تصویب قطعنامه شورای حکام و تاکید جمهوری اسلامی بر پاسخ به آن از طریق ساخت یک مرکز غنیسازی جدید، چشمانداز دستیابی به توافق میان تهران و واشینگتن برای حلوفصل پرونده هستهای ایران را تیرهتر کرده و گمانهزنیها درباره احتمال حمله اسرائیل به تاسیسات اتمی ایران را شدت بخشیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، شامگاه پنجشنبه ۲۲ خرداد حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی را «کاملا محتمل» دانست و در عین حال گفت: «تا زمانی که احساس کنم امکان توافق وجود دارد، نمیخواهم [اسرائیل] وارد عمل شود.»
او با اشاره به اتخاذ برخی تدابیر احتیاطی در مراکز دیپلماتیک و نظامی آمریکا در منطقه افزود این تصمیم بهدلیل نگرانی از وقوع درگیری قریبالوقوع اتخاذ شده است، زیرا «ممکن است بهزودی اتفاقی رخ دهد».
ترامپ با تاکید بر تمایل خود برای اجتناب از درگیری با جمهوری اسلامی گفت: «ایران باید کمی جدیتر مذاکره کند، به این معنا که باید چیزی به ما بدهد که در مقطع کنونی حاضر نیست بدهد.»
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ظهر پنجشنبه قطعنامه پیشنهادی آلمان، بریتانیا و فرانسه علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی را با ۱۹ رای موافق، ۱۱ رای ممتنع و تنها سه رای مخالف به تصویب رساند.
این سومین قطعنامهای است که شورای حکام در سه سال گذشته علیه جمهوری اسلامی تصویب میکند.
کمی پیش از تصویب این قطعنامه، یک مقام ارشد سیاسی در اسرائیل به ایراناینترنشنال گفت در صورتی که مذاکرات آتی تهران و واشینگتن به نتیجهای ختم نشود، اسرائیل آماده حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی است.
این دور از گفتوگوها قرار است یکشنبه ۲۵ خرداد برگزار شود.
آلمان: نظارهگر اتمیشدن ایران نخواهیم بود
یوهان وادهفول، وزیر امور خارجه آلمان، در نشست خبری مشترک با آنتونیو تایانی، همتای ایتالیایی خود، در رم بر ضرورت رایزنی برای کاهش تنشها در منطقه تاکید کرد و در عین حال گفت برلین اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هستهای دست یابد.
او افزود: «ما دست روی دست نخواهیم گذاشت و تماشاگر مسلح شدن ایران به سلاح هستهای نخواهیم بود. این پیام باید در شرایط کنونی با صراحت اعلام شود.»
وزیر خارجه ایتالیا هم در این نشست به گمانهزنیها درباره حمله احتمالی اسرائیل به ایران پرداخت و گفت: «نشانهای دال بر وقوع حملهای در آینده نزدیک وجود ندارد.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که شبکه ایبیسینیوز ساعاتی پیش به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد اسرائیل در حال بررسی حمله نظامی علیه جمهوری اسلامی در روزهای آینده است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، دیگر مقامی بود که به تحولات اخیر در ارتباط با پرونده هستهای جمهوری اسلامی واکنش نشان داد.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حمله اسرائیل به ایران با استفاده از موشکهای آمریکایی و احتمال کشانده شدن واشینگتن به این درگیری گفت: «بنیامین نتانیاهو منافع کشورش را در اولویت قرار خواهد داد و ما نیز منافع کشور خود را در اولویت میگذاریم. ما در منطقه بهدرستی مستقر شدهایم تا برای هرگونه وضعیت احتمالی آمادگی کامل داشته باشیم.»
تاکید جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی
وزارت امور خارجه و سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی در واکنش به قطعنامه شورای حکام اعلام کردند راهاندازی یک مرکز غنیسازی جدید در «مکانی امن» در دستور کار حکومت ایران قرار گرفته است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، عصر پنجشنبه تاکید کرد تهران به غنیسازی ادامه خواهد داد و از «روند فعلی» کوتاه نخواهد آمد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت تصویب قطعنامه شورای حکام روند مذاکرات آتی میان تهران و واشینگتن را «پیچیدهتر» میکند.
همچنین ساعاتی پیش با دستور محمد باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، رزمایش «اقتدار نیروهای مسلح» در ایران آغاز شد.
