پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، درباره تغیبر رژیم گفت: «هزاران نفر از مردم ایران کشته شدند و امیدواریم که بهترین اتفاقها برای آنها بیفتد.» او با تاکید بر این که «اورانیوم غنیسازیشده آنها باید برود» همچنین گفت این موضوع یکی از محورهای اصلی در روند مذاکرات خواهد بود.
هگست افزود مواد غنیسازیشده ایران که در برخی تاسیسات مدفون شده، اکنون تحت «نظارت هوایی» قرار دارد و به گفته او، تحرکات مرتبط با این مواد بهطور مداوم رصد میشود.
وزیر جنگ آمریکا همچنین با اشاره به تحولات اخیر در ساختار قدرت در ایران گفت حکومت جدید به این نتیجه رسیده که توافق گزینه بهتری است.
او افزود این تغییر رویکرد در شرایطی رخ داده که به گفته او، رهبری پیشین جمهوری اسلامی از بین رفته است.
او در ادامه با اشاره به کشتهشدن علی خامنهای و برخی مقامهای ارشد نظامی جمهوری اسلامی گفت رهبر جدید آنها که به گفته او مجروح شده، «راهی جز پذیرش توافق نداشته است».
اعلام آتشبس موقت میان آمریکا و جمهوری اسلامی، موجی از واکنشها و احساسات متناقض را در میان شهروندان ایرانی برانگیخته است. واکنشهایی که از ناامیدی و خشم نسبت به بقای حکومت تا امیدواری به آتشبس بهعنوان «تاکتیکی موقت» برای تحولات آینده و حتی سرنگونی را در بر میگیرد.
پیامهایی که از شهرهای مختلف به دست ایراناینترنشنال رسیده، نشان میدهد بخش قابل توجهی از مخاطبان، این آتشبس موقت را به چشم «عقبنشینی یا توقفی ناخواسته در مسیر تغییرات احتمالی» میبینند.
برخی شهروندان با لحنی انتقادی، نسبت به نقش آمریکا و بهویژه دونالد ترامپ واکنش نشان دادند.
یکی از مخاطبان خطاب به ترامپ نوشت: «ما از شما کمک خواستیم که ایران را آزاد کنید، اما نه تنها آزاد نکردید، بلکه کشوری بسیار بدتر به ما تحویل دادید و خون ۴۵ هزار جاویدنام پایمال شد.»
کاربری دیگر نیز این توافق را نوعی «خلف وعده» توصیف کرد و نوشت: «آتشبس موقت برای مردم، آغاز بدبختی با دولتی ناتوان است. حتی توان بقا با این اقتصاد ورشکسته وجود ندارد.»
میان بسیاری از پیامها، احساس ناامیدی عمیق از آینده نیز دیده میشود.
یک شهروند از تهران نوشت: «وقتی خبر آتشبس را شنیدم، انگار دنیا روی سرم خراب شد.»
شهروندی دیگر نیز با اشاره به شرایط داخلی ایران گفت: «بدبخت بودیم و حالا بدبختتر میشویم. دیگر هیچ امیدی نداریم.»
امید به «تاکتیک موقت» یا ادامه مسیر
در کنار این موج ناامیدی گسترده، گروهی دیگر از مخاطبان این آتشبس را نه پایان مسیر، بلکه بخشی از یک برنامه بزرگتر ارزیابی کردند.
برخی از این شهروندان معتقدند توافق کنونی میتواند «تاکتیکی برای ایجاد شرایط جدید و سرنگونی جمهوری اسلامی» باشد.
یکی از مخاطبان در همین زمینه خطاب به رییسجمهوری آمریکا نوشت: «لطفا کاری را که شروع کردهاید، نیمهتمام رها نکنید.»
شهروند دیگری نیز نوشت: «ترامپ میداند چه میکند. اگر قصد پذیرش شروط را داشت، اصلا وارد جنگ نمیشد. شاید در روزهای آینده شگفتیهای بیشتری رخ دهد.»
در برخی پیامها، تلاش برای حفظ امید و جلوگیری از ناامیدی عمومی نیز دیده میشود.
مخاطبی از کرمان خطاب به مردم نوشت: «اینقدر ناامید نباشید. تغییر رژیم ممکن است. این آتشبس شاید یک سورپرایز دیگر باشد. حق دارید خسته باشید، اما باید صبور بمانید.»
