ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه: «درباره فرد حمله کننده به سلمان رشدی اطلاعی غیر از آنچه رسانههای امریکایی اعلام کردند نداریم. به طور جدی و قطعی ارتباط ضارب رشدی با جمهوری اسلامی را تکذیب میکنیم.»
او افزود: «هیچکس جز رشدی و حامیانش شایسته سرزنش نیستند، خشم و غضب نسبت به رشدی محدود به ایران و جمهوری اسلامی نبود.»
خبرگزاری دولتی سوریه از حملات همزمان اسرائیل علیه مواضعی در طرطوس و حومه دمشق خبر داد و گفت سه نظامی در این حملات کشته شدند؛ کانالهای تلگرامی وابسته به سپاه پاسداران کشته شدن یکی از اعضای ارشد سپاه در این حملات را تکذیب کردهاند.
به نوشته خبرگزاری دولتی سانا، حملات موشکی اسرائیل ساعت ۲۰:۵۰ شامگاه یکشنبه انجام شد؛ اسرائیل به روال گذشته، درباره این خبر اظهار نظری رسمی نکرده است.
سانا به نقل از ارتش سوریه نوشت در جریان این دو حمله همزمان، چند فروند موشک از سمت جنوب شرقی بیروت به سوی حومه دمشق شلیک شد و از سمت دریا نیز موشکهایی به سمت جنوب طرطوس پرتاب شد.
ارتش سوریه از ساقط شدن شماری از موشکها توسط پدافند هوایی خبر داده و در عین حال گفته است این حملات موجب کشته شدن سه نظامی، جراحت سه نفر دیگر و وقوع خسارات مادی شد.
دیدهبان حقوق بشر سوریه نیز با اشاره به سه کشته و دو زخمی گزارش داده مواضعی که هدف قرار گرفت پایگاههای مورد استفاده نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی بوده است.
به گزارش این نهاد که در لندن مستقر است، یکی از این هدفها پایگاه هوایی و راداری است که در روستای ابوعفصه، در پنج کیلومتری جنوب طرطوس و در هشت کیلومتری پایگاه روسیه، واقع شده است.
بنابر همین گزارش، حملات شامگاه یکشنبه نوزدهمین حمله اسرائیل به خاک سوریه در سال جاری میلادی (۲۰۲۲) محسوب میشود.
برخی رسانهها گزارش دادند که یکی از سه نفری که در حملات طرطوس کشته شده، از نیروهای ایران بوده است.
کانالهای تلگرامی وابسته به سپاه پاسداران نیز خبر کشته شدن «یک سردار ارشد سپاه پاسداران در سوریه» را تکذیب کردند.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، با اشاره به «نیروهای مخرب» که در پی تضعیف آزادی بیان هستند، اقدام رسانههای دولتی ایران در تمجید از سوء قصد به جان سلمان رشدی را نفرتانگیز خواند.
بلینکن در بیانیهای که شامگاه یکشنبه ۲۳ مرداد در وبسایت وزارت خارجه آمریکا منتشر شد، حمله علیه سلمان رشدی را «شنیع» خواند.
او تاکید کرد سلمان رشدی نه تنها یک غول ادبیات، بلکه فردی است که همواره برای حق آزادی بیان، آزادی مذهب و عقیده، و آزادی رسانه در جهان ایستادگی کرده است.
بلینکن نوشت: همزمان که تحقیق مقامهای مجری قانون درباره این حمله ادامه دارد، من نیز به نیروهای مخربی که در پی تضعیف این حقوق هستند میاندیشم.
به نوشته او، «مشخصا، نهادهای دولتی ایران چند نسل است که به خشونت علیه سلمان رشدی دامن زدهاند، و در روزهای اخیر نیز رسانههای وابسته به دولت ایران از اقدام به قتل او تمجید کردهاند. این نفرتانگیز است.»
مقامهای جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران تاکنون واکنشی رسمی به سوء قصد علیه سلمان رشدی نشان ندادهاند اما رسانههای حکومتی از این سوء قصد اظهار شادمانی کردهاند.
هواداری علنی هادی مطر از جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران در شبکههای اجتماعی پیشتر آشکار شده بود اما پایگاه خبری وایس شامگاه یکشنبه به نقل از مقامهای اطلاعاتی در اروپا و خاورمیانه گزارش داد که او با سپاه قدس ارتباط مستقیم داشته است.
با این حال آنتونی بلینکن در بیانیه خود به گزارشها درباره ارتباط هادی مطر با نیروی قدس سپاه پاسداران اشارهای نکرد.
سلمان رشدی روز جمعه در آغاز برنامهای فرهنگی در ایالت نیویورک هدف حمله با چاقو قرار گرفت و به بیمارستان منتقل شد. ظفر رشدی، فرزند این نویسنده انگلیسی-هندی، درباره آخرین وضعیت پدرش گفت که دستگاه تنفس مصنوعی از او جدا شده و او قادر به حرف زدن است.
