گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، در نشست شورای امنیت سازمان ملل با اشاره به حماس و «ماشین تبلیغاتیاش» گفت: «بخش عظیمی از رسانههای بینالمللی هم حقیقت را نادیده میگیرند و هم دروغهای حماس را میپذیرند.»
سعار در سخنان سهشنبه خود تاکید کرد شورای امنیت و جامعه جهانی باید سرانجام حماس را محکوم و این گروه تروریستی را بابت جنایتهایش پاسخگو کنند.
او همچنین از بیعملی سازمان ملل پس از انتشار ویدیوهایی از سوی حماس و جهاد اسلامی فلسطین — که گروگانها، اویاتار داوید و روم براسلاوسکی را نشان میدهد — انتقاد کرد.
نماینده فلسطین نیز در این جلسه خواهان آتشبس شد و گفت کنفرانس راهحل دوکشوری پیامی روشن فرستاد که برای جنگ جایگزین وجود دارد.
در این تحلیل آمده است که «سلاح نهایی» ــ یعنی بمب اتم ــ نهتنها از صحنه منازعات جهانی حذف نشده، بلکه در حال تبدیلشدن به یک ابزار تهدید روزمره در تقابلهای ژئوپلیتیک است.
فارنپالیسی با یادآوری نقلقولی از مایکل هیرش در سالگرد ۷۵ سالگی بمباران هیروشیما مینویسد: «بیش از آنکه از آن فاجعه درس بگیریم، امروز بیش از هر زمان دیگری به تکرار آن نزدیک شدهایم؛ آن هم در حالیکه رهبران کنونی ــ بهویژه دونالد ترامپ ــ خود عاملی برای افزایش خطر شدهاند.»
این نشریه با اشاره به تنشهای فعال میان قدرتهای هستهای مینویسد که از جبهههای شرق اروپا تا شبهقاره هند و شبهجزیره کره، کشورهایی با زرادخانه اتمی درگیر منازعات فعال یا در آستانه درگیری مستقیم با یکدیگر هستند.
در اروپا، روسیه بارها با تهدید به استفاده از تسلیحات هستهای تلاش کرده مانع حمایت نظامی ناتو از اوکراین شود. در آسیا، حمله تروریستی به کشمیر در آوریل گذشته موجب درگیری مسلحانه میان هند و پاکستان شد؛ دو کشوری که پیشزمینهای از جنگهای اتمی بالقوه دارند.
در عین حال، اسرائیل و آمریکا نیز با حمله به تاسیسات هستهای ایران در ژوئن گذشته تلاش کردند برنامه اتمی تهران را متوقف کنند، اما این نگرانی وجود دارد که جمهوری اسلامی پروژه تسلیحاتی خود را از نو آغاز کند.
به نوشته فارنپالیسی، در شرایطی که مذاکرات کنترل تسلیحات در جهان در حال اضمحلال است، تنها راه جلوگیری از فاجعه، ساخت چارچوبهایی برای مدیریت تنش میان قدرتهای هستهای است.
فارنپالیسی با اشاره به تجربه جنگ سرد تاکید میکند که در آن دوره، وجود خطوط ارتباط اضطراری میان واشنگتن و مسکو ــ موسوم به "هاتلاین" ــ عامل کلیدی در مهار بحرانها بود. اما امروز، نهتنها تماس نظامی رسمی میان روسیه و ناتو وجود ندارد، بلکه در جنوب آسیا نیز تماس میان فرماندهان ارشد نظامی هند و پاکستان به دلیل بیاعتمادی متقابل و نبود کانالهای دیپلماتیک بالا دچار اختلال است.
