بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، مجید استیر، جوان ۲۵ ساله و از ساکنان محله آبموتور، شامگاه ۱۹ دیماه با شلیک مستقیم ماموران حکومتی در خیابان پیروزی تهران کشته شد. او قصد کمک به یک زخمی را داشته که هدف گلوله قرار گرفته است.
مجید استیر، کارگر یک مغازه در محدوده باغ سپهسالار تهران بود. بر اساس این گزارش، او در شامگاه ۱۹ دیماه زمانی که قصد کمک به جوان دیگری را که زخمی شده بود داشت، از ناحیه گردن هدف گلوله قرار گرفت و ساعاتی بعد جان خود را از دست داد.
بنا بر اطلاعات دریافتی، پدر مجید استیر راننده تاکسی در تهران است. او دو برادر داشت که یکی از آنها دو سال پیش بر اثر سکته قلبی جان باخته و اکنون از میان سه برادر، تنها یک نفر باقی مانده است.
اظهارات رسمی روزهای اخیر مقامات در ایران که لحن تندتر و جنگیتری پیدا کرده، این گمانه را تقویت کرده است که شاید رهبران جمهوری اسلامی، استقرار نیروهای نظامی آمریکا در منطقه را جدیتر از پیامهای دیپلماتیک واشینگتن ارزیابی میکنند.
خبرگزاری رویترز پیش از این به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» همراه با چند ناوشکن و جنگنده، قرار است طی روزهای آینده وارد خاورمیانه شود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوم بهمنماه گفت: «یک نیروی بزرگ در حال حرکت به سمت ایران است. ترجیح میدهم هیچ اتفاقی نیفتد، اما باید دید چه میشود. ما خیلی دقیق آنها را زیر نظر داریم. یک ناوگان عظیم به آن سمت در حرکت است و شاید لازم نباشد از آن استفاده کنیم.»
در حالی که این ناوگروه از منطقه آسیا-اقیانوسیه در مسیر خاورمیانه حرکت میکند، ترامپ همزمان در هفتههای اخیر از احتمال گفتوگو با تهران سخن گفته است؛ آن هم پس از سرکوب خونبار اعتراضات و قتلعام معترضان در ایران که هزاران کشته بر جا گذاشته است.
تهدیدهای صریح فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی
در همین حال، لحن بخشی از مقامهای ارشد نظامی ایران گاه با اعتمادبهنفس بالا و آشکارا سرسختانه شده است. موضوعی که این پرسش را به میان میآورد: آیا برخی در تهران جنگ را یک رخداد سیاسی مفید میبینند؟ رخدادی بزرگ که میتواند کشتار گسترده معترضان را به حاشیه ببرد؟
یحیی رحیم صفوی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مشاور ارشد علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت: «ما برای یک جنگ سرنوشتساز با اسرائیل آماده میشویم. ما سلاحهایی داریم که هیچکس دیگر ندارد.»
او افزود: «جنگ بعدی این درگیری را یکبار برای همیشه تمام خواهد کرد.»
علی عبداللهی، یکی دیگر از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران (فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا)، هشدار داد هرگونه حمله به خاک ایران یا منافع جمهوری اسلامی، منافع، پایگاهها و مراکز نفوذ آمریکا را به «اهداف مشروع و در دسترس» تبدیل خواهد کرد.
محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، نیز گفت ایران برای هر احتمالی آماده است؛ از جمله «یک جنگ تمامعیار».
پیام دیپلماتیک محتاطانهتر
در کنار این تهدیدهای نظامی، پیامرسانی دیپلماتیک تهران محتاطتر بوده، اما همچنان اتهامآمیز باقی مانده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دوم بهمنماه بار دیگر آمریکا را به تحریک ناآرامیها در داخل ایران متهم کرد.
او تاکید کرد یک رویارویی تمامعیار، «آشفته، خشن و بسیار طولانیتر» از چیزی خواهد بود که اسرائیل یا متحدانش انتظار دارند.
لحن عراقچی در تضاد با سخنان ترامپ در ابتدای هفته بود؛ زمانی که رییسجمهوری آمریکا گفت پس از آن که ایران - چنانچه گزارششده - اجرای طرح اعدام صدها بازداشتی را متوقف کرده، او از حمله صرفنظر کرده است.