هادی مطر، ۲۴ ساله و آمریکایی لبنانیتبار، به تلاش برای قتل سلمان رشدی متهم شده است.
سیلوانا فردوس، مادر هادی مطر، در گفتوگو با نشریه بریتانیایی دیلیمیل گفت فرزندش پس از سفری که در سال ۲۰۱۸ به خاورمیانه داشت حالتی درونگرا پیدا کرد و خود را در زیرزمین خانهشان در ایالت نیوجرسی حبس میکرد.
ماموران افبیآی از این زیرزمین و وسایل هادی مطر در آن، از جمله یک کامپیوتر، یک پلیاستیشن، کتابها، چاقوها و وسایل تیز کردن چاقو، بازرسی کردهاند.
روحالله خمینی در ۲۵ بهمن ۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد و علی خامنهای نیز در سال ۸۳ فتوای خمینی را غیرقابل تغییر خواند.
رابین رایت، نویسنده و روزنامهنگار آمریکایی، در مقالهای که در نیویورکر منتشر شد نوشت: احمد خمینی اوایل دهه ۱۹۹۰ در تهران به من گفت که پدرش آیات شیطانی را نخوانده بود.
به نوشته رایت، فتوای خمینی علیه سلمان رشدی در راستای اقدامات قبلی او یعنی بهرهبرداری از یک موضوع خاص برای انحراف توجه عمومی از موضوعاتی دیگر بود.
چند سال پس از کنار گذاشته شدن لایحه «نظام روزنامهنگاری» در دولت پیشین، وزیر ارشاد دولت رئیسی از تصویب اولیه این لایحه خبر داده است؛ شماری از روزنامهنگاران درباره تشدید محدودیتها در صورت تصویب نهایی چنین لایحهای اظهار نگرانی کردهاند.
محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، روز یکشنبه ۲۳ مرداد در حاشیه همایشی در تالار وحدت اعلام کرد که «لایحه جامع روزنامهنگاری» در کمیسیون فرهنگی دولت تصویب شد و در نوبت طرح در هیات وزیران قرار گرفته است.
او در مصاحبه با روزنامه اطلاعات نیز گفت پس از سه ماه بررسی لایحهای که چند سال قبل تدوین شده بود، این لایحه سرانجام در کمیسیون فرهنگی به تصویب رسید.
اسماعیلی بدون اشاره به جزییات مفاد این لایحه گفت: این لایحه ۶۷ ماده دارد و به فعالیت فعالان عرصه رسانه، به ویژه روزنامهنگاران، «چارچوب قانونی میدهد».
لایحهای که دولت حسن روحانی در سال ۹۳ تدوین کرده بود نیز ۶۷ ماده داشت و روشن نیست که لایحه فعلی چه شباهتها یا اختلافاتی با آن دارد.
اقدام دولت رئیسی با اظهار نگرانی شماری از روزنامهنگاران روبهرو شده است.
از جمله سعید ارکانزاده، روزنامهنگار، در توییتر خود نوشت دولت رئیسی برای تبلیغ لایحه جدید بر معیشت روزنامهنگاران تاکید میکند اما جنبههای آزادی بیان و آزادی رسانه در آن روشن نیست.
برخی دیگر از روزنامهنگاران این لایحه را «فاجعه» خواندند یا از «تعیین صلاحیت برای حرف زدن» سخن گفتند.
سحر آزاد، روزنامهنگار، نیز نوشت برنامه کلیشان در تمام عرصههای فرهنگ همین بوده است که «اول بی جانش کنند، بعد هم تیر خلاص را بزنند».
جمهوری اسلامی در طول چهار دهه گذشته در قعر جدولهای مربوط به ازادی رسانهها و آزادی بیان در جهان بوده است و در برخی سالها نیز عنوان بزرگترین زندان روزنامهنگاران را به خود اختصاص داده است.
بر اساس آخرین گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز، در جدول ردهبندی ۱۸۰ کشور جهان درباره شاخص آزادی رسانهها، ایران در رتبه ۱۷۸ قرار دارد.
پایگاه خبری وایس به نقل از مقامهای اطلاعاتی گزارش داد هادی مطر، جوان ۲۴ سالهای که به اتهام حمله به سلمان رشدی بازداشت شده، از طریق شبکههای اجتماعی تماسهای مستقیمی با اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران داشته است.
وایس در گزارشی که شامگاه یکشنبه ۲۳ مرداد منتشر شد به نقل از مقامهای اطلاعاتی در اروپا و خاورمیانه گزارش داد که هادی مطر پیش از حمله به سلمان رشدی در تماس مستقیم با سپاه قدس بوده است.
یک مقام ضد تروریستی در یکی از کشورهای اروپایی به وایس گفت حمله به سلمان رشدی تمامی مشخصههای یک «حمله هدایت شده» را داشت؛ «یعنی حملاتی که یک سرویس اطلاعاتی، بدون پشتیبانی مستقیم یا مداخله خودش در حمله، یک هوادار را به اقدام وامیدارد».
