کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» اعلام کرد زندانیان معترض به مجازات اعدام برای صدوبیستوپنجمین هفته در ۵۶ زندان ایران در اعتصاب غذا هستند. این کارزار اعلام کرد جمهوری اسلامی از ابتدای سال ۱۴۰۵ بیش از ۱۷۷ زندانی را اعدام کرده و صدور و اجرای احکام اعدام همچنان ادامه دارد.
این کارزار افزود علی فتاح، محمد نقیزاده، علی کمالی و پیمان گنجی، زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، در زندان قزلحصار به سر میبرند و هشدار داد این زندان یکی از مراکز اصلی اجرای احکام اعدام در استان تهران و از قتلگاههای حکومتی است و زندانیان محکوم به اعدام پس از انتقال به آن در معرض اجرای حکم قرار میگیرند.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» تاکید کرد خواهان توقف فوری اعدامها است و از همه «وجدانهای بیدار» و فعالان سیاسی، حقوق بشری، مدنی و صنفی خواست به هر شکل ممکن اعدامها را محکوم کنند و برای توقف آن دست به اقدامی جدی بزنند.
این کارزار اعلام کرد تحقق آزادی، برابری و حفظ کرامت انسانی بدون تحقق حق حیات ممکن نیست و از همه مخالفان اعدام خواست برای در هم شکستن ساختار استبدادی و چرخه سلب حیات انسانی، همبستگی و عمل متحدانه داشته باشند.
این مقام ارشد که نامش اعلام نشده، گفت واشینگتن درباره امکان کاهش تحریمها و همچنین ایجاد «یک صندوق بزرگ ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی کشورشان» گفتوگو کرده است.
به گفته او، این مشوقها به عملکرد حکومت ایران در پایبندی به یادداشت تفاهمی وابسته خواهد بود که قرار است جمعه بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
با این حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشیال، خبر پرداخت ۳۰۰ میلیارد دلار به تهران از سوی ایالات متحده را تکذیب کرد و این موضوع را «اخبار جعلی» نامید که از سوی «دموکراتهای نادان منتشر شده است.
مقام ارشد آمریکایی که در جریان مذاکرات قرار دارد اما به فایننشالتایمز گفت ایجاد این صندوق منوط به دستیابی به یک توافق نهایی خواهد بود که بخشی از تفاهمنامه محسوب میشود و پس از تمدید ۶۰ روزه آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و مذاکرات بیشتر درباره توافق هستهای اجرایی خواهد شد.
او افزود منابع این صندوق از سوی دولتها تامین نخواهد شد، بلکه برای شرکتهایی ایجاد میشود که مایل به سرمایهگذاری در ایرانِ ۹۰ میلیون نفری با منابع عظیم انرژی هستند. ساختار و نحوه مدیریت این صندوق هنوز مشخص نشده است.
این منبع گفت: «علاقه زیادی از سوی شرکتهای اروپایی، شرکتهای متعدد آسیایی از جمله در کره جنوبی و ژاپن، و همچنین شرکتها و کسبوکارهای آمریکایی وجود دارد. اگر تحریمها برداشته شوند، این صندوق رقم بسیار بزرگی جمع خواهد کرد و ابعاد عظیمی خواهد داشت.»
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با شبکه سیبیاس گفت صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری «از جمله مواردی است که ایران میتواند به آن دسترسی پیدا کند، البته تا زمانی که به تعهدات خود عمل کند.»
بهنوشته فایننشالتایمز ابعاد مشوقهای مالی که آمریکا به جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده، به یکی از موضوعات بحثبرانگیز مذاکرات تبدیل شده است. همچنین این موضوع از حساسترین مسائل سیاسی برای دونالد ترامپ محسوب میشود، زیرا او تمایلی ندارد چنین برداشت شود که در حال پاداش دادن به جمهوری اسلامی است.
ترامپ در گذشته بهشدت از تصمیم دولت باراک اوباما برای امضای توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با ایران در کنار دیگر قدرتهای جهانی انتقاد و او را متهم کرده بود که «پالتهای پول نقد» به تهران ارسال کرده است.
منتقدان تفاهمنامه جدید میگویند مشوقهای مالی مورد بحث در این توافق، بسیار فراتر از امتیازاتی است که در توافق دوران اوباما ارائه شده بود.
