آلن ایر، مذاکرهکننده سابق دولت اوباما، در گفتوگو با ایراناینترنشنال هشدار داد که پس از جنگ ۱۲ روزه، آمریکا عملاً سیاست خود در قبال ایران را به اسرائیل واگذار کرده است. او گفت که دولت ترامپ اکنون مسئله هستهای ایران را پایانیافته میداند، هرچند خطرات باقیمانده همچنان جدی است.
در تاریخ ۲۲ ژوئن، ایالات متحده به کمپین نظامی اسرائیل علیه ایران پیوست و با حملاتی هوایی، تاسیسات کلیدی هستهای ایران در فردو، نطنز و اصفهان را هدف قرار داد.
ایر در پادکست انگلیسی «چشمانداز ایران» شبکه ایراناینترنشنال گفت: «رئیسجمهوری ترامپ گفت برنامه هستهای ایران نابود شده است. به نظر میرسد آن را در دستهبندی “ماموریت انجام شد” قرار دادهاند.»
او با اشاره به تلاشهای زمان اوباما افزود: «در آن زمان، وندی شرمن، معاون وزیر خارجه، با هماهنگی قدرتهای جهانی، برای حفظ برجام (توافق هستهای سال ۲۰۱۵) تلاش میکرد و از طریق دیپلماسی پیچیده، منافع متعددی را متعادل نگه میداشت؛ اما امروز همهچیز به هماهنگی یکطرفه با اسرائیل تقلیل یافته است.»
مذاکرهکننده سابق در دولت اوباما گفت: «در حال حاضر در حوزه سیاست خارجی، تنها کسی که هماهنگی واقعی با او صورت میگیرد، نخستوزیر نتانیاهو است. آقای ویتکوف، که مسئول این پرونده معرفی شده، درگیر مسائل دیگری مثل غزه و اوکراین است. بهطور واقعی، توجهی به پرونده ایران نمیشود و عملاً آن را به اسرائیل سپردهایم.»
نشانههایی از بازگشت به درگیری
تصمیم تهران برای احیای «شورای عالی دفاع» — نهادی که از زمان جنگ ایران و عراق تشکیل جلسه نداده بود — از سوی بسیاری بهعنوان نشانهای تلقی میشود که ایران آتشبس با اسرائیل را موقتی میداند.
این اقدام حاکی از آن است که رهبران حکومت ایران خود را برای درگیری مجدد آماده میکنند و به گفته آلن ایر، به دنبال بازسازی «نوعی بازدارندگی راهبردی» هستند؛ از جمله با بازسازی پدافند هوایی و احیای توان موشکی و هستهای.
تهران در دو راهی تصمیمگیری
جنگ و بنبست دیپلماتیک، نهاد حاکم ایران را به نقطهای بحرانی رسانده است. رهبران روحانی اکنون با انتخابی سخت روبهرو هستند: یا در برابر فشارها برای توقف فعالیت هستهای مقاومت کنند و خطر حمله دوباره از سوی اسرائیل و آمریکا را بپذیرند، یا تسلیم شوند و خطر شکاف در درون رهبری نظام را به جان بخرند.
آتشبس شکنندهای که به جنگ ۱۲ روزه در ماه ژوئن پایان داد، هرچند از سوی هر دو طرف پیروزی قلمداد شد، اما آسیبپذیریها را نمایان ساخت و تصویر بازدارندگی ایران را خدشهدار کرد.
سه منبع مطلع در داخل ایران به خبرگزاری رویترز گفتهاند که اکنون در سطح حاکمیت، مذاکره هستهای با واشینگتن تنها راه برای جلوگیری از تشدید درگیری و خطر نابودی ارزیابی میشود. حملات اسرائیل تنها یک روز پیش از دور ششم مذاکرات برنامهریزیشده با آمریکا آغاز شد.
رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای، و دیگر مقامات عالیرتبه حکومت ایران، در اصل با ازسرگیری مذاکرات هستهای با آمریکا موافقت کردهاند و دیپلماسی را راهی ضروری برای جلوگیری از حملات مجدد آمریکا و اسرائیل میدانند.
تهدید بازگشت تحریمهای شورای امنیت
بریتانیا، فرانسه و آلمان — موسوم به E3 — هشدار دادهاند که اگر ایران تا پایان ماه اوت به مذاکرات بازنگردد، آمادهاند مکانیسم «بازگشت خودکار تحریمها» در سازمان ملل را فعال کنند.
