آیا اسماعیل هنیه عامل دوجانبه بود؟ فرضیه یک تحلیلگر اسرائیلی درباره هفتم اکتبر
یادداشتی در «اسرائیل نشنالنیوز» این فرضیه را مطرح کرد که اسماعیل هنیه ممکن است زمانی منبع اطلاعاتی اسرائیل بوده و سپس از اعتماد این کشور برای پنهان کردن حمله ۷ اکتبر استفاده کرده باشد. او تاکید کرد شواهد این نظریه غیرمستقیماند و هیچ مدرک قطعی برای اثبات این همکاری ارائه نکرد.
آوی پری، تحلیلگر اسرائیلی، در این یادداشت تحلیلی خود این پرسش را مطرح کرده است که چرا اسرائیل با وجود توانایی و سابقهاش در هدف قرار دادن رهبران حماس، سالها اسماعیل هنیه را نکشت، اما کمتر از ۱۰ ماه پس از حمله هفتم اکتبر او را در تهران هدف قرار داد.
پری با کنار هم قرار دادن مجموعهای از رویدادها، احتمال داده است که زنده ماندن هنیه پیش از هفتم اکتبر به ارزش اطلاعاتی واقعی یا ادعایی او برای اسرائیل مربوط بوده باشد. به باور این تحلیلگر، اگر نهادهای اطلاعاتی اسرائیل پس از حمله به این نتیجه رسیده باشند که هنیه از اعتماد آنان برای فریب راهبردی استفاده کرده است، این ارزیابی میتواند تصمیم به کشتن او در تهران را توضیح دهد.
با این حال، نویسنده در پایان یادداشت خود میپذیرد که این نظریه بر شواهد غیرمستقیم استوار است و احتمال دارد زنده ماندن و سپس کشته شدن هنیه دلایل متعارف سیاسی، امنیتی و عملیاتی داشته باشد.
چرا هنیه سالها هدف قرار نگرفت؟ پری برای توضیح فرضیه خود به سابقه اسرائیل در کشتن رهبران حماس اشاره کرده است. اسرائیل در سال ۲۰۰۴ شیخ احمد یاسین، بنیانگذار حماس، و ۲۶ روز بعد عبدالعزیز رنتیسی، جانشین او، را در غزه کشت. احمد الجعبری، فرمانده شاخه نظامی حماس، نیز در سال ۲۰۱۲ هدف قرار گرفت.
اسرائیل همچنین محمود المبحوح را در سال ۲۰۱۰ در هتلی در دبی و صالح العاروری، معاون رهبر حماس، را در ژانویه ۲۰۲۴ در بیروت هدف قرار داد.
به نوشته پری، این عملیاتها نشان میدهند مرزهای جغرافیایی، پیامدهای دیپلماتیک و تدابیر امنیتی لزوما مانع اسرائیل برای حذف رهبران حماس نمیشدند. با وجود این، هنیه سالها زنده ماند.
هنیه پس از پیروزی حماس در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۰۶ نخستوزیر تشکیلات خودگردان فلسطینی شد و بعد از تسلط حماس بر غزه در سال ۲۰۰۷، ریاست سیاسی دولت این منطقه را بر عهده گرفت.
او در جریان جنگهای سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹، ۲۰۱۲ و ۲۰۱۴ در غزه حضور داشت. اسرائیل در ژوئیه ۲۰۱۴ خانه او را در اردوگاه شاطی ویران کرد، اما خود هنیه کشته نشد.
هنیه در اواخر سال ۲۰۱۹ غزه را ترک کرد و عمدتا در قطر اقامت گزید. او سپس بهعنوان چهره اصلی سیاسی حماس میان قطر، ترکیه، مصر، لبنان و ایران سفر میکرد.
پری نوشته است هنیه چه در غزه و چه در سفرهای آشکار خارجی، در دسترس شبکههای اطلاعاتی اسرائیل قرار داشت، اما تا پس از حمله هفتم اکتبر هدف قرار نگرفت. هنیه سرانجام ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۴، پس از شرکت در مراسم تحلیف رییس دولت جدید جمهوری اسلامی ایران، مسعود پزشکیان، در محل اقامتش در تهران کشته شد.
ارتباط خانوادگی هنیه با اسرائیل یکی از محورهای استدلال پری، زندگی سه خواهر هنیه در اسرائیل است. این سه زن با اعضای جامعه بدوی اسرائیل ازدواج کرده و در تلالسبع، در جنوب این کشور، اقامت داشتند. آنها مدارک شناسایی اسرائیلی و حقوق قانونی ناشی از آن را نیز در اختیار داشتند.
پری استدلال کرده است این پیوند خانوادگی میتوانست مسیر دائمی و کمهزینهای برای جمعآوری اطلاعات درباره هنیه فراهم کند. مقامهای اسرائیلی امکان نظارت قانونی بر محل زندگی، تماسهای تلفنی، سفرها و روابط مالی بستگان او را داشتند و میتوانستند اطلاعاتی درباره نگرانیها، نیازها و افراد مورد اعتماد هنیه به دست آورند.
به نوشته این تحلیلگر، روابط اطلاعاتی لزوما با درخواست مستقیم برای خیانت آغاز نمیشوند و ممکن است از موضوعاتی چون صدور مجوز، بازجویی، کمک به یکی از بستگان، ارائه حمایت یا انجام یک خدمت شکل بگیرند.
او در عین حال تصریح کرده است وجود این ارتباط خانوادگی، جذب هنیه بهعنوان منبع اطلاعاتی را ثابت نمیکند و تنها شرایط بالقوه مناسب برای ایجاد چنین رابطهای را نشان میدهد.
