والاستریت ژورنال: برخلاف پیشبینیها، اعتراضات در ایران پس از جنگ ۱۲ روزه گسترش یافت
شورای سردبیری روزنامه والاستریت ژورنال در مقالهای نوشت برخلاف پیشبینی بسیاری از کارشناسان که معتقد بودند حمله نظامی به تاسیسات هستهای ایران موجب همبستگی عمومی با حاکمیت میشود، تحولات اخیر مسیر دیگری را نشان میدهد.
در این مقاله که شامگاه چهارشنبه ۱۰ دی منتشر شد، آمده است تنها چند ماه پس از حملات اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه، شهرهای مختلف ایران شاهد اعتراضات خیابانی شهروندان است.
این روزنامه تاکید کرد: «هیچیک از این تحولات به معنای فروپاشی فوری حکومت نیست، هرچند دیکتاتوریها اغلب تا لحظه پایان، باثبات به نظر میرسند. آیتالله برای حفظ وفاداری فرماندهان و نشانهرفتن سلاح نیروها بهسوی مردم خود، به درآمدهای نفتی متکی است. اگر جریان این پول متوقف شود، وفاداری نیروهای سرکوبگر حکومت ممکن است تغییر کند.»
حمید قرهحسنلو، پزشک، زندانی سیاسی و یکی از بازداشتشدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، با دستور مسئولان زندان یزد به سلول انفرادی منتقل شد. او از چهارم دیماه در اعتراض به «شرایط غیرانسانی» نگهداریاش در زندان، اعتصاب غذا کرده بود.
محسن بیات، وکیل دادگستری، پنجشنبه ۱۱ دیماه در مصاحبه با کانال خبری امتداد گفت اعتصاب غذای موکلش در اعتراض به اجرا نشدن اصل تفکیک جرائم برای جداسازی زندانیان سیاسی از دیگر زندانیان آغاز شده و مسئولان زندان «در اقدامی متقابل»، او را به سلول انفرادی منتقل و از «برخی حقوق قانونی» محروم کردهاند.
بیات خواسته قرهحسنلو برای انتقال به بند سیاسی را «حق قانونی» او خواند و ابراز امیدواری کرد «مسئولان زندان و نهادهای نظارتی ذیربط با اتخاذ تصمیمی منطقی، شرایط دستیابی قرهحسنلو به خواسته برحق خود را فراهم کنند».
قرهحسنلو پیشتر با ارسال پیامی صوتی از داخل زندان یزد اعلام کرد از چهارم دی در اعتراض به «شرایط غیرانسانی» نگهداریاش دست به اعتصاب غذا زده است.
او در این پیام گفت با وجود «بیگناهی»، به زندان در تبعید محکوم شده و در دوران حبس نیز با «ظلم و اجحاف» روبهرو بوده است؛ بهگونهای که بیش از دو سال و نیم است در زندان یزد، بهجای بند سیاسی، در قرنطینه نگهداری میشود.
قرهحسنلو از محدودیت در دسترسی به امکانات رفاهی و مواجهه با تهدید جانی خبر داد و افزود با مشکلات تغذیهای دست و پنجه نرم میکند و ماههاست از امکان بهرهمندی از گرمای آفتاب محروم مانده است.
بر اساس آییننامه اجرایی سازمان زندانها، قرنطینه تنها محل نگهداری موقت زندانی در بدو ورود به زندان است و تداوم نگهداری زندانیان در این محل مغایر مقررات و ناقض حقوق زندانی محسوب میشود.
در ایران، بسیاری از زندانیان برای رساندن صدای خود به اعتصاب غذا متوسل میشوند؛ اقدامی که اغلب در اعتراض به رسیدگی نشدن به پرونده و رعایت نشدن حقوقشان در زندان صورت میگیرد.
قرهحسنلو شهریور ۱۴۰۲ و در دهمین ماه حبس خود، از زندان مرکزی کرج به زندان یزد تبعید شد و از آن زمان تاکنون در قرنطینه زندان نگهداری میشود.
این زندانی سیاسی که بیش از سه سال و دو ماه است در حبس به سر میبرد، از جمله بازداشتشدگان مراسم چهلم حدیث نجفی و پارسا رضادوست، از معترضان کشتهشده جنبش «زن، زندگی، آزادی»، بهشمار میرود.