باقری هدف از برگزاری این رزمایش را «ارتقای توان دفاعی و بازدارندگی نیروهای مسلح و ارزیابی آمادگی آنها» اعلام کرد.
پرستیوی، شبکه انگلیسیزبان صدا و سیما، به نقل از یک مقام ارشد امنیتی جمهوری اسلامی گزارش داد حکومت ایران در بالاترین سطح آمادگی نظامی قرار گرفته است.
این مقام امنیتی تهدید کرد هرگونه اقدام تهاجمی از سوی ایالات متحده یا اسرائیل با پاسخ «سریع و غیرمنتظره» تهران مواجه خواهد شد.
در سوی مقابل، رسانههای اسرائیلی به نقل از مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نوشتند حمله اسرائیل به ایران بدون موافقت واشینگتن یک «سناریوی بعید» است.
پایگاه خبری اکسیوس هم به نقل از منبع آگاه گزارش داد استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه، در جلسهای محرمانه با سناتورهای جمهوریخواه گفته در صورت عدم توافق با تهران، حمله نظامی اسرائیل علیه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی «محتمل» است.
این مقام ارشد سیاسی اسرائیل، پنجشنبه ۲۲ خرداد با تاکید بر اینکه ایالات متحده برای خارج کردن کارکنان غیرضروری سفارتخانهها و خانوادههای آنان از منطقه به حدود سه روز زمان نیاز دارد، گفت روند این تخلیه از چهارشنبه آغاز شده و انتظار میرود تا یکشنبه، همزمان با زمانبندی مذاکرات، به پایان برسد.
شبکه خبری انبیسی نیز پنجشنبه به نقل از پنج منبع نوشت اسرائیل در حال بررسی اقدام نظامی یکجانبه و بدون حمایت آمریکا علیه جمهوری اسلامی در روزهای آینده است.
همزمان یک مقام ارشد ایرانی در واکنش به گزارشها درباره احتمال حمله اسرائیل به ایران، به خبرگزاری رویتز گفت که افزایش تنشهای منطقهای، «جنگ روانی» با هدف تاثیرگذاری بر مذاکرات جمهوری اسلامی با آمریکا در روز یکشنبه ۲۵ خرداد است.
او تایید کرد: «یک کشور دوست در منطقه، جمهوری اسلامی را از حمله احتمالی اسرائیل مطلع کرده است.»
حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران نیز در واکنش به افزایش احتمال درگیری نظامی در منطقه با بیان اینکه «دشمن ما را تهدید نظامی میکند اما ما برای هر سناریو و حالتی آمادهایم»، گفت: «برخورد آینده ما با اسرائیل از جنس وعده صادق نیست و بسیار کوبندهتر خواهد بود.»
او افزود: «ما جنگیدهایم و کارآزموده هستیم. عمق هدف دشمن را میبینیم و به حمایت ملت اطمینان داریم. اگر دستهایمان باز شود، پیروزیهایی خواهیم داشت که دشمن پشیمان شود.»
شبکه خبری سیبیاس، چهارشنبه به نقل از چند منبع مطلع گزارش داد اسرائیل برای آغاز عملیات نظامی علیه ایران، آمادگی کامل دارد.
دولت آمریکا نیز به شهروندان آمریکایی در منطقه هشدار داده و از کارکنان غیرضروری دولت فدرال در عراق خواسته است این کشور را ترک کنند.
وزارت خارجه ایالات متحده با صدور بیانیهای دلیل این تصمیم را «افزایش تنشها در منطقه» اعلام کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه در سخنانی در مرکز کندی ضمن اشاره به این وضعیت، گفت: «به آمریکاییها توصیه شد منطقه را ترک کنند چون ممکن است آن منطقه به محل خطرناکی تبدیل شود. باید ببینیم چه پیش میآید.»
او بار دیگر تاکید کرد: «ما اجازه نمیدهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
به گفته منابع آگاه، ایالات متحده پیشبینی میکند که جمهوری اسلامی در صورت وقوع حمله، ممکن است برخی مراکز آمریکایی در عراق را هدف قرار دهد.
این نگرانیها بخشی از دلایل توصیه واشینگتن برای خروج اتباعش از عراق عنوان شده است.