آلن ایر تاکید میکند که ایران، با وجود حملات اخیر، همچنان ظرفیت صنعتی، اورانیوم غنیشده و دانش فنی لازم برای تولید سلاح هستهای را در اختیار دارد. او افزود: «ایران اکنون در یک دو راهی قرار دارد؛ آیا میخواهد آنچه پیشتر داشت را بازسازی کند یا به سمت چیزی دیگر حرکت کند… مثل گامبرداشتن بهسوی ساخت سلاح هستهای؟»
این ژورنال که تحلیلهای حوزه دفاعی و امنیتی را منتشر میکند، افزود اروپا مهلتی کوتاه برای بازگشت حکومت ایران به مذاکرات در نظر گرفته است و حتی پیشنهاد تمدید محدود جهت آغاز مذاکرات مستقیم جمهوری اسلامی و آمریکا را مطرح کرده که تاکنون پاسخی از سوی تهران دریافت نکرده است.
سه کشور اروپایی تا پایان ماه اوت، حدود دو هفته، به تهران مهلت دادهاند با بازگشت به مذاکرات به توافق با غرب دست یابد. مقامهای حکومت ایران گفتهاند که از غنیسازی عقبنشینی نکرده و بر سر برنامه موشکی خود مذاکره نمیکنند.
در این گزارش آمده است: «این تهدید تازه نیست، اما نشاندهنده نارضایتی فزاینده اروپا از سیاستهای سرسختانه جمهوری اسلامی در قبال برنامه هستهای است. مقامهای ایرانی این مسیر را بخشی از غرور ملی خود میدانند.»
نشنال سکیوریتی نوشت نامه سه کشور اروپایی پس از رایزنیهای اولیه در استانبول و گفتوگو با هیات ایرانی در تیرماه ارسال شده است. در متن نامه آمده است: «اگر ایران تا پایان اوت ۲۰۲۵ حاضر به رسیدن به یک راهحل دیپلماتیک نشود یا فرصت تمدید مذاکرات را از دست بدهد، گروه «ای۳» آماده است سازوکار ماشه را فعال کند.»
این نشریه هشدار داد که در صورت فعالسازی این مکانیسم، تحریمهای شورای امنیت که طبق توافق هستهای سال ۲۰۱۵ لغو شده بودند، بازمیگردند. تحریمهایی شامل ممنوعیت تسلیحاتی، محدودیت بر فعالیتهای موشکی بالیستیک، و تحریمهای گسترده بانکی، کشتیرانی و شرکتهای دولتی.
نشنال سکیوریتی یادآوری کرده است که این اقدام طبق قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل قابل اجراست و به کشورهای امضاکننده برجام اجازه میدهد بدون نیاز به اجماع شورای امنیت، تحریمها را بازگردانند. این بدان معناست که حتی مخالفت روسیه یا چین نیز مانع این روند نخواهد بود.
به نوشته این ژورنال، «اگر ایران حاضر نشود بهطور معنادار با آمریکا و متحدانش وارد تعامل شود و نشانهای از پایبندی به خواستههای بینالمللی درباره غنیسازی اورانیوم نشان ندهد، واشینگتن و شرکای اروپاییاش میتوانند اطلاعیه رسمی به سازمان ملل ارائه دهند و شمارش معکوس ۳۰ روزه برای بازگشت تحریمها آغاز خواهد شد.»
نشنال سکیوریتی هشدار داده این روند به «بازگشت انزوای کامل ایران از بازارهای مالی جهانی، ضربه به صادرات نفت و موانع سنگین حقوقی بر سر راه سرمایهگذاری خارجی» منجر خواهد شد.
این نشریه همچنین از تصمیم مشترک وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، و مقامهای اروپایی در تیرماه خبر داده که ضربالاجل روشنی برای تهران تعیین کردهاند.
در پایان این گزارش آمده است: «اگرچه مقامهای تهران در تیرماه گفته بودند آماده گفتوگو با غرب هستند، اما تاکنون همچنان بر لغو کامل تحریمها پیش از شروع مذاکرات تاکید دارند. این در حالی است که غرب چنین پیششرطی را رد کرده و از ایران انتظار دارد ابتدا وارد گفتوگوی مستقیم شود.»
