پیشنویس طرحهای آمریکا و جمهوری اسلامی برای آتشبس
پس از ۳۸ روز جنگ، آمریکا و جمهوری اسلامی بر سر برقراری آتشبس موقت دو هفتهای و آغاز مذاکرات توافق کردند؛ توافقی که هنوز حتی بر سر متن و دامنه آن هم روایت واحدی وجود ندارد.
در تهران، از «طرح ۱۰ مادهای» سخن گفته میشود؛ پیشنهادی که در آن بر توقف حملات، «حق» غنیسازی، لغو تحریمها، دریافت غرامت جنگی و نقش جمهوری اسلامی در تنگه هرمز تاکید شده است.
در مقابل، در روایتهای منتشرشده از سوی رسانههای بینالمللی و اسرائیلی، واشینگتن خواهان توقف غنیسازی، تحویل ذخایر اورانیوم با غنای بالا، محدودیت شدید برنامه موشکی و پایان حمایت از نیروهای نیابتی است.
نکته مهم این است که برخلاف روایت رسمی جمهوری اسلامی از طرح خود، هیچ نهاد رسمی ایالات متحده تا این لحظه متن مستقل و کامل «طرح ۱۵ مادهای» منتسب به واشینگتن را منتشر نکرده و بخش عمده جزییات آن از گزارشهای رسانهای به دست آمده است.
در ادامه خلاصهای از مهمترین بندهایی میآید که در روایتهای مختلف از دو طرف مطرح شدهاند؛ موضوعی که نشان میدهد آتشبس برقرار شده، اما جنگ بر سر تفسیر توافق هنوز ادامه دارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، صبح پنجشنبه ۲۰ فروردین در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت نیروهای نظامی ایالات متحده «در ایران و اطراف آن» تا زمان اجرای کامل «توافق واقعی»، در محل ماموریت خود باقی خواهند ماند.
در این پیام آمده است: «تمامی کشتیها، هواپیماها و نیروهای نظامی آمریکا، به همراه مهمات، تسلیحات و هر آنچه که برای اجرای مرگبار و نابودی دشمنی که از پیش تا حد زیادی تضعیف شده است مناسب و ضروری باشد، در داخل و اطراف ایران باقی خواهند ماند، تا زمانی که "توافق واقعی" بهدستآمده بهطور کامل اجرا شود.»
او هشدار داد در صورت عدم پایبندی به این توافق، عملیات نظامی با شدتی بیسابقه از سر گرفته خواهد شد.
مارک روته، دبیرکل ناتو، گفت ترامپ از خودداری متحدان آمریکا برای مشارکت در جنگ علیه حکومت ایران ابراز نارضایتی کرده است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، اعلام کرد هرگونه توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی باید به «نگرانیها درباره برنامه هستهای، موشکهای بالستیک و سیاست منطقهای» حکومت ایران و همینطور «اقدامات آنها که مانع عبور و مرور در تنگه هرمز میشود»، پاسخ دهد.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی خطاب به مردم ایران گفت میداند خبر آتشبس دوهفتهای بسیاری را دلسرد کرده است، اما امروز نه زمان ناامیدی، که زمان باور بیشتر به پیروزی است.
برِت مکگِرک، دیپلمات ارشد آمریکایی، احتمال دستیابی به توافق میان واشینگتن و تهران در مذاکرات پاکستان ظرف چند روز را «تقریبا صفر» ارزیابی و تاکید کرد: «آنچه تاکنون علنی شده، نشان میدهد فاصلهها بسیار زیاد است.»
نیویورکتایمز نوشت آتشبس موقت با وجود ایجاد امید برای کاهش تنشها، از همان ساعات نخست نشانههایی از بیثباتی نشان داده و حتی در صورت پایان جنگ نیز پیامدهای آن میتواند «جهان را در موقعیتی بدتر از گذشته» قرار دهد.
تحولات مربوط به جنگ ایران در ۲۴ ساعت گذشته را اینجا بخوانید.
دونالد ترامپ اعلام کرد نیروهای نظامی ایالات متحده در ایران و اطراف آن تا زمان اجرای کامل «توافق واقعی» در منطقه باقی خواهند ماند و در صورت عدم پایبندی به این توافق، عملیات نظامی با شدتی بیسابقه از سر گرفته خواهد شد.
او صبح پنجشنبه ۲۰ فروردین در پیامی در شبکههای اجتماعی تروث سوشال نوشت که تمامی کشتیها، هواپیماها و نیروهای نظامی آمریکا، همراه با تجهیزات و مهمات لازم، همچنان در منطقه مستقر خواهند بود تا اطمینان حاصل شود مفاد توافق بهطور کامل اجرا میشود.
او هشدار داد که اگر این توافق به هر دلیلی اجرا نشود - که به گفته او «بسیار بعید» است - «تیراندازی از سر گرفته خواهد شد» و اینبار «بزرگتر، بهتر و قویتر از هر زمان دیگری» خواهد بود.
رییسجمهوری آمریکا همچنین تاکید کرد که بر اساس این توافق که به گفته بود «با آن موافقت شده بود»، ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد و تنگه هرمز باید «باز و امن» باقی بماند.
ترامپ در بخش دیگری از این پیام با اشاره به وضعیت نیروهای آمریکایی افزود که ارتش ایالات متحده در حال «تجهیز و استراحت» است و به گفته او، برای «ماموریتهای بعدی» آماده میشود.