درمان بستگان هنیه در اسرائیل پری در بخش دیگری از یادداشتش به موارد متعدد درمان بستگان هنیه در بیمارستانهای اسرائیل اشاره کرده است.
نوه نوزاد هنیه در نوامبر ۲۰۱۳ برای درمان از غزه به بیمارستانی در اسرائیل منتقل شد. مادر همسر او نیز در ژوئن ۲۰۱۴ در بیمارستانی در اورشلیم تحت درمان سرطان قرار گرفت.
یکی از دختران هنیه نیز اندکی پس از جنگ ۵۰ روزه غزه در سال ۲۰۱۴، در پی عوارض ناشی از یک اقدام پزشکی، حدود یک هفته در بیمارستان ایچیلوف تلآویو بستری شد.
در سال ۲۰۲۴ هم یکی از خواهران هنیه نوزاد خود را پیش از موعد در مرکز پزشکی سوروکا در بئرشبع به دنیا آورد و نوزاد در بخش مراقبتهای ویژه بستری شد. گزارشهایی نیز از ورود بستگان دیگر او به اسرائیل برای دریافت خدمات درمانی منتشر شده است.
پری تاکید کرده که درمان انساندوستانه بیماران با اصول اخلاق پزشکی اسرائیل سازگار است و بیماران، پزشکان و اعضای خانواده ممکن است از هرگونه فعالیت اطلاعاتی احتمالی بیخبر بوده باشند.
با این حال، او گفته است هماهنگی میان مقامهای غزه، مسئولان اسرائیلی گذرگاهها، مدیران بیمارستانها و نهادهای امنیتی، کانالهایی برای ارتباط ایجاد میکرد که میتوانست مورد توجه سازمانهای اطلاعاتی قرار گیرد.
جایگاه هنیه چه ارزش اطلاعاتی داشت؟ پری نوشته است یک منبع اطلاعاتی موثر لزوما نباید فرمانده نیروهای مسلح باشد؛ دسترسی به فرایند تصمیمگیری اهمیت بیشتری دارد.
هنیه برای سالها در بالاترین سطوح حماس حضور داشت و از منابع مالی، راهبرد سیاسی، حامیان خارجی، اختلافات داخلی و روابط این گروه با [حکومت] ایران، قطر، ترکیه و مصر آگاه بود. او پس از رسیدن به ریاست دفتر سیاسی حماس در سال ۲۰۱۷، هم با دولتهای خارجی ارتباط داشت و هم نفوذ خود در داخل این جنبش را حفظ کرده بود.
به باور پری، چنین منبعی میتوانست درباره نیت رهبران حماس اطلاعاتی ارائه دهد که با پهپاد، تصاویر ماهوارهای یا شنود ارتباطات قابل دستیابی نبود؛ از جمله اینکه آیا این گروه واقعا برای جنگ آماده میشود یا تنها تهدید میکند، یحیی سنوار تا چه اندازه جدی است و آیا مشوقهای اقتصادی و مجوزهای کار میتوانند آرامش مرزی را حفظ کنند.
این تحلیلگر گفته است اگر هنیه واقعا به منبع اطلاعاتی تبدیل شده بود، میتوانست یکی از ارزشمندترین منابع اسرائیل باشد.
اسرائیل هشدارهای پیش از حمله را در اختیار داشت بخش اصلی فرضیه پری به این موضوع مربوط است که اسرائیل پیش از هفتم اکتبر اطلاعات متعددی درباره احتمال حمله حماس دریافت کرده، اما آنها را جدی نگرفته بود.
بر اساس گزارشهای پیشین، نهادهای اطلاعاتی اسرائیل بیش از یک سال پیش از حمله، سندی از طرح حماس با عنوان «دیوار اریحا» را در اختیار داشتند. این سند از شلیک گسترده موشک، استفاده از پهپاد برای از کار انداختن سامانههای نظارتی، شکستن حصار مرزی و ورود نیروهای مسلح با موتورسیکلت، پای پیاده و پاراگلایدر سخن میگفت.
یکی از تحلیلگران اطلاعاتی اسرائیل در ژوئیه ۲۰۲۳ نیز هشدار داده بود رزمایشهای حماس با بخشهایی از این طرح مطابقت دارند، اما هشدار او رد شد.
دیدهبانهای زن مستقر در مرز غزه هم بارها نزدیک شدن اعضای حماس به حصار، بررسی مواضع اسرائیل و تمرین حمله را گزارش کرده بودند. مشاهدات آنان نیز جدی گرفته نشد.
در ساعات اولیه هفتم اکتبر، اسرائیل فعالیتهای غیرعادی دیگری، از جمله فعال شدن سیمکارتهای اسرائیلی به دست عوامل حماس، را شناسایی کرد. افسران ارشد حدود ساعت سه بامداد تشکیل جلسه دادند، اما نیروهای مرزی به سطح آمادهباش لازم برای مقابله با تهاجم گسترده نرسیدند. حماس ساعت ششونیم صبح حمله را از دهها مسیر آغاز کرد.
با وجود این هشدارها، این تصور در دستگاههای امنیتی اسرائیل پابرجا ماند که حماس مهار شده، به دنبال دریافت پول و مجوز کار برای ساکنان غزه است و نمیخواهد با آغاز جنگ، حکومت خود را به خطر بیندازد.
منبع مورد اعتماد میتوانست شواهد را بیاهمیت جلوه دهد پری استدلال کرده است وجود یک منبع مورد اعتماد در سطوح بالای حماس میتواند توضیح دهد که چرا اسرائیل برداشت خود از نیت این گروه را به شواهد قابل مشاهده ترجیح داد.
