ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پنجشنبه ۱۴ اسفند اعلام کرد به حاکمیت و تمامیت ارضی ترکیه احترام میگذارد و گزارشها درباره شلیک موشک به سوی خاک این کشور را انکار کرد.
این موضع در بیانیهای که از سوی رسانههای حکومتی در ایران منتشر شد، اعلام شده است.
این بیانیه پس از آن منتشر شد که وزارت دفاع ترکیه ۱۳ اسفند اعلام کرد یک موشک بالستیک شلیکشده از ایران که پس از عبور از آسمان سوریه و عراق به سمت حریم هوایی ترکیه در حرکت بود، بهوسیله سامانههای دفاع هوایی و موشکی ناتو در شرق مدیترانه منهدم شده است.
سنتکام، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس برشی از ۱۰۰ ساعت عملیات «خشم حماسی» ایالات متحده را منتشر کرده که نشان میدهد از جنگندهها و موشکهای پیشرفته علیه مواضع جمهوری اسلامی استفاده کرده است.
وال استریت ژورنال نوشت: «رژیم ایران دههها وقت صرف ایجاد شهرهای زیرزمینی برای محافظت از زرادخانه موشکی خود کرد، حالا کمتر از یک هفته پس از جنگ با آمریکا و اسرائیل به نظر میرسد این راهبرد یک اشتباه بوده است.»
یک تحلیلگر به والاستریت ژورنال گفت با خنثی شدن سیستم پدافند هوایی ایران، هواپیماهای جنگی و پهپادهای ایالات متحده و اسرائیل به راحتی بر فراز دهها پناهگاه موشک گشت میزنند و به موشکاندازهای که برای شلیک ظاهر میشوند، حمله میکنند.
وال استریت ژورنال نوشت بمبافکنهای سنگین آمریکا هم این سایتها را بمباران کردهاند و به نظر میرسد در برخی نقاط، سلاحهای جمهوری اسلامی در زیر زمین را مدفون کردهاند.
لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، پنجشنبه از گفتوگوی تلفنی وانگ یی، وزیر خارجه چین، با فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر خارجه عربستان سعودی، خبر داد.
او گفت گسترش و تشدید درگیری در خاورمیانه که عربستان سعودی و سایر کشورهای خلیج فارس را تحت تأثیر قرار میدهد، چیزی نیست که چین آرزوی آن را داشته باشد.
لین افزود چین از خویشتنداری عربستان سعودی و تعهدش به حل اختلافات از طریق روشهای مسالمتآمیز قدردانی میکند.
سخنگوی وزارت خارجه چین گفت که پکن قویاً از همه طرفها میخواهد که عملیات نظامی را متوقف کنند، فورا به گفتوگو و مذاکره بازگردند و از تشدید بیشتر تنشها جلوگیری کنند.
پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا، در گفتوگو با شبکه خبری ناین از نگرانی کانبرا از گسترش دامنه این درگیری سخن گفت و افزود: «من نگرانم که ایران اکنون در تلاش است ترکیه را هدف قرار دهد؛ کشوری که عضو ناتو است.»
او اشاره کرد که آنکارا میتواند ماده چهار پیمان ناتو را فعال کند تا موضوع در آن سازمان مورد بحث قرار گیرد و اضافه کرد: «چنین اقدامی میتواند در نهایت به ماده پنج پیمان ناتو منجر شود؛ مادهای که بر اساس آن، حمله به یک عضو به منزله حمله به همه اعضا تلقی میشود و ۳۱ کشور دیگر عضو ناتو را ملزم میکند برای دفاع از ترکیه وارد عمل شوند.»
وانگ تاکید کرد هرچه درگیری بیشتر گسترش یابد، بازگشت صلح و ثبات دشوارتر خواهد شد، و خواستار بازگشت به دیپلماسی و مذاکره شد تا ثبات برقرار شود.
وبسایت اسرائیلی واینت، در گزارشی به نقش هوش مصنوعی در جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی پرداخته و از این جنگ بهعنوان اولین جنگ از جنگهای آینده نام برده که در آنها هوش مصنوعی نقش اصلی را بازی میکند.
بهنوشته واینت، هوش مصنوعی دیگر فقط برای تحلیل اطلاعات به کار نمیرود؛ اکنون سرعت کل جنگ را شتاب میبخشد، از تولید اهداف در زمان واقعی گرفته تا مدیریت رهگیری موشکها و دستههای پهپادهای خودکار، و نوع جدیدی از میدان نبرد را در پشت عملیات آشکار میکند.
تا همین اواخر، هوش مصنوعی عمدتا ابزاری برای تحلیل دادهها بود. در جنگ کنونی با جمهوری اسلامی اما، این فناوری به صندلی راننده منتقل شده است. هر دو ارتش آمریکا و اسرائیل از این فناوری نوظهور در حوزههای گستردهای استفاده میکنند: برنامهریزی دامنه عظیم حملات به اهداف در ایران، هماهنگی حضور دقیق صدها هواپیما بهطور همزمان در آسمان، تصمیمگیری سریع درباره نحوه رهگیری موشکهای بالستیک و موارد دیگر.
