وال‌استریت ژورنال گزارش داد جمهوری اسلامی با تقویت حفاظت از سایت‌های هسته‌ای، بسیج حامیان و تهدید آمریکا و متحدانش در خلیج فارس، برای احتمال ازسرگیری حملات پس از انتخابات کنگره آماده می‌شود. تهران می‌کوشد با تهدید به گسترش جنگ و حمله زمینی، واشینگتن را از اقدام نظامی بازدارد.
بر اساس این گزارش که سه‌شنبه ۲۱ مهر منتشر شد، مقام‌های جمهوری اسلامی در اظهارات علنی و گفت‌وگوهای خصوصی با مسئولان کشورهای منطقه، هشدار داده‌اند حملات تازه آمریکا را با تشدید درگیری در سراسر خاورمیانه پاسخ خواهند داد.
از سوی دیگر، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند تهران مکان‌های حساس، از جمله سایت‌های هسته‌ای و مناطق مرزی، را تقویت می‌کند. همزمان، تبلیغ آموزش نظامی به غیرنظامیان، تجمع حامیان حکومت و روایت داستان‌های جنگ برای کودکان، گسترش یافته است.
وال‌استریت ژورنال نوشت توان محدود تهران برای مقابله با جنگنده‌های پیشرفته، بمب‌افکن‌ها و موشک‌های کروز آمریکا، انگیزه استفاده از تهدید را برای بازدارندگی افزایش داده است.
به نوشته این روزنامه، فضای جنگی همچنین توجه‌ها را از وخامت وضعیت اقتصادی و فشار بر معیشت مردم در شرایط تشدید تحریم‌ها و محاصره، منحرف می‌کند.
صنم وکیل، مدیر بخش خاورمیانه اندیشکده چتم‌هاوس، گفت وضعیت جنگی در شرایط بن‌بست دیپلماتیک، اقتصادی و سیاسی، فعلا به سود حکومت است و جنگ تازه می‌تواند راهی برای خروج آن از این بن‌بست باشد.
تهدید منطقه و آماده‌سازی آمریکا
منابع مطلع گفته‌اند برخی مقام‌های ایرانی احتمال عملیات زمینی در کشورهای همسایه را مطرح کرده‌اند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ۱۹ مهر امارات متحده عربی و مراکز داده منطقه را تهدید کرد.
تهران همچنین به مقام‌های عرب درباره احتمال حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی هشدار داده است.
به گفته منابع وال‌استریت ژورنال، مقام‌های حکومت ایران به میانجی‌ها گفته‌اند در جنگ تازه، نیروهای آمریکایی شدیدتر هدف قرار خواهند گرفت؛ از جمله با تلاش برای غرق کردن ناوها و کشتن خدمه آنها.
در مقابل، سومین گروه رزمی ناو هواپیمابر و یک یگان اعزامی دیگر تفنگداران دریایی آمریکا به‌سوی خاورمیانه حرکت می‌کنند. پنتاگون نیز ارسال تجهیزات پدافندی و مهمات بیشتر را بررسی می‌کند.
پنتاگون نیز ارسال تجهیزات پدافندی و مهمات بیشتر را بررسی می‌کند.
ترامپ حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان در آمریکا را رد کرده، اما احتمال هدف قرار دادن سایت هسته‌ای کوه کلنگ گزلا را مطرح کرده است.
وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داد پنتاگون هفته گذشته، به‌دلیل نگرانی از طرح حمله پهپادی سپاه پاسداران، ۱۲ بمب‌افکن بی-۱ را از پایگاه فرفورد نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا منتقل کرد.
درگیری‌های مستقیم آمریکا و جمهوری اسلامی عمدتا از اوایل مرداد متوقف مانده، اما حملات دریایی ادامه یافته است.
طبق گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، آخر هفته دست‌کم سه کشتی تجاری هدف قرار گرفتند. حمله پهپادی به نفتکش اماراتی «پترو دلفین» نزدیک عمان نیز دو ملوان هندی را مفقود کرد.
تقویت سایت‌ها و آموزش حامیان
جمهوری اسلامی از وقفه در جنگ برای بازسازی تاسیسات موشکی و پهپادی و تجدید ذخایر تسلیحاتی خود استفاده کرده است.
مجتبی خامنه‌ای، رهبر دیده‌نشده جمهوری اسلامی، شهریور ماه از این اقدامات تمجید کرد.
بر اساس تصاویر «ونتور» که موسسه علوم و امنیت بین‌المللی بررسی کرده، تهران ماه گذشته پیرامون نطنز و کوه کلنگ گزلا خاکریزهایی برای دشوار کردن یورش زمینی ایجاد کرده است.
غلامرضا جلالی، رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور، نیز گفته که فرودگاه‌ها، بنادر و نیروگاه‌ها با پناهگاه و ذخایر پشتیبان برای شرایط جنگ آماده شده‌اند.
بیلبوردهای تهران آموزش موشک دوش‌پرتاب و تفنگ تک‌تیرانداز را تبلیغ می‌کنند.
سپاه پاسداران از آموزش یگان‌های زن در تاکتیک‌های چریکی و هدایت پهپاد خبر داده و در سبزوار، نیروهایش برای کودکان مهدکودک داستان جنگ گفته‌اند.