او ۱۳ آبان ۱۴۰۱ به همراه همسرش فرزانه قرهحسنلو و ۱۴ شهروند معترض دیگر در ارتباط با پرونده مرگ یک نیروی بسیجی به نام روحالله عجمیان بازداشت شد.
در این پرونده، محمدمهدی کرمی و محمد حسینی ۱۷ دی ۱۴۰۱ اعدام شدند و احکام حمید و فرزانه قرهحسنلو پس از اعتراض، بهترتیب از اعدام و ۲۵ سال حبس به ۱۵ و ۵ سال حبس در تبعید در زندانهای یزد و وکیلآباد مشهد تغییر پیدا کرد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، از حذف رسمی ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی خبر داد و گفت این ارز به هر کسی برای واردات کالاهای اساسی اختصاص مییافت، آن را «میخورد».
پزشکیان پنجشنبه ۱۱ دی در نشستی در شهرکرد، از حذف ارز ترجیحی برای نهادههای دامی و کالاهای اساسی با عنوان «جراحی بزرگ اقتصادی» نام برد.
او با اذعان به فساد اقتصادی گسترده در کشور افزود دلیل اینکه مردم مقامهای جمهوری اسلامی را به دزدی متهم میکنند، این است که دولت به هر کسی «دلار میدهد، آن را میخورد».
اواخر آذر، حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با استناد به آمارهای صادرات غیرنفتی اعلام کرد از سال ۱۳۹۷ تا آذر امسال، بیش از ۱۱۶ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات به کشور بازنگشته است.
حسین راغفر، اقتصاددان، پیشتر این ارقام را نشانه وجود ارادهای سیاسی در بازنگرداندن ارزها دانسته و هشدار داده بود این روند شکاف طبقاتی را تشدید کرده است.
نظام «ارز ترجیحی» ایران از فروردین ۱۳۹۷ در دولت حسن روحانی در دستور کار قرار گرفت و نرخ دلار روی عدد ۴۲۰۰ تومان تثبیت شد.
این طرح که با هدف جلوگیری از شوک قیمتی، حمایت از اقشار کمدرآمد و تضمین دسترسی به کالاهای اساسی و دارو ایجاد شد، از محل درآمدهای نفتی تامین مالی میشد.
با گسترش شکاف میان نرخ رسمی و آزاد و فشار این طرح بر بودجه، دولت ابراهیم رئیسی ارز ترجیحی را در قالب آنچه «جراحی اقتصادی» نامید، کنار گذاشت.
اما این «جراحی اقتصادی» موجب ثبت بالاترین نرخ تورم سالانه ایران از زمان جنگ جهانی دوم شد و موجی گسترده از اعتراضها را بهدنبال داشت.
چند ماه بعد، دولت دوباره ارز ترجیحی را با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان، حدود نصف نرخ بازار آزاد در آن زمان، بازگرداند.
اکنون دولت پزشکیان با حذف دوباره ارز ترجیحی و با تکرار همان عبارت «جراحی اقتصادی»، وعده ارائه این یارانه به «مصرفکننده نهایی در انتهای زنجیره» را میدهد.
او در ادامه اظهارات خود در شهرکرد گفت: «ما یارانه را حذف نمیکنیم. یارانه اکنون ۱۰ میلیارد تومان است که باید ارائه آن را ادامه دهیم و به انتهای زنجیره برویم.»
با این حال، حذف ارز ترجیحی محصولاتی مانند برنج و کمبود شدید منابع ارزی در هفتههای اخیر بار دیگر به یکی از چالشهای جدی اقتصاد ایران تبدیل شده؛ وضعیتی که به گفته کارشناسان، فشار مضاعفی بر بازار مواد غذایی و معیشت خانوارها وارد آورده است.
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع اعتراضات مردمی اشاره کرد و گفت: «چرا مردم ما را قبول ندارند؟ رای بگیرید ببینید مردم راست و چپ را چند درصد قبول دارند؟ ما مردم نیستیم. بروید از مردم بپرسید چه کسی را قبول دارند.»
او افزود: «بپذیریم باید حرف مردم را گوش دهیم. ما باید بر اساس عدالت عمل کنیم... دنبال آمریکا یا کسی دیگر نگردید. مردم ناراضی هستند و ما مقصریم.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که نیروهای سرکوبگر حکومت با حمله به معترضان در روزهای اخیر شماری را از آنها مورد ضرب و شتم قرار دادند و بازداشت کردند.