تغییری چشمگیر
جزئیات این موضوع، طبیعتا، در پوششی از محرمانگی شدید قرار دارد، اما برخی از آنها به تدریج آشکار میشود. اینها رباتهای مهاجمی شبیه «ترمیناتور» نیستند، بلکه سامانههای پشتیبان تصمیمگیریاند که قادرند حجمهایی از داده را پردازش کنند که تحلیلگران اطلاعاتی حتی در طول چند دهه نیز قادر به هضم آن نبودند، و به آنها اجازه میدهند روی اطلاعاتی تمرکز کنند که واقعا اهمیت دارد.
روزنامه گاردین این هفته نوشت که سرعت شگفتآور تولید، تایید و اجرای اهداف در جنگ جاری «سریعتر از سرعت اندیشه» است. این تغییر نمایانگر دگرگونی عمیقی در دکترین جنگ مدرن است و آن را بسیار دقیقتر، کمهزینهتر و مرگبارتر میکند.
بدون تردید، هوش مصنوعی زمان میان شناسایی اولیه یک هدف و نابودی آن را بهشدت کوتاه میکند. برای مقایسه در جنگ جهانی دوم، فاصله زمانی میان جمعآوری اطلاعات مانند شناسایی هوایی و اجرای یک ماموریت بمباران میتوانست تا شش ماه طول بکشد.
روزنامه تایمز لندن، با نگاه به گذشته نزدیکتر، گزارش داده که شناسایی اهداف در جریان حمله آمریکا به عراق به یک واحد اطلاعاتی متشکل از دو هزار سرباز نیاز داشت. در عملیات کنونی در ایران، همان کار تنها با ۲۰ نفر انجام شده است.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در حال اجرای پروژه Maven است که در سال ۲۰۱۷ آغاز شد و استفاده از مدلهای زبانی بزرگ، عمدتا مدل کلاود (Claude) از شرکت آنتروپیک (Anthropic) و از این هفته مدلهایی از اوپنایآی (OpenAI) و ایکسایآی (xAI)، را برای خلاصهسازی اطلاعات خام از صدها یا هزاران منبع بهطور همزمان و تولید دستورالعملهای عملیاتی ادغام کرده است.
این سامانه هزاران ساعت فیلم پهپادی را اسکن میکند، اشیایی مانند خودروها، افراد و انواع سلاحها را در میان ترابایتها داده شناسایی و آنها را برای اپراتورهای اطلاعاتی علامتگذاری میکند. نرمافزار شرکت پالانتیر (Palantir) نیز به ارتش آمریکا و ظاهرا دیگر ارتشهای غربی کمک میکند تا با استفاده از این اطلاعات تصمیم بگیرند و اهداف خود را انتخاب کنند.
در اوت ۲۰۲۳، کاتلین هیکس معاون وزیر دفاع آمریکا برنامه رپلیکیتور (Replicator) پنتاگون را نیز معرفی کرد که هزاران پهپاد، شناور و وسیله نقلیه خودکار را به کار میگیرد که بدون کنترل مستقیم انسانی بر هر پلتفرم بهطور مستقل عمل میکنند.
احتمالا دستکم برخی از این پهپادها و وسایل در کارزار علیه ایران شرکت دارند. طی دو هفته گذشته، ایالات متحده همچنین واحدی را به خاورمیانه اعزام کرده که دستههایی از پهپادهای بدون سرنشین لوکاس (LUCAS) را به کار میگیرد؛ پهپادهایی نسبتا ارزان، با قیمت حدود ۳۵ هزار دلار برای هر واحد که کاملا خودکار عمل میکنند. این پهپادها میتوانند در هوا با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، اهداف را میان خود تقسیم کنند و بدون هدایت زمینی حملات انتحاری علیه سامانههای راداری ایران انجام دهند.
یادداشتی که اوایل امسال توسط پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا برای مقامات ارشد نظامی ارسال شد، این موضوع را به یک دستور رسمی تبدیل کرد.
او نوشت: «من به وزارت دفاع دستور میدهم که با تبدیل شدن به نیروی «اول هوش مصنوعی» در همه حوزهها، از خط مقدم تا پشت جبهه، برتری نظامی ایالات متحده در هوش مصنوعی را تسریع کند.»
بهنوشته واینت، ایالات متحده تنها نیست. طبق گزارشهای خارجی، اسرائیل نیز این هفته از سامانههای هوش مصنوعی موسوم به هابسورا (Habsora) و لاوندر (Lavender) استفاده کرده است که طی دو سال گذشته به شناسایی و مکانیابی اهداف در غزه کمک کرده بودند.
سامانه هابسورا بهطور خودکار پیشنهادهایی برای حمله به ساختمانها و تاسیسات، مانند سایتهای هستهای، تاسیسات نفتی و مقرهای سپاه پاسداران، تولید میکند. این سامانه تصاویر ماهوارهای، دادههای ارتباطی و اطلاعات انسانی جمعآوریشده از هزاران منبع را پردازش و با یکدیگر تطبیق میدهد تا سازهها و مکانهایی را که مورد استفاده نیروهای شبهنظامی هستند، شناسایی کند.