بهنام بن‌طالب‌لو، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، این اقدامات را هم تلاشی برای بازدارندگی و هم برنامه‌ریزی برای جنگ بعدی توصیف کرد.
تصاویر و اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد تجمع اعتراضی مردم میمه در استان اصفهان بر سر نام‌گذاری شهرستان جدید «میمه و وزوان»، با دخالت نیروهای امنیتی به خشونت کشیده شد.
در ویدیوهای دریافت‌شده، صدای تیراندازی شنیده می‌شود، دود گاز اشک‌آور به چشم می‌خورد و تصاویری از معترضان مجروح و خون‌آلود دیده می‌شود.
این تجمع یک‌شنبه ۱۹ مهر برگزار شد و معترضان خواستار تغییر نام شهرستان تازه‌تاسیس «میمه و وزوان» به «میمه» بودند.
مردم میمه می‌گویند نام شهرشان پیشینه تاریخی دارد و نباید با نام شهر دیگری ترکیب شود.
آنها معتقدند تصمیم دولت برای نام‌گذاری شهرستان جدید، هویت تاریخی و جغرافیایی میمه را نادیده گرفته است.
از شعار «هیهات من‌الذله» تا شلیک گاز اشک‌آور
معترضان با حضور در خیابان‌های میمه و سر دادن شعار «هیهات من‌الذله»، خواستار تغییر نام شهرستان شدند.
بر اساس تصاویر منتشرشده، شماری از شرکت‌کنندگان در این تجمع پرچم جمهوری اسلامی و تصاویر علی خامنه‌ای را نیز همراه داشتند.
اعتراض‌ها تا غروب ادامه یافت، اما در ادامه نیروهای حکومتی برای متفرق کردن تجمع‌کنندگان وارد عمل شدند و گاز اشک‌آور شلیک کردند.
در تصاویری که از این درگیری‌ها به ایران‌اینترنشنال رسیده است، شماری از مجروحان با لباس‌های خون‌آلود در مراکز درمانی دیده می‌شوند.
تعداد دقیق مجروحان، نوع سلاح‌های استفاده شده و وضعیت افرادی که آسیب دیده‌اند، مشخص نیست.
از دو دهه انتظار تا اعتراض به نام شهرستان
تجمع میمه بر سر یک اختلاف در نام‌گذاری اداری شکل گرفت.
مردم میمه حدود دو دهه برای ارتقای «بخش» به «شهرستان» تلاش کردند. پس از سال‌ها پیگیری و وعده مقام‌های دولتی، هیات دولت سرانجام با این ارتقا موافقت کرد.
مرداد ۱۴۰۳، نام شهرستان جدید در استان اصفهان به‌عنوان میمه و وزوان تعیین شد؛ تصمیمی که اعتراض شماری از ساکنان میمه را به دنبال داشت.
معترضان در ماه‌های پس از این تصمیم بارها خواستار تجدید‌نظر در نام‌گذاری شهرستان شدند.
به گفته آنها، مقررات وزارت کشور بر توجه به پیشینه تاریخی و جغرافیایی مناطق در نام‌گذاری واحدهای تقسیمات کشوری تاکید دارد و ترکیب نام دو شهر باید به موارد استثنایی محدود شود.
در مقابل، مقام‌های دولتی معتقدند حقوق شهر وزوان نیز باید در نام شهرستان جدید در نظر گرفته شود و نام‌گذاری انجام‌شده از موارد استثنایی است.
این اختلاف تا آستانه آغاز به کار فرمانداری شهرستان ادامه یافت و ۱۹ مهر به تجمع خیابانی گروهی از شهروندان میمه منجر شد.
جمهوری اسلامی از زمان تاسیس تاکنون اغلب با اعتراضات صنفی، معیشتی و غیر‌سیاسی شهروندان نیز با خشونت برخورد کرده است.
در سال‌های گذشته، اعتراض‌های مرتبط با کمبود آب، قطع برق، مشکلات سوخت و مطالبات اقتصادی، در موارد متعدد با برخورد نیروهای انتظامی و امنیتی همراه بوده است.
صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین پیش‌بینی خود اعلام کرد اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۶، در پی پیامدهای جنگ، ۷.۶ درصد کوچک خواهد شد. این برآورد در حالی منتشر شده است که آمار مرکز آمار ایران نیز از کاهش ۱۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی در بهار ۱۴۰۵ نسبت به بهار سال قبل حکایت دارد.
صندوق بین‌المللی پول سه‌شنبه ۲۱ مهر، همزمان با نشست‌های سالانه خود و بانک جهانی در بانکوک، چشم‌انداز تازه اقتصاد جهان را منتشر کرد.
پیش‌بینی کاهش ۷.۶ درصدی اقتصاد ایران، نسبت به برآورد ماه ژوئیه این نهاد که رشد منفی ۵.۴ درصدی را انتظار داشت، وخیم‌تر شده است.
این تغییر نشان می‌دهد چشم‌انداز فعالیت اقتصادی ایران با طولانی شدن جنگ و اختلال در تجارت انرژی تضعیف شده است.
