دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مدعی شد دو رده از رهبران جمهوری اسلامی از بین رفتهاند و ارتش، نیروی دریایی و هوایی این کشور نابود شده است. او گفت ۳۲ کشتی ایران غرق شده و عملکرد آمریکا در عملیات علیه ایران «بسیار عالی» بوده است.
بر اساس این گزارش که جمعه ۱۵ اسفند منتشر شد، تاسیسات راهبردی خط لوله نفت باکو-جیحان، سفارت اسرائیل در آذربایجان، یکی از رهبران جامعه دینی یهودیان و کنیسه اشکنازی در باکو از جمله اهداف این گروه بودند.
رسانههای آذربایجانی نوشتند هدف نهایی عوامل سپاه، ایجاد وحشت در جامعه و آسیب زدن به وجهه بینالمللی کشور بود.
گزارشها حاکی از آن است که این افراد سه دستگاه انفجاری به داخل جمهوری آذربایجان قاچاق کرده بودند که دستگاه امنیتی موفق به خنثی کردن آنها شد.
این گزارش یک روز پس از آن منتشر شد که حمله پهپادی جمهوری اسلامی به منطقه نخجوان آذربایجان چهار زخمی بر جای گذاشت.
طبق اعلام رسمی باکو، یک پهپاد ساختمان ترمینال فرودگاه نخجوان را هدف قرار داد و پهپاد دیگر در نزدیکی ساختمان مدرسهای در روستای شکرآباد سقوط کرد.
با این حال، مقامهای سیاسی و جمهوری اسلامی از پذیرش مسئولیت این حمله شانه خالی کردند و اسرائیل را مسئول آن دانستند.
حکومت ایران از زمان آغاز جنگ کنونی دستکم ۱۲ کشور منطقه را هدف قرار داده است.
همکاری شهروندان ایرانی و آذربایجانی در طرحهای خرابکارانه سپاه
رسانههای آذربایجانی در ادامه گزارش خود درباره شناسایی عوامل سپاه و طرحهای خرابکارانه آنها نوشتند دو شهروند ایرانی به نامهای بهنام صاحبعلی رستمزاده و یاسر رحیم زندکیان با ترخان تارلاناوغلو گولییف، شهروند آذربایجان، ارتباط مجرمانه برقرار کردهاند تا یک دستگاه انفجاری را به داخل کشور منتقل کنند.
در ادامه تحقیقات، ماموران یک کانتینر را که به دستور زندکیان در منطقه صبائیل رها شده بود، کشف کردند. بازرسی این کانتینر نشان داد درون آن ۷ کیلو و ۷۳۰ گرم ماده انفجاری سی۴ نگهداری میشد؛ مادهای که قرار بود برای تخریب تاسیسات و سازههای بتنی استفاده شود.
سپس گولییف همراه با فرد دیگری به نام نیجات زماناوغلو آقایف با یک خودرو به محل آمدند، کانتینر را برداشتند و در روزهای بعد این ماده انفجاری را در منطقه نظامی شهر باکو مخفی کردند.
در جریان بررسی این پرونده، ماموران با شماری دیگر از شهروندان ایرانی و آذربایجانی که در این طرحهای مجرمانه نقش داشتند، روبهرو شدند.
پس از حمله پهپادی اخیر به نخجوان، روابط باکو و تهران مجددا با تنش مواجه شده است.
وزارت دفاع آذربایجان ۱۵ اسفند انکار تهران درباره حمله به نخجوان را «غیرقابل قبول» خواند و خواستار پذیرش مسئولیت این حمله و عذرخواهی رسمی جمهوری اسلامی شد.
الهام علیاف، رییس جمهوری آذربایجان، نیز ۱۴ اسفند با اشاره به این حمله گفت: «افراد بیشرفی که این اقدام تروریستی را انجام دادهاند، پشیمان خواهند شد.»
ابعاد دیگر توطئه سپاه در جمهوری آذربایجان
بر اساس تحقیقات دستگاه امنیتی، مشخص شد اتباع ایرانی که با شهروندان آذربایجانی ارتباط مجرمانه برقرار کردهاند، علاوه بر قاچاق مواد مخدر، پیوند مستقیمی با سپاه پاسداران دارند.
به گفته رسانههای آذربایجانی، شهروندی ایرانی به نام سجاد مقدم شیخزاده از سوی سپاه پاسداران ماموریتهای ویژهای برای آمادهسازی طرحهای سوءقصد علیه افراد یهودیتبار ساکن جمهوری آذربایجان دریافت کرده بود.
