طالبان قصد دارد شبکه‌ای از دوربین‌های نظارتی و امنیتی را در افغانستان فعال کند

این سازمان روز جمعه ۱۷ شهریور با انتشار گزارشی، مولفه‌های جرم «آزار و اذیت جنسیتی» را برشمرد که شامل محرومیت عمدی و شدید یک گروه از حقوق اساسی‌اش برخلاف حقوق بین‌الملل به‌دلیل هویتش است و تاکید کرد که طالبان مرتکب این جرم «آزار و اذیت جنسیتی» نیز در افغانستان شده است.

این سازمان برای نخستین بار اقدامات طالبان علیه زنان را تحت عنوان «جنایت علیه بشریت» معرفی کرد و از دیوان بین‌المللی کیفری خواست پرونده جنایت‌های طالبان علیه زنان را بررسی کند.

در این گزارش آمده که سیاست‌ها و قوانین طالبان، زنان و دختران سراسر افغانستان را به خاطر جنسیت‌شان، از حقوق اساسی محروم کرده است.

همچنین به گفته این سازمان، طالبان زنان و مردانی را که به سیاست آن‌ها در نقض حقوق زنان اعتراض کرده‌اند، بازداشت و حتی شکنجه کرده‌اند.

الیزابت اونسن، دبیر دادگستری بین‌المللی دیده‌بان حقوق بشر گفت «انکار ظالمانه و روش‌مند» حقوق ابتدایی زنان از سوی طالبان که با هدف حذف آن‌ها از عرصه‌های عمومی جامعه انجام می‌شود، توجه جهانی را به خود جلب کرده است.

اونسون افزود: «تحقیقات دیوان کیفری بین‌المللی در افغانستان می‌تواند راهی برای پاسخگویی به جنایت علیه بشریت در مورد آزار و اذیت جنسیتی فراهم کند.»

او تاکید کرد که حکومت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که دادستان‌های دیوان بین‌المللی کیفری، منابع و همکاری‌های لازم را برای بررسی این جنایت‌ها در افغانستان در اختیار دارند.

دیده‌بان حقوق بشر نوشت که بر اساس یافته‌های این سازمان، طالبان از آغاز حکومت دوباره خود تاکنون، با صدور دستورات کتبی و شفاهی، مرتکب «جنایت علیه بشریت» در قبال زنان افغان شده است.

این سازمان از طالبان خواست که تمام اشکال سرکوب و تبعیض را علیه حقوق ابتدایی زنان و دختران، لغو کند.

دیده‌بان حقوق بشر تصریح کرد که افغانستان یکی از طرف‌های اساسنامه رم دیوان بین‌المللی کیفری است و دادستان‌های آن اجازه دارند که تحقیقات خود را درباره وضعیت افغانستان از سر بگیرند.

کارشناسان سازمان ملل هم اواخر تیر جاری اعلام کردند محدودسازی سیستماتیک زنان و دختران در افغانستان می‌تواند مصداق آپارتاید جنسیتی باشد.

طالبان در دو سال گذشته، محدودیت‌های گسترده‌ای بر زندگی شغلی، آموزشی و اجتماعی زنان وضع کرده است.

این گروه، دختران مقطع ششم ابتدایی به بعد را از حضور در مدرسه منع کرده و درهای دانشگاه‌ها را روی دانشجویان دختر بسته است.

پارلمان بریتانیا برنامه‌ای برای بزرگداشت احمدشاه مسعود در سالروز ترورش برگزار کرد که در آن فرزند این فرمانده کشته شده ضد طالبان، به جامعه جهانی درباره تبعات «چشم‌پوشی از تهدید تروریسم در افغانستان» هشدار داد.

احمد مسعود در این مراسم یادبود، بار دیگر هشدار پدرش احمدشاه مسعود را تکرار کرد و گفت تهدید مشابه دیگری ناشی از قدرت گرفتن تروریسم و افراط‌‌گرایی بار دیگر جهان را تهدید می‌کند که جامعه بین‌المللی نباید آن را نادیده بگیرد.