پیش از این نیز یک مقام ارشد جمهوری اسلامی در گفتوگو با روزنامه بریتانیایی تلگراف هشدار داده بود که بازگشت تحریمهای سازمان ملل میتواند حکومت ایران را با «تهدید وجودی» روبهرو کند.
این مقام ارشد جمهوری اسلامی که روزنامه بریتانیایی تلگراف نام او را اعلام نکرده، گفت: «جمهوری اسلامی از نظر مالی و نظامی توان تحمل بازگشت تحریمهای سازمان ملل را ندارد. این تحریمها بار دیگر مردم را به اعتراض وامیدارند و این بار ممکن است ماجرا متفاوت باشد.»
او با تاکید بر اینکه «این تحریمها از جنگ هم ویرانگرترند»، افزود: «شورای عالی امنیت ملی از دفتر ریاستجمهوری خواسته پیش از آنکه دیر شود راهی برای آغاز گفتوگو پیدا کند.»
عراقچی پنجشنبه ۲۳ مرداد با اشاره به بالا بودن حدس و گمانها درباره احتمال از سرگیری جنگ بین جمهوری اسلامی و اسرائیل گفت که این سوال در همه محافل در ایران از جمعهای خانوادگی، و مردم عادی گرفته تا محافل علمی و دانشگاهی مطرح است و جامعه بیتفاوت نیست.
او افزود: «باید مراقب فضاسازی برای جنگ بود. نباید اجازه دهیم افکار عمومی ما را دائما در حال اضطراب و نگرانی نگه دارند. من خودم قبل از جنگ ۱۲ روزه، بهدلیل شرایط منطقه و بینالمللی این حس را داشتم که جنگ میتواند قریبالوقوع باشد، اما الان این حس را ندارم.»
عراقچی گفت: «باید یک پاسخ درستی برای این سوال به مردم داده شود که نه احساس ترس و اضطراب کنند و نه احساس بیخیالی. احتمال جنگ همیشه برای هر کشوری وجود دارد.»
ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، هشدار داد که در صورت لزوم کشورش میداند که چگونه دوباره با جمهوری اسلامی مواجه شود و با تمام قوا در ایران عملیات انجام دهد.
زمیر پنجشنبه ۲۳ مرداد در مراسم تحویل و تحول فرماندهی دانشکدههای نظامی، گفت: «اگر لازم باشد، بار دیگر با دقت و قدرت مرگبار عمل خواهیم کرد. از میان برداشتن تهدیدات وجودی در حال ظهور، بخشی از استراتژی و مفهوم امنیت ملی است.»
او افزود: «ما به ایران و محور آن، که هدف اعلامشدهاش نابودی ما بود، ضربه زدیم. ما جنگی پیشدستانه را آغاز کردیم که هدف آن از میان برداشتن تهدیدی وجودی بود که اخیرا شکل گرفته و پیش از آنکه به تهدید واقعی تبدیل شود، باید متوقف میشد.»
وزیر دفاع اسرائیل نیز اعلام کرد شرکتکنندگان در عملیات «عروسی خونین»، عملیات هماهنگی که برای کشتن فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در ۲۳ خرداد از سوی اسرائیل اجرا شد، منتظر اجرای این عملیات در مورد علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی هستند.
یسرائیل کاتز دوشنبه ۲۰ مرداد این اظهارات را در پاسخ به انتشار تصویری شامل فهرستی از مقامات اسرائیلی در برخی رسانههای داخل ایران مطرح کرد.
در این تصویر، یک نمودار سازمانی از مقامهای سیاسی و امنیتی اسرائیل دیده میشود که زیر هر عکس، توضیحی به زبان عبری نوشته شده و مقامات اسرائیلی به «تروریسم» متهم شدهاند.
علاوه بر کاتز، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و برخی دیگر از مقامات نظامی اسرائیل از جمله فرمانده ارتش این کشور، در این فهرست دیده میشوند.
وزیر دفاع اسرائیل در حساب ایکس خود با اشاره به این فهرست که در واقع «فراخوانی برای ترور مقامات ارشد اسرائیل» است، نوشت: «من به دیکتاتور ایران، خامنهای، پیشنهاد میکنم وقتی از پناهگاه بیرون میآید، گاهی اوقات به آسمان نگاه کند و با دقت به هر زمزمهای گوش دهد.»
