انتشار گزارشهایی درباره احتمال تصمیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای استفاده از عنوان «خلیج عربی» بهجای نام «خلیج فارس»، موجی از اعتراضات را در میان کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی و شماری از چهرههای سیاسی و فعالان مدنی برانگیخت.
در میان این واکنشها، شاهزاده رضا پهلوی این اقدام احتمالی را «تحریف تاریخ» و «توهینی به مردم ایران» خواند و مسئولیت آن را متوجه رهبر جمهوری اسلامی و ساختار حاکم دانست.
او در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «مقصر اصلی این اقدام شرمآور، کسی جز علی خامنهای و رژیم ضد ایرانیاش نیست که کشور ما را آنچنان تضعیف کردهاند که قدرتهای خارجی به خود اجازه توهین به هویت ملی ایران را میدهند.» او همچنین بر لزوم دفاع از نام «خلیج فارس» به عنوان یک «مسئولیت ملی» تاکید کرد.
حامد اسماعیلیون، از چهرههای برجسته دادخواهی پرونده سرنگونی هواپیمای اوکراینی، نیز نوشت: «حکومت اسلامی کار را به جایی رسانده است که تاریخ ایران به تاراج هر از راه رسیدهای برود.» او تاکید کرد که چنین گزارشهایی تنها باعث میشود ایرانیان بیش از پیش به این باور برسند که خودشان باید به حکومتهای «جنایتکار» پایان دهند.
توماج صالحی، خواننده معترض و زندانی سیاسی سابق، نیز در واکنش به این گزارش نوشت: «تغییر نام خلیج فارس، تحریف تاریخ و انکار واقعیت است.» او افزود که این موضوع فراتر از گرایشهای سیاسی است و ایرانیان در برابر چنین تحریفی «یکصدا و متحد» هستند.
در فضای مجازی نیز هزاران کاربر با هشتگهایی به دفاع از نام خلیج فارس پرداختند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس شامگاه سهشنبه ۱۶ اردیبهشت در گزارشی به نقل از دو مقام آمریکایی نوشت رییسجمهوری آمریکا قصد دارد هفته آینده در جریان سفرش به عربستان سعودی اعلام کند که آمریکا از این پس خلیج فارس را «خلیج عربی» یا «خلیج عربستان» خواهد نامید.
شبکه خبری سیانان نیز چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت در گزارشی به نقل از دو مقام دولت آمریکا تایید کرد ترامپ در حال برنامهریزی برای استفاده از نام «خلیج عربی» یا «خلیج عربستان» به جای خلیج فارس است.
این دو مقام دولت آمریکا به سیانان گفتند انتظار دارند این خبر در جریان سفر هفته آینده به خاورمیانه و بازدید ترامپ از عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، اعلام شود.
واکنشها در فضای مجازی
بسیاری از کاربران ایرانی در رسانههای اجتماعی ایکس، اینستاگرام، تیکتاک و شبکههای دیگر، مخالفت خود را با چنین تصمیمهایی اعلام کرده و به انتشار تصاویری از نقشهها و اسناد تاریخی درباره پیشینه نام این پهنه آبی محصور در مرزهای جنوبی ایران پرداختند.
توماج صالحی: تغییر نام خلیج فارس، هویت تمام ایرانیان را تهدید میکند
توماج صالحی، رپر معترض و از زندانیان سیاسی پیشین، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تغییر نام خلیج فارس، تحریف تاریخ و انکار واقعیت است.»
او این مساله را ملی خواند و گفت ایرانیان فارغ از گرایشهای سیاسی، در این موضوع یکصدا و متحدند.
صالحی در این پست نوشت: «اقدام دولت ترامپ هویت تمام ایرانیان را تهدید میکند و به نظر میرسد از یک خطای بنیادی ناشی میشود: ناتوانی در تمایز میان مردم ایران و جمهوری اسلامی.»
او از همه کشورهای جهان خواست که به حقوق تاریخی ایران احترام بگذارند و از تلاشهای جهانی برای حفظ نام «خلیج فارس» حمایت کنند.
حامد اسماعیلیون: ایران و خلیج فارس برخلاف عمر مستبدان برقرار خواهند ماند
حامد اسماعیلیون، از دادخواهان هواپیمای اوکراینی که همسر و دخترش را در شلیک سپاه پاسداران به این هواپیما از دست داد، با اشاره به گزارش آسوشیتدپرس در اینستاگرام نوشت: «این خبر ایرانیان را مصرتر میکند تا بدانند تنها آنها هستند که به عمر حکومتهای جنایتکاری چون جمهوری اسلامی پایان خواهند داد.»
