در حالی که موجهای گرمای طاقتفرسا سراسر اروپا را دربرگرفته، آتشنشانان در کشورهای مختلف این قاره همچنان درگیر مهار آتشسوزیهای جنگلی هستند. روز شنبه، آتشسوزیهایی در جنگلهای آلمان، یونان و ترکیه گزارش شد.
در آلمان، صدها آتشنشان طی روزهای گذشته با آتشسوزیهایی در مناطق جنگلی ایالتهای تورینگن و زاکسن از جمله در یک منطقه حفاظتشده طبیعی در نزدیکی مرز ایالت براندنبورگ مقابله کردند.
به گفته مقامات آلمان، تا ظهر شنبه حدود ۶۵۰ نیروی امدادی برای مقابله با آتش اعزام شدند. هشدارهای آتشسوزی از طریق اپلیکیشنهای موبایلی به مردم ارسال شد.
مقامات در ایالت زاکسن نیز اعلام کردند که اوضاع در آنجا عمدتا باثبات است، اما مسئولان در براندنبورگ هشدار دادند که احتمال شعلهور شدن دوباره آتش وجود دارد و برای چنین وضعیتی آمادهاند.
در یونان، سرویس آتشنشانی این کشور شنبه اعلام کرد که آتشنشانان موفق به کنترل نسبی آتشی شدند که عصر جمعه در ناحیه آتیک شرقی آغاز شده بود.
پیشتر، پس از انتشار گزارشهایی درباره آسیب به خانهها، مقامها دستور تخلیه ساکنان مناطق اطراف را صادر کردند. ساکنان آگیوس دیمیتریوس، گالازیا اکتی و آلتئا پیامهای اضطراری روی تلفنهای همراه خود دریافت کردند که از آنها میخواست به سمت ساحل حرکت کنند و منطقه را ترک کنند.
سرویس آتشنشانی حدود ۱۲۰ آتشنشان را با پشتیبانی ۸ بالگرد و ۸ هواپیما برای مهار آتش به کار گرفت.
بادهای شدید و شرایط خشک، خطر آتشسوزی را در سراسر این کشور افزایش داده و باعث شده خدمات اضطراری در حالت آمادهباش کامل قرار گیرند.
در ترکیه نیز، گزارشها حاکی از آن است که آتشنشانان موفق شدهاند چند آتشسوزی گسترده را در استان ازمیر در غرب این کشور تحت کنترل درآورند، اما هنوز در برخی مناطق آتشسوزی ادامه دارد.
مقامهای ترکیه ده مظنون را در ارتباط با آتشسوزیهایی که طی هفته گذشته در سراسر کشور رخ داده بود، بازداشت کردند و روند رسیدگی قضایی برای ۱۵ مظنون دیگر نیز در جریان است.
این آتشسوزیها دستکم دو نفر را در استان ساحلی غربی ازمیر به کام مرگ کشاند.
به گفته مقامها، برخی از ۶۵ مورد آتشسوزی که از هفته گذشته آغاز شدهاند، ناشی از جوشکاری، استفاده از ماشینآلات کشاورزی در نزدیکی مناطق جنگلی، و سوزاندن پسماندهای باغها بوده است. دمای بالا، بادهای شدید و رطوبت پایین موجب گسترش سریع آتشسوزیها شد.
آتشسوزیهای گسترده در سوریه نیز همچنان ویرانگر هستند؛ شعلهها جنگلهای ساحلی را که تحت تاثیر خشکسالی و بادهای شدید هستند، در مینوردند. تلاشها برای مهار این سلسله آتشسوزیها با دشواریهایی مواجه شده، چرا که مناطق آسیبدیده حاوی مهمات منفجرنشدهای هستند که از بیش از یک دهه جنگ داخلی برجای ماندهاند.
تایمز اسرائیل گزارش داد تیم مذاکرهکننده این کشور شامگاه شنبه ۱۴ تیر یا روز یکشنبه ۱۵ تیر راهی قطر خواهد شد.
