همزمان با نزدیکی آشکار رهبران چین و روسیه، گزارش داخلی سازمان امنیت روسیه از نگرانی فزاینده ماموران ضدجاسوسی این کشور درباره اقدامات مخفیانه چین در حوزههای نظامی، علمی و جغرافیایی پرده برمیدارد.
در حالیکه ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، از اتحاد «تزلزلناپذیر» با چین سخن میگوید، یک سند داخلی افاسبی که بهتازگی افشا شده، حاکی از آن است که در درون ساختار اطلاعاتی روسیه، پکن بهعنوان تهدیدی راهبردی تلقی میشود.
به نوشته نیویورکتایمز، این سند هشدار میدهد که چین در حال جاسوسی گسترده از نظامیان، دانشمندان و زیرساختهای روسیه است و تلاش دارد در سایه همکاری، به اسرار راهبردی این کشور دست یابد.
یادداشت امنیتی که از سوی گروه هکری «ارس لیکس» منتشر شده و اصالت آن بهتایید شش نهاد اطلاعاتی غربی رسیده، نشان میدهد افاسبی در حال اجرای یک برنامه جامع ضدجاسوسی با تمرکز بر فعالیتهای چین است؛ برنامهای با نام رمز «انتانت-۴» که بهرغم ظاهر دوستانهاش، بر پایه مقابله با نفوذ اطلاعاتی پکن طراحی شده است.
ضدجاسوسی در دل اتحاد سیاسی
سه روز پیش از آغاز جنگ اوکراین در بهمن ۱۴۰۰، افاسبی با راهاندازی «انتانت-۴» به ماموران خود دستور داد شبکههای جاسوسی چین را شناسایی و خنثی کنند. این همزمانی با آغاز درگیری نظامی گسترده در غرب، از نگاه تحلیلگران نشانهای از ترس راهبردی روسیه نسبت به بهرهبرداری احتمالی چین از تمرکز کامل مسکو بر اوکراین است.
در این سند آمده است که چین پس از آغاز جنگ، تلاشهای جذب نیرو را تشدید کرده و سعی داشته با استفاده از پیوندهای خانوادگی، وابستگیهای دانشگاهی و مشکلات مالی، برخی دانشمندان و مقامات ناراضی روس را به خدمت بگیرد. تمرکز این تلاشها بر انتقال فنآوری، پژوهشهای علمی و اطلاعات عملیاتی جنگی بوده است.
افاسبی در واکنش، ماموران خود را موظف کرده با افراد مرتبط با چین دیدار کنند، هشدارهای مستقیم بدهند، از انتقال دادههای علمی جلوگیری کنند و ارتباطات چینی در پیامرسانهایی چون ویچت را بهطور سیستماتیک رصد کنند. د
طبق این گزارش، واحدی تخصصی در افاسبی مسئول هک تلفنها و تجزیهوتحلیل دادههای کاربران مرتبط با اهداف اطلاعاتی چین بوده است.
نگرانیهای پنهان در دل شراکت «نامحدود»
اگرچه پوتین و شی جینپینگ از «شراکت بدون محدودیت» سخن میگویند، سند افاسبی نشان میدهد این شراکت برای نهادهای اطلاعاتی روسیه، محدودیتهایی آشکار دارد.
آندری سولداتوف، کارشناس اطلاعاتی روس در تبعید، با اشاره به دوگانگی موجود در ساختار حکمرانی روسیه میگوید: «در سطح سیاسی، نزدیکی با چین تشویق میشود، اما در سطح اطلاعاتی، بدگمانی شدیدی وجود دارد.»
در این سند آمده است که چین ماموران خود را بلافاصله پس از بازگشت از روسیه تحت آزمایش دروغسنج قرار میدهد و از روسهایی که با شهروندان چینی ازدواج کردهاند، بهعنوان اهداف بالقوه برای جذب استفاده میکند. پکن همچنین نظارت بر بیش از ۲۰ هزار دانشجوی روس در دانشگاههای چین را افزایش داده است.
علاقه چین به فنآوری جنگی و دانشمندان روس
جنگ اوکراین برای چین، فرصتی کمسابقه برای مشاهده عملکرد سلاحهای غربی در میدان جنگ واقعی بوده است. به همین دلیل، طبق گزارش افاسبی، از آغاز جنگ، هیئتهایی از موسسات دفاعی چین بهطور مکرر به روسیه سفر کردهاند تا از نزدیک با تاکتیکها و سلاحهای مدرن آشنا شوند.