شهروندی دیگر در پیامی مشابه نوشت: «از این آتشبس ناراحت نشوید. دو روز پیش ترامپ در کنفرانس مطبوعاتی گفته بود اگر آتشبس شد، مردم فرصت دارند سرنوشت خود را به دست بگیرند. از حالا باید منتظر فراخوان شاهزاده رضا پهلوی بود.»
احساس رهاشدگی، خشم از توافق و نگرانی از پیامدهای داخلی
بسیاری از پیامها بیانگر خشم و نگرانی نسبت به پیامدهای داخلی این آتشبس است.
برخی شهروندان نگراناند که جمهوری اسلامی از این فرصت برای تثبیت موقعیت خود استفاده کند.
یکی از مخاطبان در همین زمینه نوشت: «جمهوری اسلامی فقط میخواهد وقت تلف کند تا سقوط نکند و هیچکدام از شروط آمریکا را نخواهد پذیرفت.»
شهروند دیگری از زاهدان به ایراناینترنشنال گفت: «با شنیدن خبر توافق، ته دلمان خالی شد. از فردا در خیابانها میگویند ما پیروز شدیم.»
در برخی پیامها، نگرانی از افزایش فشارهای داخلی نیز مطرح شده است.
یک مخاطب نوشت: «با این آتشبس، ماشین کشتار سریعتر به کار گرفته میشود و جوانان بیشتری در خطر خواهند بود.»
برخی شهروندان، تداوم قطع اینترنت همزمان با آتشبس را نشانهای از تشدید فضای امنیتی دانستند.
در یکی از این پیامها آمده است: «با شروع آتشبس، اینترنت قطع مانده و رجزخوانی حکومت دوباره آغاز شده است.»
در میان واکنشها، احساس «تنها ماندن» و لزوم تکیه بر توان خود ایرانیان نیز بارها تکرار شده است.
شماری از شهروندان نوشتند که دیگر نباید به حمایت کشورهای خارجی برای سرنگونی حکومت امیدوار بود.
یکی از مخاطبان نوشت: «از ابتدا هم نباید به کشورهای دیگر اعتماد میکردیم. ما مردم ایران فقط خودمان را داریم و باید برای رسیدن به آزادی روی خودمان حساب کنیم.»
در برخی پیامها، حتی تمایل به تحمل شرایط سختتر اقتصادی یا زیرساختی در برابر تغییر سیاسی نیز مطرح شده است.
شهروندی از مشهد نوشت: «حاضر بودم آب و برق نداشته باشم، اما این حکومت برود.»
بیم و امید نسبت به آینده
در کنار این احساسات، نگرانی درباره آینده نیز بهطور گسترده مطرح شده است. برخی شهروندان درباره پیامدهای اجتماعی و امنیتی این توافق پرسشهایی را مطرح کردند.
یکی از مخاطبان پرسید: «با این آتشبس دو هفتهای، وضعیت اعدامها چه خواهد شد؟ آیا نباید در این مدت اعدامها متوقف شود؟»
شهروند دیگری نیز وضعیت موجود را با یک تشبیه پزشکی توصیف کرد و نوشت: «احساس بیماری را دارم که جراح وسط عمل جراحی میگوید کمی صبر کنیم ببینیم خودبهخود خوب میشود یا نه؟»
مخاطبی دیگر اظهار امیدواری کرد: «آقای ترامپ امیدوارم هدف مشخصی برای آتشبس داشته باشی و ما را وسط راه رها نکنی.»
دن کین، رییس ستاد ارتش آمریکا، اعلام کرد که نیروهای این کشور توانایی حکومت ایران برای آسیب زدن به آمریکا را از بین بردند. او گفت عملیات علیه ایران با سه هدف مشخص انجام شد: از بین بردن برنامه موشکی، صنایع دریایی و صنایع نظامی جمهوری اسلامی.
رییس ستاد ارتش آمریکا با اشاره به نتایج این عملیات اظهار داشت: «نیروی دریایی جمهوری اسلامی در ته خلیج فارس قرار دارد و ۱۵۰ کشتی از بین رفته است.»
او همچنین گفت: «نیمی از نیروی دریایی سپاه و قایقهای کوچک تندرو از بین رفته است.»