در جریان تحقیقات، علیاصغر بردبار شرامینی، افسر ارشد سازمان اطلاعات سپاه، به عنوان طراح و هدایتکننده این اقدامات معرفی شد. همچنین حافظ توسلی، دیگر شهروند ایرانی، مسئولیت هماهنگی این فعالیتها را بر عهده داشت.
رسانههای آذربایجانی گزارش دادند شماری از اتباع ایرانی از جمله زندکیان، رستمزاده و شیخزاده که در «جمعآوری اطلاعات و سازماندهی خرابکاریهای تروریستی با هدف بیثبات کردن جامعه و ایجاد وحشت در میان مردم» نقش داشتهاند، در فهرست تعقیب بینالمللی قرار گرفتهاند.
همچنین شماری از شهروندان آذربایجانی در این پرونده به حبس محکوم شدهاند.
شورای اتحادیه اروپا ۳۰ بهمن سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد.
بر اساس این گزارش که جمعه ۱۵ اسفند منتشر شد روسیه، یکی از بزرگترین رقبای آمریکا، بهطور غیرمستقیم در مناقشه کنونی نقشآفرینی میکند.
واشینگتنپست به نقل از سه مقام آگاه نوشت از زمان آغاز درگیریها در ۹ اسفند، روسیه موقعیت داراییهای نظامی آمریکا از جمله ناوهای جنگی و هواپیماها را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است.
یکی از این منابع گفت به نظر میرسد اقدامات روسیه بخشی از کارزاری «نسبتا گسترده» است.
این سه منبع خواستند بهدلیل حساسیت موضوع هویتشان مخفی بماند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز مناقشه کنونی دستکم ۱۲ کشور منطقه را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
امارات متحده عربی، عربستان سعودی، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان، اسرائیل و قبرس از جمله این کشورها هستند.
تاکنون شش سرباز آمریکایی در حملات جمهوری اسلامی جان خود را از دست دادهاند.
ابعاد دقیق همکاری اطلاعاتی مسکو و تهران مشخص نیست
واشینگتنپست در ادامه نوشت با گذشت یک هفته از آغاز جنگ، توان اطلاعاتی حکومت ایران برای شناسایی موقعیت نیروهای آمریکایی در منطقه تضعیف شده و کمک روسیه در این شرایط حائز اهمیت است.
با این حال، ابعاد دقیق همکاری اطلاعاتی مسکو و تهران علیه نظامیان آمریکایی کاملا روشن نیست. پنتاگون، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و کرملین تاکنون در این خصوص موضعگیری نکردهاند.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، بدون اشاره به گمانهزنیها درباره کمک مسکو به تهران گفت: «رژیم ایران بهشدت در حال ضربه خوردن است. توان پاسخ موشکهای بالستیک آن هر روز کمتر میشود، نیروی دریاییاش در حال نابودی است، ظرفیت تولیدیاش در حال تخریب است و نیروهای نیابتی آن هم تقریبا مقاومت قابل توجهی نشان نمیدهند.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پیشتر در واکنش به پرسشی درباره اینکه چه پیامی برای چین و روسیه دارد، گفته بود پیامی برای آنها ندارد و تاکید کرده بود مسکو و پکن در این مناقشه «عامل تعیینکنندهای» به شمار نمیروند.
واشینگتنپست به نقل از منابع آگاه افزود با وجود روابط نزدیک پکن و تهران، تاکنون نشانهای از کمک نظامی چین به امور «دفاعی» جمهوری اسلامی در جنگ اخیر دیده نمیشود.
روسیه حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی را «اقدام تجاوزکارانه نظامی» خوانده و خواستار خاتمه جنگ شده است. چین نیز از ادامه تلاشهای خود برای میانجیگری در این بحران خبر داده و تاکید کرده درگیریها باید فورا متوقف شوند.
اهمیت پشتیبانی اطلاعاتی روسیه از جمهوری اسلامی
واشینگتنپست به نقل از تحلیلگران نوشت کمک اطلاعاتی مسکو به تهران با الگوی حملات جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی همخوانی دارد.
این عملیات زیرساختهای فرماندهی و کنترل، رادارها و حتی سازههای موقت را هدف قرار دادهاند؛ از جمله حمله به سازهای در کویت که به کشته شدن شش نظامی آمریکایی انجامید.
