آکسیوس در گزارشی نوشته که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، کارزاری گسترده به راه انداخته تا روایت خود را از حملات اخیر آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران بهعنوان یک «پیروزی قاطع» ثبت کند.
او با تاکید بر اینکه این حملات «برنامه هستهای ایران را نابود کرده»، تلاش دارد این عملیات را دستاوردی تعیینکننده در میراث سیاست خارجی خود معرفی کند.
بنابر این گزارش، ترامپ که موفقیت این عملیات را بخش مهمی از اعتبار سیاسی خود میداند، افشای ارزیابی اولیه وزارت دفاع آمریکا را که میزان خسارات وارده به برنامه هستهای حکومت ایران را محدود و موقت دانسته بود، اقدامی «خرابکارانه» توصیف کرد و کارزاری هماهنگ برای بیاعتبار کردن این گزارش بهراه انداخت. او در جریان نشست خبری ناتو در هلند، تحلیلگران پنتاگون را به دلیل انتشار زودهنگام این ارزیابی سرزنش کرد و گفت گزارش مذکور «ناتمام» بوده و نباید قبل از روشن شدن کامل نتایج منتشر میشد.
همزمان با این تلاشها، کاخ سفید اعلام کرد پیت هگست، وزیر دفاع، بههمراه مقامهای ارشد پنتاگون، ساعت ۸ صبح پنجشنبه به وقت واشینگتن در نشست خبری حاضر خواهند شد تا از خلبانان آمریکایی که «ماموریتی بینقص» را انجام دادند، دفاع کنند. دولت آمریکا همچنین رسانهها را به دلیل پوشش انتقادی از این حمله، به رفتار «غیرمیهنپرستانه» متهم کرده است؛ اگرچه اذعان کرده که گزارش اولیه سازمان اطلاعات دفاعی واقعی بوده است.
در پی این نشت اطلاعاتی، پلیس فدرال آمریکا تحقیقات رسمی را آغاز کرده و دولت قصد دارد برای جلوگیری از نشتهای آتی، دسترسی کنگره به اطلاعات محرمانه را محدود کند؛ موضوعی که نخستین بار توسط رسانه اکسیوس گزارش شد.
کارزار رسانهای ترامپ با حمایت مقامهای بلندپایه ادامه یافته است. وزیر دفاع و مارکو روبیو، وزیر خارجه که همزمان مشاور امنیت ملی نیز هست در حاشیه نشست ناتو نشت اطلاعات را «تلاش برای تحریف واقعیت» خواندند و تاکید کردند که برچسب «اعتماد پایین» بر گزارش اولیه پنتاگون، نشانگر قطعی نبودن آن است. تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی، که پیشتر بهدلیل ارائه ارزیابی متفاوت در کنگره با انتقاد ترامپ روبهرو شده بود، روز چهارشنبه اعلام کرد اطلاعات جدید تایید میکند که تاسیسات هستهای در ایران «تخریب شدهاند» و بازسازی آنها «سالها زمان میبرد.»
جان راتکلیف، رئیس سازمان سیا نیز با استناد به منابعی اطلاعاتی که معتبر نامید، گفت برنامه هستهای حکومت ایران «بهشدت آسیب دیده است.» همزمان، ترامپ برای تایید روایت خود از اسرائیل نیز کمک خواست و بیانیهای را به نقل از کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل منتشر کرد که تاکید میکند حمله به تاسیسات هستهای فردو، زیرساخت حیاتی آن را «نابود کرده و این مرکز را غیرقابل بهرهبرداری ساخته است.»
بیانیهای که کاخ سفید منتشر کرد، ۳۰ دقیقه زودتر از دفتر نخستوزیری اسرائیل به رسانهها رسید. این بیانیه که لحن و محتوای آن به ادعاهای ترامپ نزدیکتر بود، تاکید داشت که حملات آمریکا و اسرائیل «توانایی ایران برای ساخت سلاح هستهای را برای سالها عقب رانده است» و تا زمانی که ایران نتواند به مواد هستهای دفنشده در زیر آوار این سایتها دسترسی پیدا کند، این عقبگرد ادامه خواهد داشت. با این حال، این بیانیه نیز همچون دیگر ارزیابیها از بهکار بردن عبارت «نابودی کامل» خودداری کرده است.