این در حالی است که با وجود تهدیدهای لفظی روسیه، این کشور از حمله به مسیرهای ارسال تسلیحات ناتو به اوکراین اجتناب کرده؛ اقدامی که به تعبیر فارنپالیسی میتواند نشانه کارکرد بازدارندگی هستهای باشد، اما نمیتوان به آن اتکا کرد.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که ایجاد مجدد کانالهای روشن و باثبات ارتباطی، پیش از آغاز بحران، میتواند امکان کاهش سریع تنشها را فراهم کند. نویسندگان پیشنهاد میکنند که هند و پاکستان خطوط ارتباطی مستقیم میان دفاتر نخستوزیر و کانالهای پنهانی میان مشاوران امنیت ملی ایجاد کنند تا در زمان تشدید تنشها، ابزارهای جایگزین برای گفتوگو در اختیار داشته باشند.
فارنپالیسی همچنین از روند فروپاشی رژیمهای عدم اشاعه هستهای، از جمله افول نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مواجهه با برنامه ایران، ابراز نگرانی کرده و هشدار میدهد که تهران، این نهاد را بهعنوان ابزار دخالت سیاسی غرب میبیند. این گزارش تاکید میکند که کشورهایی از جنوب جهانی باید از ماموریت غیرسیاسی آژانس حمایت علنی کنند تا اعتماد به آن حفظ شود.
این نشریه با اشاره به بیانیه مشترک سران گروه ۲۰ در سال ۲۰۲۲ که به ابتکار اندونزی منتشر شد، یادآور میشود که قدرتهای بزرگ باید بار دیگر تاکید کنند که استفاده یا تهدید به استفاده از سلاح هستهای «غیرقابلقبول» است. این موضوع باید بهویژه پیش از برگزاری نشست بازنگری معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای در سال آینده، مورد تاکید مجدد قرار گیرد.
در پایان این گزارش آمده است: اگرچه از نخستین استفاده نظامی از بمب اتمی در تاریخ ۶ اوت ۱۹۴۵ در هیروشیما، و آخرین مورد آن در ۹ اوت همان سال در ناگازاکی، تاکنون استفاده مجددی از این سلاح مرگبار در جنگ نشده، اما حفظ این رکورد نیازمند اقدامات فوری و هدفمند در حوزه کاهش خطر است. بهگفته فارنپالیسی، اگر جهان در برابر خطرات کنونی بیتفاوت بماند، ممکن است این فاصله هشتاد ساله، پایان ناتمام یک موفقیت تاریخی باشد.
ترامپ تهدید کرده است که اگر پوتین با پایان دادن به جنگ موافقت نکند، تحریمهای جدیدی علیه روسیه وضع خواهد شد و همزمان تعرفهای ۱۰۰ درصدی برای کشورهای خریدار نفت روسیه، به ویژه چین و هند، اعمال خواهد کرد.
سه منبع آگاه در کرملین به رویترز گفتهاند که پوتین همچنان بر این باور است که روسیه در حال پیروزی است، و به اثربخشی بیشتر تحریمهای جدید پس از چندین موج تحریم اقتصادی در سه سال و نیم گذشته تردید دارد.
دو منبع دیگر نیز به رویترز گفتهاند که اگرچه پوتین نمیخواهد ترامپ را عصبانی کند و به این میاندیشد که ممکن است فرصتی را برای بهبود روابط با واشینگتن و غرب از دست دهد، با این حال، اهداف جنگی او در اولویت قرار دارند.
بهگفته یکی از این منابع، «هدف پوتین، تصرف کامل مناطق دونتسک، لوهانسک، زاپروژیا و خرسون است؛ مناطقی که روسیه آنها را متعلق به خود میداند. رییسجمهوری روسیه تنها پس از تصرف کامل این چهار منطقه گفتگوهای صلح را آغاز خواهد کرد.»
جیمز راجرز، نویسنده کتاب «بازگشت روسیه» نیز به رویترز گفت: «اگر پوتین بتواند چهار منطقهای را که بهنام روسیه اعلام شدهاند بهطور کامل تصرف کند، میتواند ادعا کند که جنگ او در اوکراین به اهدافش رسیده است.»