در روزهای اخیر همچنین به سایت سازمان سیا در سفارت آمریکا در ریاض حمله شده است.
دارا ماسیکوت، کارشناس امور نظامی روسیه در موسسه کارنگی برای صلح بینالمللی، گفت حکومت ایران «بهشکل بسیار دقیق رادارهای هشدار اولیه یا رادارهای فراافق را هدف قرار میدهد. این حملات بهصورت کاملا هدفمند انجام میشوند و تمرکز آنها بر سامانههای فرماندهی و کنترل است».
او افزود جمهوری اسلامی تنها تعداد محدودی ماهواره نظامی در اختیار دارد و از یک منظومه ماهوارهای مستقل برخوردار نیست.
از این رو، تصاویر و دادههایی که از توانمندیهای پیشرفته فضایی روسیه به جمهوری اسلامی میرسد، ارزش بالایی دارد؛ بهویژه اینکه کرملین پس از سالها جنگ در اوکراین تجربه قابل توجهی در زمینه هدفگیری دقیق به دست آورده است.
هرچند صادرات انرژی روسیه در سالهای اخیر تحت تاثیر تحریمهای مرتبط با جنگ اوکراین کاهش یافته بود، کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی موجب شد تقاضا برای نفت و گاز روسیه به شکل چشمگیری افزایش پیدا کند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، جمعه ۱۵ اسفند در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «بهدنبال جنگ در ایران، تقاضا برای منابع انرژی روسیه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.»
او تاکید کرد مسکو همچنان «یک تامینکننده قابل اعتماد» برای نفت و گاز، از جمله گاز طبیعی مایع، باقی میماند.
خبرگزاری رویترز ۱۵ اسفند نوشت جنگ علیه جمهوری اسلامی و حملات متقابل حکومت ایران سبب شده تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین گذرگاههای کشتیرانی جهان به شمار میآید، تقریبا بسته شود.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
معافیت هند از محدودیتهای نفتی آمریکا علیه روسیه
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۴ اسفند با صدور معافیتی ۳۰ روزه به هند اجازه داد محمولههای نفتی روسیه را که در حال حاضر در دریا متوقف ماندهاند، خریداری کند.
این تصمیم در حالی گرفته شد که آمریکا در ماههای گذشته فشار قابل توجهی بر دهلینو وارد کرده بود تا از خرید نفت روسیه صرفنظر کند.
پسکوف از اعلام حجم احتمالی محمولههای نفتی که ممکن است در چارچوب این معافیت به هند ارسال شود، خودداری کرد.
ایگور یوشکوف، تحلیلگر شاغل در یکی از دانشگاههای دولتی روسیه، در همین رابطه به رویترز گفت: «درگیری در تنگه هرمز شرایط مساعدی برای افزایش درآمدهای روسیه از محل صادرات انرژی ایجاد میکند.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از آن زمان، کشورهای غربی مجموعهای از تحریمها را علیه مسکو اعمال کردند و برای کاهش وابستگی خود به نفت و گاز روسیه که ستون اصلی اقتصاد این کشور به شمار میرود، اقداماتی را در دستور کار قرار دادند.
هشدار قطر درباره احتمال افزایش قیمت نفت به ۱۵۰ دلار در هر بشکه
قطر هشدار داد در صورت ادامه مناقشه کنونی در هفتههای آینده، صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس متوقف خواهد شد.
سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر، ۱۵ اسفند در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز گفت چنین وضعیتی میتواند «اقتصادهای جهان را زمینگیر کند» و ممکن است همه صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس ناچار شوند ظرف چند هفته آینده، تولید خود را متوقف کنند.
او همچنین از احتمال افزایش قیمت نفت تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه خبر داد.
کعبی افزود حتی اگر جنگ همین لحظه پایان یابد، بازگشت قطر به چرخه عادی تحویل محمولهها پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به بزرگترین تاسیسات گاز طبیعی مایع این کشور، «چند هفته تا چند ماه» زمان خواهد برد.
قطر که دومین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی مایع در جهان است، پس از حمله اخیر حکومت ایران به تاسیسات راس لفان، ناچار شد «وضعیت فورس ماژور» اعلام کند.
«وضعیت فورس ماژور» بدان معناست که وقوع رویدادی خارج از کنترل، مانند جنگ یا حمله، اجرای تعهدات قراردادی را موقتا ناممکن میکند و طرف قرارداد از مسئولیت حقوقی تاخیر یا عدم انجام تعهد معاف میشود.