در این سند آمده است: «اطلاعاتی درباره استفاده رزمی از پهپادها، بهروزرسانی نرمافزارهای پروازی و روشهای مقابله با فنآوریهای نظامی غربی، از مهمترین اولویتهای اطلاعاتی چین است.»
چین همچنین بهدنبال جذب کارشناسان روسی در حوزههای آیرودینامیک، کنترل پرواز و پژوهشهایی مانند پروژه «اکرانوپلان» است؛ نوعی شناور پرسرعت نظامی که در دوران شوروی سابق توسعه یافته بود اما از سوی وزارت دفاع روسیه متوقف شد.
طبق سند افشا شده، کارکنان سابق و فعلی موسسات هوانوردی، بهویژه افرادی که از تعطیلی پروژه ناراضیاند یا با بحران مالی مواجه هستند، در اولویت جذب اطلاعاتی چین قرار دارند.
افاسبی همچنین نگران تصور پکن از جنگ اوکراین است و در سند خود از ماموران خواسته با ارائه اطلاعات «مثبت و هدفمند» درباره عملکرد نظامی روسیه، نگاه چین را بهگونهای هدایت کنند که به روابط راهبردی دو کشور آسیب نزند.
در عین حال، ماموران موظف شدهاند هرگونه تغییر احتمالی در مواضع پکن را مستند کرده و در قالب گزارش ویژه به کرملین ارائه دهند.
واگنر و علاقه چین به تجربیات جنگی شبهنظامیان
بخشی از سند افاسبی به علاقه چین به گروه واگنر، شبهنظامیان مورد حمایت مسکو که در اوکراین و آفریقا فعالیت داشتند، اختصاص یافته است. طبق این سند، چین قصد دارد از تجربیات جنگی نیروهای واگنر در ارتش خود و شرکتهای نظامی خصوصی فعال در آفریقا، آسیای جنوبشرقی و آمریکای لاتین بهرهبرداری کند.
اگر چه این سند روشن نمیکند که آیا پکن در پی جذب مستقیم نیروهای واگنر است یا صرفا بهدنبال استفاده از تجربه آنهاست، اما این موضوع نیز بخشی از نگرانیهای ضدجاسوسی مسکو تلقی میشود.
چالش تاریخی در مرزهای شرقی روسیه
روسیه از دیرباز درباره ادعاهای تاریخی چین در شرق دور خود محتاط بوده است. در قرن نوزدهم، ولادیوستوک و بخشهایی از شرق روسیه کنونی طی معاهداتی از خاک چین جدا شد. امروز، برخی جریانهای ناسیونالیستی چین این معاهدات را ناعادلانه میدانند.
سند افاسبی هشدار میدهد که برخی دانشگاهیان چینی در حال جستوجوی ردپای اقوام باستانی چینی در شرق روسیه هستند تا از طریق روایت تاریخی، افکار عمومی را برای بازبینی مرزها آماده کنند. پکن حتی در نقشه رسمی سال ۲۰۲۳ خود، نامهای تاریخی چینی را برای شهرهای روسی درج کرده است.
افاسبی از ماموران خواسته با این اقدامات «تجدیدنظرطلبانه» مقابله کرده، پژوهشگران خارجی را از دسترسی به آرشیوهای تاریخی منع کنند و محدودیتهایی برای ورود اتباع چینی فعال در این حوزه اعمال کنند.
افاسبی در بخشی دیگر از سند مینویسد که چین با راهبردی جدید در حال توسعه نفوذ فرهنگی و سیاسی خود در آسیای مرکزی است؛ منطقهای که پیشتر در حوزه نفوذ مستقیم شوروی بود.
طبق این سند، پکن پروژه خود را از ازبکستان آغاز کرده و با استفاده از تبادلات فرهنگی، بهدنبال تضعیف موقعیت مسکو در منطقه است. ازبکستان و کشورهای همسایه برای پوتین، اهمیت راهبردی دارند، چرا که بازسازی نفوذ شوروی را بخشی از میراث خود میداند.
