۳۲۵ هزار نفر در بزرگترین تجمع ضد دولتی تاریخ صربستان به خیابان آمدند
صدها هزار نفر در پایتخت صربستان گرد هم آمدند تا به کشته شدن ۱۵ نفر در حادثه فروریختن یک ایستگاه راهآهن اعتراض کنند.
صدها هزار نفر در پایتخت صربستان گرد هم آمدند تا به کشته شدن ۱۵ نفر در حادثه فروریختن یک ایستگاه راهآهن اعتراض کنند.
دولت شمار شرکتکنندگان در تجمع روز شنبه ۲۵ اسفند را ۱۰۷ هزار نفر اعلام کرد اما یک نهاد مستقل ناظر تخمین زد که دستکم ۳۲۵ هزار نفر در این تجمع حضور داشتند که آن را به بزرگترین اعتراض در تاریخ صربستان تبدیل میکند.
آرشیو نشستهای عمومی اعلام کرد که بین ۲۷۵ هزار تا ۳۲۵ هزار نفر در این اعتراض شرکت کردهاند و افزود که «احتمالا این رقم حتی بیشتر بوده است».
اعتراضات گسترده و واکنش دولت
تظاهرات ضد دولتی در صربستان ماههاست که ادامه دارد. این جنبش اعتراضی پس از فرو ریختن سقف ایستگاه راهآهن در «نووی ساد» و کشته شدن ۱۵ نفر در۱۱ آبان آغاز شد. خشم عمومی زمانی شدت گرفت که مقامهای دولتی تلاش کردند تا روشهای غیراستاندارد ساختوساز و احتمال فساد در این پروژه، که از سوی یک شرکت چینی اجرا شده بود، را پنهان کنند.
ووچیچ پیش از برگزاری اعتراضها، با دامن زدن به تنشها، گفت که این تظاهرات بخشی از یک «انقلاب وارداتی» است که با حمایت سازمانهای اطلاعاتی غربی برای سرنگونی او از قدرت سازماندهی شده است.
دولت، در اقدامی که بسیاری آن را تلاش برای محدود کردن اعتراضها دانستند، قطارهای بینشهری را برای یک روز لغو کرد و برخی از خطوط حملونقل عمومی در بلگراد را متوقف کرد. با این وجود، کاروانهای طولانی خودروها از سراسر کشور، با در دست داشتن پرچمهای ملی و بنرهای حمایتی از جنبش دانشجویی، وارد شهر شدند. در ورودیهای بلگراد، دهها تراکتور نیز به معترضان پیوستند و حمایت کشاورزان را از این جنبش نشان دادند. صدها موتورسوار نیز بهصورت گروهی وارد شهر شدند.
در مقابل، صدها نفر از حامیان دولت، که عمدتا مردان جوان با لباسهای مشکی، کلاههای بیسبال و کولهپشتیهای یکسان بودند، در پارک پیونیِرسکی، مقابل پارلمان صربستان، گرد هم آمدند. گزارشهای محلی حاکی از آن است که برخی از اعضای گروههای سازمانیافته اوباش فوتبالی و کهنهسربازان واحد نیروهای ویژه «برههای سرخ»، که در ترور زوران جینجیچ، نخستوزیر لیبرال صربستان در سال ۲۰۰۳ نقش داشتند، در میان آنها حضور داشتند.
نیروهای پلیس ضدشورش با حلقهای محکم اطراف ساختمان پارلمان را احاطه کرده بودند و میان هواداران ووچیچ و معترضان، که در میدان اسلاویا در مقابل یک صحنه بزرگ گرد آمده بودند، فاصله انداختند.
در بعدازظهر، پلیس از معترضانی که در نزدیکی مقر رادیو و تلویزیون دولتی در مرکز بلگراد تجمع کرده بودند، خواست که متفرق شوند و هشدار داد که ممکن است گروهی از هواداران دولت به آنها حمله کنند.
در حاشیه اعتراضها، یک خودرو به صف معترضان برخورد کرد و سه نفر را زخمی کرد. همچنین گروهی ناشناس یک دانشجو و استاد دانشگاه را در مرکز شهر مورد حمله قرار دادند. پلیس اعلام کرد که در پی این حوادث، ۲۲ نفر را بازداشت کرده است.
دانشجویان در خط مقدم اعتراضات
دانشجویان از آغاز این جنبش در خط مقدم اعتراضها بودهاند و خواستههای آنها بر شفافیت، پاسخگویی دولت و پایان دادن به فساد متمرکز است. یکی از دانشجویان در سخنرانی خود گفت: «ما اجازه نخواهیم داد آزادیهایمان را از ما بگیرید.»
