آنتونیو گوترش درباره بحران تنگه هرمز: اقتصاد جهانی در خطر رکود قرار دارد
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در نیویورک هشدار داد بحران خاورمیانه که وارد سومین ماه خود شده، با محدود شدن حقوق و آزادیهای کشتیرانی در تنگه هرمز، اقتصاد جهانی را با خطر رکود روبهرو کرده است.
او گفت پیامدهای این وضعیت هر ساعت تشدید میشود و بازارهای انرژی، حملونقل و مواد غذایی را تحت تاثیر قرار داده است.
گوترش با اشاره به آتشبس شکننده در منطقه افزود محدودیت در عبور کشتیها مانع انتقال نفت، گاز، کود شیمیایی و سایر کالاهای حیاتی شده و فشار اقتصادی جهانی را افزایش داده است.
او گفت: «کل بشریت بهای این درگیری را میپردازد، حتی اگر عدهای سودهای کلان ببرند.»
دبیرکل سازمان ملل سه سناریو برای آینده ترسیم کرد. به گفته او، در بهترین حالت و در صورت رفع فوری محدودیتها، رشد اقتصادی جهانی از ۳.۴ به ۳.۱ درصد کاهش مییابد و تورم از ۳.۸ به ۴.۴ درصد افزایش پیدا میکند.
همچنین رشد تجارت کالاهای جهانی به حدود دو درصد میرسد و اختلال در زنجیره تامین ادامه خواهد داشت.
او هشدار داد اگر اختلالها تا اواسط سال ادامه یابد، رشد اقتصادی جهانی به ۲.۵ درصد کاهش خواهد یافت و تورم به ۵.۴ درصد میرسد.
در این سناریو ۳۲ میلیون نفر به زیر خط فقر میروند و ۴۵ میلیون نفر دیگر با گرسنگی شدید مواجه خواهند شد.
به گفته گوترش، در صورت تداوم اختلالات شدید تا پایان سال، تورم از شش درصد عبور میکند، رشد اقتصادی به دو درصد سقوط خواهد کرد و جهان با خطر رکود اقتصادی جهانی و پیامدهای جدی سیاسی و اجتماعی روبهرو میشود.
او تاکید کرد: «حقوق و آزادیهای کشتیرانی باید فورا بازگردانده شود، همانطور که در قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت تایید شده است. تنگه را باز کنید. اجازه دهید همه کشتیها عبور کنند.»
گوترش همچنین خواستار خودداری همه طرفها از اقداماتی شد که میتواند آتشبس را تضعیف کند و گفت در تماس نزدیک با طرفهای مختلف برای دستیابی به راهحلی صلحآمیز، جامع و پایدار است.
دبیرکل سازمان ملل افزود دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی در حال تدوین چارچوبی برای تخلیه امن کشتیها و دریانوردان از منطقه درگیری است و رییس دفتر خدمات پروژهای سازمان ملل نیز برای رایزنی درباره ایجاد کریدور بشردوستانه به منطقه سفر خواهد کرد.
او در پایان گفت: «اکنون زمان گفتوگو و اقداماتی است که مسیر صلح را باز کند. جهان در انتظار است.»
بلومبرگ گزارش داد که فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده خواستار اعزام موشکهای هایپرسونیکِ «دارک ایگل» به خاورمیانه برای استفاده احتمالی علیه جمهوری اسلامی شده است. در صورت تایید، این نخستین استقرار رزمی یک سلاح هایپرسونیک آمریکا خواهد بود.
رسانه آمریکایی بلومبرگ پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت خبر داد که سنتکام این درخواست را با هدف دستیابی به سامانهای با بُرد بیشتر برای هدف قرار دادن احتمالی پرتابگرهای موشکهای بالستیک در عمق خاک ایران مطرح کرده است.
این رسانه بهنقل از «فردی که بهطور مستقیم از این درخواست سنتکام اطلاع دارد» نوشت: «این درخواست با این استدلال توجیه شده که حکومت ایران پرتابگرهای خود را از بُرد موشک «پرسیژن استرایک» خارج کرده است.»
این منبع تاکید کرد که سامانه دارک ایگل هنوز بهطور کامل علمیاتی اعلام نشده و دولت آمریکا نیز هنوز تصمیمی درباره استقرار آنها در خاورمیانه نگرفته است.