ترامپ در نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس گفت: «ایران میخواهد گفتوگو کند و ما گفتوگو خواهیم کرد.»
اما چند ساعت بعد، او در هواپیمای ایر فورس وان به خبرنگاران یادآوری کرد که اقدام نظامی همچنان یکی از گزینههاست.
ترامپ، مطابق رویکرد همیشگیاش، تلاش کرد گزینههایش را باز نگه دارد. اما به نظر میرسد در تهران، مقامها نتیجهگیری خودشان را انجام دادهاند؛ بهویژه با توجه به اینکه حملات اسرائیل در خرداد گذشته، همزمان با مذاکرات ایران و آمریکا رخ داد.
به گزارش انبیسینیوز، شاهزاده رضا پهلوی پس از ۴۷ سال زندگی در تبعید میگوید «لحظه تاریخی» او فرا رسیده و معتقد است ایرانیان بهزودی رژیم روحانیونی را که پدرش را از قدرت کنار زدند، سرنگون خواهند کرد. او هفته گذشته در یک نشست خبری در واشینگتن گفت که مردم ایران «خواستار مسیری تازه و معتبر» هستند و از او خواستهاند رهبری این مرحله را بر عهده بگیرد.
انبیسینیوز مینویسد اگرچه [شاهزاده] رضا پهلوی طی سالهای گذشته گاه بهعنوان چهرهای کماثر در سیاست ایران نادیده گرفته میشد، در هفتههای اخیر با شعارهای معترضان به نام او و بازنشر گسترده پیامهایش در شبکههای اجتماعی، جایگاه پررنگتری یافته است. با این حال، به نوشته این رسانه، همچنان مشخص نیست که او توان سازماندهی سیاسی و حمایت کافی در داخل ایران — یا در کاخ سفید — را برای هدایت کشور به سوی آیندهای دموکراتیک در اختیار دارد یا نه.
در این گزارش آمده است که اعتراضهای گستردهای که از اواخر دسامبر[اوایل دی ماه] در ایران آغاز شد، پس از آن فروکش کرد که نیروهای امنیتی به روی معترضان بیسلاح آتش گشودند؛ رویدادی که بنا بر گزارش نهادهای حقوق بشری به کشته شدن هزاران نفر انجامیده است.
انبیسینیوز به اظهارات ترامپ اشاره میکند که شاهزاده رضا پهلوی را «آدم خوبی» توصیف کرده، اما همزمان درباره توانایی او برای تبدیل شدن به رهبر آینده ایران ابراز تردید کرده است. ترامپ پیشتر به خبرگزاری رویترز گفته بود: «او آدم بسیار خوبی به نظر میرسد، اما نمیدانم در کشور خودش چگونه عمل خواهد کرد.»
به نوشته این رسانه، شاهزاده رضا پهلوی در مصاحبههای تلویزیونی، از جمله با فاکسنیوز، از ترامپ به دلیل وعده حمایت از معترضان تمجید کرده و گفته است که رییسجمهوری آمریکا را فردی «پایبند به قول خود» میداند. در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، مقامهای ارشد مسئول پرونده ایران ارتباط نزدیکی با او و دیگر فعالان اپوزیسیون داشتند، اما در دوره دوم، [شاهزاده رضا] پهلوی برای دسترسی مستقیم به حلقه مشاوران ترامپ با چالشهایی روبهرو بوده است؛ هرچند به گفته خودش، تماسها همچنان ادامه دارد و نماینده ارشد ترامپ، استیو ویتکاف، با او گفتوگو کرده است.
انبیسینیوز تاکید میکند که هرگونه سناریوی تغییر حکومت در ایران، پیچیدهتر از تجربه ونزوئلا خواهد بود. به نوشته این گزارش، اپوزیسیون ایران پراکنده است و تاکنون نشانهای از ریزش گسترده در نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی مشاهده نشده است.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که ترامپ احتمال اقدام نظامی علیه ایران را رد نکرده و از اعزام یک «ناوگان بزرگ» نظامی به منطقه خبر داده است. کاخ سفید در پاسخ به درخواست اظهار نظر، صرفاً به اظهارات پیشین رییسجمهوری آمریکا درباره شاهزاده رضا پهلوی اشاره کرده است.