اشاره او به سخنان سال ۱۹۹۹ احمد‌شاه مسعود در پارلمان فرانسه بود که درباره خطر یک حمله تروریستی قریب‌الوقوع هشدار داد و دو سال بعد، این هشدار با حمله القاعده به رهبری اسامه بن لادن به آمریکا در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به حقیقت پیوست.

احمد مسعود با هشدار درباره نتایجی که چشم‌پوشی جهان از تهدید تروریسم در افغانستان به دنبال خواهد داشت، یادآور شد که این تهدید محدود به مرزهای افغانستان نمی‌شود و به تمام جهان نفوذ خواهد کرد.

رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان در بخش دیگری از سخنانش گفت که احمدشاه مسعود معتقد بود مشروعیت سیاسی از «مردم» می‌آید و نسخه او برای افغانستان به‌عنوان کشوری متنوع از نظر مذهبی، قومی و زبانی، پایه‌گذار یک سیستم کثرت‌گرا و غیرمتمرکز بود؛ جایی که قدرت در میان شهروندان به گونه‌ای عادلانه و مساوی تقسیم شود.

او در ادامه با اشاره به فقدان چنین دیدگاه و رویکردی در افغانستان تحت حکومت طالبان، گفت که این کشور بار دیگر به پناهگاه تروریسم جهانی و منطقه‌ای و همچنین به یک بمب ساعتی برای درگیری‌های بزرگ‌تر در آینده تبدیل شده است.

به گفته او، احمدشاه مسعود توانایی این را داشت که تمام مردم افغانستان را علیه طالبان و سایر گروه‌های تروریستی متحد کند و این کشور در حال حاضر به چنین رهبری نیاز دارد.

شماری از اعضای پارلمان بریتانیا و افغانستانی‌های ساکن انگلیس در مراسم بزرگداشت احمد شاه مسعود حضور داشتند.

حاضران در این مراسم از جامعه جهانی خواستند تا دست از حمایت از «طالبان زن‌ستیز» بردارد.

احمدشاه مسعود در روز نهم سپتامبر سال ۲۰۰۱ به دست دو عامل انتحاری که خود را خبرنگار معرفی کرده بودند، ترور شد.

هواداران او هر سال مراسمی برای یادبود این فرمانده فقید برگزار می‌کنند.

تا زمانی که در نظر نگیرید پارک ملی بند امیر در قلب افغانستان قرار دارد، این پارک به عنوان یک مقصد ایده‌آل برای تعطیلات به نظر می‌رسد اما متاسفانه این کشور هنوز طبق توصیه‌های آمریکا و سایر کشورها در لیست مقصدهای «سفر نکنید» قرار دارد.

ریچارد بنت، گزارشگر ویژه در مورد وضعیت حقوق بشر در افغانستان و دوروتی استرادا تنک که رهبری کار گروه تبعیض علیه زنان و دختران را بر عهده داشت، سفری یک هفته‌ای به افغانستان داشته و این گزارش را برای وب‌سایت سی‌ان‌ان تهیه کرده‌اند.

بند امیر، اولین پارک ملی افغانستان و یکی از عجایب طبیعی این کشور است. مجموعه‌ای از شش دریاچه در بلندی‌های هندوکش در ولایت بامیان که با سدهایی طبیعی از یکدیگر جدا شده‌‌اند.

در این پارک می‌توانید کمپ بزنید، پیک‌نیک کنید و حتی قایق‌‌هایی به شکل قو اجاره و روی یکی از این شش دریاچه که میان کوه‌‌های هندوکش می‌‌درخشند، حرکت کنید.

نزدیک به ۱۰ سال می‌گذرد از زمانی که افغانستان رسما بخشی ۶۰۰ کیلومتر مربعی از استان مرکزی بامیان را به‌‌عنوان پارک ملی معرفی کرد به این امید که به شهروندانش مجالی بدهد برای گرفتن آرمش در خلال آشفتگی‌‌هایی که کشورشان را ویران کرده بود.

