محمدجواد لاریجانی، مدیر پژوهشگاه دانشهای بنیادی، در واکنش به تجمعات اعتراضی و اعتصاب بازاریان در کشور گفت: «به نظر میرسد طراحی بعدی دشمن، آشوب اقتصادی است.»
او افزود: «آنها تلاش میکنند با اغوای مردم، القای ناکارآمدی و انداختن مسئولیت مشکلات به گردن نظام جمهوری اسلامی، ناآرامی ایجاد کنند.»
لاریجانی با مقایسه اعتراضات سال ۱۳۸۸ و جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل گفت: «آنچه این پروژهها را زمینگیر کرد، بصیرت مردم و ظهور رهبری با قدرت نافذ و ویژه در آگاهسازی جامعه بود.»
در پی تشدید تنشها در یمن، قطر با استقبال از بیانیههای عربستان سعودی و امارات متحده عربی اعلام کرد این مواضع نشاندهنده اولویت دادن به منافع منطقهای است؛ همزمان خروج نیروهای امارات از یمن، اختلاف میان دو قدرت منطقه خلیج فارس را آشکارتر کرده است.
وزارت خارجه قطر سهشنبه اعلام کرد بیانیههای اخیر عربستان سعودی و امارات متحده عربی درباره تحولات یمن، بیانگر «تعهد به اولویت دادن به منافع منطقه» است. دوحه در عین حال بر ضرورت حفظ وحدت و تمامیت ارضی یمن تاکید کرد.
این واکنش پس از آن منتشر شد که امارات اعلام کرد نیروهای باقیمانده خود را از یمن خارج میکند؛ تصمیمی که در پی حمایت عربستان از درخواست خروج نیروهای اماراتی ظرف ۲۴ ساعت اتخاذ شد. این تحول بهعنوان یکی از جدیترین بحرانها میان دو متحد سابق خلیج فارس و تولیدکنندگان بزرگ نفت توصیف شده است.
ساعاتی پیش از این اعلام، نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان بندر مکلا در جنوب یمن را هدف حمله هوایی قرار دادند. ریاض گفت این حمله محمولهای از سلاح مرتبط با امارات را هدف گرفته است؛ حملهای که به گفته ناظران، مهمترین تشدید تنش تاکنون در شکاف رو به گسترش میان دو پادشاهی خلیج فارس به شمار میرود.
در واشینگتن، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد مارکو روبیو با فیصل بن فرحان آل سعود درباره تنشهای یمن و پیامدهای آن برای امنیت و ثبات منطقه گفتوگو کرده است.
عربستان و امارات که زمانی دو ستون اصلی امنیت منطقهای محسوب میشدند، طی سالهای اخیر در موضوعاتی از جمله سهمیههای نفتی تا نفوذ ژئوپلیتیک دچار واگرایی شدهاند. وزارت دفاع امارات اعلام کرد ماموریت نیروهای ضدتروریسم خود در یمن را بهطور «داوطلبانه» پایان داده است؛ نیروهایی که تنها حضور باقیمانده این کشور پس از پایان رسمی عملیات نظامی در سال ۲۰۱۹ بودند. به گفته این وزارتخانه، ماموریت باقیمانده محدود به پرسنل تخصصی و در هماهنگی با شرکای بینالمللی بوده است.
ریاض در مقابل، امارات را متهم کرده که شورای انتقالی جنوب یمن (STC) را برای تضعیف دولت مرکزی و پیشروی به سمت مرزهای عربستان تحت فشار قرار داده و امنیت ملی این کشور را «خط قرمز» خوانده است. این تندترین موضعگیری عربستان در اختلاف با همسایهای است که پیشتر در ائتلافی مشترک علیه حوثیهای همسو با حکومت ایران همکاری میکرد.
به نوشته رویترز، هرچند خروج محدود نیروهای امارات میتواند بهطور موقت از شدت تنشها بکاهد، اما پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا ابوظبی حمایت سیاسی یا مالی خود از شورای انتقالی جنوب را متوقف خواهد کرد یا نه. عربستان اعلام کرده انتظار دارد امارات هرگونه پشتیبانی از این گروه جداییطلب را پایان دهد.
در همین حال، رشاد العلیمی، رییس شورای ریاستجمهوری مورد حمایت عربستان در یمن، به نیروهای اماراتی ۲۴ ساعت مهلت داد خاک یمن را ترک کنند. امارات ضمن ابراز شگفتی از حمله هوایی اخیر گفت محمولههای هدفگرفتهشده حاوی سلاح نبوده و مقصد آنها نیروهای اماراتی بوده است، اما تاکید کرد بهدنبال راهحلی برای جلوگیری از تشدید تنش است.
این اختلافات در حالی رخ میدهد که عربستان و امارات هر دو از بازیگران کلیدی اوپک هستند و هرگونه شکاف میان آنها میتواند بر اجماع این گروه درباره سطح تولید نفت اثر بگذارد. قرار است اعضای اوپکپلاس یکشنبه بهصورت آنلاین دیدار کنند؛ نشستی که به گفته منابع آگاه، احتمالاً به تمدید سیاست حفظ سطح تولید در سهماهه نخست سال منجر خواهد شد.
همزمان با افزایش تنشها، شاخصهای اصلی بورس در کشورهای خلیج فارس با کاهش مواجه شدند؛ نشانهای از نگرانی بازارها نسبت به پیامدهای سیاسی و اقتصادی بحران جدید در یمن.