شبکه خبری الجزیره با استناد به گزارش صندوق اعلام کرد اقتصاد خاورمیانه و آسیای مرکزی در مجموع امسال ۰.۳ درصد کوچک خواهد شد؛ در حالی که پیش‌بینی ماه آوریل، رشد ۱.۹ درصدی بود.
اختلال طولانی در کشتیرانی تنگه هرمز از عوامل اصلی این بازنگری عنوان شده است.
رکود بهار فقط به نفت محدود نبود
مرکز آمار ایران در گزارش حساب‌های ملی فصلی، کاهش تولید ناخالص در بهار ۱۴۰۵ را با احتساب نفت، ۱۰.۱ درصد و بدون نفت ۴.۶ درصد اعلام کرده بود.
این ارقام بر پایه قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰ محاسبه شده‌اند و نشان‌دهنده کاهش حجم واقعی تولید نسبت به فصل مشابه سال قبل هستند.
بر اساس گزارش مرکز آمار، ارزش افزوده نفت و گاز در بهار ۲۶.۴ درصد کاهش یافت و این بخش حدود ۶.۷۴ واحد درصد از رشد منفی اقتصاد را توضیح می‌دهد.
با این حال، افت فعالیت تنها به نفت محدود نماند.
گروه صنایع و معادن، که نفت و گاز را نیز در بر می‌گیرد، ۱۴.۷ درصد کوچک شد. در زیرمجموعه‌های آن، صنعت ۲.۵ درصد، ساختمان ۶.۴ درصد و تولید آب و برق نیز ۵.۴ درصد کاهش داشتند.
بخش خدمات هم افت ۴.۸ درصدی ثبت کرد و فعالیت حمل‌ونقل، انبارداری و ارتباطات ۱۷ درصد کاهش یافت.
کشاورزی با رشد ۲.۳ درصدی تنها گروه اصلی دارای رشد مثبت بود، اما نتوانست افت سایر بخش‌ها را جبران کند.
فشار بر تجارت و درآمدهای نفتی
آمار بهار همچنین نشان می‌دهد صادرات کالا و خدمات نسبت به بهار سال قبل ۳۵.۷ درصد و واردات ۱۴.۸ درصد کاهش یافته است؛ تصویری از عقب‌نشینی تجارت خارجی همزمان با افت تولید.
فشار بر صادرات نفت در ماه‌های بعد نیز ادامه یافت.
خبرگزاری رویترز پیش‌تر گزارش داده بود محاصره دریایی آمریکا انتقال محموله‌های تازه نفت ایران به چین، تنها مشتری عمده باقی‌مانده، را تقریبا متوقف کرده است.
پیش‌بینی تازه صندوق بین‌المللی پول برای ایران، کاهش تولید در کل سال را نشان می‌دهد.
در مقابل، رشد اقتصاد جهان برای سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۱ درصد برآورد شده است.
این فاصله، شدت فشار بر اقتصاد ایران را روشن می‌کند، هرچند برآورد سالانه همچنان به مسیر جنگ، محدودیت‌های تجاری و تحولات ماه‌های آینده وابسته است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد سیستم هشدار عربستان سعودی پیش از حملات مرگبار به فرودگاه ریاض فعال نشد و به‌گفته چند مقام غربی و عرب توقف هشدارهای عمومی در این کشور، پرسش‌هایی درباره امنیت شهروندان و توانایی عربستان برای مقابله با حملات حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.
براساس این گزارش، عربستان سعودی چند روز پیش از مجموعه حملات مرگبار به فرودگاه بین‌المللی ریاض که دست‌کم ۱۸ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت، صدور هشدارهای عمومی درباره حملات نظامی قریب‌الوقوع را متوقف کرده بود.
به‌گزارش رویترز، دولت عربستان هنوز توضیح نداده است که چرا پیش از چهار حمله به فرودگاه ریاض در روزهای گذشته، هیچ هشداری برای مردم صادر نشده بود.
رویترز در گزارش خود افزود هشدارهای حمله موشکی و پهپادی پیش‌تر نشان‌دهنده شدت خشونت‌هایی بودند که تلاش عربستان برای ارائه تصویری از آرامش و ثبات به شهروندان خود و جامعه جهانی را در جریان جنگ با حوثی‌های همسو با جمهوری اسلامی تحت تاثیر قرار داده‌اند.
چهار مقام غربی و عرب در منطقه و شماری از تحلیلگران سیاسی به رویترز گفتند نبود هشدار پیش از حملات فرودگاه، پرسش‌هایی درباره آسیب‌پذیری عربستان و توانایی این کشور برای حفاظت از شهروندان و بازدیدکنندگان ایجاد کرده است.
به‌گفته این منابع، این رویکرد همچنین بازتاب‌دهنده تلاش مقام‌های سعودی برای حفظ احساس عادی بودن شرایط در کشور است.
سلطان العامر، پژوهشگر سعودی مستقر در آمریکا و عضو ارشد مقیم اندیشکده شورای سیاست خاورمیانه، به رویترز گفت: «دولت عربستان می‌خواهد هر دو هدف را همزمان دنبال کند؛ از یک طرف عملیات نظامی انجام دهد و از طرف دیگر تلاش کند به مردم و طرف‌های خارجی اطمینان بدهد.»