بر اساس این گزارش، نخستوزیر اسرائیل شامگاه ۱۴ تیر نشست کابینه امنیتی را برای بررسی گفتوگوهای غیرمستقیم پیشِ رو در قطر و همچنین سفر خود به واشینگتن برگزار خواهد کرد.
نتانیاهو قرار است دوشنبه ۱۶ تیر در جریان سفرش به آمریکا، با دونالد ترامپ در کاخ سفید دیدار کند.
مقامهای اسرائیلی به شبکه کان گفتند حماس تحت فشار میانجیها، یعنی قطر و آمریکا، از برخی خواستههایش عقبنشینی کرده و «اکنون زمینه برای ادامه کار وجود دارد».
یک مقام ارشد مطلع از جزییات گفتوگوها نیز به کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل گفت: «اکنون وقتِ مذاکرات جدی است؛ این کار امکانپذیر شده و نباید فرصت را از دست داد.»
با این حال، او تاکید کرد هنوز اختلافات قابلتوجهی باقی مانده و ضرورت دارد انتظارات مردم را که خواهان توافق فوری هستند، به شکل واقعی و منطقی مدیریت کنیم.
به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، با وجود انتظارات موجود، توافق آتشبس موضوعی نیست که در «چند دقیقه یا چند ساعت» حاصل شود، بلکه روندی است که به چند روز زمان نیاز دارد.
این در حالی است که در پاسخ حماس به طرح پیشنهادی آتشبس، نشانههایی از مواضع سختگیرانهتر، بهویژه در مورد عقبنشینی ارتش اسرائیل از نوار غزه، دیده میشود.
در گزارش کانال ۱۲ همچنین آمده است که حماس خواستار لغو ساز و کار توزیع کمکهای بشردوستانه از طریق شرکتهای آمریکایی، نقشآفرینی شمار بیشتری از کشورهای عربی در توافق و شروع زودهنگام مذاکرات برای پایان جنگ شده است.
شبکه الشرق، وابسته به عربستان سعودی، ۱۴ تیر به نقل از دو منبع فلسطینی نزدیک به حماس گزارش داد قرار است طی روزهای آینده، دور تازهای از گفتوگوهای غیرمستقیم میان اسرائیل و حماس در دوحه آغاز شود.
بر اساس این گزارش، هدف از این گفتوگوها، بررسی ساز و کارهای اجرای توافق پیشنهادی جدید و اصلاحشده برای آتشبس در غزه است.
به گفته منابع، تماس با میانجیها «با هدف پایان دادن به جنگ در غزه، تعیین زمانی برای آغاز مذاکرات، اعلام اجرایی شدن آتشبس و به جریان افتادن توافق» همچنان ادامه دارد.
یکی از منابع گفت: «بر اساس تفاهمهایی که از طریق میانجیها به دست آمده، انتظار میرود مذاکرات غیرمستقیم بلافاصله پس از تایید پیشنهاد از سوی دو طرف آغاز شود.»
او پیشبینی کرد که مذاکرات بهویژه در زمینه ساز و کارهای اجرایی بندهای توافق، پیچیده خواهد بود.
منبعی دیگر نیز گفت حماس از میانجیها و از طرف آمریکایی تضمینهایی دریافت کرده که برای بهبود شرایطی که «پیشنهاد برای طرف فلسطینی هم قابلقبول باشد»، تلاش خواهد شد.
به گفته او، حماس بهطور اصولی با پیشنهاد آتشبس موافقت کرده است تا پایهای برای ادامه مذاکرات باشد.
یک مقام ارشد حماس نیز ۱۳ تیر به روزنامه قطری العربی الجدید گفت: «ما منتظر موافقت اسرائیل با پاسخ خود به پیشنهاد آتشبس هستیم. ما اصلاحاتی را ارائه دادهایم که شامل تضمینهایی برای آغاز سریع مذاکرات با هدف پایان جنگ، گسترش مشارکت کشورهای عربی در توافق، جزییاتی درباره نحوه ورود کمکهای انسانی، و نقشههای مربوط به عقبنشینی ارتش اسرائیل از نوار غزه است.»
