پیام درفشان، وکیل دادگستری، اعلام کرد احکام اعدام تمام متهمان «پرونده اکباتان» در دیوان عالی کشور نقض شده است. پیشتر میلاد آرمون، علیرضا برمرزپورناک، امیرمحمد خوشاقبال، علیرضا کفایی، نوید نجاران و حسین نعمتی، شش تن از معترضان بازداشتشده در این پرونده، به اعدام محکوم شده بودند.
درفشان شنبه ۲۲ شهریور در مصاحبه با پایگاه خبری دیدهبان ایران گفت طبق رای صادر شده، فرجامخواهی در مورد همه متهمان پرونده از سوی شعبه ۹ دیوان عالی کشور مورد پذیرش قرار گرفته و تمامی احکام اعدام این پرونده نقض شده است.
او با بیان اینکه پرونده با نقض احکام اعدام متهمان برای رفع نقص و ابهامات به دادگاه کیفری یک ارسال شده، افزود با توجه به تکمیل دو سال سقف بازداشت انتظار میرود که با پذیرش وثیقه، فک قرار بازداشت صورت گیرد و این افراد آزاد شوند.
درفشان که وکیل حسین نعمتی است، با اشاره به اظهارات رییس قوه قضاییه در خصوص پرهیز از وثیقههای «سنگین و نامتعارف» تاکید کرد تناسب در تعیین وثیقه باید رعایت شود، همانگونه که پیشتر وثیقه تعیین و متهمان آزاد شدند و هیچکدام متواری نشدند.
چهارم آبان ۱۴۰۱ و در جریان خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی، یک نیروی بسیجی به نام آرمان علیوردی در شهرک اکباتان مجروح شد و پس از دو روز جان باخت.
پس از کشته شدن علیوردی، نهادهای امنیتی بیش از ۵۰ تن از جوانان ساکن شهرک اکباتان را به صورت فلهای بازداشت کردند که برای شماری از آنها کیفرخواست صادر شد.
از زمان بازداشت متهمان پرونده شهرک اکباتان، گزارشهای زیادی درباره شکنجه و تحت فشار قرار گرفتن آنها برای اخذ اعتراف اجباری بهقصد پروندهسازی و صدور حکمهای سنگین منتشر شد.
این پرونده هشت متهم بازداشتی و چند متهم آزاد دارد که شش نفر از بازداشتیها یعنی آرمون، برمرزپورناک، خوشاقبال، کفایی، نجاران و نعمتی، ۲۳ آبان ۱۴۰۳ با رای احسان شيخ الحکمايی و سعيد شرافتی، مستشاران شعبه ۱۳ دادگاه کیفری یک استان تهران، در بخش نخست پرونده به اعدام محکوم شدند.
در این حکم به اعترافات اجباری متهمان علیه خود و یکدیگر و همچنین گزارشهای برخی نهادهای امنیتی استناد شد؛ موضوعی که نشان داد آنها در فرآیندی ناعادلانه محاکمه و با حکم اعدام مواجه شدند.
برخی دیگر از بازداشتشدگان از سوی ابوالقاسم صلواتی، رییس شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران، در بخش دیگر پرونده به «محاربه» متهم شدهاند و در خطر صدور حکم اعدام قرار دارند.
جمهوری اسلامی دستکم ۱۲ تن از معترضان بازداشتشده در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» با نامهای محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، محمدمهدی کرمی، محمد حسینی، صالح میرهاشمی، سعید یعقوبی، مجید کاظمی، میلاد زهرهوند، محمد قبادلو، رضا رسایی، مجاهد کورکور و مهران بهرامیان را اعدام کرده است.
در حال حاضر حدود ۷۰ زندانی در زندانهای سراسر ایران با اتهامات سیاسی در خطر تایید یا اجرای حکم اعدام و بیش از ۱۰۰ تن نیز با اتهامات مشابه در خطر صدور حکم مرگ قرار دارند.
میزان، به نقل از علی القاصی مهر، رییس کل دادگستری تهران، نوشت که حدود ۱۷۳ پرونده در دادگستری استان تهران برای این اراضی و اشخاص تشکیل شده بود که تقریبا همه این پروندهها رسیدگی شده و آرای آنها نیز در محکومیت اداره منابع طبیعی صادر شده است.