ژنرال ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، نیز روز چهارشنبه اعلام کرد که در این حملات «تاسیسات اصلی، کارخانهها، صنایع و مراکز دانشی ایران هدف قرار گرفتهاند» و «برنامه هستهای ایران دچار آسیبی شدید، گسترده و عمیق شده است که آن را برای سالها به عقب رانده.»
یک مقام اطلاعاتی اسرائیلی در گفتوگو با اکسیوس نیز تایید کرده که اگرچه نباید از عبارتهایی همچون «نابودی کامل» استفاده میشد، اما تصویر اطلاعاتی تازه به روایت ترامپ نزدیکتر از ارزیابی اولیه وزارت دفاع آمریکاست.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی به نقل از کارشناسان امنیت آنلاین نوشت که هرچند حملههای فزاینده هکرهای مورد حمایت جمهوری اسلامی موجب اختلال گسترده در زیرساختهای حیاتی یا اقتصاد ایالات متحده نشده، اما در صورت فروپاشی آتشبس اوضاع ممکن است بهسرعت تغییر کند.
این گزارش که روز چهارشنبه چهارم تیر منتشر شد، درباره احتمال به راه افتادن جنگ دیجیتال علیه آمریکا از سوی گروههای هکری مستقلِ حامی جمهوری اسلامی هشدار داده است.
به گفته آرنی بلینی، کارآفرین و سرمایهگذار حوزه فناوری حملات آمریکا حتی ممکن است ایران، روسیه، چین و کُره شمالی را به سرمایهگذاری بیشتر در جنگهای سایبری ترغیب کند.
او با اشاره به اینکه عملیات هکری بهمراتب ارزانتر از جنگ با گلوله، هواپیماهای نظامی و تسلیحات هستهای هستند، میگوید: «آمریکا شاید از نظر نظامی برتر باشد، اما وابستگی شدیدش به فناوری دیجیتال، نقطهضعفی جدی به شمار میرود.»
دو گروه هکری حامی فلسطینیها اعلام کردهاند که پس از حملات هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی، بیش از دوازده شرکت هواپیمایی، بانک و شرکت نفتی را هدف قرار دادهاند.
بر اساس گزارش شرکت اینتلیجنس گروپ که فعالیت این گروهها را رصد میکند، هکرها در پیامهایی در تلگرام جزئیات حملاتشان را منتشر کرده و دیگر هکرها را به انجام عملیات مشابه فراخواندهاند.
یکی از این گروهها به نام میستریِس تیم روز دوشنبه دوم تیر «افزایش حملات» خود را اعلام کرد.
در حال حاضر مقامهای دولت فدرال آمریکا اعلام کردهاند که برای مقابله با تلاشهای فزاینده هکرها برای نفوذ به شبکههای آمریکا در حالت آمادهباش هستند.
آژانس امنیت سایبری و زیرساختهای حیاتی آمریکا (CISA) روز سهشنبه سوم تیر به تمام سازمانهایی که زیرساختهای حیاتی مانند شبکههای آبرسانی، خطوط لوله یا نیروگاهها را اداره میکنند اعلام کرد که کاملا هوشیار باشند.
به نقل از آسوشیتدپرس، همه گروههای هکری مشارکتکننده در این حملات با نهادهای نظامی یا اطلاعاتی جمهوری اسلامی همکاری ندارند و تعدادی از آنها کاملا مستقل عمل میکنند.
شرکت امنیت آنلاین تراستوِیو تا کنون بیش از ۶۰ گروه هکری حامی جمهوری اسلامی را شناسایی کرده است.
احتمال تغییر دستور کار گروههای هکری حامی جمهوری اسلامی
جمهوری اسلامی و همپیمانان او بهویژه روسیه در سالهای گذشته برای اثرگذاری بر سیاست داخلی آمریکا و ضربه زدن به اسرائیل از طریق حملههای هکری تلاش کردهاند.
پس از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، گروهی از این هکرها توانستند با نفوذ به یکی از اپلیکیشنهای هشدار اضطراری در اسرائیل، پیامهای هشدار حمله جعلی به آنها بفرستند.