همزمان با این تحولات، معترضان در تلآویو ۱۴ تیر علیه دولت نتانیاهو تظاهرات کردند و خواستار توافق با حماس برای بازگرداندن گروگانها شدند.
جمهوری اسلامی یکشنبه ۱۵ تیر در نشست دو روزه گروه بریکس شامل برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی در ریودوژانیرو حضور خواهد یافت.
برای جمهوری اسلامی که عضو تازهوارد بریکس به شمار میرود، این نشست فرصتی برای نشان دادن این تصویر به جامعه بینالمللی است که با وجود تحریمها و تهدید به حملات نظامی بیشتر بهخاطر برنامه هستهایاش، همچنان متحدان قدرتمندی دارد.
گروه بریکس پس از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران در جریان جنگ اخیر، با انتشار بیانیهای «نگرانی شدید» خود را ابراز داشت و این حملات را «ناقض» قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل خواند.
با این حال، این ائتلاف که اعضای آن بیش از نیمی از جمعیت جهان را نمایندگی میکنند، از انتقاد مستقیم از اسرائیل یا آمریکا خودداری کرد.
درخواست جمهوری اسلامی برای عضویت در این سازمان در زمان ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی پذیرفته شد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بهمن ۱۴۰۳ مشکل عمده حکومت ایران را «آویزان شدن به دلار» خواند و تاکید کرد سامانه مالی بریکس و تبادلات مالی با ارزهای کشورهای عضو آن، «کمک بزرگی به حل این مشکل خواهد کرد».
بریکس در بوته آزمایش
در پشت صحنه، اختلافنظرها بر سر اینکه کشورهای عضو باید با چه شدتی حملات اسرائیل و آمریکا را محکوم کنند، جاهطلبیهای این ائتلاف برای بازتعریف توازن قدرت جهانی و ایجاد وزنهای در برابر غرب را به بوته آزمایش گذاشته است.
الیور اشتونکل، کارشناس مسائل بریکس و استاد موسسه گتولیو وارگاس در برزیل، به نیویورکتایمز گفت: «هیچگونه همسویی واقعی درباره ایران وجود ندارد. بنابراین نتیجه، اتخاذ موضعی بسیار بیخطر [از سوی اعضای بریکس] بود.»
گروه بریکس در سال ۲۰۰۹ با هدف تقویت نفوذ بزرگترین اقتصادهای نوظهور جهان شکل گرفت.
این گروه از آن زمان بهتدریج گسترش یافت و اکنون کشورهایی چون مصر، اتیوپی، اندونزی، ایران و امارات متحده عربی را نیز در بر میگیرد.
برخلاف ناتو که همکاری نظامی در آن محوریت دارد، بریکس تمرکز خود را بر دستور کار اقتصادی و ژئوپولیتیکی قرار داده، هرچند در تحقق اهداف مشخص خود تاکنون پیشرفت چشمگیری نداشته و بیشتر بهعنوان ائتلافی نمادین شناخته شده است.
تحلیلگران انتظار دارند تهران از نشست پیشِ رو برای جلب حمایت قویتر از سوی این گروه استفاده کند؛ بهویژه در بیانیه نهایی که انتظار میرود در پایان نشست منتشر شود.
جمهوری اسلامی تایید کرده هیاتی را به برزیل اعزام خواهد کرد، اما هنوز مشخص نیست چه کسی در راس این هیات حضور خواهد داشت.
گزارشی رسمی نیز درباره احتمال دیدارهای دوجانبه میان هیات جمهوری اسلامی با نمایندگان روسیه یا چین منتشر نشده است.
سانم واکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقای اندیشکده چتم هاوس، در مصاحبه با نیویورکتایمز گفت: «ظاهرِ عضویت در بریکس در حال حاضر برای ایران بسیار مهم است.»