تازهترین پیامهای دریافتی ایران اینترنشنال از شهروندان داخل ایران از شنیده شدن صدای انفجار و پرواز جنگندهها، و مشاهده پرتابهها در آسمان کرج، اهواز، مهاباد و شیراز در بامداد پنجشنبه ۲۰ فروردین حکایت دارد.
سه پیام جداگانه از کرج، از شنیده شدن صدای انفجار و مشاهده سه پرتابه در آسمان عظیمیه، سه انفجار در عظیمیه (حوالی ۲:۲۸ بامداد) و «چهار تا پنج انفجار سنگین» در محدود مهرشهر و محمدشهر (حوالی ۳:۴۵ بامداد) خبر دادند.
پیشتر، یک شهروند دیگر از کرج نیز با ارسال پیامی نوشت که بین ۲:۲۸ تا ۲:۳۰ بامداد پنجشنبه صدای سه انفجار در محدوده مهرشهر شنیده شد.
یک شهروند اهوازی از شنیدن «دو انفجار نسبتا شدید» حوالی ۳:۱۵ بامداد پنجشنبه خبر داد.
یک شهروند از مهاباد، در استان آذربایجان غربی، نوشت که حوالی ۴:۳۰ بامداد صدای عبور «هواپیما یا جنگنده» را شنیده است.
شهروند دیگری از شهر شیراز نیز از شنیدن «چندین انفجار پیاپی» حدود ۴:۴۰ بامداد خبر داد.
تحلیل منتشر شده در واشینگتنپست میگوید دونالد ترامپ باید از مهلت دو هفتهای خود برای وادار کردن جمهوری اسلامی به پذیرش شروط آمریکا استفاده کند و در صورت شکست مذاکرات، آماده ازسرگیری عملیات نظامی و تحمیل یک نتیجه قاطع باشد.
این یادداشت که توسط مارک ای. تیسن، نویسنده ارشد سخنرانیهای جورج دبلیو بوش، نوشته شده، استدلال میکند که [حکومت] ایران در حال حاضر تصور میکند دست بالا را در اختیار دارد، بهویژه با استفاده از کنترل تنگه هرمز برای فشار بر آمریکا، و تلاش میکند مذاکرات را طولانی کند تا هزینههای سیاسی و اقتصادی جنگ برای واشینگتن افزایش یابد.
«آتشبس فقط یک وقفه است» در این تحلیل، به اظهارات دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، اشاره شده که گفته است: «آتشبس یک وقفه است» و نیروهای آمریکایی همچنان آماده ازسرگیری عملیات هستند. نویسنده تاکید میکند ترامپ باید این آمادگی را بهطور روشن به تهران منتقل کند.
به باور نویسنده، اگر [حکومت] ایران ظرف دو هفته به توافقی «قابل قبول» نرسد، ترامپ باید عملیات نظامی گسترده را از سر بگیرد و جنگ را «بهطور نهایی و قاطع» پایان دهد.
سناریوی پیشنهادی برای مرحله نهایی جنگ واشینگتنپست در این یادداشت مجموعهای از گزینههای پیشنهادی برای مرحله پایانی جنگ را تشریح میکند:
نابودی کامل باقیمانده توان تهاجمی [حکومت] ایران، از جمله موشکهای بالستیک، پهپادها و صنایع دفاعی
تصرف جزیره خارک بهعنوان گلوگاه اصلی صادرات نفت ایران و اعمال فشار اقتصادی برای وادار کردن تهران به واگذاری اورانیوم غنیشده
ایجاد یک «محیط حفاظتی» پیرامون ذخایر اورانیوم و تبدیل آن به مناطق ممنوعه برای نیروهای ایرانی
انجام حملات هدفمند علیه رهبران [حکومت] ایران در صورت عدم پذیرش توافق
اعلام پایان عملیات گسترده همراه با سیاستی بازدارنده برای جلوگیری از بازسازی توان نظامی و شبکههای نیابتی [حکومت] ایران
تاکید بر حمایت از مخالفان و تغییر درازمدت در ادامه، این تحلیل پیشنهاد میدهد آمریکا باید یک برنامه پنهانی برای حمایت از مخالفان ایرانی طراحی کند، مشابه حمایت دولت ریگان از جنبشهای دموکراسیخواه در دوران جنگ سرد، با هدف تضعیف و در نهایت سرنگونی حکومت.
به نوشته نویسنده، حتی اگر ساختار رهبری [حکومت] ایران در جریان جنگ ضربه خورده باشد، در صورت عدم تغییر ماهیت نظام، تهدید همچنان پابرجا خواهد بود و دستاوردهای نظامی آمریکا موقتی باقی میماند.
هشدار درباره برداشت [حکومت] ایران از توازن قدرت واشینگتنپست تاکید میکند که رهبران [حکومت] ایران در حال حاضر تصور میکنند ترامپ بیش از آنها به توافق نیاز دارد؛ برداشتی که میتواند روند مذاکرات را به نفع تهران تغییر دهد. به همین دلیل، به باور نویسنده، ترامپ باید نشان دهد که قادر است بدون توافق نیز جنگ را به پایان برساند و نتیجه را به نفع آمریکا رقم بزند.
در جمعبندی، نویسنده این تحلیل تاکید میکند که موفقیت دیپلماسی تنها زمانی ممکن است که با تهدید معتبر به اقدام نظامی همراه باشد؛ و برای [حکومت] ایران باید روشن شود که «زمان در حال پایان است» و مهلت دو هفتهای، یک ضربالاجل واقعی است.