قطعه ۲۰ باغ رضوان رشت این روزها چهرهای متفاوت پیدا کرده است. لایههای ضخیم سیمان، بخشی از مزار کشتهشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ را پوشانده و سطحی یکدست و بلندتر از سنگهای اطراف ساخته است.
در برخی نقاط، وسعت سیمان آنقدر زیاد است که مشخص نیست چند مزار کنار هم قرار داشتهاند.
بر برخی از این قبور نه نامی دیده میشود و نه نشانی از تاریخ تولد یا مرگ؛ تنها سطحی خاکستری که انگار قرار است هر رد و اثری را محو کند.
چند مزار دیگر سنگهایی کوچک در ابعاد تقریبی یک برگه آ۴ (A4) دارند که تنها نام و نامخانوادگی متوفی بهصورت ریز روی آن حک شده است.
به گفته شاهدان، مخدوش کردن و تخریب این مزارها با حضور ماموران لباس شخصی و حکومتی انجام شده است.
اما این اتفاق تنها محدود به رشت نبوده است. از بهشت زهرای تهران نیز گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهند پس از برگزاری مراسم سوم، سطح برخی از مزار کشتهشدگان همسطح زمین و با سیمان پوشانده شده است.
به گفته منابع محلی، این اقدام باعث شده از فاصله دور نتوان تعداد دقیق قبور جدید را تخمین زد.
در قطعه ۳۲۹ نیز خانوادهها از تخریب یا شکستن برخی سنگها پس از ۲۲ بهمن خبر دادهاند.
بر اساس اطلاعات رسیده، تاکنون تنها شمار اندکی از خانوادههای جاویدنامان موفق به نصب سنگ مزار شدهاند.
همزمان با پوشاندن و مخدوش کردن قبور، گزارشهایی از فشار بر خانوادهها برای تغییر عبارات درجشده روی سنگها منتشر شده است.
در مواردی، درج واژه «جاویدنام» یا عباراتی چون «فرزند ایران» با اعتراض برخی نهادهای حکومتی مواجه شده و تهدید به شکستن سنگ را در پی داشته است.
در همین زمینه خبرهایی از تهدید به تخریب سنگ مزار مجتبی کرابی و عذرا بهادرینژاد در سبزوار، رنگپاشی به سنگ قبر آرمان گرجیان و مخدوش کردن پلاک فلزی در مزار مریم ابراهیمزاده منتشر شده است.
برخی خانوادهها برای جلوگیری از تخریب بیشتر، سنگ مزار را بهطور موقت برداشتهاند و گفتهاند تا زمان رفع محدودیتها، دوباره آن را نصب نخواهند کرد.
این موارد نشان میدهد روند مخدوشسازی تنها به پوشاندن مزار محدود نمیشود، بلکه در مواردی به تغییر یا حذف نشانههای هویتی نیز میانجامد.
بر اساس اطلاعات رسیده، سنگمزارفروشان به خانوادهها توصیه کردهاند سنگ را فقط برای چهلم نصب کنند و پس از مراسم آن را بردارند تا از تخریب جلوگیری شود، چرا که علاوه بر فشار روانی این اقدامات، بسیاری از خانوادهها توانایی مالی پرداخت دوباره هزینه ساخت و نصب سنگ را ندارند.
پیشتر نیز تصویری به ایراناینترنشنال رسیده بود که نشان میداد سنگ مزار بهنام درویشی، از جاویدنامان انقلاب ملی ایرانیان، شکسته شده است.
بهنام شامگاه ۱۸ دی بر اثر اصابت گلوله جنگی در بلوار خلیج فارس تهران کشته و در آرامستان نهاوند به خاک سپرده شد.
تخریب و مخدوشسازی مزار کشتهشدگان اعتراضات پیشتر نیز سابقه داشته است.
در سالهای گذشته، گزارشهایی از آسیب زدن به سنگ مزار مجیدرضا رهنورد، سیاوش محمودی، کیان پیرفلک، زکریا خیال و آیلار حقی منتشر شده بود.
در برخی موارد، سنگها شکسته شده بودند و در مواردی دیگر، عبارات درجشده، تغییر یافته یا حذف شدند.