سازمان دفاع مدنی عربستان، نهاد مسئول مدیریت شرایط اضطراری، امداد و آتش‌نشانی که زیر نظر وزارت کشور فعالیت می‌کند و مسئول صدور هشدارهای زودهنگام است، به پرسش‌های رویترز درباره علت توقف هشدارها پاسخ نداد.
دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز در این‌باره اظهارنظری نکرد.
برخی تحلیلگران منطقه‌ای هشدار داده‌اند که این سیاست ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد، زیرا نبود هشدارها بر نگرانی و عدم اطمینان در جامعه عربستان افزوده است.
سازمان دفاع مدنی عربستان دوشنبه برای نخستین بار از ۲۹ سپتامبر هشدارهای جدیدی درباره تهدیدات احتمالی در ریاض و شهرهای جنوبی این کشور صادر کرد.
رویترز نتوانسته است مشخص کند که آیا ازسرگیری هشدارها در واکنش به حملات فرودگاه بوده است یا خیر. دولت عربستان نیز به درخواست اظهارنظر در این‌باره پاسخ فوری نداد.
سکوت سامانه هشدار زودهنگام عربستان
از زمان آغاز جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی در ۹ اسفند سال گذشته، تمامی کشورهای حاشیه خلیج فارس هدف حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران قرار گرفته‌اند، اما دولت‌های منطقه رویکردهای متفاوتی در اطلاع‌رسانی به مردم داشته‌اند.
وزارت کشور قطر تقریبا پیش از هر حمله، از جمله حملات اخیر در ماه ژوئیه، هشدارهایی به تلفن‌های همراه شهروندان ارسال کرده و از آنان خواسته است در خانه بمانند و از پنجره‌ها فاصله بگیرند.
بحرین و کویت نیز بارها با به صدا درآوردن آژیرهای خطر از مردم خواسته‌اند به پناهگاه بروند.
عربستان سعودی از ماه مه صدور هشدارهای تهدید از طریق تلفن‌های همراه و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی را با استفاده از سامانه ملی هشدار زودهنگام آغاز کرده بود.
با این حال، با وجود افزایش حملات حوثی‌ها در روزهای منتهی به هفته گذشته، این سامانه دیگر هشداری صادر نکرد.
بر اساس پیام‌های منتشرشده در حساب سازمان دفاع مدنی عربستان در شبکه اجتماعی ایکس، آخرین هشدار پیش از حملات هفته گذشته در ۲۹ سپتامبر و برای استان جنوبی نجران صادر شده بود.
این در حالی است که سازمان دفاع مدنی همچنان هشدارهای مربوط به شرایط نامساعد جوی، از جمله بارندگی و سیل، را منتشر می‌کرد و حتی دوشنبه نیز چنین هشدارهایی صادر کرد.
این سازمان همچنین به شهروندان هشدار داده است که تصاویر، شایعات یا اطلاعات مربوط به رهگیری موشک‌ها و محل اصابت آنها را منتشر نکنند.
این هشدار، از جمله در پیامی که دوشنبه منتشر شد، بر اساس مقررات دولتی مصوب ماه مارس صادر شده است.
رویترز نتوانسته مشخص کند آیا فردی به‌دلیل انتشار چنین اطلاعاتی تحت پیگرد قضایی قرار گرفته است یا خیر. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز به درخواست اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداد.
شکایت شهروندان از هشدارهایی که آنها را شب‌ها بیدار می‌کرد
دو مقام که به‌طور مستقیم از موضوع اطلاع داشتند، به رویترز گفتند پیش از حملات هفته گذشته به فرودگاه ریاض، مقام‌های یکی از دولت‌های غربی متحد عربستان از مسئولان سعودی پرسیده بودند چرا صدور هشدارها متوقف شده است.
به‌گفته این دو مقام، پاسخ مسئولان سعودی این بود که هشدارها بیش از اندازه زندگی روزمره را مختل می‌کردند و بسیاری از شهروندان شکایت داشتند که صدای هشدارها آنها را در طول شب از خواب بیدار می‌کند.
دفتر رسانه‌ای دولت عربستان و دیگر مقام‌های سعودی به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این ادعا پاسخ ندادند.
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، گفت ریاض تلاش می‌کند میان اطلاع‌رسانی عمومی درباره حملات و جلوگیری از اختلال در زندگی روزمره مردم توازن برقرار کند، اما در عمل به احساس نگرانی درباره حملات دامن زده است.
او گفت: «رویکرد آنها در اطلاع‌رسانی عمومی بازتاب همان دوراهی است که با آن مواجه‌اند؛ باید به حوثی‌ها پاسخ دهند، اما نمی‌خواهند این اقدام باعث اختلال در جامعه شود و شیوه اطلاع‌رسانی آنها نیز بازتاب همین وضعیت است.»
رتنی افزود: «اما نبود هشدار درباره حملات قریب‌الوقوع حوثی‌ها، دقیقا همان اضطرابی را ایجاد می‌کند که آنها تلاش دارند از آن جلوگیری کنند.»