100%

این پارک ملی داستانی کاملا متفاوت را از کشوری تعریف می‌کند که روایت تاریخ اخیرش با خشونت همراه است.

پارک ملی بند امیر افغانستان به دلیل استخدام اولین پارک‌بان زن در این کشور معروف بود اما اکنون زنان حتی اجازه ورود به آن را ندارند چه برسد به اینکه بخواهند در آن کار هم بکنند زیرا طالبان حاکمیت سرکوب‌گر خود را در این کشور روزبه‌روز عمیق‌تر می‌کند.

محمد خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر افغانستان، اعلام کرده است که زنان دیگر نمی‌توانند از این پارک محبوب واقع در مرکز ولایت بامیان که یکی از فقیرترین و کمتر توسعه‌یافته‌ترین مناطق کشور است، دیدن کنند.

این پارک که در سال ۲۰۱۹ از سوی دولت افغانستان با همکاری چندین آژانس بین‌المللی از جمله آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده و برنامه توسعه سازمان ملل متحد تاسیس شد، شبیه بیابانی است که با دریاچه‌های آبی عمیق و کوه‌ها احاطه شده.

هتر بار، دستیار مدیر حقوق زنان در دیده‌بان حقوق بشر، در بیانیه‌ای اعلام کرده است که این ممنوعیت نشان می‌دهد چگونه روز به روز درهای بیشتری روی زنان در افغانستان بسته می‌شوند: «طالبان که به محروم کردن دختران و زنان از تحصیل، اشتغال و رفت و آمد آزاد قانع نشده، می‌خواهد پارک‌ها و ورزش و حتی طبیعت را نیز از زنان بگیرد؛ همان‌طور که بازدید آن‌ها از بند امیر را ممنوع کرده است.»

بار تاکید کرده که «گام به گام درهای بیشتری روی زنان بسته و هر خانه‌ای تبدیل به یک زندان می‌شود».

طالبان سایه‌ای بلند و ترسناک بر سر ولایت بامیان انداخته است. جایی که خانه تعداد زیادی از جمعیت شیعه افغانستان است و در طول جنگ داخلی دهه ۱۹۹۰ و پس از آن با ظهور طالبان، محل کشتار‌های وحشتناک بوده است.

100%

این منطقه زمانی مرکز تمدن پر رونق بودایی طی قرن چهارم و پنجم بود اما در ماه مارس ۲۰۰۱، طالبان دو مجسمه عظیم بودا در بامیان را که بیش از هزار و ۵۰۰ سال دست نخورده باقی مانده بودند، تخریب کردند و آن‌ها را «بت‌هایی» خواندند که با اسلام در تضاد هستند.

از زمان کنترل مجدد کشور به دست طالبان در اوت ۲۰۲۱ و پس از خروج آشفته و بحث‌برانگیز آمریکایی‌ها، چند دهه پیشرفت در زمینه حقوق بشر در افغانستان به عقب رانده شده و با ممنوعیت هر‌چه بیشتر کار و تحصیل، زنان در خانه‌های خود محبوس شده‌اند.

محبوبه سراج، فعال حقوق زنان افغان و نامزد جایزه صلح نوبل در سال ۲۰۲۳، در اوایل ماه جاری گفت: «در افغانستان دیگر چیزی به نام آزادی زنان وجود ندارد.»

او افزود: «زنان در افغانستان به آرامی از جامعه، از زندگی و از همه‌چیز پاک می‌شوند؛ عقایدشان، صدایشان، آنچه فکر می‌کنند و جایی که هستند.»

محدودیت اخیر وضع شده از سوی طالبان تقریبا یک ماه پس از ممنوعیت حضور زنان در سالن‌‌های زیبایی افغانستان صورت می‌‌گیرد. محدودیتی که یک ضربه اقتصادی سخت برای خانواده‌‌هایی بود که برای درآمدزایی، به مشاغل زنان متکی بودند.

