمایت نظامی خود از روسیه، کشورهای اروپایی بیشتری به دنبال راههای جدیدی برای افزایش فشار بر تهران هستند.
این زمان به طور بالقوه برای واشینگتن نیز حساس است. به نظر میرسد آمریکا و جمهوری اسلامی هر دو به دنبال اجتناب از درگیری مستقیم هستند.
در حالی که ارتش آمریکا در حال پاسخ به حملات حوثیها است و واشینگتن پس از کشته شدن سه نظامی آمریکایی در اردن در اواخر ژانویه، شبهنظامیان مورد حمایت ایران را در سوریه و عراق هدف قرار داد، اکنون ایالات متحده مذاکرات غیرمستقیم با تهران را برای مهار تنشها از سر گرفته است. مقامهای آمریکایی همچنان تاکید میکنند که به دنبال یک راهحل دیپلماتیک در مورد برنامه هستهای ایران هستند.
وال استریت ژورنال گزارش داده است که نامه مورخ ۲۶ فوریه آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، به جوزپ بورل را دیده است که در آن از اتحادیه اروپا خواسته شده به آمریکا بپیوندد «تا تحریمهای بیشتری علیه نهادها و افراد ایرانی درگیر در همکاری نظامی رو به رشد ایران با روسیه اعمال شود.»
یک مقام ارشد آمریکایی که نامش اعلام نشده، به وال استریت ژورنال گفت که بلینکن هنگام نوشتن این نامه، از تلاش فرانسه و آلمان برای وضع تحریمهای جدید علیه جمهوری اسلامی بیخبر بود.
بهنام بن طالبلو، از اعضای ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت: «هدف قرار دادن شبکههای خرید، تولید و اشاعه موشکهای ایران سریعترین راه برای اروپا برای پر کردن شکاف تحریمهای فراآتلانتیک و تشدید فشار بر ایران خواهد بود.»
مشاور امنیت ملی کاخ سفید و مدیر آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا در نامهای به فرمانداران ایالاتمتحده که روز سهشنبه علنی شد، درباره احتمال حمله هکرهای وابسته به ایران و چین به سیستمهای آبوفاضلاب آمریکا هشدار دادند.
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی رییسجمهوری آمریکا و مایکل ریگان، مدیر آژانس حفاظت از محیط زیست در نامهای به فرمانداران نوشتند: «غیرفعال کردن حملات سایبری به سیستمهای آب و فاضلاب در سراسر ایالات متحده ضربه میزند. این حملات توانایی ایجاد اختلال حیاتی در چرخه آب آشامیدنی پاک و سالم را دارند و همچنین هزینههای قابل توجهی را به جوامع آسیبدیده تحمیل میکنند.
به گزارش بلومبرگ، در این نامه که روز سهشنبه علنی شد، هشدار داده شده است که هکرهای وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به سیستمهای آب آشامیدنی حمله کردهاند، و «ولت تایفون» یک گروه تحت حمایت دولت جمهوری خلق چین، فناوری اطلاعات آب آشامیدنی و سایر سیستمهای زیرساختی حیاتی را به خطر انداخته است.
در این نامه گفته شده است: «ادارهها و آژانسهای فدرال با اطمینان بالا ارزیابی میکنند که بازیگران ولت تایفون از قبل خود را برای ایجاد اختلال در عملیات زیرساختهای حیاتی در صورت تنشهای ژئوپلیتیکی و یا درگیریهای نظامی آماده میکنند.»
سیستم آب به ویژه بخشی آسیبپذیر از زیرساختهای ایالات متحده است که از کنترلهای ضعیف، بودجه ناکافی و کمبود کارکنان رنج میبرد.
بلومبرگ قبلا گزارش داده بود که در اواخر نوامبر، یک گروه هکر تحت حمایت جمهوری اسلامی به کنترلهای دیجیتالی ساخت اسرائیل که از آنها معمولا در صنایع آب و فاضلاب در ایالات متحده استفاده میشود، حمله کرد و بر چندین سازمان در چندین ایالت تأثیر گذاشت.
در نامه مشترک جیک سالیوان و مایکل ریگان، گفته شده است: «سیستمهای آب آشامیدنی و فاضلاب هدفی جذاب برای حملات سایبری هستند، زیرا با آنکه بخشی حیاتی از زیرساختها هستند، اما اغلب فاقد منابع و ظرفیت فنی برای اتخاذ شیوههای دقیق امنیت سایبری هستند.»
بر اساس عنصر «پیشبینی ناپذیری» برای گمانهزنی درباره ایران در سال جدید خورشیدی میتوان این رتبهبندی را در نظر گرفت: اول ملت ایران، دوم حکومت جمهوری اسلامی، سوم مناسبات بینالملل و چهارم نیروهای سیاسی و مدنی مخالف و اپوزیسیون ایرانی.
با فرض همین عنصر سال ۱۴۰۳ را میتوان سال تشدید «تشتت و ریزش از بالا، چالش و فرسایش از پایین» دانست.