به نوشته او، چنین منبعی نیازی نداشت اطلاعات مربوط به طرح یا رزمایشها را پنهان کند؛ کافی بود آنها را اقداماتی برای جنگ روانی، افزایش قدرت چانهزنی یا آمادگی برای آیندهای نامشخص معرفی کند و تاکید داشته باشد که آمادگی نظامی لزوما به معنای قصد حمله نیست.
این تحلیلگر نوشته است یک عامل دوجانبه موفق ابتدا با ارائه سالها اطلاعات درست اعتماد ماموران رابط خود را جلب میکند. این اطلاعات میتوانند به اختلافات داخلی، منابع مالی ایران، مواضع حماس در مذاکرات، برنامه سفرها یا تحولات سازمانی مربوط باشند و امکان راستیآزمایی مستقل آنها نیز وجود داشته باشد.
پس از شکلگیری اعتماد، تحلیلگران ممکن است شواهد متناقض را نیز برای تفسیر نزد همان منبع ببرند. به گفته پری، بزرگترین موفقیت یک عامل دوجانبه کور کردن ماموران رابط نیست، بلکه متقاعد کردن آنها به بیاعتمادی به مشاهدات خودشان است.
هنیه ممکن است از طرح نهایی بیخبر بوده باشد پری نوشته است حمله هفتم اکتبر با محرمانگی و تفکیک شدید اطلاعات طراحی شد. هزاران نفر در عملیات شرکت کردند، اما ظاهرا تنها حلقه محدودی از رهبران از تمام جزئیات آن اطلاع داشتند.
بر اساس یکی از فرضیههای مطرحشده در این یادداشت، اگر سنوار یا محمد ضیف به ارتباط احتمالی هنیه با اسرائیل مظنون بودند، ممکن بود او را افشا یا حذف نکنند؛ زیرا چنین اقدامی به اسرائیل هشدار میداد که یکی از کانالهایش لو رفته است.
در این سناریو، هنیه میتوانست همچنان با دولتهای خارجی ارتباط داشته باشد، نمایندگی سیاسی حماس را بر عهده بگیرد و به اسرائیل اطمینان دهد این گروه به دنبال جنگی گسترده نیست؛ در حالی که جزئیات عملیات نزد حلقه محدودی در غزه باقی میماند.
فرضیه دیگر پری این است که هنیه شاید آگاهانه در عملیات فریب مشارکت کرده باشد و از اعتماد اسرائیل برای پنهان نگه داشتن نیت واقعی حماس استفاده کرده باشد.
هیچیک از این دو احتمال در یادداشت با اسناد یا شواهد مستقیم اثبات نشده است.
چرا اسرائیل هنیه را در تهران هدف قرار داد؟ پری نوشته است شرایط پس از هفتم اکتبر میتواند محاسبات اسرائیل درباره هنیه را تغییر داده باشد.
هنیه در زمان کشته شدن در غزه حضور نداشت، گروگانها را نگهداری نمیکرد، فرماندهی گردانها را بر عهده نداشت و عملیات میدانی را هدایت نمیکرد. او در خارج از غزه اقامت داشت و در مذاکراتی شرکت میکرد که قطر و مصر میانجی آن بودند.
کشتن او میتوانست مذاکرات آزادی گروگانها را دشوار کند، حکومت ایران را به واکنش وادارد، به روابط اسرائیل با قطر آسیب بزند و خطر گسترش جنگ منطقهای را افزایش دهد. اسرائیل با وجود این پیامدها او را هنگام سفر به تهران هدف قرار داد.
پری احتمال داده است نهادهای اطلاعاتی اسرائیل پس از حمله هفتم اکتبر، اطلاعات منابع خود، هشدارهای پیشین و دلایل تداوم تصور بازدارندگی حماس را بازبینی کرده و شاید به این نتیجه رسیده باشند که فریب خوردهاند.
در چارچوب این فرضیه، اگر بررسیها نشان میداد هنیه در زمان افزایش هشدارها همچنان به اسرائیل اطمینان داده است که حماس قصد جنگ ندارد، او دیگر یک منبع شکستخورده نبود؛ بلکه فردی تلقی میشد که اعتماد اسرائیل را علیه این کشور به کار گرفته است.
این تحلیلگر محل کشته شدن هنیه را نیز معنادار دانسته است. هنیه برای شرکت در مراسم تحلیف رییسجمهوری جدید [حکومت] ایران به تهران رفته بود و در محلی حفاظتشده اقامت داشت. به گفته پری، هدف قرار گرفتن او زیر پوشش امنیتی جمهوری اسلامی میتوانست پیامی به هنیه، حماس و [حکومت] ایران باشد.
رفتار اسرائیل با خانواده هنیه تغییر کرد پری تغییر رفتار اسرائیل با خانواده هنیه پس از هفتم اکتبر را نشانه دیگری در حمایت از فرضیه خود دانسته است.
پلیس اسرائیل در آوریل ۲۰۲۴ صباح هنیه، خواهر اسماعیل هنیه، را بازداشت کرد. او بعدا بر اساس پیامهایی که به ادعای مقامها در آنها از حمله هفتم اکتبر تمجید کرده بود، به تحریک و حمایت از حماس متهم شد.
به نوشته پری، پس از هفتم اکتبر گزارشهای مشابه گذشته درباره درمان بستگان هنیه در اسرائیل نیز تا حد زیادی ناپدید شدند. او اذعان کرده است این موضوع ثابت نمیکند خدمات پزشکی متوقف شدهاند و ممکن است اساسا درخواست تازهای مطرح نشده باشد.
اسرائیل پس از هفتم اکتبر شماری از بستگان درجهیک هنیه را نیز مستقیما هدف قرار داد. سه پسر و چند نوه او کشته شدند و بستگان دیگری نیز در جریان جنگ جان باختند.
