یک وزیر ارشد امنیتی اندونزی اعلام کرد که اولویت کنونی این کشور درباره تحولات ایران، خارج کردن اتباع خود از ایران است.
اندونزی، بزرگترین کشور دارای جمعیت مسلمان در جهان است.
این کشور از تمامی طرفهای درگیر در حمله ایالات متحده به تاسیسات هستهای ایران خواست تا به میز مذاکرات بازگردند تا به یک راهحل دائمی برای این درگیری دست یابند.
بیژن کیان، کارشناس امنیت ملی در ایالات متحده، در گفتوگو با ایراناینترنشنال تاکید کرد که برخلاف دولتهای پیشین آمریکا، دونالد ترامپ به گزارشهای نهادهای اطلاعاتی درباره صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران اعتماد نکرد.
کیان گفت که جمهوری اسلامی همواره از مذاکره برای وقتکشی و بازی دادن طرف مقابل استفاده کرده است اما: «این بار آقای ترامپ بود که دست به فریب جمهوری اسلامی زد. از همان ابتدا مشخص بود که دولت ترامپ نه بهدنبال "مذاکره"، بلکه در حال "تفهیم اتهام" است. او بر خلاف دولتهای پیشین آمریکا مسیر دیپلماسی سنتی را کنار گذاشت و با واقعگرایی، پروژه شکست و تضعیف تدریجی جمهوری اسلامی را در پیش گرفت.»
به گفته کیان، تا پیش از این، حتی حرف زدن از «تغییر رژیم» برای بسیاری یک تابو یا کابوس سیاسی بود اما ترامپ این تابو را شکست و حالا نهفقط وارد جنگ نظامی شده، بلکه دقیقا وارد جنگ روانی و شناختی با رهبران جمهوری اسلامی شده است: «او کاری کرده که رأس هرم جمهوری اسلامی یعنی علی خامنهای احساس ناامنی و بیاعتمادی کند و این، دقیقا همان نقطهای است که میتواند آغاز فروپاشی باشد.»
کیان تاکید کرد که ترامپ دقیقا میداند چطور با اقداماتش ساختار رهبری جمهوری اسلامی را هدف قرار دهد و ذهنیت و تعادل روانی سران آن را بر هم بزند: «اتفاقی که افتاده این است: تمام دستگاه حاکمیت در ایران گیج و سردرگم است و نمیداند از کدام سو حمله خواهد آمد یا پیام بعدی چه خواهد بود.»
این کارشناس امنیت ملی در ادامه گفت: «رابطهای که میان دولت پادشاهی ایران و ایالات متحده وجود داشت، در طول تاریخ مدرن، یکی از خاصترین و متمایزترین روابط بود. اما در دوران جیمی کارتر، وضعیت بهشکل خطرناکی تغییر کرد. کارتر از یکسو در مراسم رسمی از ایران بهعنوان "جزیره ثبات" یاد میکرد اما از سوی دیگر، مقامات ارشد دولتش در پاریس با روحالله خمینی دیدار و گفتوگو میکردند. این یک تناقض آشکار و بهنوعی بزرگترین شکست دیپلماتیک در تاریخ معاصر آمریکا بود.»
به گفته کیان، اکنون بهنظر میرسد ترامپ دارد به همان دوره اشاره میکند؛ دورانی که پادشاه فقید ایران نهتنها ضامن ثبات خلیج فارس بود بلکه موقعیت ایران را بهعنوان یک قدرت منطقهای با عظمت حفظ کرده بود: «ترامپ این را بهخوبی درک کرده و شاید بخشی از نگاه فعلیاش به ایران، برگرفته از همان دوره و همان درک از نظم گذشته باشد. آقای ترامپ این واقعیت را بهخوبی درک کرده و همین هم باعث شده که استراتژیاش را نه با توهم دیپلماسی، بلکه با تکیه بر شناخت واقعی از ساختار قدرت در جمهوری اسلامی پیش ببرد. برای ترامپ، این مقابله جمهوری اسلامی چیز تازهای نیست. او مدتهاست تصمیمش را گرفته و حالا فقط دارد قدمبهقدم، با هوشمندی، آن را اجرا میکند.»
بابک بهزادی، عضو شورای مرکزی حزب مشروطه ایران، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت تنها پیشنهادی که امروز میتوان به جمهوری اسلامی داد، این است: «پیام دونالد ترامپ را جدی بگیرید». او دو ماه پیش هشدار داد، دو هفته پیش فرصت داد، و حالا حملات آغاز شده است. اگر من جای علی خامنهای بودم، بیهیچ تردیدی این پیام را میفهمیدم: در برابر اراده آمریکا، شکاف عمیق حکومت و مردم، و حملات همزمان اسرائیل، چیزی از توان مقاومت باقی نمیماند.
او افزود جمهوری اسلامی دیگر پشتوانه مردمی ندارد. تهدید بستن تنگه هرمز نیز چیزی جز یک خودکشی سیاسی و اقتصادی نیست—۹۰ درصد واردات و صادرات ایران از این مسیر عبور میکند. علی خامنهای امروز یا باید تسلیم شود، یا کشور را به نابودی بکشاند. اگر از حمایت مردمی برخوردار بود، هیچ کشوری جرئت حمله نمیکرد.
بهزادی گفت شعار «بازگرداندن شکوه به ایران» در پیام ترامپ، یادآور ظرفیتی فراموششده است: کشوری با ۸۸ میلیون نفر جمعیت، ۷۰ درصد زیر ۴۴ سال، و ۹ درصد منابع طبیعی جهان. با کنار رفتن جمهوری اسلامی، نیمی از بحرانهای ایران قابل حل خواهد بود. اما تا زمانی که ساختار ایدئولوژیک و فاشیستی خامنهای بر کشور سایه انداخته، هیچ آیندهای متصور نیست.