رقابت در قطب شمال
در سالهای اخیر، مسیر دریایی شمالی به دلیل تغییرات اقلیمی اهمیت بیشتری یافته و چین بهدنبال تسلط بیشتر بر زیرساختهای حملونقل، انرژی و تحقیقاتی در منطقه است.
روسیه تا پیش از جنگ اوکراین تلاش داشت کنترل سختگیرانهای بر حضور چین در قطب شمال اعمال کند، اما اکنون، به گفته افاسبی، پکن باور دارد که فشار تحریمها روسیه را ناچار خواهد کرد برای حفظ زیرساختهای قطبی فرسوده خود، به همکاری با چین روی آورد.
سند افشا شده مشخصا به پروژه گاز طبیعی مایع شرکت نواتک در شمال روسیه اشاره میکند که پس از قطع همکاری با شرکت آمریکایی بیکر هیوز، با کمک چینیها ادامه یافت.
افاسبی میگوید ماموران اطلاعاتی چین در پوشش دانشگاهها و شرکتهای معدنی در حال جمعآوری داده درباره توسعه زیرساختهای قطب شمال روسیه هستند.
اگرچه سند افاسبی پر از هشدار و بدبینی نسبت به نیتهای پکن است، اما در پایان، بهصراحت هشدار میدهد که اقدامات حساس ضدچینی، فقط باید با تایید مقامات عالیرتبه انجام شود. هدف اصلی همچنان حفظ اتحاد راهبردی با چین است؛ اتحادی که بهرغم تهدیدات، برای بقاء اقتصادی و سیاسی روسیه حیاتی بهنظر میرسد.
رالف تیسلر، رییس اداره فدرال حفاظت مدنی و کمک در بلایای طبیعی آلمان (BBK)، به روزنامه زوددویچه سایتونگ گفت بزرگترین اقتصاد اروپا دیگر نمیتواند فرض را بر صلح دائمی بگذارد و در عینحال هشدار داد آلمان بههیچوجه آمادگی لازم برای مواجهه با یک جنگ طولانی را ندارد.
او گفت: «برای مدت طولانی این باور عمومی در آلمان وجود داشت که جنگ سناریویی نیست که لازم باشد برای آن آماده شویم. این نگرش اکنون تغییر کرده است و ما نگران خطر وقوع یک جنگ تهاجمی گسترده در اروپا هستیم.»
تیسلر خواهان یک بسیج ملی برای شناسایی و تبدیل فضاهای زیرزمینی مانند تونلها، ایستگاههای مترو، پارکینگهای طبقاتی، گاراژها و زیرزمین ساختمانهای عمومی به پناهگاههای محافظتی برای دستکم یک میلیون نفر شد.
او گفت نهاد تحت مدیریتش تابستان امسال برنامهای جامع در این زمینه ارائه خواهد داد.
تهاجم ادامهدار روسیه به اوکراین باعث نگرانیهای کشورهای حوزه بالتیک و همچنین لهستان و آلمان نسبت به تصمیم مسکو برای گشودن جبهههای جدید در اروپا شده است.
کارستن بروئر، رییس ستاد کل نیروهای مسلح آلمان، فروردین اعلام کرد روابط برلین و مسکو در «منطقه خاکستری» و در وضعیتی بین جنگ و صلح قرار دارد و هشدار داد روسیه ممکن است در سال ۲۰۲۹ میلادی به قلمرو ناتو حمله کند.
آلمان در سالهای گذشته در تلاش بوده تا توان دفاعی خود را تقویت کند.
تیسلر در مصاحبه جدید خود ساخت پناهگاههای جدید را زمانبر و پرهزینه خواند و گفت به همین دلیل، استفاده سریع از زیرساختهای موجود ضروری است.
آلمان برای جنگ آماده نیست
در حال حاضر حدود دو هزار پناهگاه از دوران جنگ سرد در آلمان باقی مانده است که تنها ۵۸۰ موردشان قابل استفادهاند و اغلبشان نیازمند بازسازیهایی با هزینههای چند میلیون یورویی هستند.
این پناهگاهها تنها میتوانند حدود ۴۸۰ هزار نفر یعنی نیم درصد از جمعیت این کشور را در خود جای دهند.
در مقابل، فنلاند دارای ۵۰ هزار پناهگاه است که میتوانند ۸۵ درصد جمعیت این کشور را در خود جای دهند.