اگر هابسورا بر ساختمانها تمرکز دارد، لاوندر طبق گزارشها بر افراد تمرکز میکند. این سامانه یک پایگاه داده مبتنی بر هوش مصنوعی است که حجم عظیمی از دادههای نظارتی، از جمله ارتباطات اجتماعی و تاریخچه موقعیت مکانی را اسکن و پردازش میکند تا اهداف احتمالی را شناسایی کند.
این مدل به هر فرد امتیازی بین ۱ تا ۱۰۰ اختصاص میدهد. وقتی امتیاز از حد مشخصی بالاتر رود،لاوندر آن فرد را بهعنوان هدف نظامی علامتگذاری میکند. سامانه دیگری با نام «بابا کجاست؟» (?Where’s Daddy) فرایند را کامل میکند و با ردیابی افراد علامتگذاریشده، در زمان واقعی، وقتی آنها وارد یک ساختمان مسکونی خاص میشوند، به اپراتورها هشدار میدهد.
همزمان، فایننشالتایمز این هفته گزارش داد که اسرائیل تقریبا تمام دوربینهای ترافیکی تهران را هک کرده و تصاویر آنها را به سرورهایی در تلآویو منتقل کرده است. از آنجا، امکان ردیابی خودکار حرکت محافظان مقامات ارشد فراهم شد که به خانهای میرفتند که علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی، شنبه گذشته در آن کشته شد. الگوریتمهای مبتنی بر هوش مصنوعی جزییاتی مانند برنامههای کاری و مسیرهای رفتوآمد آنها را تحلیل کردند.
سامانههای هوش مصنوعی همچنین به اسرائیل کمک کردند تا شبکههای تلفن همراه و ارتباطی رهبران ارشد جمهوری اسلامی را تحلیل کند که در نهایت به ترور هدفمند خامنهای و دهها مقام ارشد حکومت ایران در قلب تهران انجامید.
تنها در سپتامبر گذشته، مایکروسافت دسترسی واحد ۸۲۰۰ اسرائیل، واحد نخبه اطلاعات سیگنال ارتش، را به خدمات ابری آزور (Azure) مسدود کرد. این تصمیم پس از آن گرفته شد که مشخص شد از آن برای ذخیره و پردازش دادههای یک سامانه نظارت جمعی بر فلسطینیان در غزه و کرانه باختری استفاده شده است. تنها راه استخراج بینش معنادار از چنین حجم عظیمی از دادههای خام، استفاده از هوش مصنوعی است.
عملیات غرش شیران همچنین نخستین عملیاتی است که در آن بخش جدید هوش مصنوعی ارتش اسرائیل موسوم به «بینا» (Bina) فعالیت میکند. این بخش که تنها چند ماه پیش ایجاد شده، بیشتر واحدهای نظامی فعال در این حوزه را یکپارچه کرده است.
به گفته سرلشکر آویاد داگان، رییس اداره فرماندهی، کنترل، ارتباطات و دفاع سایبری ارتش اسرائیل، هدف این است که «یک تانک را به ۱۰۰ تانک و یک سرباز را به ۱۰۰ سرباز تبدیل کنیم.»
بهنوشته واینت، شهروندان اسرائیلی نیز این هفته شاهد اثربخشی سامانههای هوش مصنوعی در حفاظت از جان انسانها بودند.
وقتی انواع مختلفی از موشکها از نقاط مختلف به سمت اسرائیل شلیک میشوند، هوش مصنوعی به سرعت دادههای رادارها و حسگرهای حساس در دریا، هوا و زمین را دریافت میکند و در عرض میلیثانیه تصمیم میگیرد کدام رهگیر را به کدام هدف شلیک کند تا احتمال رهگیری موفق به حداکثر برسد.
همزمان، سامانه دیگری بهطور خودکار اطلاعات دقیقی تولید میکند که به نیروها اجازه میدهد چند ثانیه پس از شناسایی پرتابگر موشکی ایرانی، آن را هدف قرار دهند.
همانطور که این هفته ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا فاش کرد، بخش بزرگی از جنگ نیز پشت صحنه و از طریق جنگ سایبری گسترده در حال انجام است.
در جنگ ۱۲ روزه، سایتهای فناوری خارجی گزارش دادند که گروههای مرتبط با اسرائیل از هوش مصنوعی برای فلج کردن سیستم بانکی ایران استفاده کردند. هوش مصنوعی برای اسکن خودکار آسیبپذیریهای امنیتی و تزریق کدهای مخرب بدون دخالت انسان به کار رفت.
درگیری با ایران عملا به یک میدان آزمایش زنده برای فناوریهای هوش مصنوعی غرب تبدیل شده است. اما چین نیز برای جنگ آینده آماده میشود؛ جنگی که در آن پیروزی متعلق به کشوری نخواهد بود که بیشترین تانک یا هواپیما را دارد، بلکه از آن کشوری خواهد بود که سریعترین و موثرترین الگوریتمها را دارد.