منبع نخست افزود که مذاکرات سهگانه بین هیئتهای روسی و اوکراینی از ماه مه تاکنون، تلاشی از سوی مسکو بوده تا به ترامپ ثابت کند پوتین در پی رد صلح نیست؛ با این حال، این گفتگوها صرفاً شامل تبادلات انساندوستانه بودهاند و محتوای جدی دیگری نداشتهاند.
روسیه میگوید آماده توافق صلح طولانیمدت در مذاکرات است اما در عین حال تاکید کرده که اختلاف دو طرف بسیار عمیق است. پوتین هفته گذشته این مذاکرات را مثبت ارزیابی کرده بود.
مطالبات رسمی مسکو شامل خروج کامل نیروهای اوکراینی از این چهار منطقه و پذیرش وضعیت بیطرفانه از سوی کییف به همراه محدودیت در توان نظامی است؛ خواستههایی که اوکراین آنها را رد کرده است.
در نشانهای از احتمال رسیدن به توافق پیش از ضربالاجل، انتظار میرود استیو ویتکوف، فرستاده ویژه ترامپ این هفته به روسیه سفر کند. قرار است او چهارشنبه ۱۵ مرداد با پوتین دیدار کند. این در حالی است که تنشهای لفظی بین ترامپ و مسکو بر سر خطر جنگ هستهای افزایش یافته است.
روسیه دوشنبه ۱۳ مرداد اعلام کرد دیگر خود را متعهد به تعلیق یکجانبه استقرار موشکهای کوتاهبرد و میانبرد هستهای نمیداند.
کرملین به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداده است. این خبرگزاری در عین حال تاکید کرده که بهدلیل حساسیت موضوع نام منابع خود را فاش نکرده است.
ترامپ که پیشتر پوتین را تحسین میکرد و از احتمال معاملههای پرسود بین دو کشور سخن میگفت، اخیراً بارها ناامیدی خود را از رییسجمهوری روسیه ابراز کرده است.
او سخنان پوتین را «چرت و پرت و مزخرف» خوانده و بمباران مداوم کییف و سایر شهرهای اوکراینی از سوی روسیه را «نفرتانگیز» توصیف کرده است. کرملین گفته است که این اظهارنظرها را ثبت کرده، با این همه به آنها پاسخی نداده است.
یولیا سویریدنکو، نخستوزیر اوکراین، هفته گذشته پس از حمله هوایی شدید روسیه که جان ۳۱ نفر،از جمله پنج کودک، را در کییف گرفت و آن را پاسخ مسکو به ضربالاجل ترامپ خواند، خواستار فشار حداکثری جهانی بر روسیه شد.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به درخواست برای توضیحی در این مورد گفت: «رییسجمهوری ترامپ میخواهد کشتار متوقف شود، به همین دلیل است که تسلیحات آمریکایی را به اعضای ناتو میفروشد و اگر پوتین با آتشبس موافقت نکند، او را با تعرفهها و تحریمهای شدید تهدید میکند.»
پیشروی روسیه و زمان نامناسب برای پایان جنگ
رویترز همچنین بهنقل از یکی از منابع خود نوشت که پوتین همچنان در خلوت نگران وخامت روابط با آمریکا است. او هنوز امید دارد روسیه بتواند مجدداً با آمریکا رابطه دوستی برقرار و با غرب تجارت کند، او نگران تنشی است که بین مسکو و واشینگتن شکل گرفته است.
با این حال، با پیشروی نیروهای روسیه در میدان جنگ و فشار نظامی سنگینی که بر اوکراین وارد میشود، پوتین معتقد است که اکنون زمان پایان جنگ نیست.
این منبع آگاه افزود نه مردم روسیه و نه ارتش این کشور توقف جنگ در این شرایط را درک نخواهند کرد.
جیمز راجرز نیز گفت که پوتین سرمایه سیاسی و میراث خود را در این جنگ گذاشته است: او خودش را بخشی از سنت قدرتمندی میداند که مقابل غرب و جهان ایستاده و از منافع روسیه دفاع میکند.
