تحولات مربوط به مذاکرات و تنش‌های میان تهران و واشینگتن در شبانه‌روز گذشته

تعرفه‌های دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، بامداد چهارشنبه به وقت واشینگتن (حدود ساعت هفت و نیم صبح ۲۰ فروردین به وقت ایران) به‌ مرحله اجرا درآمد و تقریبا صادرات تمام متحدان آمریکا را با مالیات‌های جدید و سنگینی هدف قرار داد.

تعرفه‌ها، مالیات بر واردات کالاهای چینی به آمریکا را به بیش از ۱۰۰ درصد افزایش داد و موجب شد دولت‌ها برای مذاکره بر سر کاهش آن‌ها به‌ تکاپو بیفتند.

چین در واکنش، تعرفه‌های متقابلی اعمال کرده و سایر کشورها نیز طرح‌هایی برای هدف قرار دادن صادرات آمریکا آماده کرده‌اند.

این وضعیت نگرانی‌ها را از بروز یک جنگ تجاری مخرب اقتصادی و رکود جهانی افزایش داده است.

اعلام تعرفه‌های گسترده جدید از سوی دونالد ترامپ در روزهای گذشته منجر به ایجاد بحرانی در بازارهای جهانی سهام و اوراق قرضه شد.

اتحادیه اروپا همچنان در حال بررسی راه‌هایی است که می‌تواند در برابر تصمیم آمریکا اتخاذ کند اما شماری از کشورها راه مذاکره بیشتر با ترامپ یا اعمال تعرفه‌های تلافی‌جویانه را برگزیده‌اند.

مشاور اقتصادی کاخ سفید سه‌شنبه گفت آمریکا در حال اولویت‌بندی شرکای تجاری خود برای آغاز مذاکرات است و متحدان و شرکای تجاری واشینگتن مانند ژاپن، کره جنوبی و شمار دیگری از کشورها در صدر این فهرست قرار دارند.

مشروح رویدادهای مرتبط با تعرفه‌ها در روزهای ۱۸ و ۱۹ فروردین را این‌جا بخوانید.

بر اساس این گزارش که سه‌شنبه منتشر شد، ترامپ هیچ تضمینی به نتانیاهو نداده که ایالات متحده مطالبات اسرائیل را در خصوص شرایط یک توافق قابل‌قبول برای جلوگیری از دستیابی ایران به تسلیحات هسته‌ای در این مذاکرات لحاظ کند.

ترامپ همچنین هیچ تعهدی درباره اقدامات احتمالی آمریکا در صورت شکست مذاکرات یا نقض توافق از سمت تهران، به نتانیاهو ارائه نکرده است.

کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از منابع خود گزارش داده تنها چند ساعت پیش از دیدار نتانیاهو با ترامپ، در کاخ سفید، دولت آمریکا به او اطلاع داده که واشینگتن وارد گفت‌وگوهای مستقیم هسته‌ای با ایران شده است.

بر اساس این گزارش، سفر غافلگیرکننده نتانیاهو به واشنگتن پس از آن انجام شد که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به تیم نتانیاهو اطلاع داد که او باید «در اسرع وقت» به ایالات متحده پرواز کند.

محافل نزدیک به نتانیاهو فکر می‌کردند دلیل اصلی این دعوت ناگهانی، موضوع تعرفه‌های گمرکی بوده و بر همین اساس نیز نتانیاهو را برای دیدار با ترامپ آماده کرده بودند.

نتانیاهو که در آن زمان در بوداپست بود، یک‌شنبه پس از بیان سخنانی در فرودگاه اعلام کرد که به آمریکا می‌رود و گفت: «من نخستین رهبر جهانی خواهم بود که در خصوص تعرفه‌ها با رییس‌جمهور ترامپ حضوری دیدار می‌کنم. این نشان‌دهنده رابطه ویژه شخصی و ارتباط خاص میان ایالات متحده و اسرائیل است، که در این زمان بسیار حیاتی است.»

به نوشته کانال ۱۲، نتانیاهو روز دوشنبه، زمانی که در اقامتگاه رسمی بلر هاوس با استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا در امور خاورمیانه، دیدار کرد، متوجه شد که دلیل اصلی دعوت سریع او، موضوع مذاکرات هسته‌ای ایالات متحده با ایران است.

ویتکاف در این دیدار به نتانیاهو اطلاع داد که آمریکا قصد دارد از روز شنبه وارد مذاکرات با جمهوری اسلامی شود و نمی‌خواسته این تصمیم بدون اطلاع به اسرائیل طوری پیش برود که نخست‌وزیر اسرائیل مقابل یک عمل انجام‌شده قرار گیرد.