مردم ایران سال سختتری را در حوزه اقتصادی پیش رو دارند. این امر اعتراضات مطالبهمحور را تشدید خواهد کرد. افزایش شکاف و نفرت بین اکثریت مردم و اقلیت حاکم در حالی که اکثریت ناراضی در دوران ریکاوری بین دو جنبش به سر میبرد، هر آن ممکن است آتش زیر خاکستر نارضایتیها و آتشفشان خشم نهفته اکثریت مردم را فعال کند.
به علت رشد نیروهای افراطیتر در درون حکومت، فضای اجتماعی نیز بستهتر خواهد شد و طنابکشی بین زنان و دختران روی حجاب اجباری به طور خاص و جدال سبک زندگی بین اکثریت جوانان ایرانی و متولیان خشکمغز به طور عام، همچنان و به شدت ادامه خواهد داشت.
بر هم منطبق شدن دو خشم معیشتی و نفرت تحمیل سبک زندگی میتواند فوران آن آتشفشان را تسریع کند.
در درون حکومت اما با تشکیل مجلس شورای اسلامی جدید و مساله انتخاب رییس مجلس، اولین جرقه تشدید منازعات درون سیستمی که در دوران انتخابات فرمایشی شعلهور شده بود، دوباره زده خواهد شد.
سال ۱۴۰۳ همچنین سال دورخیز جریانهای درون نظام برای انتخابات ریاست جمهوری در سال آینده خواهد بود. همین مساله باز به تشدید تشتت در سطوح فوقانی هیات حاکمه و ریزش در بدنه آن منجر خواهد شد.
مهرهچینی روحانی - نظامی - ولاییهای مطیع در جای جای نظام اجرایی - تبلیغی برای تسهیل جابهجایی از خامنهای پدر احتمالا به خامنهای پسر برای مهار بحران رهبری، ادامه و تسریع خواهد شد.
در درون اپوزیسیون و مخالفان سیاسی و مدنی به خصوص در خارج از کشور ما احتمالا شاهد دو سیر مختلفالجهت خواهیم بود. یکی سیر امتداد و تشدید گرایشات افراطیِ دگرستیز در همه اردوگاههای سیاسی، به خصوص اردوگاه راست افراطی و دیگری سیر رشد افراد و طیفهای معقول و دگرپذیر در میان آنها.
دگرپذیرها همچنان کار سختی برای به بلوغ سیاسی رساندن طیفهای مختلف (و جا انداختن این نکته حیاتی و راهبردی که ما نیازمند «تجمیع» همه نیروها برای «گذار» و «تمرین تکثر» برای شکل دادن یک دموکراسیِ کارآمد و توسعهگرا و نه جنگ همه با هم، در دوران «پس از گذار» هستیم) و به حاشیه راندن گرایشات افراطی و دگرستیز خواهند داشت.
نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی نیز به صورت مستقیم و از طریق نفوذیهایشان به طور غیر مستقیم، همچنان به ریختن بنزین روی آتش اختلافات و مدیریت آن خواهند پرداخت.
در فضای بینالملل نزاع اسرائیلی- فلسطینی، نتایج انتخابات آمریکا و بالاخره روند جنگ روسیه و اوکراین در سیاست ایران اثرگذار خواهد بود.
رفتار حاکمان ایران چه در رابطه با فعالیتهای هستهای و چه منازعات منطقهای و نیروهای نیابتی یا مرتبط با جمهوری اسلامی، با توجه به سه مولفه فوق میتواند دچار قبض و بسط شود.
اما درگیری درونی و چالش دو صدایی سیاستگذاری خارجی جمهوری اسلامی بین دو عنصر موثر - یکی مصلحت حفظ نظام و دیگری آمریکا و اسرائیلستیزی - تصمیمگیری رهبران جمهوری اسلامی را سختتر خواهد کرد.
در هر حال و با هر شرایطی که پیش آید جمهوریخواهان و دموکراسیخواهان ایرانی همچنان وظیفه «تلاش تشکیلاتی» برای رشد همگرایی و انسجام در بلوکبندیهای سیاسی، «گفتمانسازی سیاسی» مبتنی بر نیاز به همگرایی عملیِ حداکثری همه طیفهای سیاسی ایرانی و بالاخره تلاش برای تقویت شبکهسازیهای کوچک، - کوچک اما گسترده و انبوه - را بر عهده دارند.
ملتهب شدن فضای سیاسی با فعال شدن جنبشهای اعتراضی یا ورود جمهوری اسلامی به مرحله تصمیمگیری برای رهبر سوم، علاوه بر زمینه مستعدتر کنشگری مردمان داخل ایران، میدان آزمون دیگری برای اپوزیسیون ایرانی در خارج و داخل کشور است که آیا میتوانند با رفع نقایص یا اشتباهات گذشته، این بار جهشی بزرگتر به سوی آرمانهایشان که همانا آزادی، دموکراسی، عدالت، رفع تبعیض و ساختن ایران آینده است بردارند یا در بر همان پاشنه گذشته خواهد چرخید؟