یک منبع دیگر نیز به رویترز گفت: «پوتین ارزش روابط با ترامپ را درک میکند و نمیخواهد او را عصبانی کند، اما او اولویتی مهم دارد؛ پوتین نمیتواند صرفاً به خواست ترامپ جنگ را متوقف کند.»
منبع سوم نیز که با روند تصمیمگیری در کرملین آشناست تاکید کرد روسیه میخواهد تمام چهار منطقه را تصرف کند و توقف در این مقطع، در زمان اوج پیشروی زمینی بیمعناست.
بر اساس گزارش گروه تحلیلی بلکبرد مستقر در فنلاند، اوکراین طی سه ماه گذشته برخی از بزرگترین شکستهای خود و واگذاری بخشی از خاک خود را تجربه کرده؛ در حال حاضر حدود یکپنجم خاک اوکراین در اشغال روسیه است.
به گفته یکی دیگر از منابع، ستاد کل ارتش روسیه پیشبینی کرده است که جبهه اوکراین در طی دو تا سه ماه آینده فرو خواهد پاشید.
با این حال، بر اساس گزارش ماه ژوئن مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی واشینگتن، مناطق تسخیرشده اخیر از سوی روسیه نسبتاً کوچک هستند و روسیه از آغاز سال گذشته تاکنون توانسته تنها حدود پنج هزار کیلومتر مربع را، که معادل کمتر از یک درصد کل خاک اوکراین است، تصرف کند.
منابع نظامی اوکراینی و غربی اذعان میکنند روسیه در حال پیشروی است، اما به کندی و با تلفات سنگین. وبلاگنویسان جنگی روس میگویند نیروهای مسکو در حمله تابستانی اخیر در مناطقی که موقعیت جغرافیایی و فضای شهری به نفع اوکراین بودهاند، درگیر شدهاند؛ با وجود این آنها گمان میکنند که مناطق دیگر باید سریعتر تسخیر شوند.
یکی از منابع نزدیک به کرملین درباره تهدید ترامپ گفت که تهدید او «دردناک و ناخوشایند» است، اما فاجعهبار نیست.
یک منبع آشنا با فرآیند تصمیمگیری در رهبری روسیه نیز گفت که در مسکو این احساس وجود دارد که «آنها دیگر نمیتوانند آسیب بیشتری به ما وارد کنند.»
همچنین مشخص نیست که ترامپ تهدید خود را اجرایی میکند یا نه؛ بهگفته این فرد، «او قبلاً هم تهدید کرده و بعد عمل نکرده، یا نظرش را تغییر داده است.»
او افزود تصور اینکه چین به دستور ترامپ خرید نفت روسیه را متوقف کند دشوار است و این اقدامات ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و قیمت نفت را افزایش دهد.
براساس دادههای تجاری سازمان ملل متحد، در نتیجه دورهای قبلی تحریمها، صادرات نفت و گاز روسیه متحمل ضررهای سنگین شده و سرمایهگذاری مستقیم خارجی در این کشور در سال گذشته ۶۳ درصد کاهش یافته است. همچنین حدود ۳۰۰ میلیارد دلار از داراییهای بانک مرکزی روسیه در حوزههای قضایی خارجی مسدود شده است.
با این حال، توانایی روسیه برای جنگ آسیب چندانی ندیده است و دلیل این امر تا حدودی بهخاطر تامین مهمات از کره شمالی و واردات قطعاتی با کاربردهای دوگانه از چین بوده که که تولید تسلیحات را بهطور گسترده افزایش دادهاند. کرملین بارها گفته است روسیه دارای نوعی «مصونیت» در برابر تحریمهاست.
ترامپ نیز با تاکید بر اینکه مسکو در دور زدن این تحریمها تبحر دارد، گفته است: «آنها بازیگرانی زیرک هستند و در اجتناب از تحریمها بسیار خوباند؛ بنابراین باید ببینیم چه میشود.»