او افزود: «در راستای اهمیت این پروندهها و اجرای دستورات صادره از ناحیه رییس قوه قضاییه، این ۱۷۳ پرونده به صورت ویژه و مورد به مورد، در کار گروهی زیرمجموعه شورای حفظ حقوق بیتالمال، مورد بررسی قرار گرفتند.»
رییس دادگستری تهران با بیان اینکه در دو مورد، بر اشتباه بودن احکام صادره پیشین نظر داده شده است، گفت: «یکی از این موارد که رای قطعی آن در سال ۱۳۹۳ صادر شده بود و تجویز اعاده دادرسی آن اخیرا از سوی رییس قوه قضاییه صادر شده، مربوط به ۸۰ هکتار از بهترین اراضی شهرستان دماوند است.»
القاصی مهر گفت یکی دیگر از این پروندهها مربوط به ۱۵ هکتار از اراضی شهرستان شمیرانات است که در قالب یک شرکت به «فردی چهره و مشهور» داده شده بود: «این پرونده نیز هماکنون با صدور تجویز اعاده دادرسی از سوی رییس دستگاه قضا، در حال رسیدگی در دیوان عالی کشور است.»
متهمان چه کسانی هستند؟
اگرچه اشارهای به نام متهمان این پروندهها نشده اما پیش از این در لابهلای اخبار، اطلاعاتی از افراد مرتبط با اراضی دماوند منتشر شده است.
شرکت «لوتوس» از مشهورترین آنهاست. این شرکت متعلق به رضا دژآگاه است.
سال ۱۳۹۸، در زمان ریاست جمهوری حسن روحانی، در یک مزایده، ۳۱۳ هزار متر از اراضی دماوند به ارزش متری ۲۶۵ هزار تومان به شرکت دژآگاه واگذار شد.
موضوعی که پرونده او را بیشتر مورد توجه قرار داد، شرکای دژاگاه در مجموعه شرکتهایش بودند: محمدرضا سعیدی، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی که پس از آغاز ریاستجمهوری مسعود پزشکیان در آذر ۱۴۰۳، به عنوان مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری سازمان تامین اجتماعی (شستا) معرفی شد، در شرکت «مدیریت سرمایه شایگان نیک کردار» عضو هیات مدیره و در شرکت «توسعه و کارآفرینی مان» در کنار دژآگاه، شریک او به حساب میآید.
محمدعلی دهقان دهنوی، رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران و مجید هاتف وحید، معاون مالی و اقتصادی شرکت ملی صنایع مس ایران (فملی) نیز عضو شرکتهای دژآگاه هستند.
مصادره و پس دادن اراضی
اراضی مورد اشاره، زمینهای مصادره شدهای بودند که در زمان محمد اسلامی، وزیر وقت راه و شهرسازی و رییس کنونی سازمان انرژی اتمی، به شرکت «دهکده سلامت لوتوس دماوند» واگذار شد. قیمت این اراضی برای هر متر هفت میلیون تومان ارزیابی شده بود اما متری ۲۵۶ هزار تومان به دژآگاه واگذار شدند.
سال ۱۴۰۱، قوه قضاییه رای به فسخ قرارداد واگذاری زمین داد اما همین قوه، سال ۱۴۰۲، مجددا اراضی را به دژآگاه برگرداند.
اشخاص متعدد دیگری نیز در زمینه اراضی دماوند متهم هستند.
بهمن ۱۴۰۳، فاش شد که با وجود حکم قضایی در دو دهه گذشته، روزنامه کیهان حاضر به بازگرداندن ۲۰۰ هکتار زمین تصرف شده کولیک دماوند به اداره منابع طبیعی نیست.
بر اساس این گزارش، سال ۱۳۷۵ و سه سال بعد از انتصاب حسین شریعتمداری به عنوان نماینده علی خامنهای در موسسه کیهان، ۲۰۰ هکتار زمین در دماوند با عنوان کلی «درختکاری و دامپروری» به این موسسه واگذار شده و به پرونده طولانی میان بخش دولتی و موسسه کیهان تبدیل شده است.