همچنین ویدیوها و گزارشهای مردمی رسیده به ایراناینترنشنال میدهند ماموران امنیتی در برخی شهرها به سوی مردم معترض شلیک کردهاند.
رییس دولت چهاردهم همچنین به موضوع افزایش حقوقها در بودجه سال ۱۴۰۵، کمبود انرژی و فروش نفت اشاره کرد و گفت جمهوری اسلامی روزانه یک میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه نفت میفروشد.
پزشکیان اضافه کرد: «نمایندگان گفتند باید حقوق افزایش پیدا کند، ما پولش را میدهیم. هرچه میگویید انجام میدهیم، اما بودجه دولت و هزینههای دولت را بالا نبرید.»
بحث افزایش ۲۰ درصدی حقوق در لایحه بودجه سال آینده در روزهای اخیر بهدلیل عدم تناسب با نرخ تورم به موضوعی خبرساز تبدیل شد. در نهایت، مجلس شورای اسلامی هشتم دی از رد شدن کلیات لایحه پیشنهادی بودجه در کمیسیون تلفیق خبر داد.
غلامرضا تاجگردون، رییس کمیسیون تلفیق بودجه مجلس، ۱۰ دی اعلام کرد: «جمعبندی کمیسیون و اکثریت نمایندگان این است که افزایش حقوقها قطعا بالاتر از ۲۰ درصد خواهد بود.»
روزنامه گاردین خبر داده در پی انفجار شدید در یک بار شلوغ در شهر توریستی و اسکیمحور کرانز-مونتانا در سوئیس، «چند ده نفر» جان خود را از دست داده و حدود ۱۰۰ نفر نیز زخمی شدهاند. این حادثه بامداد پنجشنبه، اول ژانویه ۲۰۲۶ و همزمان با جشنهای سال نو رخ داده است.
به گفته مقامات پلیس کانتون والیس، انفجار حوالی ساعت ۱:۳۰ بامداد به وقت محلی در بار و لانج «لو کنستلاسیون» روی داده؛ مکانی که در شب سال نو مملو از گردشگران بوده و بیش از ۱۰۰ نفر در آن حضور داشتند. مجروحان به چندین بیمارستان منتقل شدهاند.
مقامات میگویند بسیاری از قربانیان «سوختگیهای شدید» دارند. به گفته آنها چند صد نفر از ملیتهای مختلف در این انفجار آسیب دیدهاند.
بخشهای مراقبتهای ویژه بیمارستانهای محلی «پر» هستند و برخی از بیماران برای مراقبتهای فوری باید به بیمارستانهای اطراف منتقل شوند.
پلیس تأکید کرده است که هیچ نشانهای از اقدام تروریستی در این حادثه وجود ندارد و علت انفجار همچنان نامشخص است، اما به دلیل حضور افراد با ملیتهای مختلف، شناسایی قربانیان و اعلام هویت آنان زمانبر خواهد بود.
به نوشته گاردین، گزارشهایی درباره «حبس شدن» برخی افراد در ساختمان منتشر شده است. همچنین گزارشهای تایید نشدهای مبنی بر احتمال آتشبازی یا وجود مواد آتشزا پیش از آتشسوزی وجود دارد.
پلیس میگوید تحقیقات در حال انجام است و آنها نمیتوانند هیچ جزئیاتی را تأیید کنند، اما با توجه به ماهیت آتشسوزی، مطمئن هستند که این یک حمله تروریستی نبوده است.
عملیات امداد و بررسیها همچنان ادامه دارد و مقامات وعده دادهاند اطلاعات تکمیلی را در نشستهای خبری بعدی اعلام کنند.
انتشار ویدیوی موسوم به گفتگوی آسمانی با منصور پورحیدری، اسطوره باشگاه استقلال، توسط روابط عمومی فدراسیون فوتبال، فراتر از یک کجسلیقگی رسانهای ساده، نشاندهنده یک بحران عمیق اخلاقی در ساختار مدیریتی فدراسیون مهدی تاج است.
فدراسیونی که توان اداره فوتبال ایران را ندارد، حالا با توسل به هوش مصنوعی با نادیده گرفتن اصول ابتدایی اخلاقی در هر منش و مسلکی، از اعتبار کسی خرج میکند که دیگر در این دنیا نیست.