بر اساس گزارش سازمان ملل متحد که در ماه ژوئن منتشر شد، زنان از کار در اکثر بخش‌‌های خارج از خانه منع شده‌اند و حضورشان در حمام‌‌های عمومی، پارک‌‌ها و ورزشگاه‌‌ها نیز ممنوع است.

آن‌ها باید یک لباس مشکی گشاد تن کنند که صورتشان را بپوشاند و اجازه ندارند بدون دلیل خانه را ترک کنند. حتی در آن صورت هم بدون حضور «سرپرست مرد» مجاز به خروج از خانه نیستند.

این گزارش نشان می‌دهد محدودیت‌های اعمال شده در خارج از خانه و مشکلات اقتصادی، منجر به «تنش‌های قابل توجهی» در داخل خانه‌ها و افزایش خشونت خانگی شده است.

طبق این گزارش، شواهد متعددی مبنی بر «افزایش قابل توجه» ازدواج اجباری دختران در افغانستان وجود دارد.

امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان به تازگی بدون اینکه نامی از ایران ببرد، در یک سخنرانی به انتقاد از کشورهایی پرداخت که خواهان برقراری حکومت فراگیر در افغانستان هستند و با کنایه به جمهوری اسلامی گفت: «آن‌قدر که شما اعدامی دارید، ما در زندان‌هایمان زندانی نداریم.»

رسول موسوی روز جمعه ۱۰ شهریور در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) به این سخنان متقی واکنش نشان داد و نوشت: «با دوجانبه‌سازی و شخصی‌سازی موضوع نمی‌توان از مسوولیت‌های بین‌المللی گریخت.»

او «صلح، ثبات، امنیت و توسعه پایدار» را در گرو استقرار حکومتی فراگیر در افغانستان خواند و ادامه داد: «حکومت فراگیر موضوع قطعنامه‌های ۲۵۱۳ و ۲۵۹۳ شورای امنیت و اجماع نشست‌های وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان در پاکستان، چین، ازبکستان و ایران است.»

دستیار وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین در پاسخ به انتقاد یک پژوهشگر تاریخ که حرف‌های متقی را «دوپهلو» خوانده و گفته بود منظور او «چین» بوده نه ایران، نوشت: «آن هاتف معبد دلفی در یونان باستان بود که حرف‌های چند‌پهلو می‌زد تا هر کس براساس نیت خویش حرف هاتف را به نوعی تفسیر کند.»

موسوی تلویحا بر این موضوع تاکید کرد که منظور وزیر امور خارجه طالبان به‌طور مستقیم ایران بوده نه چین و ادامه داد: «در دیپلماسی نوین دیپلمات باید با شجاعت، صریح، روشن و شفاف منافع ملی کشور خود را بیان کند و اجازه ندهد تفاسیر مختلف از حرف‌های او شبهه‌ناک باشد.»

امیرخان متقی روز چهارشنبه هشتم شهریور در یک سخنرانی، با اشاره تلویحی به درخواست مقام‌های جمهوری اسلامی برای تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان این سوال را مطرح کرد که: «آیا شما حکومت فراگیر دارید؟»

او با تاکید بر اینکه «در زندان‌های ما آن قدر زندانی نیست که شما اعدام می‌کنید»، یادآور شد: «در کشور شما هزاران نفر ناپدید شده است اما کسی جرات سوال پرسیدن درباره آن را ندارد.»

وزیر امور خارجه طالبان در این سخنرانی از هیچ کشوری نام نبرد اما جمهوری اسلامی از جمله کشورهایی است که متهم به ناپدید کردن مخالفان خود و اعدام آن‌هاست و در عین‌ حال بارها از طالبان خواسته تا حکومتی فراگیر تشکیل دهند.

حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، خرداد امسال گفته بود طالبان «بخشی از واقعیت افغانستان است نه همه آن».