او همچنین ادامه داد در شرایط بمباران و جنگ، نبود اعتراض خیابانی تعجببرانگیز نیست. اما این وضعیت نشانه فروپاشی تدریجی ستونهای حکمرانی است. امروز آغاز پایان جمهوری اسلامی است—تحولی که شاید ۴۶ سال طول کشیده، اما حالا به نقطهای رسیده که برگشتپذیر نیست.
شکریا برادوست، پژوهشگر امنیت بینالملل و سیاست، به ایراناینترنشنال گفت عملکرد اطلاعاتی منسجم حلقه دونالد ترامپ، فضا را برای اقدام نظامی دقیق و هماهنگ با اسرائیل فراهم کرده و به جمهوری اسلامی پیام روشنی داده است: «نه مذاکره، بلکه تسلیم».
او افزود برخلاف دوران جو بایدن که اطلاعات به رسانهها درز میکرد و حتی پیش از آنکه اسرائیل از تصمیمی مطلع شود، جزئیاتش را در واشینگتنپست یا نیویورکتایمز منتشر میکردند، اکنون کنترل کامل در دست تیم ترامپ است و این قدرت اجرایی، امکان هرگونه انتقاد از او را کاهش داده است.
برادوست گفت پیام ترامپ به علی خامنهای واضح است: «یا جام زهر را مینوشی، یا هدف بعدی خواهی بود.» سکوت مطلق و انزوای خامنهای نشانهای از بیاعتمادی عمیق او حتی به نزدیکترین حلقههاست؛ وضعیتی که نشانهای از فروپاشی روانی در بالاترین سطح نظام تلقی میشود.
به گفته این پژوهشگر، در این میان، تهدید به بستن تنگه هرمز اقدامی خطرناک و بینتیجه خواهد بود—نه فقط برای آمریکا، بلکه بهویژه برای چین که منافع نفتیاش بهشدت وابسته به این مسیر است.
او تاکید کرد سفر عباس عراقچی به روسیه تلاشی است برای جلب حمایت یا میانجیگری کرملین، اما روسیه همچنان جمهوری اسلامی را یک کارت سوخته میداند و حمایت روشنی از تهران نکرده است. پیشنهادهای احتمالی مانند انتقال اورانیوم غنیشده نیز نمیتواند توازن را برگرداند. اکنون تنها بازیگری که با قاطعیت خواهان تغییر ساختار جمهوری اسلامی است، اسرائیل است؛ حتی مخالفان داخلی نتانیاهو نیز در یک چیز توافق دارند: «خامنهای نباید در قدرت بماند.»
جمهوری اسلامی، «محمدامین مهدوی شایسته»، جوان متهم به همکاری با اسرائیل را صبح دوشنبه دوم تیر اعدام کرد.
قوه قضاییه، شایسته را «سرشبکه یک تیم سایبری وابسته به موساد» معرفی کرده که «همکاری آگاهانهای» با اسرائیل داشته است: «این شبکه سایبری ضد ایرانی وابسته به موساد در بستر فضای مجازی، شبکههای اجتماعی و پیامرسانهای خارجی فعالیت خود را زیر نظر افسران سرویس صهیونیستی انجام میدادند.»
از آغاز جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی، حکومت ایران چندین نفر را به اتهام جاسوسی و همکاری با اسرائیل اعدام کرده است.
درباره مهدوی شایسته در اینجا بیشتر بخوانید.
محمود ابطحی، عضو حزب ایران نوین، به ایراناینترنشنال گفت اتفاقات اخیر و حملات سنگینی که علیه تأسیسات جمهوری اسلامی انجام شده، وضعیت را برای مردم ایران، دولتهای منطقه و حتی بسیاری از ناظران جهانی شفافتر کرده است.
او افزود این شفافیت نهتنها ضروری، بلکه تاریخیست، چون برای اولین بار قدرتی مانند ایالات متحده بهوضوح اعلام کرده که از نظرش، جمهوری اسلامی نه شریک دیپلماتیک است، نه بازیگری قابل تحمل. پیام این اقدام روشن است: رژیمی که منافع آمریکا و متحدانش از جمله اسرائیل را تهدید کند، آیندهای نخواهد داشت. مخصوصا اگر در عین حال، حقوق ابتدایی مردم خودش را نیز بهطور سیستماتیک نقض کرده باشد.
به گفته این فعال سیاسی، این وضعیت بحرانی اما یک فرصت مهم نیز ایجاد کرده: شکافی در ساختار سرکوب پدید آمده که اگر بهدرستی درک شود، میتواند به نقطهی آغاز تغییر بدل شود. رفتارهای پراکنده و خشونتآمیز نیروهای امنیتی، از بازداشت کور نوجوانان تا حضور بیهدف در خیابانها، نشانهای از فروپاشی انسجام فرماندهیست.
ابطحی ادامه داد در چنین فضایی، مسیر پیشروی بدنه حکومت دوگانه شده: یا تا آخر در کنار رژیمی بایستند که روزبهروز از مشروعیت تهیتر میشود، یا از آن جدا شوند تا از خود و خانوادهشان محافظت کنند. این دوگانگی نه فقط در سطح فرماندهان، بلکه در لایههای پایینتر نیز در حال رشد است. آنچه تعیینکننده خواهد بود، نه تصمیم دولتهای اروپایی یا مانورهای دیپلماتیک، بلکه نیرویی است که مردم ایران بتوانند از درون آزاد کنند، اگر باور کنند که لحظهی تغییر از آنِ آنهاست.