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا دوشنبه به خبرنگاران گفت از زمانی که ترامپ، ونس و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، این سند را بهصورت مجازی امضا کردهاند، هیچ پولی به جمهوری اسلامی منتقل نشده است.
بر اساس مفاد تفاهمنامه، هرگونه کاهش تحریمها، از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور، بهصورت مرحلهای انجام خواهد شد و به پیشرفت مذاکرات هستهای و دستیابی به توافق نهایی بستگی خواهد داشت.
با این حال، مقامهای ارشد دولت ترامپ گفتهاند آمریکا در ابتدای مسیر، برای ایجاد اعتماد، «اقدامات کوچک» در زمینه کاهش فشارهای مالی انجام خواهد داد.
همچنین مقامهای آمریکایی اشاره کردهاند که تصمیمگیری درباره دسترسی جمهوری اسلامی به منابع مالی گستردهتر، بیشتر بر پایه ارزیابیهای سیاسی و رفتاری خواهد بود تا معیارهای مشخص و قابل اندازهگیری.
یکی از مقامهای ارشد آمریکایی دوشنبه به خبرنگاران گفت: «کاهش تحریمها به رفتار خاصی گره نخورده است. بهطور کلی به این بستگی دارد که آنها رفتار مناسبی داشته باشند. و بدیهی است مهمترین موضوع برای ما برنامه هستهای است.»
در چارچوب این تفاهمنامه، تهران و واشنگتن توافق کردهاند درباره نحوه تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنیشده ایران بر اساس یک سازوکار مورد توافق تصمیمگیری کنند. به گفته فرد آگاه از مذاکرات، حداقل تعهد جمهوری اسلامی این است که تمامی اورانیومها تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی در داخل کشور رقیقسازی شوند.
این مقام آمریکایی با اشاره به حملات آمریکا به سه سایت اصلی هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در ژوئن سال گذشته گفت: «این برنامه عملا بهصورت نظاممند نابود شده است.»
اما او افزود دولت آمریکا خواهان اتخاذ تدابیری خواهد بود که اطمینان دهد «آنها دوباره این برنامه را بازسازی نمیکنند.»
ایران در حال حاضر بیش از ۹ هزار کیلوگرم اورانیوم غنیشده در اختیار دارد. بخش عمده این ذخایر در سطوح پایین غنیسازی شدهاند، اما حدود ۴۴۰ کیلوگرم از آنها تا سطحی نزدیک به درجه تسلیحاتی غنیسازی شدهاند؛ موادی که ترامپ از آنها با عنوان «غبار هستهای» یاد میکند.
اکسیوس دوشنبه ۲۵ خرداد بهنقل از به گفته سه منبع آگاه که نامشان را اعلام نکرد، نوشت رتکلیف تنها فرد تردیدکننده در تیم ارشد ترامپ نیست. به گفته دو منبع، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ، نیز در گفتوگوهای درونی نگرانیها و پرسشهایی درباره توافق مطرح کردهاند، در حالی که جیدی ونس، معاون رییسجمهوری و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه ترامپ از آن حمایت کردهاند.
براساس این گزارش، در روزهای منتهی به اعلام توافق در روز یکشنبه، مجموعهای از نشستهای سطح بالا میان ترامپ و مشاورانش درباره این توافق برگزار شد.
به گفته دو منبع، در جریان این نشستها ترامپ و تیمش درباره اطلاعاتی که چندین نهاد اطلاعاتی آمریکا جمعآوری کرده بودند گفتوگو کردند؛ اطلاعاتی که نشان میداد نحوه صحبت مقامهای جمهوری اسلامی درباره توافق در جلسات داخلی خودشان با آنچه به میانجیها و آمریکا میگویند، همخوانی ندارد.
به گفته دو منبع، رتکلیف و روبیو گفتند که بر اساس این اطلاعات، نسبت به اینکه مقامهای جمهوری اسلامی با اقدامات هستهای مورد نظر آمریکا موافقت کنند تردید دارند.
یکی از منابع گفت: «اطلاعات نشان میدهد که نیتهای جمهوری اسلامی با تعهداتش در چارچوب توافق همخوانی ندارد.»
روزنامه اسرائیل هیوم نیز در گزارشی نوشت هفته گذشته گفتوگویی صریح صورت گرفت که در آن تصمیم نهایی گرفته شد و رییسجمهوری آمریکا تصمیم قطعی گرفت با تفاهمنامه پیش برود. درخواست اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، برای لغو نکردن تحریمها، با این استدلال که اعمال دوباره آنها بسیار دشوار خواهد بود، تنها اندکی مفاد را تغییر داد و انتظار میرود تحریمها، دستکم تا حدی، پس از بازگشایی کامل تنگه هرمز، یعنی بدون گرفتن هیچ امتیاز واقعی از جمهوری اسلامی، لغو شوند.