باید فکری کرد و جلو مکانیسم ماشه را گرفت
عباس عراقچی همچنین با اشاره به مهلت سه کشور اروپایی به ایران برای رسیدن به توافق و امکان فعالسازی مکانیسم ماشه گفت:«در اینکه باید فکری کرد و جلو مکانیسم ماشه را گرفت تردیدی نیست و ما هم تا آخرین لحظه از هیچ تلاشی فروگذار نخواهیم کرد.»
او افزود: «کسی وجود مکانیسم ماشه در برجام را انکار نکرده، این کلمه نیست، ولی مکانیسم آن وجود دارد و به دلیل وجود همین مکانیسم بود که جمهوری اسلامی از این مکانیسم استفاده کرد.»
عراقچی اضافه کرد: «الان اروپاییها تا ۲۸ مهر فرصت دارند مکانیسم ماشه را فعال کنند، اما از نظر ما آنها به خاطر مواضعشان از جمله تاکید بر غنیسازی صفر که در برجام حق غنیسازی ایران به رسمیت شناخته شده، صلاحیت صحبت و بهکارگیری هیچ بخشی از برجام از جمله مکانیسم ماشه را ندارند.»
همزمان با تهدید کشورهای اروپایی بر فعالسازی مکانیسم ماشه، یک مقام ارشد جمهوری اسلامی در گفتوگو با روزنامه بریتانیایی تلگراف هشدار داد که بازگشت تحریمهای سازمان ملل میتواند حکومت ایران را با «تهدید موجودیتی» روبهرو کند.
این مقام ارشد جمهوری اسلامی که روزنامه بریتانیایی تلگراف نام او را اعلام نکرده، گفت: «جمهوری اسلامی از نظر مالی و نظامی توان تحمل بازگشت تحریمهای سازمان ملل را ندارد. این تحریمها بار دیگر مردم را به اعتراض وامیدارند و این بار ممکن است ماجرا متفاوت باشد.»
او با تاکید بر اینکه «این تحریمها از جنگ هم ویرانگرترند»، افزود: «شورای عالی امنیت ملی از دفتر ریاستجمهوری خواسته پیش از آنکه دیر شود راهی برای آغاز گفتوگو پیدا کند.»
به گفته این مقام، پیام روشنی به مسئولان منتقل شده است: «به آنها گفته شده هر کاری میتوانند انجام دهند، چون همه میدانند شرایط مثل ۱۰ سال پیش که توافق امضا شد نیست.»
پیشتر، ایراناینترنشنال نامه محرمانه وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی را منتشر کرده بود که در آن به وزارتخانهها و شرکتهای بزرگ هشدار داده شده بود که پیامدهای فعالسازی مکانیسم ماشه موجب توقف فروش نفت ایران و وقوع بحرانهای بزرگ اقتصادی و امنیتی و رشد بیکاری و تشدید نارضایتی اجتماعی در کشور میشود.
وزارت اطلاعات در این نامه که دوشنبه ۲۰ مرداد ارسال شده، با اشاره به تحرکات اخیر آمریکا و سه کشور اروپایی، از نهادهای اقتصادی «حساس» خواسته است در برابر سناریوی فعالسازی این سازوکار، آمادگی کامل داشته باشند.
مهدی کروبی، از رهبران جنبش سبز، با انتقاد از سیاستهای حاکمیت از جمله برنامه هستهای، گفت که این مسیر کشور را به «کف دره» برده و خواستار «بازگشت به مردم و اصلاحات ساختاری» شد. حسن روحانی نیز کاهش تنش با آمریکا را «لازم و واجب» دانست و بر ضرورت تدوین استراتژی ملی نوین تاکید کرد.
کروبی پنجشنبه ۲۳ مرداد گفت برای اینکه ایران بماند و بیش از آنکه دیر شود، «حاکمان به مردم برگردند و زمینه اصلاحات ساختاری مبتنی بر رای ملت» را فراهم کنند.
روحانی، رییس دولتهای یازدهم و دوازدهم نیز چهارشنبه ۲۲ مرداد در جمع مشاوران خود خواستار تدوین و تکمیل «یک استراتژی ملی جدید» بر اساس خواست مردم و تمرکز بر توسعه و عظمت ایران شد.