سلام سهشنبه ۱۴ مرداد پس از پایان جلسه کابینه گفت ارتش لبنان مامور شده است تا پیش از پایان سال ۲۰۲۵، طرحی جامع برای انحصار سلاح در اختیار نیروهای مسلح دولتی تهیه و اجرا کند.
به گفته او، این طرح باید حداکثر تا پایان ماه اوت (۹ شهریور) ارائه شود.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل ۱۴ تیر ماه نوشت انتظار میرفت در نشست کابینه لبنان، اعلام رسمی آغاز روند خلع سلاح حزبالله در چارچوب پیشنهادی از سوی ایالات متحده مطرح شود.
با این حال، نخستوزیر لبنان اعلام کرد بررسی این موضوع به تعویق افتاده و قرار است در جلسه بعدی کابینه در روز پنجشنبه مورد بحث قرار گیرد.
ساعاتی پیش از برگزاری جلسه کابینه لبنان درباره موضوع خلع سلاح، نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در یک سخنرانی تلویزیونی تهدید کرد در صورت آغاز جنگی وسیع از سوی اسرائیل، موشکها بر سر این کشور فرود خواهند آمد و تمام امنیتی که طی هشت ماه گذشته ایجاد شده، ظرف یک ساعت فروخواهد ریخت.
او تاکید کرد: «حزبالله به هیچ توافق جدیدی با اسرائیل متعهد نیست و پیش از هر گفتوگویی، این رژیم باید توافقات پیشین را اجرا کند.»
پیشتر در ۱۲ مرداد، روزنامه لبنانی «صوت بیروت» و روزنامه اسرائیلی «اسرائیل هیوم» گزارش دادند بحران مالی بیسابقهای حزبالله را با اختلال جدی در پرداخت حقوق نیروهایش مواجه کرده است.
به نوشته این منابع، مستمری خانواده کشتهشدگان به تعویق افتاده و ارائه خدماتی چون درمان و پرداخت شهریه نیز متوقف شده است؛ وضعیتی که آینده این گروه را با ابهامی جدی روبهرو کرده است.
خروج وزرای حزبالله از جلسه کابینه
احمد الحجار، وزیر کشور لبنان، در مصاحبه با شبکه خبری العربیه پس از جلسه کابینه، بر لزوم خلع سلاح در این کشور تا پایان سال ۲۰۲۵ تاکید کرد و گفت: «منتظر ارائه طرح ارتش برای محدودسازی سلاح هستیم.»
او افزود: «وزرای وابسته به حزبالله و جنبش امل با نتایج این جلسه مخالفت کردند و پیش از تصویب جمعبندی نهایی، جلسه را ترک کردند.»
وزیر کشور لبنان تاکید کرد این اقدام بهمعنای کنارهگیری از دولت نیست، بلکه صرفا ترک جلسه بوده است.
پیشتر منابع آگاه گزارش داده بودند حزبالله هشدار داده در صورت اتخاذ تصمیمی از سوی دولت در رابطه با سلاحهای این گروه، «احتمال وقوع هرج و مرج» وجود دارد.
وبسایت المدن بامداد ۱۴ مرداد گزارش داد سفارت آمریکا نسخه نهایی سند پیشنهادی خود بههمراه فهرستی از گامهایی را که بیروت باید اجرایی کند، در اختیار مقامهای لبنانی قرار داده است.
بر اساس این گزارش، نسخه جدید و اصلاحشده این سند شامل مراحل تحویل سلاح حزبالله (از سلاحهای سنگین و پهپادها گرفته تا سلاحهای سبک)، در چارچوب یک جدول زمانی مشخص است.
توقف عملیات اسرائیل در لبنان، عقبنشینی اسرائیل از نقاط اشغالی در جنوب و آزادی اسیران لبنانی، از دیگر موارد مندرج در این سند است.