بهنوشته اسرائیل هیوم، ترامپ با دیدگاه جیدی ونس، معاون خود، همسو شده که معتقد است نخستوزیر اسرائیل در تلاش است توافق را از مسیر خارج کند. مقامهای ارشد آمریکایی هشدار میدهند هر کسی که جرات کند با مسیر انتخابشده درباره ایران مخالفت کند، بهایی شخصی خواهد پرداخت.
یک مقام ارشد آمریکایی که نامش اعلام نشده، در توصیف آنچه پشت پرده گفتوگوهای کاخ سفید درباره ایران جریان دارد، به اسرائیل هیوم گفت: «بحث تمام شده است. کسانی که با آن مخالفت کنند ممکن است بهای شخصی بپردازند.»
این روزنامه چند هفته پیش نیز از گفتوگویی دشوار گزارش داد که در آن میان برخی از افراد درگیر، از جمله میان جیدی ونس و دونالد ترامپ مشاجرهای تند درگرفت. ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر که مذاکرات با جمهوری اسلامی را مدیریت میکنند، از توافق با رژیم ایران حمایت میکنند؛ بخشی به دلیل این ارزیابی که این رژیم در بازه زمانی معقول سقوط نخواهد کرد، و بخشی نیز به دلیل فشار برخی کشورهای خلیج فارس و در رأس آنها قطر.
بهنوشته اسرائیل هیوم، قطر روابط نزدیکی با فرستادگان آمریکایی دخیل در مذاکرات دارد. به گفته مقامهای آمریکایی آگاه، ونس روابط ویژهای با رهبری قطر برقرار کرده است. در مقابل مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ، با کمک چند مقام ارشد در پنتاگون و وزارت امور خارجه، ارزیابی متفاوتی ارائه کردند مبنی بر اینکه رژیم ایران زیر فشار اقتصادی در حال مرگ است و تشدید این فشار راه درست برای وادار کردن آن به تسلیم یا در غیر این صورت، فروپاشی رژیم است.
با این حال، یک مقام کاخ سفید به اکسیوس گفت: «رییسجمهوری ترامپ به همه دیدگاهها درباره هر موضوعی گوش میدهد، اما همه میدانند که تصمیمگیرنده نهایی اوست.»
این مقام افزود: «این تفاهمنامه تمامی خطوط قرمزی را که دولت مدتها بر آنها تاکید کرده بود رعایت میکند و این کار از از طریق تضمین اینکه ایران هرگز نتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند، نتواند اورانیوم با غنای بالا را حفظ کند و نتواند عرضه انرژی جهان را گروگان بگیرد، انجام میگیرد.»
او افزود که ترامپ تنها با یک توافق نهایی «خوب» موافقت خواهد کرد.
سیا، وزارت امور خارجه و پنتاگون به پرسشهای اکسیوس در این زمینه پاسخ ندادند.
مشخص و عملی شدن گامهایی که باید در بخشهای هستهای برداشته شود و در تفاهمنامهای که یکشنبه امضا شد به کلیات آنها اشاره شده، منوط به آن است که طرفها طی ۶۰ روز آینده به توافق هستهای مفصلتری دست پیدا کنند.
انتظار میرود ونس، ویتکاف و کوشنر جمعه با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، به همراه میانجیهای پاکستانی و قطری دیدار کنند تا درباره مرحله بعدی گفتوگوها بحث کنند.
متن کامل توافق اولیه ۱۴ بندی هنوز منتشر نشده است، اما یک منبع آگاه از متن معتقد است که جمهوری اسلامی در چارچوب این تفاهمنامه بیش از آنچه میدهد، دریافت خواهد کرد؛ مگر اینکه در نهایت توافقی هستهای را امضا کند که اهداف آمریکا را برآورده سازد.
این توافق برای تمدید آتشبس و آغاز ۶۰ روز مذاکره طراحی شده است؛ مذاکراتی که با رضایت دو طرف قابل تمدید خواهد بود.
در چارچوب این گفتوگوها، حکومت ایران بار دیگر تعهد قبلی خود را مبنی بر اینکه هرگز به دنبال دستیابی یا تولید سلاح هستهای نخواهد رفت، تکرار میکند.