کمبود سامانه‌های دفاع هوایی برای حفاظت از سراسر عربستان
علی شهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به دولت، گفت عربستان چه هشدار زودهنگام صادر کند و چه نکند، به‌دلیل وسعت جغرافیایی خود برای حفاظت از تمامی تاسیسات و زیرساخت‌هایش با دشواری مواجه است.
او گفت: «در عربستان چیزهای بسیار زیادی برای حفاظت وجود دارد. این کشور، کشور بسیار بزرگی است که فرودگاه‌ها، خطوط لوله و تاسیسات نفتی فراوانی دارد.»
شهابی افزود: «پوشش دفاعی کافی برای حفاظت همزمان از همه این تاسیسات وجود ندارد. سامانه‌های پاتریوت، موشک‌های رهگیر و آتشبارهای موشکی به اندازه کافی در دسترس نیستند.»
او تاکید کرد: «نیاز عربستان به سامانه‌های پدافند هوایی عملا نامحدود است.»
وزیر انرژی عربستان: برگزاری کنفرانس به معنای پایان خطر نیست
با وجود حملات اخیر، عربستان سعودی دوشنبه میزبان یک کنفرانس بین‌المللی انرژی بود، هرچند شماری از مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ نفتی از حضور در آن انصراف دادند.
در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان و برادر ولیعهد این کشور، ضمن اذعان به وجود خطرات امنیتی، بر ادامه برنامه‌های اقتصادی عربستان تاکید کرد.
او از افرادی که برای شرکت در این کنفرانس به ریاض سفر کرده بودند تشکر کرد و گفت: «زیرا شما می‌دانید که این کشور امن است.»
وزیر انرژی عربستان در عین حال افزود: «گردهمایی ما در اینجا به این معنا نیست که خطر از میان رفته است.»
او تاکید کرد: «ما هرگز هیچ فرصتی را برای پایبندی به تعهدات و چشم‌انداز خود از دست نخواهیم داد.»
سفارتخانه‌های غربی هشدارهای محرمانه خود را صادر می‌کردند
به‌گفته دو مقام غربی، با وجود آنکه عربستان تا روز دوشنبه هیچ هشدار عمومی در ماه اکتبر صادر نکرده بود، ریاض در این مدت حدود ۱۲ بار هدف حمله قرار گرفته است.
در همین دوره، سفارتخانه‌های غربی در عربستان هشدارهای داخلی مربوط به تهدیدات موشکی و پهپادی را برای کارکنان خود صادر می‌کردند.
سه منبع آگاه و همچنین هشدارهایی که رویترز مشاهده کرده است، این موضوع را تایید می‌کنند.
یکی از این منابع گفت هشدارهای داخلی سفارتخانه‌ها بر اساس ترکیبی از اطلاعات امنیتی دولت آمریکا، سایر دولت‌های غربی و اطلاعات دریافتی از مقام‌های سعودی تهیه می‌شد.
به‌گفته منابع آگاه، کارکنان سفارتخانه‌ها همزمان با دو حمله نخست به فرودگاه ریاض در هفته گذشته هشدارهایی دریافت کرده بودند اما همین منابع گفتند حتی سفارتخانه‌ها نیز پیش از حمله روز شنبه هیچ هشدار داخلی دریافت نکرده بودند.
آنها توضیحی درباره علت این موضوع ارائه نکردند.
رویترز نیز نتوانسته مشخص کند چرا پیش از حمله روز شنبه، که مرگبارترین حمله هفته گذشته بود، هیچ هشداری صادر نشده است.
تصاویر لحظه حمله به فرودگاه ریاض
تلویزیون دولتی عربستان یک‌شنبه تصاویری از حمله روز شنبه به فرودگاه ریاض منتشر کرد. این تصاویر مسافران را در داخل ترمینال فرودگاه نشان می‌داد. ده‌ها نفر در صف سوار شدن به هواپیما ایستاده بودند. زنان و مردان دیگری روی صندلی‌ها نشسته بودند و در حالی که منتظر پرواز خود بودند، به صفحه تلفن‌های همراهشان نگاه می‌کردند. سپس ناگهان نور نارنجی و درخشان انفجار یک موشک در تصاویر ظاهر شد.
روزنامه وال‌استریت ژورنال، در یادداشتی به بررسی دلایل و زمینه‌های موضع‌گیری‌هایی از دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در حوزه سیاست خارجی پرداخته که پس از نزدیک به شش سال حضور در کاخ سفید و بیش از یک دهه قرار داشتن در مرکز سیاست آمریکا، همچنان می‌تواند جهان را غافلگیر کند.
به‌نوشته والتر راسل مید، نویسنده یادداشتی که دوشنبه ۲۰ مهر منتشر شد، ترامپ تنها در هفته گذشته احتمال حملات جدید به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره را مطرح کرد، از خرید گازوئیل روسیه از سوی آمریکا خبر داد و در پی آن مقام‌های آمریکایی به اروپایی‌ها درباره احتمال قطع ارسال تسلیحات هشدار دادند، و یک «آتش‌بس انرژی» میان روسیه و اوکراین اعلام کرد که ظاهرا کی‌یف را غافلگیر کرد.
ترامپ همچنین به‌طور علنی احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه حوثی‌های یمن را مطرح کرد و خواستار کناره‌گیری ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، شد.
