مادرسالاری در دوران ماقبل تاریخ؛ افسانه یا واقعیت؟
روزنامه گاردین گزارش داد شواهد جدید از جوامع باستانی رویای وجود آرمانشهر مادرسالاری در دوران ماقبل تاریخ را به چالش میکشد.
روزنامه گاردین گزارش داد شواهد جدید از جوامع باستانی رویای وجود آرمانشهر مادرسالاری در دوران ماقبل تاریخ را به چالش میکشد.
گاردین نوشت تصوری رایج وجود دارد مبنی بر اینکه روزگاری زنان قدرتی برابر با مردان یا حتی بیشتر از آنان داشتند و جوامع انسانی آرامتر و شادتر بودند.
طبق این باور، با ظهور پدرسالاری و در پی جنگها و سرکوبهای گسترده، بشریت به وضعیت کنونی رسیده است.
به گزارش گاردین، این ایده که مادرسالاری و پدرسالاری دو قطب مخالف هم هستند و گذاری ناگهانی بین آنها رخ داده است، از نظریه مارکسیستی قرن نوزدهم سرچشمه گرفت.
سپس این نظریه بیآنکه شواهد محکمی داشته باشد، وارد علم باستانشناسی شد و در افکار عمومی رسوخ کرد.
با این حال، انسانشناسان با این نظریه موافق نبودند. پژوهشهای آنها در جوامع گوناگون، از قبایل بدوی تا تمدنهای پیشرفته، الگوهای متنوعی از روابط زن و مرد را نشان میداد.
بر اساس این مشاهدات، آنها باور داشتند همین تنوع در دوران پیش از تاریخ نیز وجود داشته است.
مشکل اینجا بود که اسکلتهای چند هزار ساله نمیتوانستند بهتنهایی پاسخ بدهند که صاحبشان زن بودند یا مرد.
انقلاب دیانای باستانی
گاردین نوشت تا دو دهه پیش، این معما حل نشدنی به نظر میرسید، اما پیشرفتهای علمی توانایی استخراج و تحلیل دیانای از استخوانهای کهن را فراهم کرد.
این فناوری انقلابی نهتنها جنسیت افراد باستان را مشخص کرد، بلکه پیوندهای خانوادگی آنها را نیز آشکار ساخت.
افزون بر این، تحلیل ترکیبات شیمیایی استخوانها و دندانها اطلاعات جالبی درباره مهاجرتها و تغییر محل زندگی افراد در طول عمرشان ارائه داد.
شواهد جدید از جوامع مادرتباری
محققان آمریکایی در سال ۲۰۱۷ اعلام کردند یک گروه مادرتبار بیش از سه قرن در دره چاکو نیومکزیکو حکومت میکرد.
همچنین پژوهشگران چینی از کشف جامعهای کشاورزی با ساختار مادرتباری در شرق این کشور خبر دادند که سه هزار سال قبل به مدتی مشابه در آنجا زندگی میکردند.
این شواهد ثابت میکند جوامع مادرتبار از زمان آغاز دوران کشاورزی در تمام قارهها وجود داشتهاند.
عوامل تغییر در روابط زن و مرد
روابط جنسیتی در جوامع باستان ثابت نبود. پژوهشهای جدید در تبت نشان میدهد روستاهایی که قرنها ساختار مادرتباری داشتند، در ۷۰ سال اخیر با ورود اقتصاد بازار محور، به سمت برابری جنسیتی حرکت کردهاند.
کارول امبر، پژوهشگر دانشگاه ییل، معتقد است جنگهای داخلی قبایل را وادار میکند پسران را نزد خود نگه دارند و این امر جوامع را به سوی پدرسالاری سوق میدهد.
گاردین نوشت اکتشافات اخیر مشخص میکند زنان در گذشتههای دور نقشهای متنوعی از جنگجو و شکارچی تا رهبر معنوی قبیله را برعهده داشتهاند.
در واقع هیچ نقشی در طول تاریخ بهطور مطلق از زنان دریغ نشده است.