این منبع به اکسیوس گفت تفاهمنامه تصریح میکند که آمریکا و جمهوری اسلامی متعهد میشوند «تکلیف مواد غنیشده ذخیرهشده را مشخص کنند» و «موضوع غنیسازی در آینده و دیگر مسائل مورد توافق مرتبط با نیازهای هستهای ایران را بر اساس چارچوبی رضایتبخش که در توافق نهایی مورد توافق قرار گیرد، مورد بحث قرار دهند.»
طبق متن، جمهوری اسلامی تا زمانی که مذاکرات ادامه داشته باشد وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را حفظ خواهد کرد. در مقابل، آمریکا نیز تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و نیروهای بیشتری به منطقه نخواهد فرستاد.
بر اساس توضیحات این منبع از متن توافق، اگر توافق نهایی هستهای حاصل شود، آمریکا ظرف ۳۰ روز نیروهایی را که برای جنگ بسیج کرده بود خارج خواهد کرد و همه تحریمهای جمهوری اسلامی را بر اساس جدول زمانی مورد توافق لغو خواهد کرد.
منتقدان توافق در دولت ترامپ معتقدند بعید است جمهوری اسلامی توافق هستهای را بر اساس شروط آمریکا امضا کند و در این فاصله، از تفاهمنامه بیشتر از آمریکا سود خواهد برد.
با این حال، دونالد ترامپ عصر دوشنبه ۲۵ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشیال گزارشهای منتشرشده درباره ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تهران را تکذیب کرد و نوشت این «اخبار جعلی» از سوی «دموکراتهای نادان منتشر شده است.»
او بار دیگر تاکید کرد جمهوری اسلامی موافقت کرده است که هرگز سلاح هستهای نداشته باشد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز دوشنبه گفت در توافق، حتی یک دلار لغو تحریم یا آزادسازی داراییهای مسدودشده وجود ندارد.
او افزود: « توافق یک بسته بسیار قابلتوجه از لغو تحریمها را برای ایرانیان در نظر میگیرد که میتواند نحوه تعامل ایران با جهان و با منطقه را دگرگون کند. اما ایران تنها در صورتی از این مزایا بهرهمند خواهد شد که به تعهداتش در توافق عمل کند.»
دو مقام ارشد آمریکایی نیز در نشست خبری دوشنبه ۲۵ خرداد با خبرنگاران تاکید کردند که همه مزایای در نظر گرفتهشده برای حکومت ایران به انجام اقدامات معنادار از سوی تهران وابسته است.
یکی از مقامهای ارشد آمریکا گفت واشنگتن ظرف دو تا سه هفته خواهد فهمید که آیا حکومت ایران درباره امتیازهای هستهای جدی است یا نه. اگر نباشد، روند مذاکرات میتواند متوقف شود بدون اینکه تهران دستاورد چندانی کسب کرده باشد.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه از کارولینای جنوبی، به آکسیوس گفت: «تا حدی نگرانم که برداشت ایران از این توافق با آنچه تیم مذاکرهکننده آمریکایی ادعا میکند متفاوت باشد.»
او در عین حال خواستار انتشار فوری سند توافق شد.
تمرکز بر تنگه هرمز
در حالی که بخشهای هستهای مشروط هستند، تفاهمنامه خواستار بازگشایی تنگه هرمز در کوتاهمدت است.
بر اساس توضیح منبع آگاه از متن، تفاهمنامه تصریح میکند که «ایران با به کارگیری همه تلاش خود ترتیبات لازم را برای عبور امن کشتیهای تجاری بدون دریافت هیچ هزینهای به مدت ۶۰ روز فراهم خواهد کرد»، در حالی که آمریکا نیز به تدریج محاصره خود را کاهش میدهد تا ظرف ۳۰ روز بهطور کامل لغو شود.
در این سند آمده است که جمهوری اسلامی با عمان وارد گفتوگو خواهد شد تا «نحوه مدیریت آینده و خدمات دریایی» در تنگه را مشخص کند و دیگر کشورهای خلیج فارس نیز در این گفتوگو مشارکت خواهند داشت تا راهحلی «منطبق با حقوق بینالملل و حقوق حاکمیتی کشورهای منطقه» پیدا شود.
رسانههای حکومتی در ایران از احتمال دریافت عوارض عبور پس از پایان این دوره ۶۰ روزه خبر دادهاند.
یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات مذاکرات، آزادسازی داراییها و منابع مالی مسدودشده ایران بوده است که جمهوری اسلامی اصرار فراوانی بر آن دارد.
بهنوشته اکسیوس، این تفاهمنامه فضای زیادی برای تفسیر باقی میگذارد، زیرا تصریح میکند که آمریکا «متعهد میشود این منابع را پس از اجرای این تفاهمنامه به طور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد.»
مقامهای آمریکایی میگویند این مدل «پرداخت در برابر عملکرد» خواهد بود. یک مقام ارشد آمریکایی به خبرنگاران گفت اگر آمریکا از حکومت ایران «نشانههای مثبت» ببیند، ممکن است در ازای آن بخشی از این منابع مالی را آزاد کند.
تفاهمنامه همچنین میگوید هر توافق نهایی شامل «یک برنامه قطعی و مورد توافق دو طرف» برای ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری جهت «بازسازی و توسعه اقتصادی» ایران و همچنین سازوکار اجرای آن خواهد بود.
حامیان توافق استدلال میکنند که این یک چشمانداز بلندمدت است که تنها در صورتی محقق خواهد شد که جمهوری اسلامی برنامه هستهای خود را برچیند و اصلاحات داخلی قابلتوجهی را انجام دهد.
بهنوشته اسرائیل هیوم، ترامپ با دیدگاه جیدی ونس، معاون خود، همسو شده که معتقد است نخستوزیر اسرائیل در تلاش است توافق را از مسیر خارج کند. مقامهای ارشد آمریکایی هشدار میدهند هر کسی که جرات کند با مسیر انتخابشده درباره ایران مخالفت کند، بهایی شخصی خواهد پرداخت.
یک مقام ارشد آمریکایی که نامش اعلام نشده، در توصیف آنچه پشت پرده گفتوگوهای کاخ سفید درباره ایران جریان دارد، به اسرائیل هیوم گفت: «بحث تمام شده است. کسانی که با آن مخالفت کنند ممکن است بهای شخصی بپردازند.»
این روزنامه چند هفته پیش نیز از گفتوگویی دشوار گزارش داد که در آن میان برخی از افراد درگیر، از جمله میان جیدی ونس و دونالد ترامپ مشاجرهای تند درگرفت. ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر که مذاکرات با جمهوری اسلامی را مدیریت میکنند، از توافق با رژیم ایران حمایت میکنند؛ بخشی به دلیل این ارزیابی که این رژیم در بازه زمانی معقول سقوط نخواهد کرد، و بخشی نیز به دلیل فشار برخی کشورهای خلیج فارس و در رأس آنها قطر.
بهنوشته اسرائیل هیوم، قطر روابط نزدیکی با فرستادگان آمریکایی دخیل در مذاکرات دارد. به گفته مقامهای آمریکایی آگاه، ونس روابط ویژهای با رهبری قطر برقرار کرده است. در مقابل مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و پیت هگست، وزیر جنگ، با کمک چند مقام ارشد در پنتاگون و وزارت امور خارجه، ارزیابی متفاوتی ارائه کردند مبنی بر اینکه رژیم ایران زیر فشار اقتصادی در حال مرگ است و تشدید این فشار راه درست برای وادار کردن آن به تسلیم یا در غیر این صورت، فروپاشی رژیم است.
تا آخر راه، به هر قیمت
بهنوشته اسرائیل هیوم، هفته گذشته گفتوگویی صریح صورت گرفت که در آن تصمیم نهایی گرفته شد و رییسجمهوری آمریکا تصمیم قطعی گرفت با تفاهمنامه پیش برود. درخواست اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، برای لغو نکردن تحریمها، با این استدلال که اعمال دوباره آنها بسیار دشوار خواهد بود، تنها اندکی مفاد را تغییر داد و انتظار میرود تحریمها، دستکم تا حدی، پس از بازگشایی کامل تنگه هرمز، یعنی بدون گرفتن هیچ امتیاز واقعی از جمهوری اسلامی، لغو شوند.
براساس این گزارش، ترامپ همچنین موضع دو فرستاده خود و معاونش را در موضوع اسرائیل پذیرفت. اگرچه ونس در نشستهای خبری کاخ سفید اعلام کرد که حق اسرائیل برای دفاع از خود حفظ خواهد شد، اما هر بار که اسرائیل در لبنان حمله میکند، و همچنین در جریان حمله هفته گذشته به جمهوری اسلامی، از رییسجمهوری خواسته است نتانیاهو را متوقف کند و نخستوزیر اسرائیل را متهم کرده که عامدانه در تلاش است توافق در حال شکلگیری را خراب کند.