بر اساس نظرسنجیهای انجامشده در ایران طی سه سال گذشته، که زیر نظر عمار ملکی از دانشگاه تیلبورگ هلند انجام شده، شاهزاده رضا پهلوی با حدود ۳۰ درصد حمایت قوی، از سایر چهرههای اپوزیسیون پیشی گرفته است؛ در عین حال، حدود ۳۰ درصد با او مخالفاند و یکسوم جامعه هنوز موضع مشخصی ندارند.
انبیسینیوز به نقل از اندرو غلیلی، مدیر سیاستگذاری «اتحادیه ملی برای دموکراسی در ایران»، مینویسد که شاهزاده رضا پهلوی توان بسیج بخشی از جامعه را دارد. علی واعظ از «گروه بینالمللی بحران» نیز گفته است که افزایش جایگاه پهلوی تا حد زیادی نتیجه سرکوب سیستماتیک مخالفان در داخل ایران است؛ زیرا تقریباً همه چهرههای بالقوه رقیب یا در زنداناند یا امکان فعالیت ندارند.
این گزارش همچنین به نقش نوستالژی نسبت به دوران پدر شاهزاده رضا پهلوی اشاره میکند؛ دورانی که از نگاه برخی ایرانیان با روابط عادیتر بینالمللی و آزادیهای اجتماعی بیشتر همراه بود، هرچند خاطره سرکوب و تجملگرایی دربار همچنان موجب شکاف در ارزیابیهاست. الیوت آبرامز، نماینده پیشین آمریکا در امور ایران، به انبیسینیوز گفته است که برجسته شدن نام [شاهزاده] رضا پهلوی بازتاب خشم عمیق جامعه ایران از جمهوری اسلامی است و لزوماً به معنای تمایل عمومی به بازگشت سلطنت نیست.
در ادامه گزارش آمده است که شاهزاده رضا پهلوی در نشست خبری اخیر خود از برنامهای برای «۱۰۰ روز نخست پس از فروپاشی حکومت» و همچنین بازسازی بلندمدت ایران سخن گفته و تاکید کرده است که اپوزیسیون باید حول اصولی چون تمامیت ارضی ایران، جدایی دین از دولت، آزادیهای فردی، برابری شهروندان و حق مردم برای تعیین شکل حکومت سازماندهی شود. او گفته است که در صورت فراهم شدن شرایط، تنها نقش هدایت گذار دموکراتیک را ایفا خواهد کرد.
انبیسینیوز در پایان گزارش مینویسد با وجود شناختهشده بودن [شاهزاده] رضا پهلوی در میان مخالفان، منتقدان معتقدند او فاقد یک سازمان سیاسی مؤثر در داخل ایران است که بتواند اعتراضها را نهفقط در فضای مجازی، بلکه در سطح خیابانها رهبری کند؛ ضعفی که میتواند توان اپوزیسیون را در تبدیل نارضایتی عمومی به یک حرکت پایدار سیاسی محدود کند.
این نکته در گزارش انبیسینیوز در حالی مطرح شده است که موج اخیر اعتراضات در ایران، پس از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه اوج گرفت و حضور میلیونی معترضان در ایران که خواهان عبور از جمهوری اسلامی و بازگشت پهلوی بودند، در صدها ویدیو منتشر شده، به ثبت رسید. حضوری که مقامات جمهوری اسلامی را وادار کرد تا ضمن مسدود کردن کامل ارتباطات در ایران، بزرگترین کشتار تاریخ معاصر را علیه شهروندان بیسلاح انجام دهد.
بر اساس مصاحبهای که در برنامه «تاگستمن» منتشر شده، شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به گستردگی خشونتها در ایران گفت آنچه در جریان است دیگر «اعتراض» نیست، بلکه رویارویی مستقیم یک ملت با حکومتی است که پس از ۴۶ سال دیکتاتوری دینی، به گفته او، علیه مردم خود اعلان جنگ کرده است.