او هشدار داد بیتوجهی به این اقدامات میتواند کشور را دوباره در معرض خطر جنگ قرار دهد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۲ مرداد گفت محور ایران آشکارا خواستار نابودی و ریشهکن کردن اسرائیل و بسیاری از یهودیان است و همچنین «مرگ آمریکا» را مطالبه میکند.
واکنش به اظهارات نتانیاهو درباره آب
عباس عراقچی، همچنین در واکنش به اظهارات بنیامین نتانیاهو درباره امکان حل بحران آب در ایران پس از آزادی از جمهوری اسلامی با استفاده از تکنولوژی و متخصصان اسرائیلی، گفت: «مردم محکم پشت سر نظام ایستادهاند.»
او افزود: «تحریمها را بردارند ببینند ما خود ما ناترازیهای انرژی را حل میکنیم.»
عراقچی گفت: «خود متخصصان ما شیوههای بازآفرینی آب را بلد هستند و شیوههای جدید تامین آب را میدانند، باید قبول کنیم مشکل آب راهحل معجزهآسا ندارد، نمیشود یکشبه حل شود. باید دورههای ریاضت آب را داشت، ولی حلشدنی است.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت: «اینکه کسی ادعا بکند فاضلاب را تبدیل به آب شرب میکنم، مردم خندهشان میگیرد.»
پیش از عراقچی، مسعود پزشکیان رییس دولت در جمهوری اسلامی نیز به سخنان نخستوزیر اسرائیل واکنش نشان داده و آن را «سراب» خوانده بود.
پزشکیان چهارشنبه ۲۲ مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «رژیمی که مردم غزه را از آب و غذا محروم کرده میخواهد برای مردم ایران آب بیاورد؟ چه سرابی.»
نتانیاهو ۲۱ مرداد در پیامی ویدیویی خطاب به مردم ایران، به بحران کمبود آب در کشور اشاره کرد و با تاکید بر اینکه عطش آب در ایران تنها با عطش آزادی برابری میکند، گفت اکنون زمان «مبارزه برای آزادی» فرا رسیده است.
در این پیام خطاب به مردم ایران آمده است: «در این تابستان سوزان، شما حتی آب پاکیزه و خنک برای فرزندانتان ندارید. این نهایت ریاکاری است. بیاحترامی آشکار به مردم ایران است. شما شایسته چنین وضعیتی نیستید.»
این خبرگزاری پنجشنبه ۲۳مرداد به نقل از یک منبع آگاه که نامش را فاش نکرد، نوشت: «گزارشها درباره میانجیگری مصر بین ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نادرست است؛ ایران نیازی به میانجی برای حل اختلافات خود با آژانس ندارد و ارتباط مستقیم بین تهران و آژانس برقرار است.»
پیشتر وزارت امور خارجه مصر از تلاشهای میانجیگرانه برای ازسرگیری همکاری جمهوری اسلامی ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی پس از توقف آن خبر داد.
در بیانیه رسمی وزارت امور خارجه مصر آمده بود که بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه این کشور، سهشنبه ۲۱ مرداد (۱۲ اوت) در تماسهای جداگانهای با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با آنها درباره همکاری تهران و آژانس گفتوگو کرده است.
به گفته قاهره، هدف از این تماسها، تقویت اعتماد متقابل و ایجاد زمینهای مساعد برای امنیت و ثبات در منطقه عنوان شده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی هنوز به این گزارش واکنشی رسمی نشان نداده است.
در ۱۲ خرداد نیز قاهره میزبان دیدار گروسی و عراقچی بود.
بر اساس تصویری که از این دیدار منتشر شد، وزیر امور خارجه مصر نیز در این دیدار حضور داشت.
در همان زمان، گروسی در شبکه ایکس نوشت: « قدردان نقش سازنده مصر در حمایت از راهحلهای صلحآمیز و دیپلماتیک برای چالشهای منطقهای هستیم.»
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در جریان سفرش به مصر گفت: «گزارش ما طبیعتاً گزارشی بیطرف است. به عنوان یک گزارش بیطرف، واقعیتها را همانگونه که هستند بیان میکند. ممکن است بعضی نکات برای برخی ناراحتکننده باشد».
۲۰ مرداد، ماسیمو آپارو، معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در سفری کوتاه به تهران رفت.
پس از آن، کاظم غریبآبادی معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی به رسانههای داخلی گفت: «مقرر گردید با در نظر گرفتن بحثهای صورتگرفته در جلسه، رایزنیها ادامه یابد.»