کیهان این اتهامات را رد کرد و افشای آن را به نیت سیاسی و به « اسرائیل و پادوهای مفسدان اقتصادی و جاسوسان» نسبت داد.
محمدی در این گفتوگو که به مناسبت سومین سالگرد جنبش «زن، زندگی، آزادی» انجام شد، با اشاره به تغییرات محسوس در فضای عمومی جامعه ایران، گفت: «وقتی در خیابان راه میروم، حضور زنان با پوشش اختیاری نمایانگر بخشی از این تحول است.»
این فعال حقوق بشر تاکید کرد که این تغییر و تحول «محصول قدرت و مقاومت مردم» است و تصمیمهای حاکمیت نقشی در آن نداشته است.
او با بیان اینکه جنبش همچنان زنده و پویاست و دستاوردهایش ادامه دارد، با ابراز خوشبینی نسبت به مبارزه مردم ایران با جمهوری اسلامی، گفت که «زنده بودن جنبش» در رگ و پی جامعه دیده میشود.
مهسا (ژینا) امینی، دختر ۲۲ ساله اهل سقز، ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ در تهران بهدست ماموران گشت ارشاد بازداشت شد و ۲۵ شهریور در بازداشت جان باخت. مرگ او جرقه موجی از اعتراضهای سراسری با شعار «زن، زندگی، آزادی» شد که بهسرعت به محور مطالبهگری در سراسر ایران بدل شد.
محمدی در سومین سالگرد این جنبش، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با بیان اینکه حتما لازم نیست مردم مدام در خیابان و در تظاهرات باشند، گفت جامعه از تاکتیکهای خلاقانه و بسیار موثر و کنشها و واکنشهایی که زنده بودن جنبش را نشان میدهد، استفاده میکند.
او با تاکید بر اینکه این پویایی از اعتماد به نفس حاکمیت کاسته است، گفت: «جمهوری اسلامی حتی برای برگزاری رویدادهای حکومتی قدرت سابق را ندارد و بارها دیده شده حضور زنان بدون حجاب در میان جمعیت، صحنه را از دست برگزارکنندگان خارج کرده است.»
این فعال حقوق بشر تصریح کرد «هیچ عرصهای بهطور کامل در اختیار حکومت نیست»، هرچند همچنان «قدرت سرکوب» را دارد.
با این حال، به باور برنده نوبل صلح ۲۰۲۳، مردم با مقاومت و اعتراض میتوانند در تغییر و تحولات نقش داشته باشند و حکومت را وادار به عقبنشینی کنند.
محمدی در سالهای گذشته بارها در مصاحبهها و سخنرانیهایش بر ادامه تلاش خود برای پایان دادن به استبداد دینی و گذار از جمهوری اسلامی تاکید کرده و از سوی حکومت ایران به «حذف فیزیکی» در صورت ادامه فعالیتهای حقوق بشری و مدنیاش تهدید شده است.
او که از آذر ۱۴۰۳ با مرخصی استعلاجی بیرون از زندان است، تاکنون بیش از ۱۰ سال را در حبس گذرانده و از آغاز فعالیتهایش با احکامی جمعا بیش از ۳۶ سال زندان و ۱۵۴ ضربه شلاق روبهرو بوده است.
این فعال مدنی برای کنشهای حقوق بشریاش جوایز بینالمللی متعددی از جمله نوبل صلح، جایزه جهانی آزادی مطبوعات یونسکو/گییرمو کانو و «جایزه شجاعت» خبرنگاران بدون مرز را دریافت کرده است.
رسایی، شامگاه جمعه ۲۱ شهریور در حساب کاربری شبکه ایکس خود نوشت مطابق تبصره ماده ۸۴ آییننامه داخلی مجلس، بیش از ۶۰ نماینده برای اطلاع از مفاد توافق و شنیدن توضیحات عراقچی، وزیر امور خارجه و لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، درخواست جلسه فوقالعاده کردهاند.
او همچنین با اشاره به برنامهریزی قبلی برای تعطیلی مجلس شورای اسلامی، اتهام تعطیل کردن این مجلس به منظور «جلوگیری از حاشیهسازی برای توافق جمهوری اسلامی با آژانس» را «غیر منصفانه» خواند.
