ویدیوهای رسیده نشان میدهد که روز سهشنبه کسبه بازار رضا و شهروندان در خیابان ۱۷ شهریور مشهد به خیابان آمدند و شعار دادند: «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم.»
در این ویدیوها دیده میشود که ماموران سرکوب به سمت معترضان گاز اشکآور شلیک میکنند.
تامار ایلام–گیندین، زبانشناس و پژوهشگر ایران باستان و ایران معاصر در یک مرکز مطالعاتی وابسته به دانشگاه حیفا در ارزیابی تازهای که سایت اسرائیلنشنالنیوز منتشر کرد، تاکید کرده است که حکومت ایران در واکنش به گسترش اعتراضات در سراسر کشور، وارد وضعیتی «کاملاً دفاعی» شده که پیشتر تجربه نکرده بود.
او با اشاره به شکاف میان تصویر ارائهشده در شبکههای اجتماعی و واقعیت میدانی میگوید برداشتها از افکار عمومی در فضای مجازی گمراهکننده است. به گفته این پژوهشگر، «اگر به شبکههای اجتماعی نگاه کنیم، به نظر میرسد جامعه دوپاره و فضا ۵۰-۵۰ است، اما شواهد میدانی، ویدیوها و روایتهای عینی چنین چیزی را تایید نمیکنند.» به گفته او، بسیاری از مخالفان حکومت به خیابان نمیآیند اما در فضای مجازی فعالاند و همین امر باعث میشود وزن واقعی نارضایتی در خیابانها کمتر از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» به نظر برسد، هرچند جهتگیری کلی جامعه تغییر نکرده است.
ایلام-گیندین تاکید میکند شبکه اجتماعی ایکس دیگر بازتابدهنده حالوهوای واقعی جامعه ایران نیست و بیشتر آن چیزی را بازنمایی میکند که حکومت میخواهد مردم تصور کنند اکثریت جامعه به آن باور دارند. او میگوید هرچند محتوای حامی جمهوری اسلامی و ضد اعتراضات در این فضا پررنگ است، اما «مشاهده ویدیوهای میدانی نشان میدهد که گرایش عمومی جامعه بهطور قاطع علیه حکومت است.»
به گفته این کارشناس، ترس حکومت از جامعه اکنون بیش از هر زمان دیگری است. او با اشاره به مواضع تند مقامهای خارجی علیه جمهوری اسلامی میگوید: «به خاطر ندارم زمانی را که رییسجمهوری قدرتمندترین کشور جهان چنین صریح حکومت ایران را تهدید کرده باشد.» به باور او، از زمان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» و بهویژه پس از جنگ ۱۲روزه، حکومت وارد «حالت بقا» شده؛ وضعیتی که پیش از این در جمهوری اسلامی مشاهده نشده بود و ریشه در هراس از بازگشت گسترده مردم به خیابانها دارد.
این پژوهشگر معتقد است حکومت برای کنترل فضا تلاش کرده خود را متمایل به مصالحه با معترضانی نشان دهد که نظم را برهم نمیزنند. از جمله این تلاشها، طرح بحث حذف نظام دونرخی ارز بوده است؛ اقدامی که به گفته او میتواند اندکی فشار اقتصادی را کاهش دهد، اما همزمان با مقاومت بخشهایی از بدنه درونی حکومت روبهرو خواهد شد.
با این حال، ایلام-گیندین میگوید تهدیدها باعث توقف اعتراضات نشده است. به گفته او، معترضان از آمادگی برای پرداخت هزینههای سنگین سخن میگویند و «از جنگیدن، جان دادن و بازپسگرفتن ایران برای خودشان صحبت میکنند.» او تاکید میکند که در شرایط کنونی، بسیاری از معترضان احساس میکنند چیز زیادی برای از دست دادن ندارند.
در ارزیابی سناریوهای پیشرو، این کارشناس احتمال بازسازی اقتصادی ایران با تکیه بر همکاری با قدرتهایی مانند چین و روسیه را «بعید» توصیف میکند، هرچند میافزاید که «اتفاقات بعید هم گاهی رخ میدهند.» به گفته او، این تصور قدیمی که تا وقتی حداقل معیشت تأمین شود، نوع حکومت اهمیت کمتری دارد، دیگر لزوماً در جامعه ایران صادق نیست.
