از آتش تا گلوله؛ واشینگتن‌پست جزییات بیشتری از کشتار معترضان در رشت فاش کرد

واشینگتن‌پست در این گزارش که یک‌شنبه پنجم بهمن منتشر شد، با بررسی تصاویر موجود نتیجه گرفته است که در جریان آتش‌سوزی بازار رشت در شامگاه پنج‌شنبه ۱۸ دی، بیش از ۳۰ واحد تجاری در داخل بازار، که به توده‌ای خاکستری و سوخته تبدیل شد، یا در خیابان شریعتی در بیرون آن، به طور کامل سوختند.

این روزنامه به نقل از شاهدان عینی، روایتی مطابق با آنچه در گزارش ایران‌اینترنشنال بر اساس روایت‌های حاضران در این واقعه، ارائه می‌دهد و وضعیت را این‌طور توصیف می‌کند: «پس از آنکه بازار روباز دچار آتش‌سوزی شد، معترضانی که برای پناه گرفتن از نیروهای امنیتی به کوچه‌ها و راهروهای پیچ‌درپیچ بازار پناه برده بودند، شروع به فرار کردند و با نیروهای یگان ویژه و ماموران لباس‌شخصی مواجه شدند که بعضی سوار بر موتورسیکلت و بعضی پیاده، و به شاتگان و سلاح‌های تهاجمی مجهز بودند. نیروهای امنیتی مستقیم به سمت مردم شلیک می‌کردند.»

شاهد دیگری به نام سامان به این روزنامه گفته است: «نیروهای امنیتی با کلاشنیکف به داخل بازار شلیک می‌کردند، وحشتناک بود. تعداد زیادی آدم را کشتند، حتی کسانی را که فقط داشتند فرار می‌کردند.»

اول گاز اشک‌آور، سپس شلیک مستقیم

این روزنامه در توصیف آغاز تجمع‌های خیابانی در روز پنج‌شنبه ۱۸ نوشته است: «معترضان خیابان‌های جنوب شهر را پر کردند و به سمت مرکز شهر حرکت کردند، راه‌ها را بستند، خودروها را متوقف کردند و بوق‌ها در خیابان‌ها به صدا درآمد.گروهی دیگر نیز از خیابان تختی به سمت جنوب و به سوی بازار حرکت کردند. سیل جمعیت از هر خیابانی که به خیابان اصلی وصل می‌شد سرازیر می‌شد. تا حدود ساعت ۸:۳۰ شب اوضاع نسبتاً آرام بود، اما بعد از آن نیروهای امنیتی شروع کردند به شلیک مستقیم به مردم.»

یکی از معترضان حاضر در صحنه به این روزنامه گفته است: «وقتی جمعیت به بازار نزدیک شد، نیروهای امنیتی ابتدا با گاز اشک‌آور تلاش کردند آن‌ها را متفرق کنند، اما معترضان مصمم بودند پیش بروند. در همین لحظه بود که نیروهای امنیتی شروع کردند به تیراندازی مستقیم به سوی جمعیت. مردم یکی‌یکی بر زمین می‌افتادند.»

قتل‌عام مردم در آخرالزمان

واشینگتن‌پست به نقل از سامان نوشته است که آتش حدود ساعت ۹ شب آغاز شد. معترض دیگری به این رسانه گفته است که برخی از تظاهرکنندگان هنگام شروع آتش‌سوزی داخل بازار بودند و برای در امان ماندن از تیراندازی به آنجا پناه برده بودند.

هرچند در این گزارش تاکید شده که نحوه آغاز و گسترش آتش‌سوزی روشن نیست اما به گفته دو نفر از شاهدان، شهر در آن شب بسیار بادی بود و یکی از دلایل گسترش سریع آتش می‌تواند همین باشد.

به گفته سامان، نیروهای امنیتی هر کس که از بازار بیرون می‌آمد زیر آتش بود. [نیروهای امنیتی] از خیابان شریعتی به آن‌ها شلیک می‌کردند.

یک معترض دیگر نیز شرایط را این‌طور توصف می‌کند: «معترضانی که از آتش بازار فرار می‌کردند درست در برابر دید مستقیم نیروهای مسلح امنیتی بودند. هم‌نسلانم جلوی چشمم قتل‌عام شدند.»

شاهدی دیگر حال‌وهوای آن شب را «آخرالزمانی» توصیف کرده است.

جلوگیری از ورود ماشین آتش‌نشانی

دو نفر از شاهدان به این روزنامه گفته‌اند که نیروهای سرکوبگر مانع رسیدن سریع خودروهای آتش‌نشانی به محل آتش‌سوزی شدند.

در بخشی از این گزارش آمده است: «سامان به یاد می‌آورد که نیروهای امنیتی تا بعد از ساعت یک بامداد اجازه ندادند خودروهای آتش‌نشانی وارد عمل شوند. پخش زنده تلویزیون دولتی در ساعت ۱۲:۵۲ بامداد ۱۹ دی، یعنی حدود چهار ساعت پس از زمانی که او می‌گوید بازار آتش گرفت، نشان می‌دهد که شعله‌ها همچنان در پس‌زمینه زبانه می‌کشند. ویدیوهای دیگر نیز نشان می‌دهد زمانی که سرانجام خودروهای آتش‌نشانی به محل رسیدند، ستون‌های بلند شعله‌های نارنجی و قرمز هنوز بالای بازار دیده می‌شد. هم‌زمان عابران پیاده دیده می‌شوند که از کنار آنها و در میان بقایای سوخته در خیابان شریعتی رشت با عجله عبور می‌کنند.»

یکی دیگر از ساکنان رشت که نزدیک بازار زندگی می‌کند به این رسانه گفته است که هنگام بازگشت به خانه در آن شب شاهد اجساد و مجروحان پراکنده در سطح شهر و خیابان‌های پر از خون بود.

فشار بر خانواده‌های قربانیان؛ دفن کشته‌شدگان در ملک شخصی

دو شاهد به واشینگتن‌پست گفته‌اند که مقامات به خانواده‌های قربانیان فشار آورده‌اند تا آنچه رخ داده را علنی نکنند.

یکی از شاهدان که خود در نزدیکی بازار زندگی می‌کند به این رسانه گفته است که حدود ۱۰ نفر را از نزدیک می‌شناسد که در اعتراضات پنج‌شنبه یا جمعه کشته شدند و خانواده‌هایشان، تحت فشار حاضر نشده‌اند قتل فرزندشان به دست حکومت علنی شود.»

سامان نیز در این باره گفته است: «من کسانی را می‌شناسم که فرزندانِ کشته‌شده‌شان را به بیمارستان یا پزشک رسمی نبردند، چون می‌ترسیدند [مقامات] جسد را ضبط کنند و پس ندهند. آنها جسد را بردند و در باغ یا زمین کشاورزی‌شان دفن کردند تا به دست حکومت نیفتد.»