پری این تغییر را چشمگیر دانسته، اما خود آن را مدرکی قطعی برای اثبات رابطه اطلاعاتی هنیه با اسرائیل معرفی نکرده است.
فرضیهای بدون شواهد مستقیم آوی پری در جمعبندی یادداشت خود در اسرائیل نشنالنیوز تاکید کرده است استدلال او بر شواهد غیرمستقیم بنا شده است.
به گفته او، زنده ماندن طولانی هنیه، ارتباط خانوادگیاش با اسرائیل، درمان مکرر بستگانش در مراکز پزشکی اسرائیلی، جایگاه او در ساختار حماس، اعتماد نهادهای اسرائیلی به بازدارندگی این گروه و تغییر رفتار اسرائیل پس از هفتم اکتبر، در کنار یکدیگر پرسشهایی ایجاد میکنند.
در مقابل، خود این تحلیلگر احتمال داده است این رویدادها ارتباطی با یکدیگر نداشته باشند؛ هنیه ممکن است به دلایل سیاسی و عملیاتی متعارف برای سالها هدف قرار نگرفته و بعدا صرفا به دلیل رهبری حماس کشته شده باشد.
فرضیه اصلی پری این است که هنیه شاید با ارائه اطلاعات درست طی سالهای متمادی، اعتماد اسرائیل را به دست آورده و سپس در لحظهای تعیینکننده از آن برای پنهان کردن نیت حماس استفاده کرده باشد.
به گفته او، هنیه برای ایفای چنین نقشی نیازی نداشت طرح حمله را در اختیار اسرائیل بگذارد؛ تنها کافی بود این کشور را متقاعد کند که حماس قصد اجرای آن را ندارد.
نزدیک به پنج هفته پس از آنکه رهبران «جنبش جوانان سوسکِ جانتا» در هند اعتراضات خود را با مطالبه استعفای وزیر آموزشوپرورش بهدلیل افشای سوالات امتحانات آغاز کردند، نارندرا مودی، نخستوزیر ۷۵ ساله هند، وعده انجام اصلاحات داد.
او یک ویدیو سلفی کمسابقه منتشر کرد و گفت از رنج معترضان متاثر شده است. این ویدیو اواخر روز پنجشنبه در اینستاگرام منتشر شد؛ همان جایی که جنبش جوانان سوسک جانتا در ماه مه ظرف چند روز ۲۲ میلیون دنبالکننده، عمدتا از نسل زد، جذب کرده بود.
اما این اقدام برای راضی کردن هزاران معترضی که در مرکز دهلی گرد آمده بودند، چند روز پیش از آن سرکوب گسترده پلیس را تحمل کرده و سپس الهامبخش اعتراضات در سراسر کشور شده بودند، کافی نبود.
روز شنبه، وزیر آموزشوپرورش استعفا کرد و به این ترتیب مهمترین خواسته معترضان برآورده شد؛ شکستی کمسابقه برای مودی.
استعفای دارمندرا پرادان، وزیر آموزشوپرورش، یک پیروزی روشن برای جنبش معروف به سوسک به شمار میرود؛ گروهی که حامیان جوانش آشکارا مودی را در قالب رپ، پلاکارد و دیوارنوشته به تمسخر گرفتهاند.
تنها چند هفته پیش چنین چیزی در کشوری که سیاست آن از زمان به قدرت رسیدن مودی در سال ۲۰۱۴ تقریبا بهطور کامل تحت سلطه او بوده، تقریبا غیرقابل تصور بود.
سانجای سریواستاوا، استاد انسانشناسی در دانشگاه سواز لندن، گفت: «تعداد زیادی از افرادی که در اعتراض حضور داشتند ممکن است در واقع از حامیان خود او باشند و این با انواع دیگر اعتراضات در گذشته تفاوت زیادی دارد.»
او افزود: «چیزی که میتوان آن را یک پیروزی دانست این است که اکنون طیف بسیار گستردهتری از مردم در حال زیر سوال بردن دولت هستند. بخش بسیار بزرگتری از جامعه شروع کرده است این ایده را زیر سوال ببرد که حزب حاکم لزوما برای کشور خوب است.»
جرقه اعتراضات با افشای سوالات یک آزمون ورودی پزشکی زده شد، اما بهگفته تحلیلگران مسائل دیگری نیز وجود دارد؛ مهمترین آنها بیکاری جوانان و ترس در میان نسل جوان از این است که هوش مصنوعی مشاغل آنها را در بخشهایی مانند دفاتر پشتیبانی فناوری اطلاعات، حوزهای که هند به آن شهرت دارد، از بین ببرد.
آمیتاب تیواری، تحلیلگر سیاسی، به رویترز گفت: «افشای سوالات فقط نقطه آغاز است. این اعتراضات تا حد زیادی بازتاب اضطراب، نگرانی، نارضایتی، سرخوردگی و خشم در میان جوانان است.»
راجنات سینگ، یکی از وزیران ارشد کابینه مودی، گفت «اولویت اصلی دولت همچنان این است که نگرانیهای واقعی دانشجویان را درک کند، بهسرعت به آنها رسیدگی کند و اطمینان دهد که صدایشان شنیده میشود.»
فاصله دولت و نسل زد
برآورد میشود هندیهای ۱۸ تا ۴۰ ساله حدود ۴۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل دهند، اما تنها حدود ۱۰ درصد کرسیهای مجلس سفلی پارلمان را در اختیار دارند؛ رقمی که بهگفته تیواری، از بیش از دو برابر این میزان در دهه ۱۹۵۰ کاهش یافته است.