طی سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ مجموعه حملههایی تحت عنوان عملیات ابابیل به وبسایتهای بیش از ۴۰ بانک آمریکایی از جمله بانک آمریکا، چِیس، ولز فارگو و جِیپیمورگان انجام شد که اختلال موقت در خدمات بانکی آنلاین را به دنبال داشت.
گروهی به نام جنگجویان عزالدین قسام این عملیات را اجرا کرد. تحلیلگران این کارزار هکری را وابسته به جمهوری اسلامی ارزیابی کردند.
گروههایی مانند چارمینگ کیتِن، فوسفورِس و اِیپیتی۳۳ که گفته میشود با نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در ارتباط هستند، بارها زیرساختهای حیاتی آمریکا را هدف قرار دادهاند. در برخی موارد، این حملات با هدف جاسوسی سایبری و سرقت اطلاعات طبقهبندیشده انجام شدهاند و در مواردی دیگر، هدف ایجاد اختلال در عملکرد نهادها یا ترساندن افکار عمومی بوده است.
جیک ویلیامز، کارشناس پیشین آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) و معاون پژوهش و توسعه در شرکت هانتر استراتژی به آسوشیتدپرس میگوید: «اکنون احتمال زیادی وجود دارد منابع محدود جمهوری اسلامی برای جمعآوری اطلاعات برای درک اقدامهای بعدی اسرائیل یا آمریکا صرف شوند، نه برای تخریب زیرساختهای تجاری ایالات متحده یا ترساندن شهروندان.»
آیا آمریکا در برابر هکرهای وابسته به ایران آسیبپذیر است؟
تهدید زیرساختهای آنلاین ایالات متحده از سوی جمهوری اسلامی در حالی شدت گرفته که به دستور دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، برخی برنامههای امنیت سایبری و بودجههای مرتبط با دفاع دیجیتال کاهش یافته است.
آژانس امنیت سایبری و زیرساختی (CISA) گروهی از کارمندان امنیت انتخابات را به مرخصی اجباری فرستاده و میلیونها دلار از بودجه برنامههای امنیت سایبری برای انتخابات محلی و ایالتی را حذف کرده است.
سازمانهای اطلاعاتی از جمله سیا، آژانس امنیت ملی و دیگر نهادها نیز با کاهش نیروی انسانی مواجه شدهاند.
زیو مادور، معاون تحقیقات امنیتی در شرکت اسپایدر لِبز که در اسرائیل مستقر است میگوید: «درگیری میان ایران و اسرائیل نشان داد که سرمایهگذاری در حوزه دفاع و تهاجم سایبری چقدر حیاتی است. حملات اسرائیل به دانشمندان هستهای ایران و رهگیری اهداف نیازمند تجسس سایبری پیچیدهای بود.»
بلینی هم در این باره میگوید: «گسترش توان سایبری آمریکا نیازمند سرمایهگذاری نهتنها در فناوری، بلکه در آموزش عمومی است تا اطمینان حاصل شود که دستگاهها و شبکهها بهدرستی محافظت میشوند.»
بلینی جنگ سایبری را رقابتی بیپایان و فرسایشی توصیف میکند: «این رقابتْ ابدی است و هرگز به پایان نمیرسد.»
ارزیابیهای اولیه سازمان اطلاعات دفاعی ایالات متحده (دیآیای) نشان داده بودند حملات آمریکا ممکن است برنامه هستهای جمهوری اسلامی را تنها چند ماه به تاخیر انداخته باشد که این برآورد از موضع دولت ترامپ مبنی بر اختلال بلندمدت در این برنامه فاصله دارد.
رییسجمهوری آمریکا و مقامهای ارشد دولتش، این نتیجهگیری را رد کردهاند.
رییسجمهوری آمریکا در نشست مطبوعاتی اجلاس سران کشورهای عضو ناتو در لاهه گفت: «فکر نمیکنم ایران دیگر سراغ برنامه هستهای برود. اگر هم برود، رییسجمهور دیگری جای من خواهد بود که رسیدگی خواهد کرد.»
او تاکید کرد: «اطلاعات پس از حملات نشان میدهد برنامه هستهای ایران کاملا نابود شده است.»