به گفته غریبآبادی، هیات نمایندگی جمهوری اسلامی «مراتب انتقاد و اعتراض شدید خود نسبت به عدم ایفای مسئولیتهای آژانس» در جریان جنگ اخیر با اسرائیل را ابراز کرد.
تنش کنونی در روابط تهران و آژانس در شرایطی است که طرفهای اروپایی در توافق برجام اعلام کردهاند در صورتی که جمهوری اسلامی به توافقی «رضایتبخش» تن ندهد، مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
رویترز پنجشنبه ۲۳ مرداد به نقل از یک منبع سیاسی گفت که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اکنون با دیدن هزینه تقابل نظامی، به سمت مذاکره تمایل پیدا کرده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای جمهوری اسلامی نگرانند که حملات بعدی، هماهنگی سیاسی و نظامی کشور را مختل کند؛ به همین دلیل، شورای دفاع تشکیل دادهاند تا حتی در صورت انتقال خامنهای ۸۷ ساله به محل امن، تداوم فرماندهی تضمین شود.
بهنوشته پریسا حافظی، نویسنده این گزارش، جمهوری اسلامی که در جنگ و بنبست دیپلماتیک تضعیف شده، اکنون در نقطهای حساس قرار دارد: یا در برابر فشار برای توقف فعالیت هستهای مقاومت کند و خطر حملات بیشتر اسرائیل و آمریکا را بپذیرد، یا کوتاه بیاید و با خطر شکاف در رهبری مواجه شود.
دیوید لمی، وزیر امورخارجه بریتانیا، چهارشنبه ۲۲ مرداد با هشدار نسبت به فعالسازی مکانیسم ماشه گفت سه کشور اروپایی آمادهاند در صورت پایبندی تهران به شروطشان، معافیتهای تحریمی را تمدید کنند؛ اما در غیر این صورت تحریمهای سازمان ملل دوباره اعمال خواهد شد.
به گفته الکس وتانکا، مدیر برنامه ایران در اندیشکده خاورمیانه واشینگتن، اگر جمهوری اسلامی بدون تضمین دیپلماتیک یا امنیتی بهسرعت برنامه هستهای خود را بازسازی کند، «حمله آمریکا و اسرائیل نهتنها ممکن، بلکه تقریبا قطعی خواهد بود».
اختلاف اصلی باقی است
رویترز با تاکید بر این که اختلاف اصلی همچنان باقی است نوشت: «تهران بر حق خود برای غنیسازی بهعنوان بخشی از برنامه صلحآمیز هستهای پافشاری میکند و دولت ترامپ توقف کامل آن را میخواهد.»
بازگشت تحریمهای سازمان ملل تحت «مکانیسم ماشه» که از سوی سه کشور اروپایی دنبال میشود، تهدید دیگری است.
جمهوری اسلامی تهدید کرده از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) خارج میشود.
منوچهر متکی، ,وزیر پیشین امور خارجه و عضو کنونی کمیسیون اقتصادی مجلس، ۲۲ مرداد گفت: «اگر طرف مقابل گامی به سمت عملیاتی کردن مکانیسم ماشه و استفاده از ابزار آن بردارد، حتما با اقدام مجلس ایران مواجه خواهد شد.»
او افزود که مجلس «دست به ماشه» آماده خروج از انپیتی است، اما منابع آگاه به رویترز گفتهاند این تهدیدها، صرفا اهرم فشار است، چرا که خروج از پیمان به معنای حرکت آشکار به سمت سلاح هستهای خواهد بود و حمله آمریکا و اسرائیل را در پی دارد.
رویترز در ادامه به نقل از یک دیپلمات غربی نوشت: «حکومت ایران هرگز تا این اندازه آسیبپذیر نبوده است. در داخل، نارضایتی از جنگ، انزوا، سوءمدیریت و کمبود آب و برق رو به افزایش است و خاموشیهای روزانه و بحران ذخایر آب، فشار بر کسبوکارها را تشدید کرده است.»
این گزارش، بازگشت چهرههای میانهرو را که سالها از رسانههای دولتی کنار گذاشته شده بودند، تلاشی برای آرامکردن افکار عمومی و القای امکان اصلاحات کنترلشده از درون، بدون تغییر بنیادین در سیاستهای نظام توصیف کرده است.