میانگین سنی اعضای کابینه بیش از ۶۰ سال است.
اگرچه جنبش سوسک یک حزب سیاسی نیست، همه احزاب مخالف تلاش کردهاند از فرصت کمسابقهای که در اعتراضات علیه مودی ایجاد شده بهرهبرداری و با حمایت از خواستههای دانشجویان، خود را به این جنبش نزدیک کنند.
نخستین آزمونهای خشم جوانان ممکن است در انتخابات سال آینده در ایالت اوتار پرادش، پرجمعیتترین ایالت هند، پنجاب و گجرات، ایالت زادگاه مودی، رخ دهد. حزب بهاراتیا جاناتا در حال حاضر در اوتار پرادش و گجرات قدرت را در دست دارد.
خطر بزرگتر برای مودی ممکن است در انتخابات ملی سال ۲۰۲۹ نمایان شود، بهویژه اگر جنبش سیاسی خود را به یک حزب سیاسی تبدیل کند.
آبهیجیت دیپکه، بنیانگذار این جنبش، گفته است که تاکنون هیچ تصمیمی درباره ورود به رقابتهای انتخاباتی گرفته نشده است.
برخی تحلیلگران میگویند رأیدهندگان جوان تاکنون عمدتا بر اساس خطوط مذهبی یا کاستی رأی دادهاند؛ الگویی که به نفع حزب ملیگرای هندوِ بهاراتیا جاناتا به رهبری مودی بوده است. اما ممکن است این وضعیت در حال تغییر باشد.
اخیرا یک بازیگر که با حزب خودش وارد رقابت شده و با احزاب مخالف ائتلاف کرده بود، با اتکا به پایگاه هواداران نسل زد خود که عمدتا در اینستاگرام فعال هستند، بهعنوان سروزیر ایالت ثروتمند تامیل نادو در جنوب هند انتخاب شد.
آنوراگ ماینس ورما، نویسنده، گفت: «این یک لحظه وزنکشی برای نخستوزیر مودی بود و نشان میدهد آنها تا چه اندازه از خواستههای نسل زد فاصله دارند.»
او افزود: «سالها راهبرد دیجیتال سیاسی حزب حاکم بهاراتیا جاناتا بر پلتفرمهایی مانند ایکس متمرکز بود، جایی که بخش زیادی از گفتوگوی سیاسی جریان داشت. اما اکنون این گفتوگو بهطور فزایندهای به اینستاگرام منتقل شده، بهویژه در میان کاربران جوانتر.»
حزب بهاراتیا جاناتا ممکن است بر بخش عمده هند حکومت کند و خود را بزرگترین حزب سیاسی جهان بداند، اما طی سالها تنها توانسته است ۱۰ میلیون دنبالکننده در اینستاگرام جذب کند؛ کمتر از نصف تعدادی که جنبش سوسک ظرف چند روز به دست آورد.
حزب بهاراتیا جاناتا در شبکه ایکس حدود ۲۳ میلیون و در فیسبوک ۱۸ میلیون دنبالکننده دارد، هرچند حسابهای شخصی مودی در هر سه شبکه اجتماعی دنبالکنندگان بسیار زیادی دارند و تعداد آنها بین ۶۰ تا ۱۰۷ میلیون نفر است.
سانتوش دسای، روزنامهنگار و ستوننویس، به رویترز گفت: «برای اینستاگرام به نوعی اصالت نیاز دارید. پیامهای از پیش ساختهشده و با دقت صیقلخورده جواب نمیدهند. این رسانه را همین نسل ساخته و به لطف همین نسل به چیزی که امروز هست تبدیل شده است. این نسل هیچ تقدسی برای کسی قائل نیست.»
مودی طی یک دهه گذشته بهعنوان چهرهای قدرتمند و قاطع حکومت کرده که بهندرت اشتباهات خود را میپذیرد. دولت او مدتها در برابر برکناری وزیران زیر فشار مقاومت کرده است.
کشاورزان هندی مجبور شدند نزدیک به یک سال اعتراض کنند تا مودی در سال ۲۰۲۱ قوانین جنجالی کشاورزی را لغو کند.
تیواری گفت: «از این به بعد، رهبری که گوش بدهد احتمالا موفقتر خواهد بود و این همان چیزی است که مودی تلاش میکند از خود نشان دهد.»
یادداشتنویسی سرباز اوکراینی روی پهپادی که به سوی روسیه شلیک میشود - عکس از آرشیو
رییسجمهوری اوکراین در شبکه ایکس نوشت نیروهای این کشور در حملات دوربرد در دریای خزر، شناورهایی را که برای انتقال محمولههای نظامی مرتبط با جمهوری اسلامی استفاده میشدند، همراه با یک ناو جنگی، هدف قرار دادند.
ولودیمیر زلنسکی شنبه سوم مرداد ضمن اشاره به این موضوع، به جنگ مستقیم میان اوکراین و روسیه نیز پرداخت.
او گفت: «نیروهای اوکراین شب گذشته اهدافی را در چندین منطقه روسیه، از جمله یک کارخانه نظامی در کیروف، پالایشگاهی در تیومن، یک مرکز لجستیکی در یکاترینبورگ و یک انبار سوخت در روستوف-نا-دونو هدف قرار دادند.»
او درباره حملهها در دریای خزر نیز نوشت: «ما در حملات دوربرد در دریای خزر نیز به نتایج بسیار مهمی دست یافتیم؛ از جمله هدف قرار دادن شناورهایی که برای انتقال محمولههای نظامی مرتبط با ایران استفاده میشدند و همچنین یک ناو جنگی.»
خبر هدف قرار گرفتن کشتیهای ایرانی در دریای خزر، در رسانههای داخلی نیز از قول زلنسکی منتشر شده است.
خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، نوشت: «رییسجمهور اوکراین امروز (شنبه) در پستی مدعی شد که کییف از حملات دوربرد در دریای خزر به نتایج بسیار خوبی دست یافته است. دریای خزر بیش از هزار کیلومتر از قلمروی تحت کنترل اوکراین فاصله دارد.»
کییف پیش از این نیز از هدف قرار دادن کشتیهای مرتبط با انتقال تسلیحات میان ایران و روسیه خبر داده بود.
نیروهای ویژه اوکراین ۲۱ آذر ۱۴۰۴ در بیانیهای اعلام کردند در حملهای با همکاری یک «جنبش مقاومت محلی»، دو کشتی مرتبط با انتقال تسلیحات و تجهیزات نظامی روسیه را در دریای خزر هدف قرار دادند.
این بیانیه که در پیامرسان تلگرام منتشر شد، به زمان انجام این عملیات اشارهای نکرد.
بنا بر اعلام نیروهای ویژه اوکراین، این دو کشتی که «کامپوزر راخمانینوف» و «اسکار-ساریدژا» معرفی شدند، در نزدیکی سواحل قالمیقستان، یکی از جمهوریهای روسیه، هدف قرار گرفتند.
نیروهای ویژه اوکراین درباره شیوه هدف قرار دادن این شناورها یا میزان خسارت واردشده به آنها توضیحی ارائه نکردند و تنها گفتند جنبش «بلک اسپارک» اطلاعات دقیقی درباره مسیر حرکت و محموله این کشتیها در اختیار کییف قرار داد.
پیشتر در ۲۰ آذر، یک مقام اوکراینی اعلام کرد پهپادهای کییف برای نخستین بار به یک سکوی نفتی روسیه در دریای خزر حمله کردند.
او افزود این عملیات به توقف استخراج نفت و گاز در بیش از ۲۰ حلقه چاه این تاسیسات انجامید.
جمهوری اسلامی که از متحدان نزدیک مسکو محسوب میشود، پهپادهای انتحاری شاهد را برای استفاده روسیه در جنگ اوکراین در اختیار این کشور قرار داده است.
حمایت نظامی حکومت ایران از کرملین با واکنشهای گستردهای در غرب روبهرو شده و بهویژه نارضایتی شدید کشورهای اروپایی را در پی داشته است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یکپنجم خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
در پی گسترش آتشسوزیهای مهارنشده در فرانسه و اسپانیا، نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر ناچار شدهاند خانهها و اقامتگاههای تفریحی خود را ترک کنند. پاریس خواستار کمک بینالمللی شده و مادرید نیز وضعیت اضطراری ملی اعلام کرده است.
این نخستین بار است که اسپانیا به علت آتشسوزی جنگلی، چنین سطحی از وضعیت اضطراری را اعلام میکند.
آتشنشانان اسپانیایی امیدوار بودند شنبه سوم مرداد آتشسوزیهای اطراف مادرید را مهار کنند، اما یکی از مقامهای محلی هشدار داد وزش بادهای متغیر ممکن است شعلهها را بیش از پیش گسترش دهد.
بر اساس گزارش رسانههای محلی، دود غلیظ خاکستری، آسمان غرب پایتخت اسپانیا را پوشانده است.
کارلوس نوویو، مسئول مدیریت بحران دولت منطقهای مادرید، گفت که آتشسوزی نزدیک پایتخت «به اوج خود» رسیده است.
به گفته او این آتش در حال حاضر گستردهتر از آن است که آتشنشانان توان مهار آن را داشته باشند.
پیش از این، آتشسوزی اواسط تیر ماه در جنگلهای جنوب اسپانیا ۱۲ کشته بر جای گذاشت. به گزارش رویترز، این مرگبارترین آتشسوزی جنگلی اسپانیا از سال ۲۰۰۵ بود؛ سالی که ۱۱ آتشنشان در آتشسوزی استان گوادالاخارا جان باختند.
وزارت کشور اسپانیا سوم مرداد اعلام کرد آتش نزدیک به ۱۰ هزار هکتار از اراضی منطقه مادرید و بین ۱۳ تا ۱۵ هزار هکتار از استان همجوار آویلا را سوزانده است.
مساحت مجموع مناطق سوخته، بیش از دو برابر مساحت شهر پاریس است.
دو آتشسوزی جداگانه دوم مرداد به یک حریق عظیم تبدیل شدند و در آستانه پیوستن به آتشسوزی دیگری در منطقه همجوار کاستیا و لئون قرار گرفتند.
در فرانسه نیز مقامها سوم مرداد هزاران نفر را از حومههای بوردو تخلیه کردند، چرا که نشانهای از فروکش کردن آتشسوزیهای اطراف این شهر به چشم نخورد.
سوفی بروکا، رییس اداره محلی منطقه نوول-آکیتن و ژیروند که بوردو را نیز در بر میگیرد، اعلام کرد مناطق لو آیان، ازین و مرینیاک در حال تخلیه هستند.
منطقه بوردو به تاکستانهایش شهرت دارد و این شهر یکی از مراکز اصلی رفتوآمد گردشگرانی است که به مناطق تفریحی ساحل اقیانوس اطلس سفر میکنند.
حدود ۴۴ هزار نفر نیز شبهجزیره اعیاننشین کپ فره در جنوب بوردو را ترک کردهاند؛ منطقهای که تنها جاده خروجی آن در معرض تهدید آتش قرار گرفته است.
قایقها صدها نفر را از منطقه آتشسوزی دور کردند و گروهی دیگر نیز با خودرو شبهجزیره را ترک کردند.