ماری وارن-هرلنیوس، استاد روماتولوژی در موسسه کارولینسکای سوئد، دوشنبه ۱۴ مهر گفت: «جایزه امسال به چگونگی کنترل سیستم ایمنی بدن مربوط میشود؛ اینکه چگونه میتوانیم با همه میکروبهای ممکن مقابله کنیم و در عین حال مانع از ابتلا به بیماریهای خودایمنی شویم.»
در این فرآیند «سلولهای تی تنظیمی» نقشی کلیدی در تنظیم پاسخ ایمنی بر عهده دارند و مانع از حمله سیستم ایمنی به سلولهای خودی میشوند.
این ساز و کار تعادل میان مقابله با عوامل بیماریزا و پیشگیری از بروز بیماریهای خودایمنی را حفظ میکند.
برندگان این جایزه که از سوی مجمع نوبل در دانشگاه پزشکی موسسه کارولینسکا برگزیده میشوند، مبلغی معادل ۱۱ میلیون کرون سوئد (۱.۲ میلیون دلار) بههمراه مدال طلا از پادشاه سوئد دریافت خواهند کرد.
برانکو و رمزدل در ایالات متحده فعالیت میکنند و ساکاگوچی در ژاپن مستقر است.
در بیانیه کمیته نوبل آمده است: «کشفهای آنها پایهگذار شاخهای تازه از پژوهشهای علمی شده و مسیر توسعه درمانهای نوین، از جمله برای سرطان و بیماریهای خودایمنی، را هموار کرده است.»
میراث آلفرد نوبل
جوایز نوبل طبق وصیت آلفرد نوبل، مخترع و صنعتگر ثروتمند سوئدی، بنیانگذاری شدهاند و از سال ۱۹۰۱ تاکنون به پاس دستاوردهای برجسته در حوزههای علم، ادبیات و صلح اهدا میشوند؛ هرچند در دوران جنگهای جهانی با وقفههایی همراه بودند.
جایزه اقتصاد بعدتر به این مجموعه افزوده شد.
برندگان جوایز نوبل را کمیتههایی از متخصصان نهادهای علمی گوناگون انتخاب میکنند. محل اهدای همه جوایز استکهلم است، بهجز جایزه صلح که در اسلو اعطا میشود؛ سنتی که ریشه در دوران اتحاد سیاسی سوئد و نروژ در زمان آلفرد نوبل دارد.
از جمله برندگان پیشین جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی میتوان به الکساندر فلمینگ اشاره کرد که در سال ۱۹۴۵ بهدلیل کشف پنیسیلین موفق به دریافت این جایزه شد.
در سالهای اخیر، این جایزه به پژوهشهایی اختصاص یافته که دستاوردهای بزرگی همچون ساخت واکسنهای کووید-۱۹ را ممکن ساختهاند.
بر پایه سنت، جایزه نوبل پزشکی نخستین بخش از مجموعه جوایز نوبل است. سایر جوایز در روزهای آینده اعلام خواهند شد.
بیش از یک قرن پس از بنیانگذاری جوایز نوبل، این مراسم همچنان در فضایی آمیخته با آیین و تشریفات برگزار میشود.
آیین پایانی با حضور خانوادههای سلطنتی سوئد و نروژ برگزار میشود و با ضیافتی باشکوه در ۱۰ دسامبر، سالروز درگذشت آلفرد نوبل، خاتمه مییابد.
پیشتر در سال ۲۰۲۳، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر ایرانی، برنده جایزه نوبل صلح شد.
او در پایگاه نیروی دریایی نورفِک در ایالت ویرجینیا بار دیگر به حملات ارتش آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «در عملیات چکش نیمهشب از زیردریایی کلاس اوهایو و موشک تاماهاک استفاده کردیم. اما این حملات باید مدتها پیش از آمدن من انجام میشد.»
ترامپ همچنین گفت که جمهوری اسلامی پیش از این حمله قرار بود «ظرف یک ماه به سلاح هستهای دست یابد. حالا هم میتواند دوباره عملیات خود را از سر بگیرد، اما امیدوارم این کار را نکند.»
