عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از سخنرانی علی خامنهای گفت: «ما شاهد مواضع کاملا غیرمعقول و غیرمنطقی آمریکاییها هستیم.»
او افزود: «بحث غنیسازی اصلا موضوع قابل مذاکرهای نیست.»
عراقچی با اشاره به سخنان خامنهای در خصوص مواضع آمریکاییها در مذاکرات گفت: «رهبری امروز تکلیف را کاملا روشن کرد.»
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی که پیشتر از روند مذاکرات با آمریکا در ادوار قبل ابراز رضایت کرده بود، سهشنبه ضمن اشاره به مخالفت ابراهیم رئیسی با مذاکرات مستقیم گفت: «گمان نمیکنیم مذاکرات فعلی به نتیجه برسد.»
مهوش (سایه) صیدال، زندانی سیاسی، با انتقاد از وضعیت درمانی زنان در اوین نوشت نظام بهداشت زندان ابزار فرسایش روانی و جسمی زندانیان سیاسی است. او خواستار نظارت بینالمللی، ثبت موارد نقض حقوق، و الزام جمهوری اسلامی به رفع تبعیض و رعایت استانداردهای سلامت شد.
او که دکترای حقوق بینالملل دارد در این زمینه به مواردی از جمله فقدان مستمر پزشک عمومی در بند زندان، عدم حضور پرستار در بند در بخش قابل توجهی از هفته، محدودسازی سیاسی در دسترسی به متخصصین پزشکی، مراکز درمانی فاقد استاندارد، روند اعزام فرسایشی و هزینههای درمانی نامتوازن اشاره کرد.
این زندانی سیاسی نوشت نقض این تعهدات، چه بهصورت عامدانه یا در نتیجه کوتاهی ساختاری، مسئولیت بینالمللی دولت را در پی دارد.
او خواستار ثبت و مستندسازی وضعیت درمانی بند زنان زندان اوین، فشار برای اعمال اصل تضمین حق بر سلامت و جلوگیری از مرگ خاموش زندانیان، گشودن مسیرهای نظارت بینالمللی و مستقل بر وضعیت بهداشتی زندانها، بهویژه زندان اوین، الزام جمهوری اسلامی ابه رعایت استانداردهای حداقلی سلامت در زندانها و رفع تبعیض سیاسی در دسترسی به خدمات درمانی شد.
صیدال در متن خود نوشت نظام درمانی حاکم بر بند زنان زندان اوین، نه صرفا ناکارآمد، بلکه در خدمت یک سیاست مشخص جهت فرسایش جسمی و روانی زنان زندانی، خصوصاً مخالفان سیاسی قرار گرفته است.
ژان-نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، اقدامات اخیر اسرائیل برای کاهش محدودیتها و تسهیل دسترسی مردم غزه به کمکهای بشردوستانه را «ناکافی» خواند. همزمان، قطر از بنبست در مذاکرات آتشبس بهدلیل «اختلافات اساسی» حماس و اسرائیل خبر داد.
وزیر خارجه سهشنبه ۳۰ اردیبهشت در مصاحبه با رادیو فرانس اینتر گفت: «این اقدام کاملا ناکافی است... اسرائیل باید بدون هیچگونه مانعی، امکان ارسال فوری و گسترده کمکها به غزه را فراهم کند.»
بارو افزود فرانسه از بازنگری در توافقنامه مشارکت اتحادیه اروپا و اسرائیل حمایت میکند تا مشخص شود آیا اسرائیل به تعهدات خود در قبال حقوق بشر پایبند بوده است یا خیر.
تام فلچر، رییس آژانس هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، پیشتر با ابراز نگرانی نسبت به وضعیت بحرانی در نوار غزه هشدار داد در صورتی که کمکهای حیاتی «بهموقع» به این منطقه نرسد، ممکن است ۱۴ هزار کودک در ۴۸ ساعت آینده جان خود را از دست بدهند.
