پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، اعلام کرد جمهوری اسلامی برای آتشبس درخواست کرده و این تحول را «روزی بزرگ برای صلح در جهان» توصیف کرد.
او در ادامه گفت جمهوری اسلامی «نشان داد که نمیتواند از خود دفاع کند» و افزود ایالات متحده تنها بخشی از توان نظامی خود را به نمایش گذاشته است.
وزیر جنگ آمریکا همچنین گفت نیروی دریایی جمهوری اسلامی «در ته دریا» قرار دارد و نیروی هوایی این کشور «از بین رفته است».
او افزود جمهوری اسلامی دیگر پدافند هوایی ندارد و آمریکا کنترل آسمان را در اختیار دارد.
او با اشاره به توان موشکی جمهوری اسلامی گفت «برنامه موشکی ایران نابود شده است» و گفت هر یک از موشکهای جمهوری اسلامی در فاصلهای دور از ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن منهدم شدهاند.
وزیر جنگ آمریکا همچنین اعلام کرد در جریان حملات شب گذشته، ۱۰۰ حمله انجام شده و «تولیدات دفاعی ایران» هدف قرار گرفته است.
طبق گزارش نتبلاکس، ایران اکنون در چهلمین روز از قطع گسترده اینترنت به سر میبرد. وضعیتی که بیش از ۹۳۶ ساعت تداوم داشته و اکثر شهروندان را از دسترسی به اینترنت جهانی محروم و آنان را به شبکه داخلی (اینترانت) محدود کرده است.
قطع سراسری اینترنت در ایران به دنبال آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل از ۹ اسفند ۱۴۰۴، طولانیترین خاموشی اینترنتی در مقیاس ملی در تاریخ است. این قطعی طولانیمدت، همزمان با اعلام خبر آتشبس دو هفتهای، موجی از مطالبات عمومی و نگرانیهای عمیق اقتصادی را به همراه داشته است.
فاجعه در قلب اقتصاد دیجیتال
قطع اینترنت تنها یک محدودیت ارتباطی نیست، بلکه ضربهای مهلک بر پیکره اقتصاد نحیف ایران است.
پیش از این، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، اعلام کرده بود هر روز قطعی اینترنت حدود پنج هزار میلیارد تومان خسارت مستقیم به بار میآورد.
با یک محاسبه ساده برای ۴۰ روز گذشته، این رقم به ۲۰۰ هزار میلیارد تومان میرسد.
در همین حال، بخش بزرگی از اقتصاد دیجیتال، استارتاپها، فریلنسرها و کسبوکارهای خانگی که معیشت میلیونها نفر به آنها گره خورده، در آستانه فروپاشی قرار دارند.
با فروکش کردن شعلههای جنگ و اعلام آتشبس موقت، شهروندان با جدیت بیشتری نسبت به گذشته، خواستار بازگشت به اینترنت جهانی شدهاند.
مرور پیامهای کاربران در فضای مجازی نشاندهنده پیوند عمیق میان وضعیت معیشتی مردم و اینترنت است.
بسیاری از کسبوکارها دچار رکود شدهاند؛ چنانکه کاربری نوشت: «آنلاینشاپهای ما ۴۰ روز است که خوابیده؛ لااقل اینترنت را باز کنید و بعد هر چقدر میخواهید توافق کنید.»
کاربر دیگری نیز نوشت: «اینترنت مردم را وصل کنید. هزاران کسبوکار و معیشت میلیونها نفر وابسته به نت است.»
برخی کاربران نیز تاکید کردند مردم شرایط سختی را پشت سر گذاشتهاند و اکنون نوبت حکومت است که از جوانان حمایت کند.
در همین زمینه، کاربری نوشت: «حالا نوبت حکومت است که از جوانها حمایت کند. مدیونید!»
بخش وسیعی از کاربران معتقدند اتصال دوباره اینترنت، آزادی زندانیان و شنیده شدن صدای همه مردم، گامهای ضروری برای نزدیکی به جامعه و جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته است.