کروبی پنجشنبه ۲۳ مرداد گفت برای اینکه ایران بماند و بیش از آنکه دیر شود، «حاکمان به مردم برگردند و زمینه اصلاحات ساختاری مبتنی بر رای ملت» را فراهم کنند.
روحانی، رییس دولتهای یازدهم و دوازدهم نیز چهارشنبه ۲۲ مرداد در جمع مشاوران خود خواستار تدوین و تکمیل «یک استراتژی ملی جدید» بر اساس خواست مردم و تمرکز بر توسعه و عظمت ایران شد.
او هشدار داد بیتوجهی به این اقدامات میتواند کشور را دوباره در معرض خطر جنگ قرار دهد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۲ مرداد گفت محور ایران آشکارا خواستار نابودی و ریشهکن کردن اسرائیل و بسیاری از یهودیان است و همچنین «مرگ آمریکا» را مطالبه میکند.
نتانیاهو گفت: «ما در هشت جبهه در حال جنگ هستیم که هفت جبهه آن علیه ایران و نیروهای نیابتی آن و هشتمی علیه رسانههای جعلی است.»
روحانی: اقتصاد به بخش خصوصی واگذار شود
روحانی که خود از مذاکرهکنندگان ارشد و پیشبرندگان برنامههای هستهای جمهوری اسلامی بوده است، در ادامه صحبتهایش خواستار ایجاد یک «دستگاه اطلاعاتی مردمپایه» با مشارکت همه شهروندان شد و «توجه به خواست مردم در سیاست داخلی، تقویت احزاب، واگذاری اقتصاد به بخش خصوصی و ایجاد رسانههای خصوصی در کنار رسانه ملی» را از «اقدامات ضروری برای انسجام ملی» دانست.
غافلگیری نهادهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی از عملیات گسترده کماندوهای اسرائیلی در داخل خاک ایران و حذف ناگهانی بلندمرتبهترین فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی، انتقادات گستردهای را در میان نیروهای حامی جمهوری اسلامی به همراه داشت.
بررسیهای ایراناینترنشنال از گزارش عملکرد فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه نشان میدهد تناقضهای جدی میان آمار و اطلاعات نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی وجود دارد.
روحانی در جمع مشاوران خود تاکید کرد نیروهای مسلح باید به وظایف ذاتی خود بازگردند و از دخالت در اقتصاد و سیاست داخلی و خارجی پرهیز کنند.
تاکید او بر خروج سپاه پاسداران از چرخه اقتصاد و سیاست در جمهوری اسلامی در حالی است که وزارت خارجه آمریکا هشت مرداد دهها شرکت بینالمللی را به دلیل خرید از تولیدکنندگان پتروشیمی ایرانی تحریم کرد و گفت بسیاری از این شرکتها پیشتر بهدلیل همکاری با سپاه پاسداران و ساختار امنیتی حکومت ایران، در فهرست تحریمهای آمریکا قرار داشتهاند.
از سوی دیگر عزیز غضنفری، جانشین معاون سیاسی سپاه پاسداران، ۲۰ مرداد درباره سخنان اخیر مسعود پزشکیان نوشت: «متاسفانه اشتباهات کلامی رییسجمهور، مخصوصا در بحبوحه حوادث مهم و سرنوشتساز، زیاد شده و گاه آسیبهایی را به حوزه امنیت ملی وارد ساخته است.»
به گفته روحانی، در کنار تقویت توان دفاعی، دانشمندان ایرانی باید در داخل و خارج به کشور بازگردانده شوند و در حوزههای فناوری و جنگ الکترونیک فعال شوند.
روزنامه تلگراف ۱۸ مرداد گزارش داد پس از آنکه اسرائیل حدود ۳۰ تن از عوامل برنامه هستهای حکومت ایران را از پا درآورد، جمهوری اسلامی متخصصان باقیمانده خود را به «مخفیگاههای امن» فرستاده است.
از سوی دیگر، لن خودورکوفسکی، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، ۲۰ مرداد در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «سقوط جمهوری اسلامی مسئله زمان است نه احتمال.»
این مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا تغییرات در شورای عالی امنیت ملی ایران را نشاندهنده یک نظام حاکم در حال افول و «یک نمایش محض» توصیف کرد که به «جابهجا کردن صندلیها روی عرشه تایتانیک» میماند.