او در این پست نوشت: «نامهنگاری نمایشی با علی خامنهای از یک سو و قصد تغییر نام خلیجِ فارس از سوی دیگر بخشی از مردم را به حمایت از ایدئولوژیهای سرکوبگر جمهوری اسلامی سوق میدهد؛ بیش از آنکه کمکی به پایان عمر دیکتاتور باشد.»
اسماعیلیون ادامه داد: «حکومت اسلامی کار را به جایی رسانده است که تاریخ ایران به تاراج هر تازه از راه رسیدهای برود. تاریخ با رییسجمهورهای آمریکا آغاز نمیشود و با آن پایان نمییابد ... ایران و خلیج فارس برخلاف عمر مستبدان برقرار خواهند ماند.»
خلیج فارس، اعتبار حوزه تمدنی ایران است
تقی رحمانی، فعال سیاسی و مدنی نیز در واکنش به این موضوع در صفحه اینستاگرام خود نوشت: «خلیج فارس، خلیج فارس است. این نام ریشه تاریخی، ریشه فرهنگی و اقتصادی و حتی سیاسی دارد.»
رحمانی افزود که خلیج فارس نامی «تاریخی» است که نشان از «اعتبار حوزه تمدنی ایران» دارد.
او تاکید کرد که این نام را زمانه در طی قرنها به این خلیج داده است.
محسن سازگارا: چاقوهای ترامپ دسته ندارد
محسن سازگارا، فعال سیاسی و عضو شورای مدیریت گذار، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت باید تا دوشنبه و زمانی که ترامپ وعده اعلام یک خبر مهم را داده، صبر کرد.
او گفت که از وقتی ترامپ پشت میز رییسجمهوری نشسته است، «۱۰ تا چاقو» ساخته اما هیچ کدام دسته نداشته است.
واکنش مقامهای جمهوری اسلامی
در تهران عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به گزارش آسوشیتدپرس درباره تصمیم احتمالی ترامپ، آن را اقدامی «سیاسی و شدیدا توهینآمیز» خواند.
عراقچی در حساب ایکس خود هشدار داد که این اقدام با واکنش تند جهانی از سوی ایرانیان مواجه خواهد شد و افزود: «بیایید امیدوار باشیم شایعات پوچی که درباره خلیج فارس پخش میشود، چیزی بیش از یک کمپین دروغپراکنی از سوی "جنگجویان همیشگی" برای خشمگین کردن و تحریک ایرانیان در سراسر جهان نباشد.»
او با خطاب قرار دادن حساب ایکس ترامپ نوشت مطمئن است رییسجمهوری آمریکا میداند نام خلیج فارس «قرنها قدمت دارد و از طرف همه نقشهنگاران و نهادهای بینالمللی به رسمیت شناخته شده است و حتی تا همین اواخر دهه ۱۹۶۰ توسط همه رهبران منطقه در ارتباطات رسمی خود استفاده میشد».
ظریف: تغییر نام خلیج فارس هر ایرانی را با هر گرایشی به خشم میآورد
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت حسن روحانی در واکنش به موضوع تغییر احتمالی نام خلیج فارس به «خلیج عربی» گفت که آنچه پیرامون «استفاده از این نام ساختگی» شنیده میشود، «هر ایرانی میهندوست از هر گرایشی را به خشم میآورد».
او گفت: «برای ایران، به جهانیان و ساکنان کاخ سفید نشان خواهیم داد که ایرانیان، همراه و همزبان، این سوداگری کوتهبینانه را برنمیتابند.»
ظریف افزود: «شاید فردا برای این همبستگی میهنی دیر باشد.»
آنچه ترامپ نمیتواند انجام دهد
به نوشته آسوشیتدپرس، ترامپ میتواند نام خلیج فارس را برای مقاصد رسمی ایالات متحده تغییر دهد اما نمیتواند تعیین کند که دیگر کشورها چه نامی بر آن بگذارند.
دولت ایران در سال ۲۰۱۲ تهدید کرده بود از گوگل به دلیل حذف برچسب خلیج فارس از نقشههایش شکایت خواهد کرد.
در نسخه آمریکایی گوگل مپس، این پهنه آبی به صورت Persian Gulf (Arabian Gulf) ثبت شده، در حالی که نام این خلیج در اپل مپس فقط «خلیج فارس» درج شده است.
سازمان بینالمللی هیدروگرافی که آمریکا یکی از اعضای آن است، وظیفه دارد تمام دریاها، اقیانوسها و آبهای قابل کشتیرانی جهان را بهطور یکنواخت بررسی و نامگذاری کند اما در مواردی، کشورها یک پهنه آبی یا نشانه جغرافیایی مشترک را با نامهای متفاوتی در اسناد داخلی خود ثبت میکنند.