به‌‌نظر نویسنده موج تازه فعالیت‌های دیپلماتیک ترامپ بازتاب‌دهنده باورهای او درباره ایران، روسیه، اهمیت انرژی و کم‌اهمیت بودن اروپا در محاسبات راهبردی اوست.
ایران و جایگاه انرژی در سیاست خارجی ترامپ
والتر راسل مید سپس به ارزیابی نظر ترامپ درباره جمهوری اسلامی پرداخته و نوشته او از دهه ۱۹۸۰ ایران را تهدیدی علیه ایالات متحده می‌دانسته و معتقد است دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای یا تسلط این کشور بر منابع انرژی خلیج فارس، منافع آمریکا را به خطر می‌اندازد.
او همچنین باور دارد که سوخت‌های فسیلی همچنان یکی از عناصر اصلی قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی خواهند بود و می‌خواهد ایالات متحده نقش مسلط را در منطقه خلیج فارس ایفا کند.
در مورد روسیه نیز ترامپ معتقد است واشینگتن و مسکو منافع مشترکی دارند؛ از جمله جلوگیری از تبدیل شدن روسیه به شریک زیردست چین، مقابله با افراط‌گرایی اسلام‌گرای سنی و مدیریت جایگاه دو کشور به‌عنوان تولیدکنندگان بزرگ انرژی.
ترامپ و ولادیمیر پوتین همچنین در تحقیر آنچه هر دو «خودکشی تمدنی» لیبرال‌های اروپایی معاصر می‌دانند، اشتراک نظر دارند.
بر اساس این دیدگاه، روابط واشینگتن و مسکو نباید بر سر مسائلی مانند بلندپروازی‌های ملی‌گرایانه اوکراین یا اعتراض‌های حامیان لیبرال این کشور در اروپا دچار اختلاف شود.
شکاف میان جنگ‌طلبان و مخالفان مداخله نظامی در ائتلاف ترامپ
به‌نوشته والتر راسل مید ترامپ می‌داند که ائتلاف سیاسی حامی او به دو جناح تقسیم شده است: گروهی که طرفدار سیاست خارجی سخت‌گیرانه و مداخله‌جویانه هستند و گروهی که خواهان محدود کردن مداخلات خارجی آمریکا هستند.
جناح تندرو خواستار اتخاذ سیاست‌های سخت‌گیرانه علیه روسیه و جمهوری اسلامی است. در مقابل، جناح مخالف مداخله نظامی می‌خواهد آمریکا روابط خود را با مسکو بهبود بخشد و از خاورمیانه فاصله بگیرد.
ترامپ تلاش کرده است با دنبال کردن سیاستی دوگانه، میان تمایلات شخصی خود و خواسته‌های پایگاه سیاسی‌اش سازگاری ایجاد کند.
او بدون آنکه تمام خواسته‌های هیچ‌یک از دو جناح را برآورده کند، به‌طور کلی در سیاست مربوط به ایران نفوذ بیشتری به تندروها داده و در سیاست مربوط به روسیه، ملاحظات جناح مخالف مداخله نظامی را بیشتر در نظر گرفته است.
به باور نویسنده، اکنون که ترامپ احتمال طولانی‌تر و پیچیده‌تر شدن جنگ در خاورمیانه را بررسی می‌کند، می‌خواهد با تلاش جدی‌تر برای گسترش روابط با مسکو، متحدان مخالف مداخله نظامی خود را راضی نگه دارد.
اینکه او می‌تواند دیپلماسی خود با روسیه را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای به‌عنوان تلاشی برای تامین سوخت ارزان‌تر معرفی کند، مزیت دیگری برای او محسوب می‌شود.
نارضایتی افکار عمومی از جنگ ایران و نزدیکی به روسیه
نویسنده یادداشت در عین تایید کرده هرچقدر هم که این ترکیب سیاست‌ها از نگاه کاخ سفید منطقی به نظر برسد، افکار عمومی آمریکا از جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت ناشی از آن رضایت ندارد و با امتیاز دادن به روسیه نیز موافق نیست.
تکیه بر تندروها در خلیج فارس و جلب رضایت مخالفان مداخله نظامی در موضوع روسیه، ممکن است هزینه‌های سیاسی را میان جناح‌های مختلف ائتلاف ترامپ تقسیم کند؛ اما بر اساس نظرسنجی‌ها، این ائتلاف در حال کوچک‌تر شدن است.
به نظر می‌رسد ریاست‌جمهوری ترامپ وارد مرحله تازه‌ای شده که احتمالا از نگاه خود او چندان رضایت‌بخش نخواهد بود.
آنچه در نهایت ائتلاف پرتنش جنبش «آمریکا را دوباره عظیم کنیم» یا ماگا را در کنار یکدیگر نگه می‌دارد، بیش از آنکه یک ایدئولوژی مشترک باشد، ایمان به شخص ترامپ است.