بنا بر گزارش شبکه ۱۲ اسرائیل، زمانی که نتانیاهو و تیمش پس از دیدار با ویتکاف، با ترامپ و تیم او در کاخ سفید دیدار کردند، ترامپ جلسه را با این پرسش آغاز کرد: «نظرت درباره ایران چیست؟»

بر اساس گزارش، نتانیاهو موضع خود را درباره تنها توافق قابل‌قبول با ایران تکرار کرد، یعنی توافقی بر مبنای مدل لیبی، که طی آن تاسیسات هسته‌ای ایران به‌طور کامل نابود شود. او همچنین درباره ضرورت اقدام نظامی در صورت لزوم صحبت کرد.

ترامپ نیز در مقابل توضیح داد که از شنبه، که نخستین دیدار انجام می‌شود یک بازه ۶۰ روزه برای این مذاکرات تعیین شده است و گفت که ویتکاف با پیشرفت روند مذاکرات، اسرائیل را در جریان امور قرار خواهد داد.

با این حال، طبق گزارش شبکه ۱۲، ترامپ هیچ تعهدی درخصوص برآورده‌ساختن خواسته‌های اسرائیل درباره شرایط توافق ارائه نکرد، و درباره اقدامات آمریکا، از جمله گزینه نظامی، در صورت شکست مذاکرات یا نقض توافق از سوی ایران، هیچ تضمینی به اسرائیل نداد.

روزنامه تایمز بریتانیا گزارش داد هم‌زمان با آماده‌سازی برای مذاکرات هسته‌ای با واشینگتن، جمهوری اسلامی برای نخستین‌بار موشک‌های سطح‌به‌سطح دوربرد را به نیروهای نیابتی خود در عراق منتقل کرده است. منابع اطلاعاتی می‌گویند این موشک‌ها توانایی هدف گرفتن برخی مناطق اروپا را دارند.

تایمز در این گزارش که سه‌شنبه منتشر کرد با استناد به گفته منابع اطلاعاتی منطقه‌ای، خبر داده این موشک‌ها هفته گذشته از سوی نیروی هوافضای سپاه پاسداران به عراق منتقل شدند.

اقدامی که به گزارش تایمز و به نقل از تحلیل‌گران می‌تواند تلاشی برای تقویت قدرت چانه‌زنی جمهوری اسلامی در آستانه مذاکرات آتی با ایالات متحده تلقی شود.

بر اساس این گزارش، دو نوع موشک دیگر با برد کوتاه‌تر، شامل موشک کروز «قدس ۳۵۱» و موشک بالستیک «جمال ۶۹»، نیز به عراق قاچاق شده‌اند. منابع اطلاعاتی تایمز تاکید کرده‌اند که موشک‌های منتقل‌شده دارای بردی هستند که حتی می‌توانند اهدافی در اروپا را نیز تهدید کنند.

متن کامل گزارش را این‌جا بخوانید.

از بیروت تا بغداد، از صنعا تا غزه، نام ایران سال‌هاست با گروه‌های مسلح غیردولتی در منطقه گره خورده است؛ گروه‌هایی که با توجه به حمایت همه جانبه حکومت ایران از آن‌ها، به نظر منتقدان، بازوان نیابتی جمهوری اسلامی‌اند و از نگاه تهران، «نیروهای مقاومت مستقل».

این گزارش، روایتی از بیش از چهار دهه مواضع رسمی جمهوری اسلامی در واکنش به گزارش‌هایی است که حکومت ایران را حامی این گروه‌ها می‌داند. از انکار مطلق در دهه ۱۳۶۰، تا تاکید بر «حمایت معنوی» در دهه ۱۳۹۰ و سرانجام، ادعای «دخالت‌ نداشتن در تصمیمات میدانی» در سال‌های پرآشوب ۱۴۰۰.

پس از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی بارها و بارها هرگونه ارتباط ارگانیک میان گروه‌های نیابتی با تهران را رد کردند و حمایت از این گروه‌ها را صرفا معنوی توصیف کردند.

این تغییر موضع در حالی است که رهبر جمهوری اسلامی پیش از آغاز جنگ غزه به صراحت گفته بود که ایران به نیروهای مقاومت، از جمله حزب‌الله لبنان، موشک داده و در آینده نیز خواهد داد.

متن کامل این گزارش را این‌جا بخوانید.