او در پایان، در پاسخ به پرسشی درباره سرانجام اعتراضات کنونی، میگوید حکومت به نقطهای نزدیک میشود که حاضر است همهچیز را به خطر بیندازد. به تعبیر او، پرسش اصلی این است که آیا جمهوری اسلامی در نهایت «خود را نابود میکند یا راه گریز را در پیش میگیرد.»
ایلام-گیندین همچنین میافزاید که جامعه ایران در عین تمایل به نقشآفرینی خارجی، نسبت به آن محتاط است. به گفته او، تجربههای گذشته نشان داده مداخله مستقیم خارجی میتواند پیامدهای منفی داشته باشد و تغییر پایدار در ایران «باید از درون جامعه شکل بگیرد»، هرچند اقدامهای خارجی در چارچوب منافع خود میتواند مسیر تحولات داخلی را هموارتر کند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شامگاه دوشنبه ۱۵ دی شماری از خانوادهها روبروی اداره اطلاعات و امنیت استان مازندران در ساری تجمع کردند.
همزمان، تجمع دیگری در بابل مقابل کلانتری ۱۱ این شهر شکل گرفت.
در استان کهگیلویه و بویراحمد نیز خانوادههای معترضان بازداشتشده شامگاه ۱۵ دی مقابل فرمانداری یاسوج تجمع کردند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد ماموران انتظامی با خانوادهها درگیری شدند.
خانواده معترضان بازداشت شده در یزدانشهر استان اصفهان نیز ۱۵ دی مقابل دادگستری نجفآباد تجمع کردند.
آنها به قوه قضائیه جمهوری اسلامی ۲۴ ساعت مهلت دادند تا فرزندانشان را آزاد کنند و هشدار دادند در غیر اینصورت، همگی به خیابان خواهند آمد.
به گفته این خانوادهها، بازداشتشدگان این شهر نوجوان و جوانانی زیر ۲۰ سال بودند.
جمهوری اسلامی در روندی مشابه تمامی اعتراضات سالهای اخیر، از هفتم دی و آغاز موج جدید اعتراضات تاکنون، صدها شهروند معترض را در شهرهای مختلف بازداشت کرده است.
محل نگهداری بسیاری از معترضان بازداشتشده مشخص نیست و خانوادههای آنان با گذشت چندین روز از دستگیری عزیزان خود، از وضعیت آنان و سلامتیشان بیخبرند.
کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان پیشتر در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ در راهنمایی برای خانواده بازداشتشدگان نوشته بود محل نگهداری بازداشتشدگان میتواند از زندانهای رسمی تا بازداشتگاههای غیررسمی باشد و این مساله به حجم دستگیریها بستگی دارد.
این کمیته، عدم اطلاعرسانی به خانوادهها درباره محل نگهداری عزیزانشان را بخشی از سیاست «آزار و اذیت» جمهوری اسلامی توصیف کرده بود؛ سیاستی که به نظر میرسد در اعتراضات جاری نیز ادامه دارد.
این بیخبری در شرایطی است که گزارش نهادهای حقوق بشری حاکی از آن است که بخش بزرگی از بازداشتشدگان را نوجوانان تشکیل میدهند.
آخرین آمار ارائه شده از سوی وبسایت حقوق بشری هرانا، حاکی از بازداشت دستکم ۱۲۰۳ شهروند در مجموع ۸۸ شهر از ۲۷ استانی است که در آنها تجمعهای اعتراضی شکل گرفته است.
با اینحال هویت بخشی از بازداشتشدگان همچنان نامعلوم است و هنوز به این آمارها افزوده نشدهاند.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ۱۵ دی از بازداشت دستکم ۳۸۱ نوجوان در تنها سه شهر خبر داد.
بر اساس این گزارش، در کهگیلویهوبویراحمد ۸۱ نوجوان بازداشت و ۷۰ نفر به کانون اصلاح و تربیت یاسوج منتقل شدهاند.
در هرسین استان کرمانشاه حدود ۱۰۰ نوجوان و در قم دستکم ۲۰۰ نوجوان بازداشت شدهاند.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان، سرکوب خشن معترضان، به ویژه نوجوانها را «جنایت علیه جامعه و آینده کشور» خواند.
ایراناینترنشنال همچنین توانسته بهطور مستقل کشته شدن دستکم سه نوجوان را در شهرهای کرمانشاه و ازنا تایید کند: رضا کدیوریان ۱۷ یا ۱۸ ساله و کارگر ساختمانی، رضا قنبری ۱۶ ساله و کارگر ساختمانی، و رضا مرادی ۱۷ ساله و شاگرد صافکاری.