تهدید سه کشور غربی به تحریم اسرائیل
رهبران بریتانیا، کانادا و فرانسه ۲۹ اردیبهشت در بیانیهای مشترک به اسرائیل هشدار دادند در صورت پایان ندادن به عملیات نظامی جدیدش در غزه و تداوم محدودیتهای کمکرسانی، «اقداماتی مشخص» را علیه این کشور در دستور کار قرار خواهند داد.
در این بیانیه آمده است ممانعت اسرائیل از ارسال کمکهای حیاتی به غیرنظامیان در غزه، غیرقابل قبول است و میتواند قوانین بینالمللی بشردوستانه را نقض کند.
این سه کشور تاکید کردند: «ما با هرگونه تلاش برای گسترش شهرکسازی در کرانه باختری مخالفیم و در صورت لزوم، برای انجام اقدامات بیشتر، از جمله اعمال تحریمهای هدفمند، تردیدی نخواهیم داشت.»
اسرائیل از ۲۴ اردیبهشت عملیات جدیدی را با نام «ارابههای جدعون» با هدف تصرف مناطق بیشتری از نوار غزه آغاز کرد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۹ اردیبهشت و پیش از بیانیه رهبران بریتانیا، فرانسه و کانادا اعلام کرد موافقت با ارسال کمکهای بشردوستانه به غزه، نتیجه افزایش فشارهای آمریکا و تصمیمی برای تسهیل ادامه عملیات نظامی در این باریکه است.
او در عینحال افزود اسرائیل قصد دارد کنترل تمامی این منطقه را به دست بگیرد.
نتانیاهو در سخنانی جدید در واکنش به بیانیه سه کشور غربی گفت: «رهبران لندن، اتاوا و پاریس، جایزهای بزرگ برای حمله نسلکشانه هفت اکتبر به حماس میدهند و راه را برای تکرار چنین جنایاتی علیه اسرائیل هموار میکنند.»
او تاکید کرد اسرائیل تا رسیدن به پیروزی کامل، «به شیوهای عادلانه» از خود دفاع خواهد کرد و بار دیگر شروط پایان جنگ از سوی اسرائیل را یادآور شد که شامل آزادی گروگانهای باقیمانده و خلع سلاح نوار غزه است.
اسرائیل از اواسط اسفند ۱۴۰۳ و در پی فروپاشی آتشبس، همه مسیرهای ورود کالاها و کمکهای بشردوستانه مانند کمکهای پزشکی، غذایی و سوخت به غزه را مسدود کرده بود.
سه رهبر غربی در ادامه بیانیه خود گفتند: «ما همواره از حق اسرائیل برای دفاع از شهروندانش در برابر تروریسم حمایت کردهایم. اما این تشدید درگیری، کاملا نامتناسب است... ما در برابر این اقدامات فاحش ساکت نخواهیم ماند.»
آنها همچنین از تلاشهای آمریکا، قطر و مصر برای برقراری آتشبس فوری در غزه حمایت و بر تعهد خود برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در چارچوب راهحل دوکشوری تاکید کردند.
حماس از بیانیه مشترک فرانسه، بریتانیا و کانادا استقبال کرد و آن را «گامی مهم» در مسیر احیای اصول حقوق بینالملل دانست.
روایت قطر از دلیل شکست مذاکرات آتشبس
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، ۳۰ اردیبهشت اعلام کرد مذاکرات آتشبس غزه که در هفتههای اخیر در دوحه برگزار شده، به نتیجهای نرسیده است.
او دلیل این بنبست را «تفاوتهای اساسی میان طرفها» عنوان کرد.
این مقام قطری همچنین بیثباتی کنونی در خاورمیانه را «غیرقابل تحمل» خواند.
یک مقام اسرائیلی ۲۹ اردیبهشت درباره بنبست مذاکرات دوحه گفت اسرائیل در چارچوب تلاشهای میانجیگرانه فعلی، هیچگونه تضمینی برای پایان جنگ به حماس نخواهد داد.