ترامپ پیش از این اظهارات نیز در نشستی خبری در حاشیه اجلاس ناتو به خبرنگاران گفت: «این [ارزیابی دیآیای] حرفی ساختگی است. اگر خودتان سند را بخوانید، در آن نوشته شده که خسارت میتوانسته بسیار شدید باشد. ولی آن را انتخاب نکردید. نوشته شده بود ممکن است خسارت محدود یا بسیار شدید باشد. شما تصمیم گرفتید آن را نگویید، چون گزارش خیلی زود پس از حمله منتشر شد.»
او ادامه داد: «ما بعد از آن اطلاعات بیشتری جمعآوری کردیم و با کسانی که محل را دیدهاند صحبت کردیم. آن مکان نابود شده و ما فکر میکنیم همه زیرساختهای هستهای آنجا از بین رفتهاند.»
ترامپ گفت که اسرائیل مامورانی را به سایتهای هستهای بمبارانشده در ایران فرستاده تا نابودی کامل آنها را تایید کنند: «تا جایی که من اطلاع دارم، اسرائیل در حال تهیه گزارشی درباره این موضوع است. به من گفته شده که آنها هم اعلام کردهاند نابودی کامل اتفاق افتاده است.»
رییسجمهوری آمریکا افزود: «برنامه هستهای ایران اساسا چند دهه به عقب رانده شده ... برای سالها از بین رفته است.»
کاخ سفید چهارشنبه بیانیهای را از سوی کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل در اختیار خبرنگاران قرار داد که در آن آمده بود: «حملات آمریکا به تاسیسات فردو، زیرساختهای حیاتی سایت را نابود کرده و این مرکز غنیسازی را از کار انداخته است.»
این اقدام با شگفتی مواجه شد چرا که دولت اسرائیل هنوز این بیانیه را بهصورت عمومی منتشر نکرده بود.
با این حال، دفتر نخستوزیر بنیامین نتانیاهو یک ساعت بعد، این ارزیابی را به نمایندگی از کمیسیون انرژی اتمی بهطور رسمی منتشر کرد.
در این بیانیه آمده است: «ما ارزیابی میکنیم که حملات آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، همراه با حملات اسرائیل به سایر بخشهای نظامی-هستهای این کشور، توانایی ایران برای توسعه سلاح هستهای را برای سالها به عقب رانده است.»
در ادامه بیانیه تاکید شده است: «این دستاورد میتواند بهطور نامحدود حفظ شود، به شرط آنکه ایران به مواد هستهای دسترسی نیابد.»
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید نیز ارزیابی طبقهبندیشده سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا را رد کرد و در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «افشای این ارزیابی ادعایی، تلاشی آشکار برای تضعیف رییسجمهوری ترامپ و بیاعتبار کردن خلبانان شجاعی است که این عملیات بینقص را برای نابودی برنامه هستهای ایران انجام دادند.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سهشنبه به فاکسنیوز گفت که این سازمان هنوز نتوانسته تاثیر کامل حملات را ارزیابی کند زیرا دسترسی به سایتهای مورد هدف ممکن نشده است.
او توضیح داد که نطنز نخستین سایتی بوده که هدف قرار گرفته و «خسارت بسیار جدی» به یکی از سالنهای سانتریفیوژ آن وارد شده است؛ جایی که در آن غنیسازی در حال انجام بوده.
گروسی همچنین گفت که اصفهان نیز آسیب دیده اما تاکید کرد: «هیچکس هنوز وارد سالنها نشده تا میزان خسارت را ارزیابی کند.»
هرانا در گزارشی در خصوص بازداشتها و برخورد با شهروندان از سوی نهادهای امنیتی و انتظامی جمهوری اسلامی نوشت در ۱۲ روز اخیر، ۲۸۶ شهروند به دلیل فعالیت در فضای مجازی و انتشار پستهایی در زمینه حمله اسرائیل به ایران، بازداشت شدهاند.
طبق این گزارش، تعداد افرادی که به دلایل امنیتی و با اتهاماتی از جمله «جاسوسی، فعالیتهای مسلحانه، تروریسم، تصویربرداری از مراکز حساس و همکاری با اسرائیل»، از سوی ماموران انتظامی و امنیتی بازداشت شدهاند، به ۵۳۷ تن رسیده است.
