قطع اینترنت در ایران که اکنون وارد دومین هفته خود شده، دهها میلیون شهروند را از ارتباط با جهان خارج محروم کرده است. همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، شمار زیادی از ایرانیان از بیخبری از خانوادهها و دسترسی نابرابر به اینترنت انتقاد کردهاند.
نتبلاکس، نهاد مستقل پایش وضعیت اینترنت در جهان، یکشنبه ۱۷ اسفند در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «صبح یکشنبه در ایران است و قطع اینترنت وارد دومین هفته خود شده است. این شرایط اکنون به ساعت ۱۹۲ و نهمین روز خود رسیده است.»
این نهاد افزود زیرساختهای فنی همچنان فعال هستند، اما شهروندان تنها به «اینترانت داخلی که بهشدت کنترل میشود»، دسترسی دارند.
در سالهای اخیر، جمهوری اسلامی با پیشبرد طرح «اینترنت ملی» و ایجاد زیرساختهای وابسته به حکومت، در تلاش برای قطع پیوند جامعه ایران با اینترنت جهانی و برقراری کنترل کامل خود بر جریان اطلاعات بوده است.
هدف این سیاست سازمانیافته، خاموش کردن صداهای منتقد، محدود کردن آزادی بیان و انحصار روایت رسمی در فضای مجازی است.
جمهوری اسلامی پس از کشتار گسترده شهروندان معترض در جریان انقلاب ملی ایرانیان نیز اینترنت را در سراسر ایران قطع کرد.
اکنون همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع حکومت، این سیاست بار دیگر در دستور کار قرار گرفته و محدودیتهای اینترنتی گسترده مجددا اعمال شده است.
۲۳ دیماه، ایراناینترنشنال گزارش داده بود جمهوری اسلامی بهسرعت در پی راهاندازی پروژه جدیدی است که با ساخت کلاود ملی روی پلتفرم هوواوی، امکان قطع اینترنت بهطور کامل و درازمدت را فراهم میآورد.
بیخبری مهاجران ایرانی از وضعیت خانوادههای خود
قطع اینترنت در ایران با واکنش گسترده کاربران شبکههای اجتماعی روبهرو شده است. بخش بزرگی از این واکنشها متعلق به ایرانیان خارج از کشور است که از بیخبری درباره سرنوشت عزیزان خود ابراز نگرانی کردهاند.
در همین حال، شمار اندکی از شهروندان داخل ایران که با دشواری توانستهاند به اینترنت دسترسی پیدا کنند، در پیامهای خود از سیاستهای سرکوبگرانه حکومت انتقاد کردهاند.
کاربری با نام «هانا» خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «۱۹۲ ساعت است که در شرایط جنگی اینترنت را قطع کردید. ذرهای بویی از انسانیت نبردید. شما منحوسترین و بزدلترین حاکمان تاریخید.»
یک ایرانی مقیم خارج از کشور جمهوری اسلامی را مقصر بحران کنونی دانست: «هر روز باید در اخبار بگردم و ببینم جایی نزدیک محل زندگی و کار خانوادهام را زدند یا نه. قطع اینترنت در این وضعیت جنایت علیه میلیونها آدم است.»
کاربر دیگری با انتقاد از سیاست خارجی جمهوری اسلامی در دهههای گذشته و بیتفاوتی در قبال سرنوشت مردم ایران نوشت: «این همه سال جنگطلبی. کجاست پناهگاه؟ کجاست آژیر خطر؟ چرا اینترنت قطعه؟»
کاربری به نام «مهسا» از اتصال دشوار خود به اینترنت از داخل ایران خبر داد و نوشت: «از یک وجبی بمبها دارم توییت میزنم. ما نترسیدیم؛ زندهایم تا روز انتقام و آزادی.»
کاربری به نام «محسن» هم به تقلای شهروندان برای شکستن دیوار سانسور و ارتباط با جهان خارج اشاره کرد: «قطعی اینترنت موجب شده تا کاربران برای اتصال به اینترنت به سمت خرید فیلترشکنهایی با قیمت میلیونی سوق پیدا کنند، اما اکثر آنان نیز بیشتر از چند ساعت متصل نیستند و دوباره قطع میشوند.»
فیلترینگ برای مردم، سیمکارتهای سفید برای حامیان حکومت
در میان واکنشهای منتشرشده در ایکس، بسیاری از ایرانیان به فعالیت کاربران حامی حکومت، موسوم به «سیمکارت سفیدها»، اشاره کرده و حضور گسترده آنها در فضای مجازی در شرایط کنونی را مورد انتقاد قرار دادهاند.
کاربری به نام «شین» در همین رابطه نوشت: «اینها دقیقا چهجور به اینترنت وصل هستند که ویدیو هم میفرستند؟ پس چرا دور و بر ما هیچ کسی به اینترنت وصل نیست؟»
کاربری به نام «محی» خطاب به استفادهکنندگان از سیمکارتهای سفید نوشت: «اینترنت مردم را در شرایط جنگی چرا بستید؟ خودتان میآیید اینجا صحبت میکنید، اما ما خبری از خانوادههایمان نداریم.»
کاربر دیگری نیز به تبلیغات انتخاباتی مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، طعنه زد: «پزشکیان میخواست بیاد فیلترینگ رو برداره، ولی گستردهترین قطعی اینترنت رو در زمان ریاست جمهوریاش انجام داد. برای چی اینترنت رو بستین؟ چرا فقط شما نورچشمیها و خواص حق استفاده از اینترنت رو دارین و مردم نه؟»
نتبلاکس ۳۰ دی خبر داده بود ترافیک موجود در برخی پلتفرمهای منتخب از شکلگیری یک راهبرد نوظهور در ایران بر اساس «فهرست سفید» حکایت دارد.
در آذرماه نیز افشای بهرهمندی برخی خبرنگاران، هنرمندان، فعالان سیاسی و چهرههای نزدیک به حکومت از «سیمکارت سفید» و «اینترنت طبقاتی»، بهدلیل وجود رانت و اعطای امتیازات ویژه، موجی از خشم و اعتراض را در میان افکار عمومی برانگیخته بود.