بر اساس گزارشها، جمهوری اسلامی مکان پرتابگرهای موشک را بهتازگی تغییر داده و آنها را به عمقی از ایران منتقل کرده است که از بُرد سامانههای پرسیژن استرایک خارجاند.
بیشترین بُرد نسخه فعلی موشکهای پرسیژن استرایک حدود ۵۰۰ کیلومتر (کمی بیش از ۳۰۰ مایل) اعلام شده است.
بهنوشته بلومبرگ «دارک ایگل» که با نام «سلاح هایپرسونیک دوربُرد» نیز شناخته میشود، بُردی بیش از دو هزار و ۷۷۶ کیلومتر (۱,۷۲۵ مایل) دارد، هرچند تواناییهای دقیق آن محرمانه است. این سلاح به گونهای طراحی شده است که با سرعتی بیش از پنج برابر سرعت صوت به سوی هدف حرکت کند و بتواند برای پرهیز از رهگیری، مانور دهد.
شلیک موشک دارک ایگل - از وبسایت وزارت جنگ ایالات متحده
روزنامه بریتانیایی تلگراف درباره این سامانه موشکی نوشت: «اگرچه توسعه دارک ایگل در هالهای از محرمانگی پیش رفته، اما گزارشها حاکی است که این موشک هستهایِ مجهز به فناوری بوستگلاید به ارتفاعات بالای جو میرسد و برای گریز از پدافند هوایی، توان مانور دارد.
تلگراف در گزارشی که پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت منتشر شد، این موضوع را نشانهای دیگر مبنی بر آمادهسازی واشینگتن برای حملات بیشتر علیه جمهوری اسلامی دانست.
این گزارش در حالی منتشر میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، تحت فشار فزایندهای برای حل بحران ایران است. از سوی دیگر، جمهوری اسلامی دستکم در اظهار نظرهای عمومی مقامها بر این تاکید میکند که حاضر به عقبنشینی از برنامه هستهای و موشکی خود و پذیرفتن شروط ایالات متحده در مذاکرات نیست.
بهنوشته تلگراف مقامهای واشینگتن امیدوارند حملات تازه، تهران را وادار کند در زمینه برچیدن برنامه هستهای خود انعطاف بیشتری نشان دهد.
رسانه آمریکایی آکسیوس چهارشنبه ۹ اردیبهشت بهنقل از سه منبع آگاه نوشت که فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده طرحی را برای یک موج «کوتاه و قدرتمند» حمله به اهدافی در ایران آماده کرده است.
این رسانه ساعاتی بعد از انتشار این گزارش نوشت که ترامپ پنجشنبه گزارشی از برَد کوپر، فرمانده سنتکام، دریافت خواهد کرد که حاوی گزینههای پیشنهادی برای رویارویی با جمهوری اسلامی است.
به گزارش اکسیوس، راهبرد دیگری که برنامهریزان نظامی آمریکا در حال بررسی آن هستند، تصرف بخشی از تنگه برای باز کردن آن به روی کشتیرانی تجاری است؛ عملیاتی که ممکن است شامل نیروهای زمینی نیز باشد.
از سوی دیگر، روزنامه واشینگتنپست چهارشنبه ۹ اردیبهشت به نقل از چند مقام آمریکایی نوشت که ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» طی روزهای آینده خاورمیانه را ترک و بهسوی آمریکا حرکت میکند.
به نوشته این رسانه، بازگشت این ناو در شرایطی که مذاکرات صلح میان آمریکا و حکومت ایران متوقف مانده، بخش قابل توجهی از قوای نظامی آمریکا در منطقه را کاهش میدهد.
بلومبرگ به نقل از بکا واسر، سردبیر بخش دفاعی این رسانه نوشت که هر دو طرف تخاصم از فرصت سههفتهای آتشبس برای بازیابی توان نظامی، بازآرایی تسلیحاتی و برنامهریزی نظامی استفاده کردهاند. او پیشبینی میکند: «دورهای بعدی جنگ در صورت وقوع مرگبارتر خواهد بود.»
نخستین استقرار رزمی موشکهای هایپرسونیک به چه معناست؟
بلومبرگ همچنین نوشت که اگر اعزام سامانه دارک ایگل تایید شود، نخستین استقرار رزمی موشکهای هایپرسونیک آمریکا خواهد بود. این در حالی است که روسیه و چین سامانههای هایپرسونیک خود را پیشتر مستقر و از آنها استفاده کردهاند.