تیسلر بر ضرورت ارتقای سامانههای اطلاعرسانی مانند آژیرها، تابلوهای راهنما و اپلیکیشنهای هشدار برای پناهگاهها تاکید کرد و خواستار مقاومسازی این سیستمها در برابر حملات سایبری شد.
او از دولت فریدریش مرتس خواست که بودجه لازم برای اجرای این طرحها را تامین کند.
دولت آلمان با کلیات این طرحها موافقت کرده، اما هنوز بودجهای رسمی به آن اختصاص نداده است.
رییس اداره فدرال حفاظت مدنی آلمان برآورد کرد ظرف چهار سال آینده دستکم ۱۰ میلیارد یورو بودجه برای تامین نیازهای دفاع غیرنظامی نیاز است و در دهه آینده نیز این رقم به دستکم ۳۰ میلیارد یورو خواهد رسید.
این بودجه میتواند از منابعی تامین شود که پس از تعلیق «قانون سقف بدهی» در آلمان آزاد شدهاند.
تیسلر خواستار راهاندازی خدمت اجباری یا داوطلبانه برای حفاظت از غیرنظامیان شد و از شهروندان خواست که برای دستکم ۱۰ روز یا حتی ۷۲ ساعت، ذخیره آب و غذا در خانه داشته باشند تا در صورت قطعی برق یا کمبود منابع، دچار مشکل نشوند.
ترامپ شنبه ۱۷ خرداد در مصاحبه با شبکه انبیسی گفت اگر ماسک از نامزدهای دموکرات برای رقابت با جمهوریخواهانی که به لایحه بودجه دولت رای مثبت دادهاند، حمایت مالی کند، باید «بهایش را بپردازد».
رییسجمهوری آمریکا توضیحی درباره پیامدهای احتمالی این اقدام ارائه نداد، اما تاکید کرد اگر ماسک دست به چنین کاری بزند، «عواقب بسیار جدی در انتظارش است».
رابطه ترامپ و ماسک طی یک هفته اخیر در پی جنگ لفظی علنی آنها در شبکههای اجتماعی تحت مدیریتشان یعنی تروثسوشال و ایکس، به تیرگی گرایید.
ترامپ در پاسخ به این پرسش شبکه انبیسی که آیا مایل است رابطهاش را با مالک تسلا و اسپیسایکس ترمیم کند، گفت: «نه.»
او درباره اینکه آیا فکر میکند این رابطه به پایان رسیده نیز پاسخ داد: «فکر میکنم بله، همینطور است.»
این اظهارات، گستردهترین موضعگیری ترامپ پس از آغاز درگیری علنیاش با ماسک به شمار میرود.
ترامپ همچنین گفت حزب جمهوریخواه پس از این اختلاف «بیش از هر زمان دیگری متحد شده» و این وحدت «حتی سه روز پیش» هم وجود نداشت.
اختلاف ماسک و ترامپ که بهطور ناگهانی به اتحاد نزدیک آنان پایان داد، از جدال بر سر لایحه کلیدی جمهوریخواهان که اخیرا در مجلس نمایندگان به تصویب رسید، آغاز شد.
ماسک که ۲۹ اردیبهشت از سمت خود بهعنوان رییس اداره بهرهوری دولت کنارهگیری کرد، لایحه مالیاتی جدید دولت را «نفرتانگیز و شنیع» خواند و گفت این طرح به افزایش بدهی ملی منجر خواهد شد.
مالک تسلا در پستی خواستار استیضاح ترامپ شد و در پستی دیگر گفت برنامه تعرفهای رییسجمهوری آمریکا باعث رکود اقتصادی میشود.
ترامپ در روزهای گذشته گفته بود مخالفت ماسک با «لایحه بزرگ و زیبای» دولت، شانس موفقیت آن را به خطر نمیاندازد و مطمئن است که این لایحه پیش از ۱۳ تیر در سنا تصویب خواهد شد.
در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴، ماسک با صرف بیش از ۲۵۰ میلیون دلار در ایالتهای کلیدی، یکی از حامیان مالی اصلی کارزار ترامپ بود.
در ماههای نخست تشکیل دولت، ترامپ ایلان ماسک را بهعنوان رییس اداره بهرهوری منصوب کرد؛ نهادی که وظیفه آن نظارت بر کاهش هزینهها، تعدیل نیرو در دستگاههای فدرال و تعطیلی برخی نهادهای دولتی بود.