یکتا جمالی، ملیپوش پیشین وزنهبرداری زنان ایران از اعتراضات سراسری حمایت کرد.
او که در ترکیب تیم پناهندگان کمیته بینالمللی المپیک مسابقه میدهد، با انتشار یک استوری نوشت: «ستم زمانی پایان مییابد که ستمدیده تصمیم بگیرد دیگر تحمل نکند.»
وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیهای در مورد اعمال تحریمهای جدید علیه برنامههای هستهای و موشک بالستیک جمهوری اسلامی اعلام کرد که تهران فعالانه در حال گسترش پهپادهای نظامی است و ارسال مداوم سلاحهای متعارف توسط ایران به ونزوئلا تهدیدی برای منافع ایالات متحده در منطقه است.
توماس تامی پیگوت، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده، سهشنبه ۹ دی در بیانیهای با اشاره به تحریمهای جدید علیه ۱۰ نهاد و فرد در ایران و ونزوئلا گفت که تحریمها شامل یک شرکت ونزوئلایی است که در فروش میلیونها دلار پهپاد جنگی طراحیشده توسط ایران نقش داشته است.
او اشاره کرد که نهادها و افراد تحریم شده ایرانی نیز که با شبکههای تدارکاتی مرتبط با برنامههای پهپاد و موشک بالستیک ایران در ارتباط بودهاند، تحریم شدهاند.
روزنامه هیل در این مورد اشاره کرد که در میان افراد و شرکتهای تحریم شده، شرکت هوانوردی ملی امپرسا در ونزوئلا (EANSA) در ونزوئلا، در زمینه مونتاژ پهپادهای ساخت صنایع هوایی قدس در ایران فعالیت دارد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی (اوفک) در وزارت خزانهداری ایالات متحده هم گفته است که این شرکت همچنین به فروش شماری از پهپادهای مونتاژ شده به ارزش چندین میلیون دلار، به حکومت مادورو کمک کرده است.
به نوشته هیل، ایالات متحده همچنین سه فرد در ایران را در ارتباط با تلاشها برای دستیابی به مواد شیمیایی برای موشکهای بالستیک، و همچنین دو شرکت و سه فرد در ایران را که با برنامه پهپاد و هوافضای جمهوری اسلامی مرتبط هستند، تحریم میکند.
پیگوت در این بیانیه تاکید کرد که اقدام وزارت خزانهداری ایالات متحده «اهمیت اعمال مجدد تحریمها و سایر محدودیتهای اعمالشده بر ایران طبق قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل را برجسته میکند.»
او افزود: «نهادها و افرادی که تحریم شدهاند، نشان میدهند که ایران بهطور فعال پهپادهای جنگی خود را گسترش میدهد و همچنان اقلام مرتبط با موشک را با نقض محدودیتهای سازمان ملل تهیه میکند.»
پیگوت با اشاره به یادداشت امنیت ملی شماره دو ریاستجمهوری ایالات متحده، اضافه کرد آمریکا برای محدود کردن برنامه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی، مقابله با توسعه سایر قابلیتهای تسلیحاتی نامتقارن و متعارف جمهوری اسلامی، جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای و جلوگیری از دسترسی سپاه پاسداران به داراییها و منابعی که فعالیتهای بیثباتکننده آنها را تداوم میبخشد، اقدام خواهد کرد.
او تاکید کرد که ایالات متحده برای پاسخگو کردن هر فردی که از فعالیتهای اشاعه تسلیحاتی تهران حمایت کند، تردید نخواهد کرد.
به گفته پیگوت، اقدامات وزارت خزانهداری طبق یک فرمان اجرایی که گسترشدهندگان سلاحهای کشتار جمعی و حامیان آنها را هدف قرار میدهد، و یک فرمان اجرایی که اموال برخی افراد را در رابطه با فعالیتهای تسلیحاتی متعارف جمهوری اسلامی هدف قرار میدهد، انجام شده است.
هیل نیز نوشت: «تحریمهای جدید در حالی اعمال میشوند که دونالد ترامپ با اعمال تحریمهایی علیه نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ایالات متحده، و دستور حملات نظامی به تاسیساتی که به گفته او، به عنوان اسکله برای قایقهای ادعایی حمل مواد مخدر استفاده میشد، فشار بر ونزوئلا را افزایش داده است.»
دوشنبه هشتم دی ماه نیز، ترامپ در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت اجازه نخواهد داد تهران دوباره به سطح پیشین قدرت نظامی بازگردد.
او افزود اگر جمهوری اسلامی بخواهد توان نظامی خود را بازیابد، تهدید را ریشهکن میکند. ترامپ همچنین در واکنش به اعتراضات در ایران، رهبران جمهوری اسلامی را «بسیار بیرحم» خواند.
او جمهوری اسلامی را «مانع اصلی» تحقق صلح در خاورمیانه معرفی کرد و گفت اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، مسیر صلح در منطقه را هموار کرده است.
ترامپ همچنین با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی «دوباره در تلاش برای تقویت خود است»، هشدار داد که واشینگتن تحرکات تهران را «دقیقا» زیر نظر دارد و جمهوری اسلامی در صورت بازسازی توان نظامی، با واکنشی قاطع روبهرو خواهد شد.