افزایش تحرکات نظامی و هشدارهای امنیتی، در کنار ابهام در سرنوشت مذاکرات هستهای و تشدید لفاظیها، نگرانیها را درباره ورود بحران ایران و آمریکا به مرحلهای جدید از تنش و درگیری آشکار، افزایش داده است.
این سومین قطعنامهای است که شورای حکام در سه سال گذشته علیه جمهوری اسلامی تصویب میکند.
قطعنامه پیشین کشورهای غربی در ماه نوامبر ۲۰۲۴ با ۱۹ رای موافق، ۱۲ رای ممتنع و سه رای مخالف تصویب شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به تصویب قطعنامه جدید، آمریکا، فرانسه، بریتانیا و آلمان را به استفاده ابزاری از شورای حکام آژانس متهم کرد و این قطعنامه را «بیدلیل، ناموجه و ظالمانه» خواند.
او تاکید کرد ایران برای دفاع از منافع هستهای خود تدابیر مقتضی اتخاذ خواهد کرد و مسئولیت تبعات این قطعنامه را متوجه طراحان آن دانست.
همزمان صداوسیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد تهران قصد دارد سانتریفیوژهای نسل اول در سایت فردو را با سانتریفیوژهای نسل ششم جایگزین و یک مرکز غنیسازی جدید نیز در «منطقهای امن» راهاندازی کند.
قطعنامه صادر شده در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگوید تهران با انباشت اورانیوم با غنای بالا و محدود کردن دسترسی بازرسان، تعهدات پادمانی خود را نقض کرده و باید فورا همکاری با آژانس را از سر بگیرد.
تاکید اتحادیه اروپا بر فعالیتهای «معنادار» هستهای ایران
اتحادیه اروپا چهارشنبه در بیانیهای جداگانه، تولید ماهانه مقادیر «معنادار» اورانیوم ۶۰ درصدی را فاقد هرگونه توجیه غیرنظامی توصیف کرد و هشدار داد ادامه این مسیر، خطر بحران اشاعه سلاحهای هستهای را در خاورمیانه افزایش میدهد.
رایگیری در شورای حکام که قرار بود چهارشنبه شب برگزار شود، پس از آن که دیپلماتهای حاضر در وین اعلام کردند برخی از کشورهای مردد خواستار بررسی مجدد متن پیشنهادی با پایتختهای خود شدهاند، به ساعت ۱۰ صبح پنجشنبه موکول شد.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی ساعتی پیش از تصویب این قطعنامه به خبرگزاری رویترز گفت ایران علیرغم افزایش تنشها در منطقه، از حق غنیسازی اورانیوم صرفنظر نخواهد کرد.
این مقام همچنین اعلام کرد یک کشور «دوست» در منطقه، به تهران درباره احتمال حمله نظامی اسرائیل هشدار داده است.
به گفته این مقام ایرانی، هدف از این تنشها «تاثیرگذاری بر موضع تهران درباره حقوق هستهایاش» در جریان مذاکرات با ایالات متحده در روز یکشنبه در عمان است.
سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان، چهارشنبه تاکید کردند در صورت تداوم بنبست، امکان فعالسازی «مکانیسم ماشه» برای بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت را بهطور جدی بررسی خواهند کرد.
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی، پیشتر گزارش آژانس را «فاقد مبنای محکم» و موضوع عدم پایبندی تهران به تعهدات پادمانی را «دروغ بزرگ» خوانده و تهدید کرده بود در صورت تصویب قطعنامه، ایران بیدرنگ «اقدامات فنی مقتضی» را به اجرا میگذارد.
این منبع روز چهارشنبه ۲۱ خرداد به نشریه نیوزویک گفت که گروه انصارالله سطح آمادگی خود را افزایش داده است، چرا که به گفته او، «بهدلیل تجاوز به غزه، محاصره آن و همچنین حملات به یمن، عملاً در وضعیت جنگ با اسرائیل قرار داریم».
این اظهارات ساعاتی پس از تایید گزارشها درباره خروج کارکنان غیر ضروری سفارت آمریکا در عراق و اعضای خانواده نظامیان در کشورهای منطقه از جمله بحرین و کویت، عنوان شده است.
در حالی که تنشهای منطقهای بهطور بیسابقهای افزایش یافته، شبکه خبری «سیبیاس» به نقل از چند منبع مطلع گزارش داد که اسرائیل آمادگی کامل برای آغاز عملیات نظامی علیه ایران دارد.