کپ فره به اقامتگاههای میلیونرها شهرت دارد و تاکنون بیش از ۵۰ خانه در آن ویران شده است.
سباستین لکورنو، نخستوزیر فرانسه، گفت تاکنون بیش از ۱۴۱ هزار نفر از مناطق ژیروند و لاند تخلیه شدهاند.
او سوم مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آتشسوزیهایی که کشور ما را درگیر کردهاند، به سطحی بیسابقه رسیدهاند.»
ارتش فرانسه نیز برای کمک به عملیات مهار آتش وارد عمل شده و امانوئل مکرون، رییسجمهوری این کشور، از اتحادیه اروپا درخواست کمک کرده است.
دفتر نخستوزیری فرانسه اعلام کرد لکورنو دستور داده است یک هواپیمای ترابری نظامی برای کمک به عملیات اطفای حریق اعزام شود.
آرنو دو کاکره، فرمانده آتشنشانی پاریس، نیز به خبرگزاری فرانسه گفت حدود ۱۰۰ آتشنشان از پایتخت برای کمک اعزام شدهاند.
او هشدار داد این اعزام ممکن است بر زمان واکنش نیروهای آتشنشانی در پاریس تاثیر بگذارد و از مردم خواست تنها در موارد «کاملا اضطراری» با آتشنشانی پایتخت تماس بگیرند.
یک گروه بررسی آبوهوای جهان در پژوهشی که این هفته منتشر شد، اعلام کرد خشکسالی ناشی از تغییرات اقلیمی با منشأ انسانی، خطر آتشسوزیهای جنگلی را در سال جاری افزایش داده است.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اکثریتی قاطع، تمدید چهار ساله ماموریت فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر این سازمان، را تصویب کرد. این تصمیم با مخالفت روسیه و اسرائیل و تهدید آمریکا به بازنگری در تامین مالی و همکاری با سازمان ملل همراه شده است.
تورک که از منتقدان صریح جنگ روسیه در اوکراین و عملکرد اسرائیل در غزه است، همچنین خواستار تحقیق درباره مرگ افراد در بازداشتگاههای مهاجرتی آمریکا شده است.
خبرگزاری رویترز شنبه سوم مرداد نوشت که آمادگی او برای به چالش کشیدن قدرتهای بزرگ، مخالفت شدید هر سه کشور را برانگیخته بود.
این رایگیری، رویارویی فزاینده دولت دونالد ترامپ با سازمان ملل را آشکارتر کرد.
واشینگتن بودجه شماری از نهادهای سازمان ملل را کاهش داده و از دهها سازمان وابسته به آن خارج شده است.
گروههای حقوق بشری میگویند در شرایطی که حکومتهای اقتدارگرا در جهان نفوذ بیشتری پیدا میکنند، جایگاه کمیسر عالی حقوق بشر بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
پیش از رایگیری اصلی، اکثریت اعضای مجمع عمومی ۱۹۳ عضوی، با پیشنهاد جایگزین روسیه مخالفت کردند. مسکو پیشنهاد داده بود ماموریت تورک فقط برای کمی بیش از دو ماه و تا پایان سال ۲۰۲۶ تمدید شود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل که پیشتر همکاری نزدیکی با تورک داشته و دوره مسئولیتش در ماه دسامبر پایان مییابد، پیشنهاد کرده بود پس از پایان دوره فعلی تورک در ماه اکتبر، او برای یک دوره چهار ساله دیگر در سمت خود باقی بماند.
پیشنهاد گوترش با ۱۴۴ رای موافق، ۱۰ رای مخالف و ۱۳ رای ممتنع به تصویب رسید.
سمت کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل که در سال ۱۹۹۳ ایجاد شد، نقشی اساسی در اعتراض به تضعیف آزادیها و نقض حقوق بشر در سراسر جهان دارد.
لوییس شاربونو، مدیر بخش سازمان ملل در دیدهبان حقوق بشر، گفت: «حمله گسترده به حقوق بشر در سراسر جهان، به کمیسر عالی نیاز دارد که بدون هراس در برابر تلاش کشورهای قدرتمندی مانند چین، روسیه و آمریکا برای تضعیف و قطع بودجه نهادهای حقوق بشری سازمان ملل، مقاومت کند.»
تورک، حقوقدان اتریشی که چند دهه در بخشهای مختلف سازمان ملل، از دفتر ژنو تا ماموریتهای میدانی از جمله در کوزوو، فعالیت کرده است، نخستین کمیسر عالی حقوق بشر خواهد بود که دو دوره کامل چهار ساله در این سمت باقی میماند.
ایالات متحده خواستار به تعویق افتادن رایگیری تا هفته آینده شده بود تا فرصت بیشتری برای مشورت فراهم شود و پیش از رایگیری نیز درباره تصویب پیشنهاد گوترش هشدار داده بود.
جف بارتوس، نماینده آمریکا در امور مدیریت و اصلاحات سازمان ملل، پیش از رایگیری به مجمع عمومی گفت: «رای به انتصاب دوباره فولکر تورک، ادعای سرسختترین منتقدان سازمان ملل را تایید میکند که این نهاد ناکارآمد است.»
او افزود: «تردید نداشته باشید؛ اگر این مجمع از نقض رویهها، توافقهای پشت پرده و سوءاستفاده از سمتهای سازمان ملل چشمپوشی کند، پیامدهایی در پی خواهد داشت. ایالات متحده بلافاصله همکاری، مشارکت و تامین مالی خود را بازنگری خواهد کرد.»