با این حال، واکنشهای متفاوت اعضای بریکس به حملات اخیر علیه ایران، نشاندهنده تنشها و ناهماهنگیهایی است که در پی گسترش سریع و تنوع فزاینده اعضای این بلوک به وجود آمده است.
بر اساس تحلیل نیویورکتایمز، کشورهای تازهوارد دیدگاههای متفاوتی نسبت به نقش این بلوک در سطح جهان دارند.
پائولو نوگویرا باتیستا جونیور، اقتصاددان و معاون پیشین بانک توسعه بریکس، گفت: «هرچه کشورهای بیشتری پشت میز باشند، رسیدن به اجماع دشوارتر میشود.»
تفاوت دیدگاه کشورهای عضو بریکس درباره جنگ ۱۲ روزه
چین و روسیه بریکس را ابزاری برای به چالش کشیدن نفوذ آمریکا در عرصه ژئوپولیتیک و ساز و کارهای تصمیمگیری جهانی میدانند و برای گسترش این گروه تلاش کردهاند.
روسیه حملات آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را اقدامی توجیهناپذیر و «تجاوزکارانه» توصیف کرد و چین نیز خواستار «خویشتنداری» و گفتوگو برای حل و فصل بحران شد.
برزیل، میزبان نشست بریکس، حملات به ایران را محکوم کرد و همزمان کوشید تا روابطش با ایالات متحده، دومین شریک تجاری این کشور پس از چین، دچار تنش نشود.
به گفته تحلیلگران، لولا دا سیلوا، رییسجمهوری برزیل، در برابر فشارهای روسیه و چین برای تبدیل بریکس به ائتلافی ضدغربی مقاومت کرده و این گروه را ابزاری برای افزایش صدای کشورهای در حال توسعه خوانده است.
اشتونکل در همین راستا گفت: «برزیل دنبال دردسر نیست. این کشور به آمریکا بسیار نزدیکتر از ایران است و دلیلی ندارد وارد این درگیری شود.»
هند نیز که روابط نزدیکی با آمریکا دارد، در موضوعاتی چون حمله به ایران مواضعی متفاوت داشته است.
آفریقای جنوبی و اتیوپی هم در ابراز موضعی که به دوری از غرب منجر شود، محتاط بودهاند.
تجربههای قبلی شکاف داخلی در بریکس
این نخستین بار نیست که گروه بریکس در برابر یک مناقشه دچار شکاف داخلی میشود.
پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، این ائتلاف برای رسیدن به موضعی مشترک با مشکل مواجه شد.
بریکس تحریمهای غرب علیه مسکو را مورد انتقاد قرار داد، اما به نقش روسیه در جنگ اشارهای نکرد.
به گزارش رسانههای دولتی روسیه، حضور ولادیمیر پوتین در نشست ریودوژانیرو به شکل آنلاین و مجازی خواهد بود؛ تصمیمی که به نظر میرسد متاثر از حکم بازداشت دادگاه کیفری بینالمللی برای رییسجمهوری روسیه بهدلیل تهاجم به اوکراین باشد.
برزیل اساسنامه رم را امضا کرده و موظف به پیروی از احکام دادگاه لاهه است.
برای نخستین بار، شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، نیز از حضور در این نشست خودداری کرده است.
جینپینگ اواخر اردیبهشت با همتای برزیلی خود در پکن دیدار کرد و سال گذشته نیز در نشست گروه ۲۰ در ریودوژانیرو حضور یافته بود. اما اینبار نخستوزیر چین بهجای او، به برزیل سفر خواهد کرد.
برزیل ریاست دورهای بریکس را بر عهده دارد و دا سیلوا امیدوار بود تصویر کشورش را بهعنوان پیشگام در پیگیری دستور کاری مبتنی بر عدالت در حاکمیت و نظام مالی جهانی تثبیت کند.
با این حال، تحلیلگران با توجه به جنگ ۱۲ روزه میگویند بریکس برای شکل دادن به موضعی یکپارچه با دشواری مواجه خواهد بود.