رییس ستاد ارتش آمریکا در ادامه ابراز امیدواری کرد که تهران صلح پایدار را دنبال کند و افزود: «نیروهای ما در صورت نیاز آماده بازگشت به عملیات هستند.»
کین گفت ۸۰ درصد تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی و توانمندی تولید موتورهای موشک آنها از بین رفته است.
رییس ستاد ارتش آمریکا درباره هدف قرار گرفتن هواپیمای آمریکایی به دست پدافند جمهوری اسلامی گفت: «در حال بررسی این موضوع هستیم و سریع از آن میآموزیم.»
روزنامه فایننشال تایمز روز چهارشنبه به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که چند ساعت پس از آتشبس موقت جمهوری اسلامی و آمریکا، خط لوله نفتی شرق به غرب عربستان سعودی که نفت خام را از خلیج فارس به دریای سرخ برای صادرات منتقل میکند، هدف حمله قرار گرفته است.
به گفته این منابع، یکی از ایستگاههای پمپاژ در امتداد این خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری، حدود ساعت ۱۳ به وقت محلی روز چهارشنبه هدف قرار گرفته است. این خط لوله در پی اختلال در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، به یکی از مسیرهای اصلی صادرات نفت عربستان تبدیل شده است.
یکی از این منابع گفت این تاسیسات با پهپاد مورد حمله قرار گرفته و میزان خسارات در حال ارزیابی است.
شرکت دولتی آرامکو عربستان، مالک و بهرهبردار این خط لوله، از اظهارنظر خودداری کرده است.
ارتش اسرائیل روز چهارشنبه اعلام کرد طی ۱۰ دقیقه و بهطور همزمان در چندین منطقه، ضربهای گسترده علیه حدود ۱۰۰ مقر و زیرساخت نظامی حزبالله وارد کرده است. این حملات مقرها و زیرساختهای نظامی حزبالله در سراسر بیروت، منطقه بقاع و جنوب لبنان را هدف قرار داده و به پایان رسیده است.
بر اساس این بیانیه، اهداف مورد حمله شامل مقرهای اطلاعاتی و ستادهای مرکزی مورد استفاده برای هدایت و برنامهریزی عملیات علیه نیروهای ارتش اسرائیل و غیرنظامیان، زیرساختهای سامانههای آتش و دریایی مرتبط با پرتاب موشک، و داراییهای نیروی رضوان و یگان هوایی ۱۲۷ این گروه بوده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد این عملیات بر پایه دادههای دقیق اطلاعاتی و پس از هفتهها برنامهریزی توسط معاونت عملیات، معاونت اطلاعات، نیروی هوایی و فرماندهی شمال انجام شده و هدف آن تعمیق آسیب به حزبالله بوده است.
در این بیانیه آمده است بخش عمدهای از زیرساختهای هدف قرار گرفته در مناطق پرجمعیت قرار داشته و پیش از انجام حملات، اقداماتی برای کاهش آسیب به غیرنظامیان اتخاذ شده است.
ارتش اسرائیل همچنین حزبالله را متهم کرد که با پیوستن به درگیری و اقدام تحت حمایت جمهوری اسلامی، به لبنان و مردم آن آسیب میزند.
سسیل کوهلر و ژاک پاریس، دو معلم فرانسوی، پس از چهار سال حبس در ایران به کشور خود بازگشتند و با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، دیدار کردند.
کوهلر و پاریس که آبان سال گذشته بهصورت مشروط از زندان آزاد شده بودند و در سفارت فرانسه در تهران در حبس خانگی به سر میبردند، سرانجام ۱۸ فروردین اجازه یافتند ایران را تحت اسکورت دیپلماتیک فرانسه ترک کنند.
روزنامه لوموند چهارشنبه ۱۹ فروردین جزییات تازهای از روند خروج این زوج منتشر کرد و نوشت کوهلر ۴۱ ساله و پاریس ۷۲ ساله برای عبور زمینی از ایران هشت ساعت در راه بودند و چهار ساعت دیگر نیز برای گذر از مرز صرف شد.