یک مقام ارشد حماس ۲۸ اردیبهشت در مصاحبه با شبکه خبری سیانان اعلام کرد این گروه آماده است در ازای توقف دو ماهه جنگ غزه، ۷ تا ۹ گروگان اسرائیلی را آزاد کند.
او همچنین عقبنشینی ارتش اسرائیل به شرق محور صلاحالدین را از دیگر شروط حماس برای توقف درگیریها عنوان کرد.
جنجال بر سر انتقادات معاون پیشین فرمانده ارتش اسرائیل از جنگ غزه
یائیر گولان، از سیاستمداران منتقد نتانیاهو و معاون پیشین فرمانده ارتش اسرائیل، ۳۰ اردیبهشت در انتقادی تند، سیاستهای دولت این کشور و جنگ در غزه را بهشدت محکوم کرد و هشدار داد گویی اسرائیل «کشتن کودکان را بهعنوان یک تفریح» انجام میدهد.
این سیاستمدار چپگرا گفت: «باید به مسیر یک کشور عاقل برگردیم؛ اکنون اسرائیل در مسیر تبدیل شدن به یک کشور منفور و مطرود مثل آفریقای جنوبی سابق قرار گرفته است.»
او افزود: «یک کشور عاقل علیه غیرنظامیان نمیجنگد، کشتن کودکان را به تفریح تبدیل نمیکند و هدف خود را بیرون راندن جمعیتها قرار نمیدهد.»
گولان همچنین گفت: «این دولت پر است از آدمهای انتقامجو، بیاخلاق و ناتوان از اداره کشور در زمان بحران. این وضع موجودیت ما را به خطر میاندازد.»
این اظهارات واکنش شدید سیاستمداران اسرائیلی را در پی داشت و حتی برخی از اعضای راستگرای کابینه نتانیاهو، گولان را «تروریست» نامیدند.
نتانیاهو نیز اظهارات «تحریکآمیز» گولان را بهشدت محکوم کرد و آن را «تهمت خونآلود و افترا علیه سربازان شجاع ارتش اسرائیل» خواند.
او گفت: «ارتش اسرائیل اخلاقیترین ارتش دنیاست و سربازان ما در جنگی برای موجودیت کشور میجنگند. گولان که سابقه مقایسه اسرائیل با نازیها را دارد، اکنون به سطحی بیسابقه از سقوط اخلاقی رسیده است.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد پیشنهادهایی برای زمان و مکان دور بعدی مذاکرات با آمریکا از سوی طرف عمانی مطرح شده، اما تا این لحظه، زمان و مکان قطعی مشخص نیست.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت: «پیشنهادی درباره دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا دریافت کردهایم که در حال بررسی است.»
غریبآبادی جزییات بیشتری از این پیشنهاد ارائه نکرد.
لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، ۲۹ اردیبهشت گزارش داد احتمالا دور بعدی گفتوگوهای هستهای ایران و آمریکا در رم برگزار خواهد شد.
ویدیوی منتشرشده نشان میدهد، سهشنبه ۳۰ اردیبهشت پس از صحبتهای مهدی کوچکزاده درباره موافق نبودن مجلس با پالرمو، در صحن مجلس تنش در گرفت و او نتوانست حرفهای خود را تمام کند.
پیشتر علی مطهری نماینده پیشین مجلس گفته بود: «با توجه به مذاکراتی که با آمریکا در پیش است، به این نتیجه رسیدند که این لایحه تصویب شود.»
هفته گذشته، مجمع تشخیص مصلحت نظام، کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با جرایم سازمانیافته فراملی (پالرمو) را به صورت مشروط به تصویب رساند. این مجمع همچنین اعلام کرد رسیدگی به موضوع پیوستن به کنوانسیون مقابله با تامین مالی تروریسم (سیافتی) در دستور کار جلسات آتی خواهد بود.
پس از آنکه مجمع تشخیص مصلحت نظام، کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با جرایم سازمانیافته فراملی (پالرمو) را به صورت مشروط به تصویب رساند، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، آن را «گامی مهم در راستای تعامل سازنده با جهان» توصیف کرد.