این مراسم یکشنبه ۱۳ مهر، با عنوان «دویست و پنجاهمین سالگرد تاسیس نیروی دریایی آمریکا: فرمانروای دریاها، ادای احترام به ناوگان» در پایگاه نیروی دریایی نورفک در ایالت ویرجینیا برگزار شد. هزاران ملوان و نیروی نظامی در این مراسم حضور داشتند.
پیش از ترامپ، پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، بر سیاست «برقراری صلح از طریق اقتدار نظامی» تاکید کرده بود.
ترامپ هم که پس از او به صحنه آمد، بر قدرت و استقامت ارتش آمریکا، بهویژه نیروی دریایی این کشور تاکید کرد و گفت: «به محض پدیدار شدن یک رزمناو آمریکایی در افق، هر دشمن و دیکتاتوری در این سیاره میداند که انتخابی ساده پیش رو دارد: یا آمریکا را در صلح بگذارد یا در خشم و آتشی بیسابقه نابود شود.»
او ادامه داد: «امروز در این بندر ۱۵۰ هزار تُن قدرت نابِ دریایی آمریکا لنگر انداخته است ــ و این نشان میدهد چرا هیچکس نباید هرگز فکر درگیر شدن با ایالات متحده را در سر بپروراند.»
حملات آمریکا به قاچاقچیان مواد مخدر
ترامپ در بخش دیگری از صحبتهایش به تازهترین تحولات نظامی در سواحل ونزوئلا اشاره و تایید کرد که نیروهای نظامی آمریکا شنبه شب یک کشتی دیگر را که «ظاهرا حامل مواد مخدر غیرقانونی» بود در سواحل ونزوئلا هدف قرار دادند.
او افزود که ایالات متحده از این پس قاچاق مواد مخدر در خشکی را هم زیر نظر خواهد گرفت.
صلح از طریق اقتدار نظامی
پیت هگست نیز در حضور هزاران ملوان و اعضای ارتش تاکید کرد که «برقراری صلح از طریق اقتدار» اولویت وزارت جنگ است و رییسجمهوری آمریکا به عنوان فرمانده کل قوا تضمین میکند که جنگاوران همه آنچه را برای بازدارندگی دشمنان نیاز دارند، در اختیار داشته باشند.
او ادامه داد: «رییسجمهوری ماموریت ما را روشن کرده است: اول آمریکا و صلح از طریق اقتدار. در وزارت جنگ، بیش از هر چیز به برقراری صلح از طریق اقتدار نظامی پایبندیم و این هدف برای نیروی دریایی به معنای ملوانهای بیشتر، زیردریاییهای بیشتر، کشتیهای بیشتر و مهمات بیشتر است.»
هگست که در سخنرانی جنجالی اخیرش در حضور فرماندهان ارشد ارتش آمریکا از رویکرد «تنوع، برابری و دربرگیری» انتقاد کرده بود، در این مراسم نیز بر همان موضع تاکید کرد و گفت: «نقطه قوت نیروهای نظامی آمریکا «تنوع» نیست، بلکه تمرکز بر اهداف واحد است.»
در بیانیهای که پیش از شروع مراسم از سوی برگزارکنندگان منتشر شد، هدف این رویداد «گرامیداشت افتخارات بیمانند نیروی دریایی ایالات متحده، به نمایش گذاشتن ناوگان پیشرفته آن و الهام بخشیدن به نسل بعدی جنگاورانی» عنوان شد که رویای گسترش اقتدار آمریکا در همه اقیانوسها را دنبال میکنند.
از آنجا که دولت فدرال ایالات متحده از چهارشنبه تعطیل شده است، گمانهزنیهایی مبنی بر لغو این مراسم مطرح بود. اما پستی که ترامپ جمعهشب در شبکه اجتماعی خودش تروثسوشال نوشت، به شبههها پایان داد.
او نوشت: «باور دارم که این برنامه باید برگزار شود!»
تعطیلی دولت فدرال هزاران کارمند را به مرخصی اجباری فرستاده است، و نظامیان ناچارند بدون دریافت حقوق به کار ادامه دهند.