همچنین این سند به بازسازی لبنان و بررسی راههای شکوفایی اقتصادی در این کشور میپردازد.
المدن نوشت مقایسه نسخه نهایی سند با نسخههای قبلی نشان میدهد آمریکا با انجام اصلاحاتی، آن را به متنی «غیرقابل مذاکره» تبدیل کرده است؛ بهگونهای که بیروت تنها دو گزینه پیش رو دارد: یا سند را همانگونه که هست بپذیرد، یا با رد آن، مسئولیت کامل پیامدهایش را بر عهده بگیرد.
حزبالله که مهمترین گروه نیابتی جمهوری اسلامی به شمار میرود، در پی نابودی زیرساختهای نظامی خود در حملات اسرائیل و کشته شدن رهبران و فرماندهان برجستهاش، از جمله حسن نصرالله و هاشم صفیالدین، بهشدت تضعیف شده است.
کِستوتیس بودریس، وزیر امور خارجه و دوویله شاکالینه، وزیر دفاع لیتوانی، سهشنبه ۱۴ مرداد در نامهای به مارک روته، دبیرکل ناتو، بر لزوم بهکارگیری «اقدامات فوری برای تقویت توان دفاع هوایی در لیتوانی» تاکید کردند.
بودریس در همین رابطه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت یک پهپاد نظامی روسی ششم مرداد حریم هوایی لیتوانی را نقض کرد.
این پهپاد که به گفته شاهدان عینی، بر فراز بخشهایی از شهر ویلنیوس، پایتخت لیتوانی، رویت شده بود، سرانجام ۱۰ مرداد در یک منطقه آموزشی نظامی کشف شد.
در سالهای اخیر، روابط میان کشورهای عضو ناتو و روسیه بهدلیل مناقشه اوکراین به تیرگی گراییده است. لیتوانی در سال ۲۰۰۴ به عضویت ناتو درآمد.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
نقض حریم هوایی لیتوانی؛ تصادفی یا عامدانه؟
نیدا گرونسکینه، دادستان کل لیتوانی، اعلام کرد پهپاد روسی «حامل یک دستگاه انفجاری بود که به دست نیروهای متخصص ارتش لیتوانی در محل بهطور موفقیتآمیز خنثی شد».
او افزود: «یکی از فرضیههای اصلی در جریان تحقیقات این است که این پهپاد بهطور تصادفی وارد حریم هوایی لیتوانی شده است. با این حال، لازم به تاکید است که فرضیههای دیگری نیز بهصورت همزمان در دست بررسی قرار دارند.»
وزیر خارجه لیتوانی نیز در ادامه اظهارات خود، تهدیدات روسیه را «واقعی و فزاینده» خواند و گفت: «این دومین حادثه از این دست در کمتر از یک ماه گذشته است. در هفتههای اخیر، برخی دیگر از متحدان هم گزارشهایی از موارد مشابه نقض حریم هوایی خود ارائه دادهاند.»
بودریس بلاروس، یکی از متحدان اصلی روسیه، را مسئول جلوگیری از وقوع چنین رویدادهایی دانست و هشدار داد: «اگر بلاروس در اتخاذ تدابیری برای به حداقل رساندن خسارات احتمالی در خاک ما کوتاهی کند، لیتوانی با اقدامات سیاسی و دیگر تدابیر لازم پاسخ خواهد داد.»
پیشتر در اسفند ۱۴۰۳، لیتوانی اعلام کرد آتشسوزی عمدی فروشگاه ایکیا در ویلنیوس در سال ۲۰۲۴ با برنامهریزی و حمایت مالی سازمان اطلاعات نظامی روسیه انجام شده است.
در سال ۱۴۰۲ نیز لیتوانی مسکو را متهم کرد در حمله به لئونید ولکوف، متحد قدیمی الکسی ناوالنی، رهبر فقید اپوزیسیون روسیه، دست داشته است.