یکی از کاربران نوشت: «اگر اصلاحات واقعی صورت نگیرد، شرایط بدتر از قبل خواهد شد.»
بیم و امیدهای پیشرو
در ساعات اخیر و همزمان با توافقات دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن، خبری مبنی بر عدم اتصال به اینترنت بینالملل به نقل از وزیر ارتباطات منتشر شد که موجی از نگرانیها را برانگیخت.
با این حال، علیرضا عبداللهینژاد، رییس مرکز روابط عمومی وزارت ارتباطات، بلافاصله این خبر را تکذیب کرد.
چشم میلیونها ایرانی به تصمیمات روزهای آینده دوخته شده است تا مشخص شود آیا حکومت از فرصت آتشبس برای بازگرداندن کسبوکارهای مجازی به چرخه تولید استفاده خواهد کرد یا ترجیح میدهد همچنان شهروندان را از حق دسترسی آزاد به اطلاعات محروم نگه دارد.
دونالد ترامپ روز چهارشنبه نوشت: «هیچ غنیسازی اورانیومی وجود نخواهد داشت و ایالات متحده، در همکاری با ایران، همه گرد و غبار هستهای مدفون در اعماق زمین را استخراج و جمعآوری خواهد کرد.» او افزود این موضوع از زمان حمله تحت «نظارت بسیار دقیق ماهوارهای» قرار دارد.
او افزود این موضوع از زمان حمله تحت «نظارت بسیار دقیق ماهوارهای» قرار دارد و تاکید کرد «از زمان حمله، هیچ چیزی دستنخورده باقی نمانده است.»
ترامپ همچنین اعلام کرد ایالات متحده با جمهوری اسلامی همکاری نزدیکی خواهد داشت و گفت این کشور «یک تغییر حکومت بسیار سازنده» را پشت سر گذاشته است.
رییسجمهوری آمریکا اضافه کرد واشینگتن درباره تعرفهها و کاهش تحریمها با جمهوری اسلامی گفتوگو خواهد کرد و گفت بسیاری از ۱۵ بند مورد نظر «از پیش مورد توافق قرار گرفتهاند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در پیامی در تورثسوشال اعلام کرد آمریکا و جمهوری اسلامی برای توقف غنیسازی اورانیوم، نظارت بر تاسیسات هستهای و پیشبرد مذاکرات درباره تعرفهها و کاهش تحریمها به توافقهایی رسیدهاند. ترامپ گفت واشینگتن در حال همکاری نزدیک با جمهوری اسلامی است و این کشور به گفته او وارد مرحلهای «بسیار سازنده» شده است.
او نوشت بر اساس این روند، «هیچگونه غنیسازی اورانیوم انجام نخواهد شد» و ایالات متحده با همکاری ایران اقدام به خارج کردن مواد هستهای مدفون در عمق زمین خواهد کرد.
ترامپ افزود این تاسیسات اکنون تحت نظارت دقیق ماهوارهای قرار دارند و از زمان حملات، «هیچچیز دستنخورده است».
رییسجمهوری آمریکا همچنین اعلام کرد مذاکرات میان دو طرف درباره تعرفهها و کاهش تحریمها ادامه دارد و «بسیاری از ۱۵ بند» مورد بحث، پیشتر مورد توافق قرار گرفتهاند.
او تاکید کرد این همکاری میتواند به نتایج مثبت در روابط دو کشور منجر شود و از روند جاری به عنوان تحولی مهم در مسیر تعامل میان واشینگتن و تهران یاد کرد.
یک مقام ارشد لبنانی به خبرگزاری آناتولی ترکیه گفت جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، در حال مذاکره با طرفهای مرتبط است تا نام بیروت را در توافق آتشبس موقت میان تهران و واشینگتن بگنجاند.