او گفته بود که ایران تا زمان تشکیل دولت فراگیر، حکومت طالبان را به رسمیت نمی‌شناسد.

به گفته امیرعبداللهیان، تهران از تشکیل نشدن حکومت فراگیر و منع آموزش زنان از سوی طالبان «ناخرسند» است.

پیش از آن و در فروردین هم ویدیوی کوتاهی از دیدار امیرعبداللهیان و متقی در نشست دو روزه سمرقند منتشر شد که در آن امیرعبداللهیان هنگام استقبال از وزیر امور خارجه طالبان، خطاب به او گفت: «آقای ملا متقی! ما ۲۱ ماه است که منتظر دولت فراگیریم.»

آن زمان هم متقی با کنایه خطاب به وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت: «اگر شما یک نمونه حکومت به اصطلاح همه‌شمول در منطقه یا جهان به ما نشان دهید!»

تنش‌های سیاسی میان تهران و کابل به ویژه بر سر حقابه ایران از رودخانه هیرمند در ماه‌های گذشته بالا گرفته است اما علاوه بر جمهوری اسلامی، جامعه جهانی هم بارها از طالبان خواسته‌ تا حکومتی فراگیر با مشارکت همه اقوام افغانستان در دولت تشکیل دهند.

با این حال امیرخان متقی در سخنرانی جدید خود چگونگی تشکیل نظام طالبان را یک مساله داخلی دانست و از کشورها خواست در امور این گروه دخالت نکنند.

او پیش‌تر هم مدعی شده بود حکومت گروه طالبان «همه‌شمول» است.

خبرگزاری تسنیم روز سه‌شنبه ۳۱ مرداد گزارش داد: «محمدحسین ولایتی روز شنبه هفته جاری و در حالی که به‌صورت قانونی و از طریق مرز هوایی و در سفری غیرکاری وارد افغانستان شده بود و مدت ۱۰ روز نیز در کابل حضور داشت، هنگام بازگشت و در فرودگاه کابل، بدون هیچ‌گونه توضیح مشخصی بازداشت شده است.»

این خبرگزاری اضافه کرد که طالبان علی‌رغم پیگیری‌ها، هیچ توضیحی در این زمینه ارائه نکرده است.

بازداشت این عکاس خبرگزاری حکومتی ایران به دست طالبان به دنبال تنش‌های اخیر میان دو کشور از جمله بر سر حقابه ایران از رودخانه هیرمند است.

با این حال حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه ابراهیم رئیسی در امور افغانستان گفته است درگیری‌های مرزی ایران و طالبان ناشی از سیاست و اراده این گروه حاکم بر افغانستان نیست.

با وجود چندین درگیری مرزی میان ایران و افغانستان، او مدعی شد که دو طرف طی دو سال گذشته درگیری حاد مرزی نداشته‌‌اند.

این در حالی است که پس از به قدرت رسیدن دوباره طالبان در افغانستان در ماه اوت ۲۰۲۱، نیروهای مرزی این گروه چندین بار با مرزبانان ایرانی درگیر شده‌اند.

همچنین قمی گفت که کارشناسان ایرانی برای اولین بار به‌هدف رفع معضل حقابه این کشور از رود هلمند (هیرمند)، از ولسوالی دهراوود ارزگان بازدید کرده‌اند.

او افزود: «طبق معاهده‌، ما می‌توانیم نسبت به ادعای طرف مقابل مبنی بر کمبود آب تشکیک و ادعا را راستی‌آزمایی کنیم.»

اظهارات چند ماه پیش رئیسی درباره حقابه ایران از هیرمند و واکنش مقام‌های طالبان به آن، به درگیری لفظی بین دو طرف تبدیل شد.

رئیسی تهدید کرده بود اگر طالبان اقدامی نکند، واکنش جمهوری اسلامی جدی خواهد بود.

با این همه،‌ با گذشت چند ماه از این اظهارات، جمهوری اسلامی تاکنون اقدامی در این زمینه علیه طالبان نکرده است.