همزمان، ستاد خبری وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در اطلاعیهای از مردم ایران خواست تماسهای تلفنی «از سوی شهروندان اسرائیلی» را که به گفته این نهاد امنیتی با هدف «تخلیه تلفنی و کسب اطلاعات کشور» انجام میشود، گزارش کنند.
از سوی دیگر، نمایندگان مجلس در روزهای گذشته طرحی دو فوریتی را با هدف تشدید مجازات شهروندانی که با اتهام «جاسوسی» بازداشت میشوند، تایید کردند.
همزمان، علیاصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی، در این خصوص گفت: «اگر میخواستیم با قانون فعلی جاسوسی بسیاری از افرادی را که در جریان جنگ با اسرائیل دستگیر کردیم محاکمه کنیم، با محدودیت و معذوریت مواجه میشدیم اما مجلس دست ما را باز گذاشت.»
این موضوع با واکنشهای گسترده و اعتراض فعالان مدنی و حقوق بشری مواجه شد و بسیاری در خصوص به راه افتادن موج صدور و اجرای احکام اعدام شهروندان با اتهامات سیاسی و امنیتی در ایران هشدار دادند.
از جمله شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه نوبل صلح که در واکنش به بازداشت گسترده شهروندان با اتهاماتی از جمله «جاسوسی، حمایت از اسرائیل، تشویش اذهان عمومی و همکاری اطلاعاتی با موساد»، نوشت: «آیا واقعا این افراد جاسوساند؟»
این حقوقدان با بیان اینکه به جرات میتوان گفت هیچکدام از این افراد جاسوس نیستند، تاکید کرد: «جاسوس واقعی آن کسیست که آدرس پناهگاههای فرماندهان سپاه و مخفیگاه علی خامنهای را به اسرائیل داده است ... اینها نه در خیابانند، نه در شبکههای اجتماعی، بلکه در درون خود ساختار قدرت هستند.»
هشدار درباره فعالیتهای روزنامهنگاران در ایران
فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران چهارشنبه چهارم تیرماه خواستار توقف فشار حکومت ایران به روزنامهنگاران و خبرنگاران و بازداشت یا احضار آنها شد که از زمان آغاز جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل افزایش یافته است.
سازمان عفو بینالملل نیز نسبت به افزایش خطر اعدام و شکنجه پس از بازداشتهای گسترده شهروندان به اتهام «همکاری با اسرائیل» هشدار داد.
این سازمان اعلام کرد: «درخواستهای رسمی برای محاکمه و اعدام فوری افراد بازداشتشده به اتهام همکاری با اسرائیل، نشان میدهد که مقامهای ایرانی چگونه از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب، اعمال قدرت و ایجاد ترس در میان مردم استفاده میکنند.»
طی دو هفته گذشته شماری از زندانیان سیاسی از جمله ادریس عالی، آزاد شجاعی، رسول احمد، مجید مسیبی، محمدامین مهدوی شایسته و مجاهد کورکور، در زندانهای جمهوری اسلامی به دار آویخته شدند.
همچنین نگرانیها درباره خطر اجرای احکام اعدام زندانیان سیاسی محکوم به مرگ که از زندان اوین خارج شدهاند و احمدرضا جلالی، پزشک و پژوهشگر ایرانی-سوئدی، پس از انتقال به مکان نامعلوم، افزایش یافته است.
همزمان با این تحولات، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران اعلام کرد گزارشهای نگرانکنندهای درباره انتقال زندانیان از زندان اوین دریافت کرده است.
مای ساتو با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از زمان آغاز حملات اسرائیل گزارشهای نگرانکنندهای از بازداشتهای خودسرانه و اعدام فعالان، روزنامهنگاران، کاربران شبکههای اجتماعی و شهروندان افغانستانی از سوی جمهوری اسلامی و برگزاری محاکمه سریع و غیراصولی آنها وجود دارد که اصول دادرسی عادلانه را نقض میکند.»
او در پایان نوشت که این گزارشها در بیانیهای مشترک با کمیته حقیقتیاب سازمان ملل مطرح شده است.