ترامپ تمایلی برای گفتوگو با ماسک ندارد
ترامپ در مصاحبه با شبکه انبیسی تاکید کرد هیچ قصد و برنامهای برای گفتوگو با ماسک ندارد.
او اضافه کرد: «خیلی سرم شلوغ است و کارهای مهمتری دارم.»
رییسجمهوری آمریکا پیشتر نیز گفته بود آنچنان درگیر کار درباره موضوع چین، روسیه و ایران است که به ماسک فکر نمیکند.
او در مصاحبه جدید خود، ماسک را به بیاحترامی نسبت به مقام ریاستجمهوری متهم کرد و گفت: «فکر میکنم این کار بسیار بدی است. چون او بسیار بیاحترامی میکند.»
ماسک ۱۵ خرداد در پستی به روابط قدیمی ترامپ با جفری اپستین، قاچاقچی بدنام کودکان، اشاره کرد. او ۱۷ خرداد این پست را پاک کرد.
ترامپ در واکنش به این موضوع به انبیسی گفت: «اینها اخبار قدیمی است. سالهاست دربارهاش صحبت شده. حتی وکیل اپستین هم گفته بود من هیچ ارتباطی نداشتم.»
به گفته ترامپ، اختلاف اخیر باعث شده قانونگذاران توجه خود را به مزایای لایحه مالیاتی دولت معطوف کنند: «فکر میکنم ایلان عملا نقاط قوت این لایحه را بیشتر نشان داد؛ چون کسانی که قبلا تمرکز نداشتند، حالا توجهشان جلب شده و میبینند چقدر خوب است.»
او در پایان افزود: «به هر حال، خیلی متاسفم که ایلان اینقدر افسرده و دلشکسته است.»
این نخستین پیام ویدیویی العولقی از زمان بهدست گرفتن رهبری القاعده یمن در اسفندماه ۱۴۰۲ است.
این ویدیوی ۳۰ دقیقهای که بامداد شنبه ۱۷ خرداد از سوی هواداران القاعده در شبکههای اجتماعی منتشر شد، حاوی فراخوانهایی برای انجام حملات انفرادی علیه رهبران مصر، اردن و برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بود.
العولقی در این پیام گفت: «پس از آنچه که بر مردم ما در غزه گذشته و میگذرد، دیگر خط قرمزی وجود ندارد. مقابلهبهمثل، مشروع است.»
در این ویدیو تصاویری از جیدی ونس، معاون ترامپ، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز دیده میشود.
همچنین لوگوهای شرکتهای متعلق به ایلان ماسک، از جمله تسلا، در این ویدیو گنجانده شدهاند.
با وجود تضعیف شاخه یمنی القاعده در سالهای اخیر بهدلیل اختلافات داخلی و حملات آمریکا، این گروه همچنان یکی از خطرناکترین شاخههای القاعده محسوب میشود.
این گروه پس از کشته شدن اسامه بنلادن، به فعالیتهای خود در یمن ادامه داده است.
کارشناسان سازمان ملل شمار نیروها و حامیان این گروه را بین سه تا چهار هزار نفر برآورد کردهاند.
این گروه منابع مالی خود را از راههایی همچون سرقت، قاچاق اسلحه، جعل ارز و گروگانگیری تامین میکند.
العولقی که واشینگتن برای دستگیریاش جایزهای شش میلیون دلاری تعیین کرده، بهدلیل دعوت علنی به حمله علیه آمریکا و متحدانش تحت تعقیب قرار دارد.
او پس از مرگ خالد سعيد البطرفی، رهبری شاخه القاعده در یمن را بر عهده گرفت.
خبرگزاری آسوشیتدپرس ۱۷ خرداد نوشت القاعده یمن همانند حوثیهای مورد حمایت تهران میکوشد از فضای جنگ اسرائیل و حماس برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند.
روزنامه تلگراف اردیبهشت ۱۴۰۳ به نقل از کارشناسان سیاسی و نظامی گزارش داد همکاریهای حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی و شاخه القاعده در یمن گسترش یافته است.