روسیه استفاده از موشکهای کلاس هایپرسونیک مانند موشک کینژال را در سال ۲۰۱۹ آغاز کرد و در جنگ اوکراین نیز آنها را به کار گرفت. پکن نیز در سال ۲۰۲۰ موشک دیاِف-۱۷ از نوع هایپرسونیک را مستقر کرد.
روزنامه تلگراف نوشت: «پیشرفتهترین موشک فعلی آمریکا، به نام ضربت دقیق یا PrSM، هماکنون علیه ایران مستقر شده است. اما این موشک تنها میتواند اهدافی را تا فاصله ۳۰۰ مایلی هدف قرار دهد؛ به این معنا که «دارک ایگل» برد آمریکا را در داخل ایران بهطور قابل توجهی افزایش خواهد داد.»
این رسانه افزود توسعه این سلاح هایپرسونیک آمریکا به دلیل موانع فنی جدی، همچنین محدودیتهای زنجیره تامین و شکستهای آزمایشی، سالها با تاخیر روبهرو بوده است.
به نوشته بلومبرگ دارک ایگل از ابتدا برای مقابله با پدافندهای هوایی پیشرفته چین یا روسیه طراحی شده بود. شرکت توسعهدهنده این سامانه لاکهید مارتین است هر موشک آن حدود ۱۵ میلیون دلار هزینه دارد. تعداد این موشکها بیش از هشت فروند نیست. دفتر پاسخگویی دولت آمریکا به بلومبرگ گفته است که هزینه هر آتشبار حدود ۲.۷ میلیارد دلار خواهد بود.
آمریکا پیشتر بخش عمده ذخایر موشک کروز پنهانکار JASSM-ER خود را، که آن هم برای جنگ با قدرتی نظامی نزدیک به سطح آمریکا طراحی شده بود، به خاورمیانه منتقل کرده است. تاکنون حدود ۱۱۰۰ فروند از این موشکها در جنگ ایران شلیک شده است.
آمریکا در هفتههای گذشته بارها بر برتری هوایی در آسمان ایران تاکید کرده است؛ به این معنا که هواپیماهایش در برخی بخشهای ایران میتوانند بدون مواجهه با تهدید جدی عملیات انجام دهند. با اینحال در جریان درگیریها چندین فروند هواپیمای MQ-9 آمریکا، به همراه چندین جنگنده سرنشیندار، سرنگون شدهاند که نشان میدهد بخشهای دیگری از حریم هوایی ایران همچنان برای آمریکا خطرناک است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در جلسهای توجیهی، گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی، از جمله حملات محدود برای وادار کردن تهران به مذاکره هستهای را بررسی میکند.
سمیرا قرایی، خبرنگار ایراناینترنشنال گزارش میدهد.
گروه تحلیل دادههای انرژی ورتکسا اعلام کرد ایران بین ۲۴ فروردین تا پنج اردیبهشت تنها حدود چهار میلیون بشکه نفت خام از دریای عمان صادر کرده است. این گزارش در حالی منتشر شده که فشارهای محاصره آمریکا بر صادرات نفت ایران افزایش یافته است.
بر اساس دادههای منتشرشده، صادرات قابل ردیابی نفت ایران بیش از ۸۰ درصد نسبت به ماه مارس کاهش یافته است. ورتکسا این آمار را بر پایه رهگیری محمولههای نفتی اعلام کرده است.
همچنین گزارشها حاکی است آمریکا نفتکشها را حتی در نقاطی دورتر از دریای عمان نیز مجبور به بازگشت میکند؛ اقدامی که میتواند در کاهش صادرات نقش داشته باشد.
افزایش فشارهای آمریکا بر صادرات نفت ایران در شرایطی رخ داده که جمهوری اسلامی بخش مهمی از درآمد ارزی خود را از فروش نفت تامین میکند.
جامعه بینالمللی بهائی اعلام کرد چهرههای فرهنگی، مدافعان حقوق بشر و برخی مقامها در کشورهای مختلف خواستار اقدام بشردوستانه برای آزادی پیوند نعیمی در ایران شدهاند.
این نهاد همچنین هشدار داد پیوند نعیمی و برنا بعیدی که ۱۸ دی و ۲۱ فروردین بازداشت شدند، با خطر اعدام روبهرو هستند و گزارشهایی از شکنجه و حبس انفرادی آنان منتشر شده است.