انتظارات بزرگ حامیان ترامپ
به‌گفته والتر راسل مید از نگاه طرفداران ترامپ، او می‌تواند مرزهای آمریکا را ببندد و دولت‌های ضدآمریکایی را در سراسر نیمکره غربی از میان بردارد. او می‌تواند:
نویسنده سپس تاکید کرده است که از نگاه این حامیان، روش‌های ترامپ ممکن است گاهی عجیب یا حتی ناخوشایند به نظر برسد، اما هیچ‌کس دیگری قادر نیست دستاوردهایی مشابه او داشته باشد. برای زنده نگه داشتن این باور، ترامپ باید توجه آمریکایی‌ها و جهان را همچنان بر نمایش سیاسی خود متمرکز نگه دارد. او همچنین باید فاصله میان وعده‌های درخشان و نتایجی را که ناگزیر تا اندازه‌ای ناامیدکننده خواهند بود، به حداقل برساند.
جنگ‌ها؛ فرصتی برای نمایش قدرت و خطری برای اعتبار ترامپ
جنگ‌ها انجام وظیفه نخست، یعنی جلب توجه عمومی، را آسان‌تر می‌کنند، اما تحقق وعده‌ها را دشوارتر می‌سازند. درگیری‌های نظامی می‌توانند نمایش‌هایی پرکشش ایجاد کنند و کمتر کسی این موضوع را بهتر از ترامپ درک می‌کند.
اما جنگ‌ها به‌راحتی با تبلیغات سیاسی قابل مدیریت نیستند.
با وجود تلاش‌های رییس‌جمهوری آمریکا، جنگ روسیه و اوکراین همچنان در حال تشدید است. همچنین برخلاف ادعاهای ترامپ درباره ضعف و ناتوانی حکومت ایران، قیمت بنزین و گازوئیل همچنان بالاست و گزارش‌هایی درباره آسیب‌پذیری پایگاه‌های نظامی آمریکا در خلیج فارس در برابر موشک‌های جمهوری اسلامی منتشر می‌شود.
به‌نوشته والتر راسل مید حامیان ترامپ به‌تدریج از خود می‌پرسند: پس آن قدرت خارق‌العاده‌ای که وعده داده شده بود، کجاست؟
سرخوردگی به‌آرامی آغاز می‌شود، اما می‌تواند به‌سرعت گسترش پیدا کند.
دشوارترین سال‌های احتمالی دوران سیاسی ترامپ
در شرایطی که نظرسنجی‌ها از انتخابات میان‌دوره‌ای دشوار برای جمهوری‌خواهان حکایت دارند، نگرانی درباره تبدیل شدن ترامپ به رییس‌جمهوری با نفوذ سیاسی محدود افزایش یافته و نرخ بهره و تورم نیز بر رأی‌دهندگان فشار وارد می‌کند، او ممکن است با دشوارترین سال‌های دوران طولانی فعالیت سیاسی خود روبه‌رو شود.
از نظر نویسنده، این مبارزه می‌تواند برای ترامپ بسیار تنهایی‌آور باشد. نه‌تنها دشمنان آمریکا خواهان شکست او هستند، بلکه بسیاری از متحدان این کشور نیز چنین خواسته‌ای دارند.
سیاست خارجی مبتنی بر «شوک و بهت» این امید را برای ترامپ ایجاد می‌کند که بتواند با دستیابی به موفقیت‌های غیرمنتظره، موقعیت سیاسی خود را تقویت کند. جهان باید خود را برای شوک‌های بیشتری از سوی ترامپ آماده کند. او انگیزه‌ای برای آرام کردن اوضاع ندارد.
بر پایه ارقام منتشرشده از سوی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران، چهار مدیر سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی در سال ۱۴۰۴، علاوه بر حقوق ثابت، نزدیک به یک میلیارد و ۸۸۹ میلیون تومان دریافت کردند؛ معادل بیش از هفت سال حقوق یک معلم با دریافتی ماهانه ۲۲ میلیون تومان.
این شورا دوشنبه ۲۰ مهر در مجموعه پست‌هایی در کانال تلگرامی خود، ارقام را برگرفته از اسناد پرداخت حقوق و مزایای مدیران در وب‌سایت رسمی سازمان معرفی کرد و نوشت این اسناد در اجرای قانون شفافیت منتشر شده است.
بر اساس اسناد منتشر شده در این کانال، این چهار مدیر در سال ۱۴۰۴، در مجموع حدود یک میلیارد و ۶۳۷ میلیون تومان حقوق ثابت گرفتند. علاوه بر این، نزدیک به یک میلیارد و ۸۸۹ میلیون تومان نیز با عنوان‌هایی مانند اضافه‌کار، کمک‌های رفاهی، بن کارت و پاداش برایشان گزارش شده است.
مبنای مقایسه با معلمان، برآورد ماهانه ۲۲ میلیون تومانی شورا است. با این مبنا، یک معلم برای دریافت معادل مجموع مزایای سالانه این چهار مدیر باید حدود ۸۶ ماه، یعنی هفت سال و دو ماه، حقوق بگیرد.
شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران جزییات پرداخت‌ها به مهدی شاه‌بختی، رییس اداره حراست؛ محمد مصطفوی، معاون پیشگیری، تشخیص و توان‌بخشی؛ درخشان قنبری کهیانی، مدیر توسعه منابع انسانی و پشتیبانی و پروین قربانیان، مدیر پرورشی و تربیت بدنی سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی را منتشر کرد.