ترامپ، همانگونه که در اظهارات، پستهای شبکههای اجتماعی و گفتوگوهایش با روزنامهنگاران منعکس شده، این روایت را پذیرفته، و مانند دیگر موارد مربوط به رهبران خارجی، تقریبا به نظر میرسد از آزار کلامی نتانیاهو لذت میبرد. اظهارات او در دو هفته گذشته با انتقاد تند داخلی، از جمله از سوی چهرههای ارشد حزب خودش، روبهرو شده است.
رویکرد مثبت به مذاکرات
به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ برای خنثی کردن انتقادهای داخلی بیشتر، ممکن است کسانی را که با تفاهمنامه و مذاکرات با جمهوری اسلامی مخالفت میکنند برکنار کند.
یک مقام ارشد آمریکایی آگاه به جزییات مذاکرات درباره شانس دستیابی به توافق به اسرائیل هیوم گفت: «با توجه به نحوهای که مذاکرات تاکنون پیش رفته، دلایلی برای ارزیابیهای مثبت وجود دارد.»
عودد عیلام، مقام ارشد پیشین موساد و پژوهشگر مرکز امور خارجی و امنیتی اورشلیم، نیز به این روزنامه گفت: «این یک بازی آمریکایی است که با حماقت کامل و فقدان کامل درک از ایران اداره میشود. ترامپ بد عمل میکند، نه تنها بر خلاف منافع اسرائیل، بلکه برخلاف منافع آمریکا. ترامپ دیگر نمیخواهد بجنگد و مشکل این است که این را به احمقانهترین شکل ممکن نشان میدهد؛ یک راهپیمایی حماقت به سبک ترامپ.»
اسرائیل به یک نفر وابسته است
عیلام هشدار داد که این رفتار به مبارزه میان بلوکها علیه چین و روسیه نیز آسیب میزند. او گفت: «متاسفانه، دولت اسرائیل به یک نفر وابسته است که ما بدهی عظیمی به او داریم؛ توافقهای ابراهیم، آزادی گروگانها و حملات به جمهوری اسلامی. برخلاف همه روسایجمهوری دیگر آمریکا، اما روشن است که تقریبا تمام پولی که در نتیجه این توافق در اختیار جمهوری اسلامی قرار میگیرد خرج سپاه پاسداران و بازسازی تواناییهای نظامی حکومت ایران خواهد شد.»
عیلام تعلیق همه تحریمها بر فروش نفت ایران را بدترین بند یادداشت تفاهم میان تهران و واشینگتن خواند. تحت تحریمها، فروش نفت ایران سالانه بین ۴۰ تا ۶۰ میلیارد دلار برای جمهوری اسلامی درآمد داشت و بدون تحریمها، این رقم میتواند دو برابر شود.
هشدار اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، مبنی بر اینکه لغو تحریمها خطرناک است همانطور که گفته شد، پذیرفته نشد و انتظار میرود در نتیجه آن تحریمهای بیشتری نیز لغو شود. کشورهای دیگری که تا کنون از آمریکا میترسیدند، این پیام را دریافت خواهند کرد که همه چیز عادی است و تجارت با جمهوری اسلامی مجاز است.
با این حال اسرائیل هیوم نوشته است: «در این شرایط دو نکته نسبتا خوشبینانه وجود دارد. اگر توافق واقعا بر اساس اصول تعیینشده در تفاهمنامه امضا شود، ایران برای سالهای طولانی از بمب اتمی دور نگه داشته خواهد شد. نکته خوشبینانه دوم این است که مخالفت سپاه پاسداران ممکن است توافق را به شکست بکشاند. بسیاری از کارشناسان ایران باور ندارند سپاه با بندهای محدودکننده مربوط به پرونده هستهای موافقت کند؛ در این صورت شاید دوباره به نقطه اول بازگردیم. اما حتی در آن سناریو نیز تردید جدی وجود دارد که آیا رییسجمهوری و مشاورانش دستور بازگشت کامل به تحریمها و فشار اقتصادی را صادر خواهند کرد یا نه.»
