موسسه تحقیقاتی هادسون در آمریکا نوشت بهرغم وارد آمدن تلفات سنگین به نیروهای دریایی متعارف جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران همچنان یک تهدید دریایی نامتقارن در تنگه هرمز است.
بر اساس این گزارش، سپاه پاسداران برای حفظ توانایی خود در مختل کردن تردد دریایی در خلیج فارس، به تاکتیکهای موسوم به «ناوگان پشهای» از جمله عملیات ازدحامی، مینهای دریایی و پهپادها متکی است.
این تحولات بهویژه در تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی و کالاهای صنعتی، نمود بیشتری پیدا کرده است.
به گزارش گلفنیوز، تحلیل جدید PwC نشان میدهد حدود یکپنجم سوخت جت و گاز طبیعی مایع جهان، به همراه حجم قابل توجهی از آمونیاک، گوگرد و آلومینیوم از این مسیر عبور میکند؛ موضوعی که هرگونه اختلال در آن را به یک شوک جهانی تبدیل میکند. اختلال اخیر که در پی تشدید تنشهای منطقهای و بسته شدن حریم هوایی رخ داده، نسبت به بحرانهای قبلی زنجیره تامین پیچیدهتر و گستردهتر ارزیابی شده است.
در حالی که برخی محمولههای کانتینری میتوانند با هزینه بیشتر تغییر مسیر دهند، صادرات گاز طبیعی مایع به زیرساختهای تخصصی وابسته است و انعطافپذیری کمتری دارد. مسالهای که خطر کمبود فوری و افزایش قیمتها در بلندمدت را به همراه دارد. بر اساس این گزارش، حدود ۵۰۰ هزار کانتینر در شبکههای لجستیکی خلیج فارس متوقف شده و دسترسی به برخی گلوگاههای اصلی تجارت نیز محدود شده است. وضعیتی که نشان میدهد سیستم همچنان فعال است اما تحت فشار شدید قرار دارد.
گلفنیوز مینویسد واکنش کشورهای منطقه تاکنون بر «تابآوری واکنشی» استوار بوده - یعنی تغییر مسیر محمولهها و استفاده از مسیرهای جایگزین - اما این رویکرد دیگر کافی نیست. بر اساس ارزیابی PwC، عبور از این بحران نیازمند تغییرات ساختاری از جمله سرمایهگذاری در کریدورهای جایگزین، یکپارچهسازی شبکههای حملونقل ریلی، دریایی و هوایی، توسعه ابزارهای دیجیتال برای مدیریت زنجیره تامین و تقویت همکاریهای فرامرزی است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تجارت جهانی وارد مرحلهای پراکندهتر شده و تنشهای سیاسی و تغییر ائتلافها، الگوهای تجاری را دگرگون کرده است. در این میان، برخی جریانهای تجاری ممکن است به وضعیت پیش از بحران بازنگردند و مسیرها و شراکتهای جدیدی شکل گیرد که رقابت میان کریدورهای تجاری را افزایش میدهد.
با این حال، این گزارش تاکید میکند سرمایهگذاریهای زیرساختی در کشورهای خلیج فارس - از توسعه بنادر و خطوط ریلی گرفته تا سامانههای لجستیکی دیجیتال - میتواند فرصتهایی برای جذب جریانهای جدید تجارت ایجاد کند، بهویژه اگر این کشورها بتوانند قابلیت اطمینان و یکپارچگی بیشتری ارائه دهند.
در نهایت، به نوشته گلفنیوز، این بحران میتواند به نقطه عطفی در تحول ساختاری تجارت جهانی تبدیل شود؛ تغییری از نقش صرفا ترانزیتی به یک اکوسیستم تجاری یکپارچه با ارزش افزوده بالاتر. با این حال، تحقق این سناریو به سرعت واکنش دولتها و شرکتها در تبدیل راهحلهای کوتاهمدت به استراتژیهای بلندمدت بستگی دارد، در حالی که فعلاً شبکههای تجاری منطقه همچنان تحت فشار شدید در حال تطبیق با شرایط جدید هستند.
این ناو مستقر در نورفولک، دوره تعمیرات و بهروزرسانی برنامهریزیشده خود را زودتر از موعد به پایان رسانده؛ اقدامی که در شرایط افزایش تقاضا برای حضور نظامی آمریکا در مناطق مختلف جهان، اهمیت راهبردی دارد.
به نوشته نشریه فوربس، این تحول در حالی رخ میدهد که ناو «یواساس تئودور روزولت» نیز اخیراً عملیات معمول خود را در اقیانوس آرام انجام داده و احتمال میرود بهزودی برای ماموریت جدید اعزام شود. مقصد این ناو اعلام نشده، اما گمانهزنیها از احتمال اعزام آن به خاورمیانه برای جایگزینی یکی از ناوهای مستقر در منطقه حکایت دارد.
در حال حاضر، سه ناو هواپیمابر آمریکایی در حوزه عملیاتی فرماندهی مرکزی (سنتکام) حضور دارند: «یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش» که بهتازگی به منطقه وارد شده، ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» که از فوریه در دریای عرب مستقر است، و «یواساس جرالد آر. فورد» که در دریای سرخ فعالیت میکند. ناو فورد، جدیدترین ناو نیروی دریایی آمریکا، اخیراً با ثبت بیش از ۳۰۰ روز حضور در دریا رکورد طولانیترین ماموریت پس از جنگ ویتنام را شکسته است.
دوره تعمیرات برنامهریزیشده که برای این ناو انجام شد، شامل مجموعهای از تعمیرات، نوسازیها و ارتقاهای فنی برای حفظ عمر عملیاتی ۵۰ ساله و آمادگی برای ماموریتهای آینده بوده است. به گفته مقامهای پروژه، بیش از ۴ هزار نفر روزانه در این برنامه مشارکت داشتند و بیش از ۲۵ هزار روز کاری صرف اجرای آن شد، در حالی که پروژه با مدیریت منابع و صرفهجویی، زیر بودجه پیشبینیشده به پایان رسید.
این در حالی است که هفته گذشته یک آتشسوزی کوچک در ناو آیزنهاور منجر به زخمی شدن سه ملوان شد که به گفته نیروی دریایی، همگی به خدمت بازگشتهاند.
با وجود در اختیار داشتن ۱۱ ناو هواپیمابر هستهای، طولانی بودن فرآیند تعمیر و آمادهسازی این ناوها باعث شده ظرفیت عملیاتی نیروی دریایی آمریکا تحت فشار قرار گیرد. در حال حاضر، مشخص نیست بهجز آیزنهاور و تئودور روزولت، ناو دیگری در سال ۲۰۲۶ آماده اعزام شود.
همزمان، تاخیر در ساخت ناو هواپیمابر «جان اف کندی» باعث شده برنامه بازنشستگی ناو قدیمی «یواساس نیمیتز» نیز به تعویق بیفتد. ناو نیمیتز اکنون در قالب یک ماموریت پایانی در آمریکای جنوبی فعالیت میکند و در رزمایشهای مشترک و بازدید از بنادر کشورهای منطقه مشارکت دارد.
کارشناسان نظامی تاکید دارند که در شرایط کنونی، که حضور نظامی آمریکا در چندین جبهه بهطور همزمان مورد نیاز است، هرگونه تاخیر در آمادهسازی ناوهای هواپیمابر میتواند خلایی راهبردی ایجاد کند. از این رو، تسریع در بازگشت ناو آیزنهاور به ناوگان عملیاتی، بهعنوان یک ضرورت امنیت ملی برای ایالات متحده ارزیابی میشود.