به گفته جامعه بینالمللی بهائی، این دو نفر به دلیل باور به آیین بهائی از تحصیل، ورزش و اشتغال محروم شدهاند و اکنون در زندان به سر میبرند.
یک مقام کاخ سفید به ایران اینترنشنال گفت که دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال گفتوگوی فعال با کنگره این کشور درباره ایران است.
این مقام کاخ سفید که نخواست نامش برده شود، پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «دولت در حال گفتوگوهای فعال با کنگره درباره این موضوع است. آن گروه از اعضای کنگره که تلاش میکنند با زیر پا گذاشتن اختیارات فرمانده کل قوا امتیاز سیاسی کسب کنند، تنها باعث تضعیف ارتش ایالات متحده در خارج از کشور خواهند شد؛ چیزی که هیچ مقام منتخب نباید خواهان آن باشد.»
یک عضو مجلس نمایندگان نیز به ایراناینترنشنال گفت کاخ سفید مذاکرات با کنگره آمریکا برای صدور مجوز جنگ آغاز کرده است و به این ترتیب کنگره آمریکا دیگر نخواهد توانست مانع حملات احتمالی ترامپ به جمهوری اسلامی شود
همزمان آنا کلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، به ایراناینترنشنال گفت: «رییسجمهوری ترامپ از پیش از آغاز عملیات "خشم حماسی" با کنگره شفاف بوده است و مقامات دولت بیش از ۳۰ جلسه توجیهی دوحزبی برای اعضای کنگره برگزار کردهاند تا آنها را در جریان بهروزرسانیهای نظامی قرار دهند.»
او افزود: «ترجیح رییسجمهوری همیشه دیپلماسی است و ایران میخواهد به توافق برسد.»
اولین حضور هگست در کنگره پس از آغاز جنگ علیه جمهوری اسلامی
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح میشود که پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، برای ارائه شهادت درباره جنگ ایران در کنگره این کشور حاضر شد.
او چهارشنبه ۹ اردیبهشت در نخستین حضور خود در کنگره از زمان آغاز جنگ ایران به پرسشهای اعضای کمیته خدمات نظامی مجلس نمایندگان پاسخ داد.
هگست، در این نشست تاکید کرد واشینگتن همچنان مصمم به جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای است.
وزیر جنگ ایالات متحده، همچنین در پاسخ به سوال یک نماینده کنگره درباره زمان احتمالی پایان جنگ ایران، گفت ارتش آمریکا هرگز درباره اینکه تا چه مدت به یک ماموریت متعهد خواهد ماند، دست خود را برای دشمن رو نمیکند.
کریسی هولاهان، نماینده دموکرات، از هگست پرسید: «فقط در حد یک برآورد کلی، فکر میکنید چند ماه دیگر زمان لازم دارید تا بتوانید عملیات را با موفقیت به پایان برسانید؟ و فکر میکنید چند میلیارد دلار دیگر از این نهاد درخواست خواهید کرد؟»
هگست از ارائه هرگونه برآورد مشخص درباره مدت ادامه عملیات یا هزینههای احتمالی آن خودداری کرد.
همچنین آدام اسمیت، نماینده دموکرات، خطاب به هگست گفت تاسیسات هستهای ایران در حمله آمریکا در سال ۲۰۲۵ «بهطور کامل نابود شد» با این حال دولت جنگ تازهای آغاز کرد.
اسمیت گفت: «شما همین حالا گفتید که ما مجبور بودیم این جنگ را، ۶۰ روز پیش، آغاز کنیم چون سلاح هستهای یک تهدید قریبالوقوع بود. حالا میگویید که بهطور کامل نابود شده بود؟»
هگست در پاسخ گفت جمهوری اسلامی «از جاهطلبیهای هستهای خود دست نکشیده بود» و همچنان هزاران موشک در اختیار داشت.
جنگ آمریکا با جمهوری اسلامی در قالب محاصره دریایی ادامه دارد و مختل شدن تردد کشتیها در تنگه هرمز نگرانیها درباره پیامدهای اقتصادی جهانی این درگیری را افزایش داده است.
ارتش آمریکا نیز در جریان این جنگ بخش قابل توجهی از مهمات خود را مصرف کرده و کنگره باید برای جایگزینی آن بودجه تازهای اختصاص دهد.