این مقام اطلاعاتی افزود: «باید ارتباطاتی که این فرد رد و بدل کرده مورد بررسی دقیق قرار گیرد. تحقیقات بیشتر به آشکار شدن اطلاعات بیشتری درباره ماهیت دقیق پیوندهای این فرد منجر خواهد شد.»
همچنین یک مقام اطلاعاتی در خاورمیانه نیز به وایس گفت ارتباط هادی مطر با اعضا یا مرتبطان سپاه قدس در مرحلهای پیش از حمله «روشن است».
این مقام اطلاعاتی افزود: «میزان و ابعاد دخالت روشن نیست و معلوم نیست که آیا این ترور مورد حمایت مستقیم بوده یا مجموعهای از پیشنهادها و راهنماییها برای انتخاب یک هدف در کار بوده است.»
سلمان رشدی روز جمعه در آغاز برنامهای فرهنگی در ایالت نیویورک هدف حمله فردی با چاقو قرار گرفت و به بیمارستان منتقل شد.
فرد بازداشت شده هادی مطر نام دارد و شهروند آمریکا و لبنانیتبار است.
هواداری او از سپاه پاسداران در شبکههای اجتماعی پیش از این نیز روشن بود اما گزارش وایس درباره ارتباط گرفتن او با اعضا یا مرتبطان نیروی قدس از طریق پیام رسانهای شبکههای اجتماعی برای نخستین بار مطرح میشود.
مقامهای جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران تاکنون واکنشی رسمی به هدف قرار گرفتن سلمان رشدی نشان ندادهاند اما رسانههای حکومتی از این سوء قصد اظهار شادمانی کردهاند.
روحالله خمینی در ۲۵ بهمن ۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد و علی خامنهای نیز در سال ۸۳ فتوای خمینی را غیرقابل تغییر خواند.
همچنین بنیاد ۱۵ خرداد در سال ۱۳۹۱ با اضافه کردن مبلغ ۵۰۰ هزار دلار به جایزه اجرای فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، مبلغ این جایزه را به سه میلیون و ۳۰۰ هزار دلار رساند.
گروهی از نواندیشان دینی حمله به سلمان رشدی را «نشانه بحران در تفسیر بنیادگرایانه از اسلام» دانستند و سازمان همبستگی جمهوری خواهان ایران نیز مواضع رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران را نشاندهنده حمایت تلویحی جمهوری اسلامی از این حمله دانست.
گروهی از نواندیشان دینی در بیانیهای در واکنش به حمله به سلمان رشدی نوشتند: «ما تمام قد کنار قربانیان ترور ایستادهایم» و «به اسلامی که مجوز ترور دهد کافریم.»
در این بیانیه تاکید شده که «تفسیر افراطی، کینه توزانه و کژبینانه از اسلام با برداشت سنتی اکثریت قاطع مسلمانان از دینشان اختلاف بنیادین دارد.»
این نواندیشان دینی همچنین این حمله را «نشانه بحران در تفسیر بنیادگرایانه از اسلام و دور جدیدی از تحولات خطرناک سیاسی در خاورمیانه و زخمی نوین بر چهره رابطه پیچیده اسلام و غرب» دانستند.
حسن یوسفی اشکوری، سروش دباغ، علیرضا رجایی، رضا علیجانی، احمد علوی، حسین کمالی، داریوش محمدپور و مهدی ممکن از جمله امضاکنندگان این بیانیه هستند.
سازمان همبستگی جمهوری خواهان ایران در بیانیهای با اشاره به مواضع رسانههای وابسته به سپاه پاسداران و خامنهای، حمایت «برخی از محافل پرنفوذ در ساختار قدرت ایران» از حمله به سلمان رشدی را نشاندهنده حمایت تلویحی جمهوری اسلامی از این حمله دانست.
این سازمان با اشاره به فتوای قتل سلمان رشدی توسط روح الله خمینی نوشت که «هنوز تیرهای هلاکتبار این فقیه مروج گفتمان بنیادگرایی اسلامی شیعه محور در آسمان دنیا در حال حرکت است و جانهای انسانها را دچار خفقان و تباهی میکند.»
سازمان همبستگی جمهوری خواهان ایران همچنین خواستار برخورد قاطع و محکم دولتهای دموکراتیک با حکومتهایی شد که به ترویج خشونت میپردازند.
روحالله خمینی، بنیانگذار و رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در تاریخ ۲۵ بهمن سال ۱۳۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد و علی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۸۳ فتوای خمینی را غیرقابل تغییر خواند.
همچنین بنیاد ۱۵ خرداد در سال ۱۳۹۱ با اضافه کردن مبلغ ۵۰۰ هزار دلار به جایزه اجرای فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، مبلغ این جایزه را به سه میلیون و ۳۰۰ هزار دلار رساند.
با این حال بعدها مقامهای جمهوری اسلامی گفتند که به طور مستقل طرحی برای کشتن سلمان رشدی ندارند.