این سازمان وابسته به وزارت آموزش‌وپرورش، مسئول آموزش و توان‌بخشی کودکان و دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه، از جمله افراد دارای معلولیت‌های جسمی، حسی و ذهنی است.
یکی از ردیف‌های حقوقی در جزییات پرداختی به این مدیران «کمک رفاهی و مناسبت‌ها» است. این چهار مدیر روی هم حدود ۵۳۰ میلیون تومان بابت این ردیف دریافت کرده‌اند؛ چیزی معادل بیش از دو سال حقوق یک معلم با مبنای اعلام‌شده.
برای هر یک از این چهار مدیر، ۴۶ میلیون تومان با عنوان «شارژ بن کارت» ثبت شده است؛ در مجموع ۱۸۴ میلیون تومان. با افزودن این مبلغ به ردیف «کمک رفاهی و مناسبت‌ها»، مجموع پرداخت این دو ردیف به ۷۱۴ میلیون تومان می‌رسد.
«کمک‌های رفاهی»، «کمک هزینه مسکن»، «کمک رفاهی خاص» و «پاداش ماده ۴۱» از دیگر عنوان‌های درج‌شده در این فهرست‌هاست. با این حال، همه پرداخت‌های خارج از حقوق ثابت، رفاهی نیستند و اضافه‌کار، ماموریت و اقلام دیگری را هم شامل می‌شوند.
۶۰۲۳ ساعت اضافه کار برای چهار مدیر
اضافه‌کار نیز از ردیف‌های عمده پرداخت به این چهار مدیر بود. بر پایه ارقام منتشرشده از سوی شورا، در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۶۰۲۳ ساعت اضافه‌کار به نام این افراد ثبت و حدود ۴۶۳ میلیون تومان بابت آن پرداخت شد. این رقم پرداختی نزدیک به یک‌چهارم مجموع پرداخت‌های خارج از حقوق ثابت و معادل حدود ۲۱ ماه حقوق یک معلم با مبنای ماهانه ۲۲ میلیون تومان است.
بیشترین ساعت اضافه‌کار به نام شاه‌بختی ثبت شده است: ۱۸۴۲ ساعت در سال، معادل میانگین ماهانه ۱۵۳ ساعت و ۳۰ دقیقه. با فرض ۲۲ روز کاری در هر ماه، این میزان معادل نزدیک به هفت ساعت اضافه‌کار به ازای هر روز کاری است؛ با این حال، صورت‌حساب نحوه توزیع این ساعت‌ها میان روزهای کاری و تعطیل را مشخص نمی‌کند.
برای محمد مصطفوی ۱۷۵۳ ساعت، درخشان قنبری کهیانی ۱۵۵۹ ساعت و پروین قربانیان ۸۶۹ ساعت اضافه‌کار ثبت شده است. در هر چهار مورد، مجموع دیگر پرداخت‌ها بدون احتساب اضافه‌کار کمتر از حقوق ثابت سالانه بود، اما با اضافه شدن این ردیف، از آن فراتر رفت.
مزایایی که از حقوق ثابت جلو زده‌اند
بنا بر گزارش شورا، محمد مصطفوی، معاون پیشگیری، تشخیص و توان‌بخشی سازمان، در سال ۱۴۰۴ حدود ۵۳۶ میلیون تومان از محل ردیف‌های اضافه بر حقوق دریافت کرد؛ بیشترین مبلغ در میان این چهار نفر. حقوق ثابت سالانه او ۴۳۵ میلیون تومان اعلام شده است.
این مبلغ برای مهدی شاه‌بختی حدود ۵۰۳ میلیون تومان اعلام شده است؛ معادل نزدیک به ۲۳ ماه حقوق یک معلم، با مبنای ماهانه ۲۲ میلیون تومان.
شورا مجموع همین اقلام را برای درخشان قنبری کهیانی حدود ۴۶۸ میلیون تومان و برای پروین قربانیان حدود ۳۸۲ میلیون تومان محاسبه کرد.
پروین قربانیان، مدیر پرورشی و تربیت بدنی، نیز بنا بر همین گزارش، ۳۸۲ میلیون تومان خارج از حقوق ثابت دریافت کرد؛ مبلغی که از حقوق ثابت سالانه ۳۶۱ میلیون تومانی او بیشتر است.
این گزارش از دریافتی مدیران سازمان آموزش و پرورش استثنایی در حالی منتشر شده است که کارشناسان آموزش کودکان با نیازهای ویژه از کمبود معلم، افت کیفیت یادگیری، افزایش ترک تحصیل میان کودکان دارای نیازهای ویژه و کمبود بودجه برای آموزش این گروه از کودکان هشدار می‌دهند.
کانال شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ۲۰ شهریور در گزارشی درباره تشدید بحران آموزشی در ایران، وضعیت مالی مدارس استثنایی را یک «فاجعه خاموش» توصیف کرد و نوشت مراکز آموزشی کودکان دارای معلولیت و با نیازهای ویژه به نیروی متخصص، تجهیزات ویژه و خدمات درمانی و توان‌بخشی نیاز دارند، اما کمبود بودجه ادامه فعالیت این خدمات را با خطر روبه‌رو کرده است.