او با توصیف وضعیت جاری بهعنوان «قتلعام واقعی»، تاکید کرد که در شرایط قطع ارتباطات و خاموشی اطلاعاتی، نیروهای حکومتی به جوانان معترض حمله میکنند. به گفته شاهزاده رضا پهلوی، گزارشهای هولناکی از ابعاد این سرکوب در روزهای اخیر منتشر شده که نشاندهنده شدت خشونت در تاریکی و به دور از چشم افکار عمومی جهانی است.
شاهزاده رضا پهلوی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مداخله ایالات متحده و بررسی گزینه حملات نظامی از سوی دونالد ترامپ گفت که «همه گزینهها روی میز است» و افزود یک اقدام سریع و هدفمند برای از کار انداختن ماشین سرکوب جمهوری اسلامی، بهویژه سپاه پاسداران و نهادهای مرتبط، میتواند بهطور مؤثری توان حکومت برای ادامه خشونت علیه غیرنظامیان بیسلاح را کاهش دهد. او این مقطع را «تنها فرصت واقعی» برای کمک مؤثر به مردم ایران دانست؛ فرصتی که هم میتواند مسیر آزادی ملت ایران را هموار کند و هم با حکومتی مقابله کند که به گفته او، همواره نسبت به غرب و بهویژه آمریکا خصمانه عمل کرده است.
به گفته شاهزاده رضا پهلوی، مردم ایران خواهان زندگی مسالمتآمیز با همسایگان، همکاری منطقهای و ایفای نقشی سازنده در ثبات خاورمیانه هستند؛ مسیری که به باور او با منافع راهبردی کشورهای غربی و ایالات متحده همسو است. او افزود که رییسجمهوری آمریکا این واقعیت را بهخوبی درک میکند.
شاهزاده رضا پهلوی در پاسخ به این پرسش که آیا از سوی رهبران سیاسی جهان پیشنهاد یا تضمین شخصی دریافت کرده است، تاکید کرد که به دنبال حمایت فردی یا امتیاز سیاسی نیست. او گفت درخواست اصلیاش پاسخگویی جامعه جهانی به فریاد کمکخواهی مردم ایران و حمایت عملی از آنان است. به گفته او، این بهترین شکل کمک به ایرانیان در شرایط کنونی است.
او همچنین تصریح کرد که در پاسخ به فراخوان هممیهنانش، آمادگی دارد در صورت فراهم شدن شرایط، به هدایت گذار کمک کند تا حکومت کنار گذاشته شود و مسیر بهسوی استقرار یک دموکراسی سکولار و برگزاری انتخابات آزاد هموار شود. شاهزاده رضا پهلوی گفت برای این روند، برنامهای جامع و چندمرحلهای برای آینده و رفاه ایران آماده شده و او و همکارانش آماده همکاری با هر بازیگری هستند که بتواند در این مسیر کمک کند.
در بخش دیگری از این گفتوگو، مجری به میزان حمایت مردمی از شاهزاده رضا پهلوی اشاره کرد و او در پاسخ گفت که میلیونها نفر در سراسر ایران به خیابانها آمدهاند و نام او را فریاد زدهاند. به گفته شاهزاده رضا پهلوی، شعارها و نوشتههای خیابانی و فراخوانهای مستقیم مردم نشان میدهد که او از حمایت گسترده برخوردار است و برای ایفای نقش در این مقطع تاریخی فراخوانده شده است.
او با رد انتقادهایی که نسبت به احتمال بازتولید یک نظام اقتدارگرا در صورت بازگشتش به ایران مطرح میشود، این ادعاها را تکرار روایتهای حکومتی دانست. شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد که بخش عمده زندگیاش را در کشورهای دموکراتیک سپری کرده و به اهمیت نهادها، تفکیک قوا، شفافیت، پاسخگویی و جلوگیری از تمرکز قدرت باور دارد. به گفته او، آینده ایران تنها از مسیر انتخابات آزاد تعیین خواهد شد و اگر منتقدان به دموکراسی اعتقاد دارند، نباید از رأی مردم هراس داشته باشند.
شاهزاده رضا پهلوی در پاسخ به پرسشی درباره بازگشت به ایران گفت که در حال بررسی چگونگی این بازگشت است، اما تاکید کرد که قصد دارد هرچه زودتر—حتی در صورت امکان پیش از فروپاشی حکومت—در کنار مردم ایران باشد تا کشور وارد مرحله بعدی گذار شود.