شبکه خبری کانال ۱۴ اسرائیل نیز گزارش داد که این کشور در حال آمادهسازی برای آغاز عملیاتی بزرگ علیه حکومت ایران است.
افزایش تنشها پس از حمله دریایی روز سهشنبه اسرائیل به گروه انصارالله رخ داد؛ گروهی که بهعنوان یکی از اعضای «محور مقاومت» به رهبری جمهوری اسلامی شناخته میشود و از آغاز جنگ اسرائیل و حماس در اکتبر ۲۰۲۳، بهطور فعال در حملات موشکی و پهپادی علیه اسرائیل مشارکت داشته است.
منبع حوثی به نیوزویک گفت: «در این چارچوب، ما در وضعیت آمادگی کامل هستیم و در پاسخ به کشتارهای فزاینده در غزه و وخامت اوضاع انسانی در آنجا، در حال افزایش عملیات خود علیه اسرائیل هستیم.»
همچنین این منبع انصارالله نسبت به اقدام احتمالی آمریکا علیه این گروه یا متحد ایرانیاش هشدار داد.
او گفت: «ما در بالاترین سطح آمادگی در برابر هرگونه تشدید تنش از سوی آمریکا قرار داریم. هرگونه تشدید تنش علیه جمهوری اسلامی ایران نیز خطرناک است و تمام منطقه را به ورطه جنگ خواهد کشاند.»
او تأکید کرد: «آمریکا حق ندارد در حمایت از اسرائیل به کشورهای ما و منطقه ما تجاوز کند. اسرائیل، تهدید اصلی برای امنیت منطقه است و ورود مردم آمریکا به جنگی تازه بهنفع اسرائیل، قطعاً به سود آنها نخواهد بود.»
نیوزویک در گزارش خود تاکید کرده که برای دریافت نظر با نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل، ارتش اسرائیل و فرماندهی مرکزی ایالات متحده تماس گرفته، اما تا زمان انتشار مطلب، پاسخی دریافت نکرده است.
در پی این تحولات، دولت آمریکا روز چهارشنبه، ۲۱ خرداد، به شهروندان آمریکایی در منطقه هشدار داده و از کارکنان غیرضروری دولت فدرال خواسته است خاک عراق را ترک کنند. وزارت خارجه ایالات متحده با صدور بیانیهای دلیل این تصمیم را «افزایش تنشها در منطقه» اعلام کرده است.
به گفته منابع آگاه، ایالات متحده پیشبینی میکند که جمهوری اسلامی ایران در صورت وقوع حمله، ممکن است برخی مراکز آمریکایی در عراق را هدف قرار دهد. این نگرانیها بخشی از دلایل توصیه واشینگتن برای خروج اتباعش از عراق عنوان شده است.
در این میان، استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه، همچنان قصد دارد دور ششم گفتوگوها با مقامات ایرانی درباره پرونده هستهای را برگزار کند. این گفتوگوها از هفتهها پیش با هدف کاهش تنش و یافتن راهی برای بازگشت به مسیر دیپلماتیک آغاز شده است.
عصر چهارشنبه نیز دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در سخنانی در مرکز کندی ضمن اشاره به این وضعیت، گفت: «به آمریکاییها توصیه شد منطقه را ترک کنند، چون ممکن است آن منطقه به محل خطرناکی تبدیل شود. باید ببینیم چه پیش میآید.» او بار دیگر تأکید کرد: «ما اجازه نمیدهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
در همین حال، مقامات رسمی اسرائیل و سخنگویان کاخ سفید از اظهار نظر رسمی درباره خبری که شبکه سیبیاس منتشر کرد خودداری کردهاند.
افزایش تحرکات نظامی و هشدارهای امنیتی، در کنار ابهام در سرنوشت مذاکرات هستهای و تشدید لفاظیها، نگرانیها را درباره ورود بحران ایران و آمریکا به مرحلهای جدید از تنش و درگیری آشکار افزایش داده است.
همه این تحولات در حالی است که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی چهارشنبه به بررسی پرونده هستهای ایران پرداخت و پیشبینی میشود که قطعنامه پیشنهادی سهکشور اروپایی به همراه آمریکا روز پنجشنبه به رای گذاشته شود. قطعنامهای که بار دیگر جمهوری اسلامی را به دلیل فعالیتهای هستهای غیر شفاف محکوم میکند.