منصور پورحیدری در تمام دوران حیاتش به نجابت شناخته میشد. او مردی بود که از دارایی و اعتبار شخصیاش برای سربلندی فوتبال و استقلال گذشت، اما حالا فدراسیون مهدی تاج کلماتی را در دهان این اسطوره گذاشته که انگار از روی بیانیههای تبلیغاتی دفتر ریاست نوشته شده است.
سواستفاده از نام وچهره کسی که دیگر در میان ما نیست برای مشروعیت بخشیدن به عملکرد فدراسیون فوتبال و تیم ملی در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، نه یک فعالیت فرهنگی، بلکه یک دستبرد از اعتبار منصور پورحیدری است.
عجیبترین و آزاردهندهترین بخش این نمایش غیراخلاقی، سکانس پایانی آن است؛ جایی که تصویر بازسازی شده پورحیدری، مهدی تاج را در آغوش میگیرد و با او روبوسی میکند. مهدی تاج که نامش به ناکارآمدی و ضعف مدیریت در سالیان اخیر گره خورده، در این صحنه به دنبال جعل رضایت است.
رئیس فدراسیون تلاش میکند به مخاطب چنین القا کند که اگر اسطورهای مثل پورحیدری امروز زنده بود، بر عملکرد او مهر تایید میزد. این روبوسی در واقع تلاشی برای شستن لکههای مدیریتی در چشمه خوشنامی کسی است که تمام عمرش را با سلامت و صداقت، برای فوتبال و نام استقلال زندگی کرد.
این رویکرد در روزهای پر التهاب ایران معنای تندتری هم پیدا میکند؛ در سالهایی که شکاف میان مردم و نهادهای رسمی به اوج رسیده و مطالبات اجتماعی و اعتراضات برای شفافیت و تغییر شنیده میشود، فدراسیون فوتبال به جای ایستادن روی زمین سخت واقعیت، به آسمان جعل پناه برده است.
آنها میخواهند با تحریک احساسات، پوششی بر سوءمدیریتها و سوالات انباشته شده جامعه فوتبال بگذارند. این یک بدعت خطرناک است که نشان میدهد از این پس هیچ اسطورهای حتی پس از مرگ هم امنیت ندارد و ممکن است هر لحظه برای یک بازی سیاسی یا مدیریتی، از آرامش ابدیاش بیرون کشیده شده و مجبور به آغوش کشیدن کسانی شود که در زمان حیات، پیوندی با منش آنها نداشته است.
مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین ایالات متحده پنجشنبه ۱۱ دی در واکنش به اعتراضهای اخیر در ایران گفت آمریکا مدتهاست شاهد نارضایتی و اعتراض در این کشور بوده، اما شرایط کنونی از نظر دامنه و شدت متفاوت به نظر میرسد.
او تاکید کرد: «ما مدت بسیار طولانی است که شاهد اعتراضها در ایران بودهایم، اما اینبار شرایط گستردهتر و تا حدی متفاوت است، زیرا فشار اقتصادیای که دولت ترامپ بر ایران وارد کرده، بسیار شدید بوده است.»
پمپئو افزود مردم ایران علاوه بر فشارهای معیشتی، شاهد «ضعف حکومت» در برابر حمله اسرائیل نیز بودهاند.
او گفت: «همه دقیقا میدانند چه اتفاقی افتاد. ایران موشکهایی به سمت اسرائیل شلیک کرد که عملا اثری نداشت و در مقابل، اسرائیلیها و آمریکاییها بدون هیچ مانعی از آسمان ایران عبور کردند، در حالی که جمهوری اسلامی هیچ توان واقعی برای دفاع از کشور خود نداشت.»
وزیر خارجه پیشین آمریکا با اشاره به وضعیت اقتصادی ایران گفت «میلیاردها دلار از منابع کشور هدر رفته، اقتصاد در وضعیت ویران قرار دارد و ایران با بحران کمآبی روبهروست».
به گفته او، همین عوامل باعث شده است اعتراضها از شهرهای بزرگ فراتر رود و حتی برخی مناطق روستایی را نیز دربر بگیرد.
پمپئو اظهار داشت: «به همین دلیل است که اکنون شاهد گسترش اعتراضها حتی در برخی مناطق روستایی هستیم. شاید مردم ایران قیام کنند و ما شاهد شکلگیری حکومتی باشیم که اساسا با نظامی که از سال ۱۹۷۹ جهان را تهدید کرده، متفاوت باشد.»