بر اساس این گزارش، حوثیها به القاعده که پیشتر دشمن آنها به شمار میآمد، سلاح و پهپاد میدهند و دو طرف به تبادل زندانیان اقدام کردهاند.
حوثیها گزارشها درباره همکاری این گروه با القاعده را رد کردهاند. با این حال، حملات القاعده به حوثیها در سالهای اخیر کاهش یافته است.
کتابهای قدیمی موجود در کتابخانههای جهان ممکن است جان افراد را به خطر بیندازند. محققان دانشگاه سنت اندروز اسکاتلند دستگاهی ساختهاند که میتواند در عرض چند ثانیه مشخص کند آیا کتابی حوای مواد سمی است یا خیر.
بیبیسی گزارش داد منشا این مشکل به شیوه رنگآمیزی جلد کتابها در قرن نوزدهم بازمیگردد؛ دورانی که در آن برای دستیابی به رنگهایی پایدار و زیبا، از مواد شیمیایی سمی مانند آرسنیک، جیوه و کروم استفاده میشد.
خطری که هنوز ادامه دارد
اریکا کوتزه، کارشناس حفاظت آثار دانشگاه سنت اندروز، هشدار داد تماس مداوم با این کتابها باعث مسمومیت میشود، زیرا آرسنیک موجود در رنگ سبز این کتابها پس از گذشت بیش از یک قرن هنوز خطرناک است.
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض چندین کتاب سبز رنگ میتواند باعث مسمومیت سطح پایین با آرسنیک شود.
علائم مسمومیت شامل تغییر رنگ پوست، آسیب به کبد و کلیه و کاهش گلبولهای خونی است که به ضعف سیستم ایمنی بدن خواهد انجامید.
پیش از این، موزه وینترتور آمریکا در سال ۲۰۱۹ پروژهای برای شناسایی کتابهای سمی راهاندازی کرده بود.
طرحی مشابه نیز به کشف چهار کتاب خطرناک در کتابخانه ملی فرانسه منجر شد و این کتابها فورا از دسترس عموم خارج شدند.
راهکار نوآورانه و ارزانقیمت
پیلار گیل، متخصص بیوشیمی دانشگاه سنت اندروز، برای حل این مساله راهکار جدیدی ابداع کرد. او بهجای استفاده از روشهای پیچیده و گرانقیمت، از دستگاه طیفسنج بخش زمینشناسی کمک گرفت.
این دستگاه که برای شناسایی مواد معدنی در سنگها طراحی شده، از قابلیت تشخیص رنگدانههای سمی در کتابها نیز برخوردار است.
گیل پس از آزمایش صدها کتاب، الگوی مشخصی در کتابهای سمی کشف کرد.
ساخت نمونه اولیه
همکاری با بخش فیزیک دانشگاه منجر به ساخت نمونه اولیه این دستگاه شد.
گراهام بروس، مدیر ارشد آزمایشگاه تحقیقاتی، در ارتباط با این ابتکار گفت دستگاه نور سبز و مادون قرمز را به کتاب میتاباند و بر اساس بازتاب نور، وجود یا عدم وجود آرسنیک را تشخیص میدهد.
این فناوری در مقایسه با روشهای سنتی بسیار ارزانتر و سریعتر است. افزون بر این، دستگاه قابل حمل است و استفاده از آن نیازی به متخصص ندارد.
تاکنون هزاران کتاب در مجموعههای دانشگاه سنت اندروز و کتابخانه ملی اسکاتلند با این روش بررسی شدهاند.
محققان قصد دارند طراحی دستگاه را با کتابخانهها و موزههای سراسر جهان به اشتراک بگذارند.
راهحل برای آینده
جسیکا برگ، معاون مدیریت کتابخانه دانشگاه، با اشاره به اهمیت این نوآوری گفت بسیاری از کتابخانهها بهدلیل نداشتن امکانات آزمایش، همه کتابهای سبزرنگ قرن نوزدهم را از دسترس خارج کردهاند.
او افزود این دستگاه به آنها برای جدا کردن کتابهای خطرناک کمک خواهد کرد.
مساله کتابهای سمی با گذشت زمان وخیمتر خواهد شد، زیرا این کتابها در حال فرسودگی هستند.
شناسایی بهموقع آنها امکان نگهداری ایمن و استفاده کنترلشده از این آثار ارزشمند را فراهم میکند.