مهاجرانی در پستی در شبکه اجتماعی ایکس ابراز امیدورای کرد «در بررسی سیافتی نیز مصالح ملی، منافع اقتصادی و ملاحظات بینالمللی توامان دیده شود.»
علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی سهشنبه درباره مذاکرات جاری با آمریکا گفت که گمان نمیکند این مذاکرات به نتیجه برسد.
خامنهای با اشاره به مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا در دوران ابراهیم رئیسی گفت: «زمان ایشان هم بود، مثل حالا که هست، البته بدون نتیجه. حالا هم گمان نمیکنیم به نتیجه برسد. نمیدانیم چه خواهد شد.»
او افزود: «طرف آمریکایی که در این مذاکرات غیرمستقیم وارد صحبت میشوند، سعی کنند یاوهگویی نکنند. اینکه بگویند ما به ایران اجازه غنیسازی نمیدهیم، این غلط زیادی است.»
رهبر جمهوری اسلامی پیش از این، ۱۹ بهمنماه ۱۴۰۳، گفته بود که مذاکره با آمریکا «عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه» نیست.
دوشنبه ۲۹ اردیبهشت، وبسایت خبری نشنال به نقل از دو مقام ایرانی گزارش داد که گفتوگوهای هستهای آمریکا و جمهوری اسلامی به دلیل اختلافنظر بر سر غنیسازی اورانیوم، با بنبست مواجه شده است.
یک مقام ایرانی به نشنال گفت: «ایران دعوت مطرحشده از سوی عمان برای دور پنجم مذاکرات که قرار بود جمعه آینده در رم برگزار شود را نپذیرفته است، زیرا استیو ویتکاف، مذاکرهکننده آمریکایی، گفته است که غنیسازی در قالب هیچ توافقی مجاز نخواهد بود.»
یک مقام ایرانی نیز به نشنال گفت: «جمهوری اسلامی نمیخواهد بار دیگر وارد مذاکراتی شود که به شکست منتهی شود. بدون غنیسازی، توافقی در کار نخواهد بود. اما اگر هدف، جلوگیری از دستیابی به سلاح هستهای است، آنگاه میتوانیم به توافق برسیم.»
یکشنیه، استیو ویتکاف نماینده دونالد ترامپ درباره مذاکرات با جمهوری اسلامی گفت: «رییسجمهور [ترامپ] کاملا روشن صحبت کرده، او میخواهد این درگیری را از راه دیپلماتیک و از طریق گفتگو حلوفصل کند. و او همه نشانهها را در این مسیر فرستاده.»
ویتکاف در گفتوگو با ایبیسی تاکید کرد: «از طرف دیگر، ما یک خط قرمز بسیار، بسیار روشن داریم، و آن موضوع غنیسازی است. ما حتی یک درصد ظرفیت غنیسازی را هم نمیتوانیم بپذیریم.»
او افزود: «ما پیشنهادی به ایرانیها ارائه دادهایم که فکر میکنیم بخشی از این مسئله را بدون بیاحترامی به آنها حل میکند. و این مهم است. ما میخواهیم به یک راهحل برسیم. و فکر میکنیم که خواهیم توانست.»
ویتکاف گفت: «اما از دید ما، همهچیز از یک توافقی آغاز میشود که شامل غنیسازی نباشد. ما نمیتوانیم آن را بپذیریم. چون غنیسازی، دستیابی به سلاح را ممکن میکند.»
خامنهای سهشنبه در واکنش به موضع مقامهای آمریکا مبنی بر عدم غنیسازی در ایران گفت که «سعی کنند یاوهگویی نکنند.»
رهبر جمهوری اسلامی افزود: «در یک مناسبت دیگری به ملت ایران توضیح خواهم داد علت اینکه اینها روی غنیسازی تکیه میکنند، چیست، چرا اینقدر طرفهای غربی و آمریکایی و دیگران اصرار دارند که باید در ایران غنیسازی نباشد.»