اتحادیه اروپا، کشورهای آفریقایی و شمار زیادی از کشورهای آمریکای لاتین از تمدید چهار ساله ماموریت تورک حمایت کردند. چین نیز رای موافق داد.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا پیشتر روند انتصاب دوباره تورک را «تخلف از روند قانونی» خوانده و گفته بود: «تعجیل در این رایگیری و جلوگیری از بحث و نظارت کافی کشورهای عضو، نمونه دیگری از فساد و ناکارآمدی ذاتی سازمان ملل است.»
پس از رایگیری، دیمیتری چوماکوف، معاون نماینده روسیه در سازمان ملل، تورک را به «جانبداری و طرح اتهامهای بیاساس علیه روسیه» متهم کرد و گفت گوترش به جای ارائه موضوعی وحدتبخش، «عامل اختلاف دیگری» را وارد مجمع عمومی کرده است.
وزارت خارجه اسرائیل نیز در شبکه اجتماعی ایکس، پیشنهاد گوترش را برای ابقای تورک، «شکستی اخلاقی» توصیف کرد و مانند روسیه گفت تصمیمگیری درباره انتخاب کمیسر عالی حقوق بشر باید به دبیرکل آینده سازمان ملل واگذار میشد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، به سوریه سفر میکند. این سفر نخستین حضور یک دبیرکل در حال خدمت سازمان ملل در این کشور از زمان آغاز جنگی حدودا ۱۴ ساله است که در آن صدها هزار نفر کشته شدند و میلیونها آواره بر جا گذاشت.
خبرگزاری رویترز نوشت سفر شنبه سوم مرداد گوترش به سوریه نقطه عطف دیگری برای این کشور از زمان سرنگونی بشار اسد و رژیم او، به دست شورشیان در اواخر سال ۲۰۲۴ به شمار میرود.
سقوط اسد به جنگی پایان داد که در سال ۲۰۱۱ آغاز شد.
گوترش در آن زمان «پایان دیکتاتوری سوریه» تحت حاکمیت اسد را نشانهای از امید برای منطقه توصیف کرده بود.
قرار است دبیرکل سازمان ملل با احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، دیدار کند.
الشرع پیشتر رهبری شاخه القاعده در سوریه را بر عهده داشت و تا نوامبر ۲۰۲۵ مشمول تحریمهای مرتبط با تروریسم شورای امنیت سازمان ملل بود.
استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل، ۳۰ تیر اعلام کرد گوترش همچنین با اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، دیگر مقامهای دولتی و نمایندگان جامعه مدنی این کشور دیدار خواهد کرد.
به گفته دوجاریک، گوترش تاکید خواهد کرد که سوریه این فرصت را دارد که «نه تنها از پیامدهای درگیری خلاصی یابد، بلکه پایههای آیندهای باثباتتر، فراگیرتر و مرفهتر را برای همه مردم سوریه بنا کند».
انتظار میرود گوترش چند روز در دمشق بماند، اما دفتر او هنوز برنامه کامل این سفر را منتشر نکرده است.
این سفر تنها چند هفته پس از انفجار دو بمب در نزدیکی هتلی در دمشق انجام میشود که امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، شب را در آن گذرانده بود.
این انفجارها نخستین سفر یک رهبر یکی از کشورهای اتحادیه اروپا به سوریه پس از سرنگونی اسد را تحت تاثیر قرار داد.
دولت الشرع در تلاش است روابط بینالمللی و اقتصاد سوریه را پس از نزدیک به ۱۴ سال جنگ و دههها انزوا در دوران حکومت خانواده اسد، بازسازی کند.
رویترز نوشت که با این حال، دوره انتقالی با دو موج بزرگ خشونت فرقهای همراه بوده است. حوادثی که وعدههای مکرر الشرع را برای حفاظت از اقلیتهای مذهبی سوریه، با چالشی جدی روبهرو کردهاند.
سال گذشته نزدیک به هزار و ۵۰۰ علوی، از اقلیتی که بشار اسد نیز به آن تعلق داشت، به دست گروههای همسو با دولت در مناطق ساحلی سوریه کشته شدند. بعدتر نیز صدها نفر از شهروندان سوری متعلق به اقلیت دروزی در جنوب این کشور جان باختند.
گوترش نسبت به هر دو موج خشونت ابراز نگرانی کرده و خواستار پاسخگو کردن عاملان آنها شده است.
الشرع که در سال ۲۰۱۶ روابط خود را با القاعده قطع کرد، رهبری ائتلافی از گروههای شورشی اسلامگرا را بر عهده داشت که در دسامبر ۲۰۲۴ طی عملیاتی سریع حکومت اسد را سرنگون کردند.
دولت او از زمان به قدرت رسیدن تلاش کرده است روابط دیپلماتیک سوریه را از دایره متحدان دیرینه اسد، یعنی روسیه و ایران، فراتر ببرد.
الشرع سال گذشته نخستین رییسجمهوری سوریه از سال ۱۹۶۷ بود که در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک شرکت کرد.
ایالات متحده بیشتر تحریمهای گسترده خود را علیه سوریه لغو کرده است و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اوایل ماه جاری به الشرع اطلاع داد که قصد دارد نام سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج کند.
گوترش قرار است دوشنبه پنجم مرداد در پارلمان جدید سوریه سخنرانی کند.
به گفته دوجاریک، او همچنین از نیروهای حافظ صلح سازمان ملل بازدید خواهد کرد که دهههاست در منطقه حائل میان نیروهای اسرائیلی و سوری مستقر هستند.
نیروهای اسرائیلی پس از سرنگونی اسد، مناطق جدیدی را در جنوب سوریه اشغال کردهاند.
دمشق خواستار عقبنشینی این نیروها و بازگشت به توافق جداسازی نیروها در سال ۱۹۷۴ شده است.