او تاکید کرد: «هر توافقی با این رژیم در نهایت شکست خواهد خورد. هرگز نمیتوان به آن اعتماد کرد. این رژیم همچنان از جهان باجخواهد خواست، ایرانیان شجاع و بیگناه را سرکوب خواهد کرد و ترور و بیثباتی را در منطقه و در سطح بینالمللی، از جمله در خیابانهای بریتانیا، گسترش خواهد داد.»
شاهزاده رضا پهلوی هرگونه توافق با جمهوری اسلامی را از نظر اخلاقی «غلط» خواند و گفت: «جامعه بینالمللی باید از مبارزه مردم ایران برای آزادی حمایت کند. آنها را در مرکز هر مذاکره و در سیاست خود در قبال ایران قرار دهد. توافق با رژیمی که در دی ماه طی دو روز ۴۰ هزار معترض را کشت، از نظر اخلاقی غلط و از نظر راهبردی گمراهکننده است. نتیجه معکوس خواهد داد.»
او افزود: «اما بگذارید روشن بگویم: با حمایت بینالمللی یا بدون آن، این رژیم سقوط خواهد کرد. مردم ایران خود را از استبداد آزاد خواهند کرد.»
«ناسازگار با جهان آزاد»
بهنوشته مجله تایم، برای شاهزاده رضا پهلوی، ناکامی در وارد کردن ضربه نهایی تازهترین فصل از یک اشتباه چند دههای غرب است: برخورد با جمهوری اسلامی بهعنوان رژیمی که شاید بتوان رفتار آن را نرمتر کرد، نه بهعنوان یک موجودیت اساسا تمامیتخواه.
بهگفته شاهزاده رضا پهلوی، «هسته مشکل خود رژیم است و ماهیت آن. هیچ راهی وجود ندارد که این رژیم، با ذهنیتی که دارد، بتواند با جهان، بهویژه جهان آزاد، کنار بیاید. این رژیم بهسادگی ناسازگار است در حالی که ایران کشوری توسعهیافته و تحصیلکرده است که با جهان آزاد تناسب دارد.»
او با تاکید بر بدبینی خود نسبت به توافق جدید احتمالی با جمهوری اسلامی گفت مشخص نیست این توافق تا چه اندازه کامل است و دوام خواهد آورد و از آن مهمتر روشن نیست که در این میان چه بر سر مردم ایران میآید.
«باید تغییر رژیم رخ دهد»
شاهزاده رضا پهلوی در گفتوگو با مجله تایم گفت حملات آمریکا و اسرائیل از سوی مردم بهعنوان یک مداخله انسانی، تقریبا همچون اقدامی آزادیبخش، و نه یک تهاجم خارجی دیده شد.
او افزود: « تغییر رژیم تنها پاسخ ممکن است. هیچ راهی وجود ندارد که این رژیم بتواند با جهان، بهویژه جهان آزاد، آنگونه که میشناسیم، کنار بیاید.»
با این حال، بهنوشته تایم به نظر میرسد پنجره فرصت در حال بسته شدن است یا در برخی موارد حتی بسته شده است. ترامپ اهمیت تغییر رژیم را کمرنگ کرده و گفته است پهلوی گزینهای جدی نیست، هرچند «آدم خوبی» است. در مقابل، ترامپ تلویحا گفته است محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شور ای اسلامی، چهرهای «بسیار معقول» و «بسیار محکم» است که میتواند شریک قابلقبولی برای ایالات متحده باشد.
شاهزاده رضا پهلوی درباره قالیباف به تایم گفت: «او فرمانده سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. به اندازه نفر بعدی در این سیستم دستش به خون آلوده است. نمیتوان ناگهان او را زیبا جلوه داد. مثل این است که روی خوک رژ لب بزنید.»
شاهزاده رضا پهلوی افزود: «آنچه از رییسجمهوری ترامپ و رهبر هر کشور دیگری که از بیرون به ایران نگاه میکند انتظار دارم این است که بدانند این ما هستیم که باید تعیین کنیم رهبر بعدی ایران چه کسی باشد. این به مردم ایران بستگی دارد. آمریکا بهعنوان یک دموکراسی غربی همیشه طرفدار این بوده که مردم تصمیم بگیرند. بگذارید صندوق رأی، آینده را تعیین کند.»
او با تاکید بر اینکه حتی بدون حمایت ترامپ، تغییر رژیم در ایران ممکن است، گفت این تغییر از سوی مردم ایران خواهد آمد.