چین با استقبال از آتشبس موقت میان جمهوری اسلامی و آمریکا اعلام کرد برای توقف درگیریها «تلاشهایی» انجام داده است. همزمان گزارشها نشان میدهند پکن در کنار اسلامآباد نقش مهمی در کشاندن تهران به میز مذاکره داشته و قرار است جمعه میزبان مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی و آمریکا باشد.
در پی توافق آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، چهارشنبه ۱۹ فروردین از این توافق استقبال کرد و گفت پکن از تلاشهای پاکستان در این زمینه حمایت میکند.
او با تاکید بر اینکه چین بر دستیابی به ثبات بلندمدت در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه از مسیر دیپلماسی تاکید دارد، افزود پکن برای «تحقق آتشبس و حلوفصل سیاسی مناقشه»، تلاش کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بامداد ۱۹ فروردین از یک آتشبس موقت و مشروط به «بازگشایی کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز» خبر داد.
او این توافق را «یک پیروزی کامل و بینقص» توصیف کردو گفت در مقابل، واشینگتن حملات خود علیه جمهوری اسلامی را برای دو هفته متوقف خواهد کرد.
روزنامه نیویورکتایمز نیز ۱۹ فروردین به نقل از سه مقام ایرانی گزارش داد جمهوری اسلامی علاوه بر تلاشهای دیپلماتیک پاکستان، تحت تاثیر فشارهای چین نیز به این توافق تن داده است.
بر اساس این گزارش، پکن که نگران پیامدهای اقتصادی تهدیدهای آمریکا برای هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی در ایران بوده است، تهران را به انعطاف بیشتر در مذاکرات ترغیب کرد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از یک مقام درگیر در مذاکرات گزارش داد با نزدیک شدن به مهلت تعیینشده، دولت چین و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در دستیابی به توافق نقش داشتهاند.
چین که بزرگترین خریدار نفت ایران محسوب میشود، در سالهای اخیر روابط اقتصادی خود را با تهران و همزمان با کشورهای حوزه خلیج فارس حفظ کرده است.
به نوشته والاستریتژورنال، سهم صادرات نفت ایران به چین از حدود ۳۰ درصد در یک دهه پیش به نزدیک کل صادرات این کشور رسیده است.
تحلیلگران میگویند همین وابستگی متقابل اقتصادی، انگیزهای برای پکن ایجاد کرده تا در لحظات پایانی، جمهوری اسلامی را به پذیرش آتشبس موقت سوق دهد.
پاکستان، میانجی نهایی
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، بامداد ۱۹ فروردین با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد جمهوری اسلامی، آمریکا و متحدانشان با برقراری آتشبس فوری «در همه مناطق، از جمله لبنان» موافقت کردهاند و این آتشبس «از همین لحظه» اجرایی میشود.
او در ادامه از هیاتهای مذاکرهکننده آمریکا و جمهوری اسلامی دعوت کرد که جمعه ۲۱ فروردین برای دستیابی به توافقی نهایی با هدف حل و فصل همه اختلافها، به اسلامآباد بروند.
پاکستان که روابط نزدیکی با تهران دارد، یکی از کانالهای اصلی انتقال پیشنهاد آتشبس موقت بوده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری ایسنا، در مذاکرات جمعه میان تهران و واشینگتن، هیات جمهوری اسلامی به ریاست محمدباقر قالیباف و هیات آمریکایی به ریاست ونس، شرکت خواهند کرد.
خبرگزاری تسنیم این موضوع را که سرپرست تیم جمهوری اسلامی قالیباف است تکذیب کرده و نوشته است هنوز روشن نیست نماینده تهران در این مذاکرات چه کسی خواهد بود.
۱۸ فروردین و پیش از برقرار شدن آتشبس موقت، یک مقام پاکستانی به رویترز گفت در صورت گسترش جنگ، این کشور بر اساس تفاهمنامه دفاعی، در کنار عربستان سعودی خواهد ایستاد.