۱۸ شهریور، رسانههای داخلی خبر دادند مجلس شورای اسلامی تا پنجم مهر تعطیل خواهد بود. مرکز ارتباطات رسانه و امور فرهنگی مجلس با تایید این خبر، علت این تعطیلی را رسیدگی نمایندگان به امور حوزههای انتخابیه اعلام کرد.
چه کسی درخواست جلسه فوقالعاده کرد؟
درخواست مورد اشاره رسایی از سوی حامد یزدیان، نماینده اصفهان ارائه شده است.
کمی پیش از رسایی، او در حساب شبکه ایکس خود علت درخواست تشکیل جلسه فوقالعاده را «بررسی توافق انجام شده در قاهره و میزان انطباق آن با قانون مجلس» عنوان کرد.
علاوه بر رسایی، برخی نمایندگان شناخته شده جریان موسوم به اصولگرا نظیر مالک شریعتی، دبیرکل جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی، تشکل نزدیک به طیف علیرضا زاکانی و پرویز سروری، نیز از این درخواست حمایت کردند.
عراقچی سهشنبه ۱۸ شهریور در قاهره، پس از مذاکره با مدیر کل آژانس در یک کنفرانس خبری مشترک با رافائل گروسی و بدر عبدالاطی، وزیر خارجه مصر، با اشاره به محدودیتهایی که مجلس برای همکاری با آژانس مشخص کرده، اعلام کرد: «گامهای عملی توافقشده کاملا با قانون مجلس منطبق است، به نگرانیهای امنیتی ما پاسخ میدهد و چارچوبی برای استمرار همکاری فراهم میکند.»
او تاکید کرد: «این تفاهم همزمان حقوق مسلم ایران را تضمین و الزامات فنی آژانس را تامین میکند.»
به گفته عراقچی، توافق تازه با آژانس تضمین میکند که همکاری «با رعایت حاکمیت ملی ایران» ادامه یابد.
قانون تعلیق همکاری با آژانس
چهارم تیر، مجلس شورای اسلامی قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را تصویب و همان روز، شورای نگهبان آن را تایید کرد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم نیز ۱۱ تیر آن را ابلاغ کرد.
همزمان با جنگ اخیر با اسرائیل، برخی مقامات و چهرههای نزدیک به جمهوری اسلامی، گروسی را تهدید کردند. از جمله لاریجانی که ۳۱ خرداد و پیش از انتصاب به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی، نوشت: «جنگ تمام شود به حساب گروسی خواهیم رسید.»
پنجشنبه ۲۰ شهریور، در تجمعی که بهوسیله نیروهای وفادار به جمهوری اسلامی مقابل ساختمان شورای عالی امنیت برگزار شد، شرکتکنندگان پلاکاردهایی در دست داشتند که با طعنه به جمله لاریجانی روی آن نوشته شده بود: «جناب دبیر شورای عالی امنیت ملی؛ منتظر بودیم به حساب گروسی برسید، نه اینکه مجوز جاسوسی مجدد صادر بفرمایید.»
کمک «تندروها» به «اصلاحطلبان»
فروردین ۱۴۰۴، زمانی که موضوع مذاکره با آمریکا مطرح بود، جریانی که در داخل کشور به «تندرو» مشهور است، مخالفت خود را با گفتوگوها ابراز میکرد. در این شرایط، با انتقاد جریان اصلاحطلب از مخالفت تندروها، رسایی در یک تلویزیون اینترنتی گفت: «ایشان (عراقچی) که میرود آنجا (مذاکره با آمریکا) مینشیند باید بگوید فکر نکن تو هر چه بگویی من میتوانم بگویم بله، ما مجلس و نمایندگان مردم را داریم و آنها اجازه نمیدهند.»
او تصریح کرد: «عراقچی به ما میگوید آقا چهار تا انتقاد از ما کنید؛ من باید قدرت چانهزنی وزیر خارجه را بالا ببرم.»
هم چوب خوردیم، هم پیاز
همزمان با تجمع پنجشنبه، جواد حسینیکیا، نایبرییس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از توافق قاهره، گروسی، مدیرکل این نهاد را «عامل موساد» خواند و اعلام کرد او در صورت سفر به ایران، بازداشت خواهد شد.