بر اساس این گزارش، کارکنان سفارت فرانسه با انتظاری طولانی و فرساینده روبهرو بودند؛ انتظاری که با نگرانی از احتمال فروپاشی روند آزادی این دو نفر در واپسین لحظات همراه بود.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، ۱۸ فروردین گزارش داد دولت فرانسه در ازای خروج این زوج، متعهد به آزادی مهدیه اسفندیاری، شهروند ایرانی و پس گرفتن شکایت خود از جمهوری اسلامی در دیوان بینالمللی دادگستری شده است.
هفتم اسفند ۱۴۰۴، دادگاهی در فرانسه اسفندیاری را به اتهام «تحریک آنلاین به تروریسم» و حمایت از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، به چهار سال حبس و ممنوعیت دائمی از ورود به خاک فرانسه محکوم کرد.
او پیشتر حدود هفت ماه در فرانسه در زندان به سر میبرد و ۳۰ مهر سال گذشته بهصورت مشروط آزاد شده بود.
فعالان حقوق بشر اقدامات جمهوری اسلامی در بازداشت اتباع خارجی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند حکومت از این حربه برای تحت فشار گذاشتن سایر کشورها و گرفتن امتیاز از آنها استفاده میکند.
روابط تهران و پاریس در آستانه تغییر؟
لوموند در ادامه گزارش خود از نقش «سازنده» عمان در نهایی شدن این «معامله متقابل» خبر داد و افزود چند ساعت پس از اعلام آزادی کوهلر و پاریس، حبس خانگی اسفندیاری نیز لغو شد.
بر اساس برخی گمانهزنیها، جمهوری اسلامی ممکن است پس از تهدیدهای ترامپ در خصوص هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی، با آزادی این دو زندانی فرانسوی موافقت کرده باشد.
با این حال، ناظران در گفتوگو با لوموند فرضیه اقدام «بشردوستانه» جمهوری اسلامی را رد کردند.
دیوید خالفا، کارشناس خاورمیانه در بنیاد ژان ژورس، تصمیم حکومت ایران برای آزادی اتباع فرانسوی را «یک اقدام تاکتیکی حسابشده» برای «تعمیق شکاف» در روابط اروپا و آمریکا دانست.
راس هریسون، پژوهشگر موسسه خاورمیانه، نیز تاکید کرد آزادی این افراد حامل پیامی روشن است: جمهوری اسلامی در تعاملات خود با متحدان سنتی واشینگتن که در دوران جنگ تمایلی به همکاری با ترامپ ندارند، بهصورت متفاوت رفتار خواهد کرد.
دولت فرانسه برخی گمانهزنیها درباره نرمتر شدن موضع خود در قبال جمهوری اسلامی را رد کرده است. با این حال، لوموند به نقل از یک منبع فرانسوی، از «تغییر نگاه» تهران به پاریس خبر داد و گفت این تحول احتمالا به فاصلهگیری روزافزون و آشکار رییسجمهوری فرانسه از منطق جنگی آمریکا و اسرائیل مرتبط است.
پاریس از زمان آغاز جنگ ایران، موضعی «دفاعی» در پیش گرفت و بر همین اساس، با وجود درخواستها و حتی حملات ترامپ به اروپا و اعضای ناتو، از مشارکت در هرگونه اقدام نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز خودداری کرد.
مکرون پیشتر کارزار نظامی علیه حکومت ایران را «ناقض حقوق بینالملل» خواند.
او در جریان سفر به کره جنوبی از تغییر فزاینده مواضع ترامپ در قبال مناقشه کنونی انتقاد کرد و گفت: «وقتی بناست موضعی جدی اتخاذ کنیم، نمیتوان هر روز سخنی برخلاف گفتههای روز پیش بر زبان آورد. این یک نمایش نیست؛ ما از صلح و جنگ سخن میگوییم، از جان انسانها.»
از دیگر تحولات مهم اخیر در روابط تهران و پاریس میتوان به عبور یک کشتی کانتینری متعلق به گروه حملونقل دریایی فرانسوی CMA-CGM از تنگه هرمز اشاره کرد.
هریسون با اشاره به مجموع رخدادهای اخیر گفت: «ایران در صحنه بینالمللی منزوی شده و از هماکنون در حال برنامهریزی برای دوران پساجنگ است؛ با تلاش برای تعمیق شکاف میان ایالات متحده و متحدانش در اروپا و کشورهای حوزه خلیج فارس.»