مقامهای جمهوری اسلامی و نیروهای وفادار به آن، آژانس را به جاسوسی از برنامه هستهای تهران به نفع اسرائیل متهم میکنند و آن را از عوامل حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی میدانند.
پنجم شهریور، شماری از نمایندگان مجلس ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران را محکوم و دولت پزشکیان را تهدید به شکایت و اعلام جرم کردند.
اکنون با توافق قاهره، تناقضی برای نیروهای وفادار شکل گرفته است. در همین رابطه، محمدرضا صباغیان، نماینده یزد، گفت: «وزیر امور خارجه رفت مصر با کسی که نماینده غرب، جاسوس و هموار کننده راه حمله به ایران [بوده است] و بنا بود او را تنبیه کنیم، توافق کرد.»
صباغیان تاکید کرد: «به خاطر تصمیمات ما، مردم هم چوب خوردند و هم پیاز.»
طبق این ارزیابی که مقامهای اسرائیلی در اوایل سپتامبر در بررسی خود از حملات جنگ ۱۲ روزه علیه تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی به مقامهای فرانسوی ارائه کردند، با وجود نابودی بیشتر تاسیسات هستهای ایران، بهویژه در فردو و نطنز، تهران همچنان این نوع تجهیزات را در اختیار دارد. به نوشته لوموند، پرسش در حال حاضر این است که آیا ایران به اندازه کافی از این نوع تجهیزات در اختیار دارد یا خیر؟
این منبع دیپلماتیک گفت بعد از حملههای اسرائیل، جمهوری اسلامی برای راهاندازی دوباره برنامه هستهای خود در کوتاهمدت تجهیزات کافی ندارد، اما چنین اقدامی با گذر زمان ممکن است.
این ارزیابی اسرائیل در حالی مطرح میشود که ترامپ بارها تاکید کرده است تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی به طور کامل نابود شده است و اظهارات خلاف این ادعا را «اخبار جعلی» خوانده بود.
در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، در گفتوگو با همین روزنامه تاکید کرده بود که چنین ادعایی «محاسبهای غلط» است و هشدار داده بود رقابت تسلیحاتی هستهای دوباره شعلهور شده است.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی: ذخایر اورانیوم غنیشده ما زیر آوار تاسیسات اتمی بمباران شده است
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی روز گذشته، پنجشنبه در گفتوگو با صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت که ذخیره اورانیوم غنیشده ایران «زیر آوار تاسیسات هستهای بمباران شده است.» پیشتر کشورهای غربی نگرانی خود را از وضعیت اورانیوم غنیشده ایران پس از حملات اسرائیل و آمریکا اعلام کرده بودند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت در اظهارات قبلی خود تاکید کرده بودند که دخایر اورانیوم غنیشده «در مکانی است که دسترسی به آن وجود ندارد.»
عراقچی همچنین در گفتوگوی شامگاه پنجشنبه با صدا و سیما گفت: «اینکه این مواد قابل دسترسی هستند یا خیر، یا وضعیت بخشی از آنها چگونه است، در حال حاضر از سوی سازمان انرژی اتمی در دست ارزیابی است.»
گروسی: توافق جدید با تهران شامل تمام تاسیسات هستهای و مراکز میشود
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در نشست شورای حکام اعلام کرد که بر اساس توافق تازه با جمهوری اسلامی، همکاریها به شکلی «محترمانه و جامع» از سر گرفته میشود و این روند همه تاسیسات هستهای ایران و گزارشدهی درباره مراکز مورد حمله را دربر میگیرد.
او تاکید کرد این گامها باید فوری اجرا شوند و بازگشت بازرسیها نشانهای مثبت از امکان گفتوگو و توافق خواهد بود.
از سوی دیگر، عباس عراقچی گفت این توافق در شورای عالی امنیت ملی تصویب شده و همکاری ایران با آژانس دیگر مانند گذشته نخواهد بود. او تصریح کرد دسترسی بازرسان تنها با مصوبه شورای عالی امنیت ملی ممکن است.
عراقچی افزود تداوم اجرای توافق مشروط به آن است که هیچ اقدام خصمانهای علیه جمهوری اسلامی صورت نگیرد و در صورت فعال شدن «مکانیسم ماشه»، همکاریها متوقف خواهد شد.