جنبش دانشجویی از احزاب اپوزیسیون فاصله گرفته و آنها را به همدستی در ضعف نهادهای عمومی و افزایش بدبینی عمومی متهم کرده است. این دانشجویان، که تصمیمات خود را بهطور جمعی اتخاذ میکنند و رهبری رسمی ندارند، خواستار انتشار اسناد مربوط به فاجعه ایستگاه راهآهن در نووی ساد و پاسخگویی مقامهای مسئول هستند.
یکی از معترضان، الکسا تسوتانوویچ، دانشجوی ۲۳ سالهای که از ماه دسامبر در اعتراضات شرکت کرده است، گفت: «امروز ما مخالفت خود را نشان میدهیم... تا بگوییم برای چه میجنگیم؛ یک کشور عادی، کشوری بر پایه قانون، بدون فساد، دروغ، فشارهای رسانهای و سرکوب.»
حمایت مردمی و واکنشهای بینالمللی
بسیاری از ساکنان بلگراد از معترضان حمایت کردند. دهها نفر وسایل گرمکننده به خیابانها آوردند و غذای گرم میان دانشجویان پخش کردند.»
اتحادیه اروپا و سازمان ملل از دولت صربستان خواستهاند که به حق اعتراض مردم احترام بگذارد اما دولتهای غربی تاکنون رویکرد محتاطانهای نسبت به این اعتراضات داشتهاند به این دلیل که نمیخواهند روابط خود با ووچیچ را خراب کنند.»
ووچیچ روابط نزدیکی با دونالد ترامپ برقرار کرده و مجوز ساخت یک هتل ترامپ را در بلگراد صادر کرده است. او همچنین در مصاحبهای با دونالد ترامپ جونیور، پسر رییسجمهورآمریکا، شرکت کرد. ترامپ جونیور در این مصاحبه بدون ارائه مدرکی، مواضع دولت صربستان را تکرار کرد و مدعی شد که این اعتراضات «بهعنوان یک سلاح برای تحریک احتمالی انقلاب» مورد استفاده قرار گرفتهاند.
سرنوشت اعتراضات
اعتراضات، که تقریبا هر روز در جریان بودهاند، همچنان ادامه دارند و فشار بر دولت ووچیچ را افزایش دادهاند. در پی این تجمعات، نخستوزیر میلوش ووچویچ و دو وزیر کابینه از سمت خود استعفا دادهاند.
دولت برای کاهش خشم عمومی، یک کارزار ضد فساد را آغاز کرده و ۱۳ نفر را در ارتباط با فاجعه نووی ساد تحت پیگرد قرار داده است. اما با وجود این اقدامها، جنبش اعتراضی همچنان با قدرت به پیش میرود و نشان میدهد که نارضایتی از حکومت ووچیچ به مرحلهای بیسابقه رسیده است.
شروط پوتین برای آتشبس
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، روز پنجشنبه اعلام کرد که از پیشنهاد واشینگتن برای برقراری یک آتشبس ۳۰ روزه با اوکراین، حمایت میکند، اما تاکید کرد که نیروهایش تا زمانی که چندین شرط اساسی محقق نشود، به جنگ ادامه خواهند داد.
با این حال، دو طرف از آن زمان حملات هوایی سنگینی را علیه یکدیگر انجام دادهاند و روسیه در میدان نبرد به پیشرویهایی دست یافته و به بیرون راندن نیروهای اوکراینی از مواضع چندماههشان در منطقه کورسک، واقع در غرب روسیه، نزدیکتر شده است.
وزارت دفاع روسیه روز یکشنبه ۲۶ اسفند اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور در مجموع ۳۱ پهپاد اوکراینی را در آسمان روسیه سرنگون کرده است.
بر اساس این گزارش، ۱۶ پهپاد در منطقه ورونژ در جنوب غرب روسیه، ۹ پهپاد در منطقه بلگورود و باقی پهپادها در مناطق روستوف و کورسک سرنگون شدهاند.
در حمله پهپادی اوکراین به منطقه مرزی بلگورود در روسیه، سه نفر از جمله یک کودک ۷ ساله زخمی شدند. ویچسلاو گلادکوف، فرماندار این منطقه، با اعلام این خبر در تلگرام گفت که دو نفر بر اثر اصابت یک پهپاد به خانهشان که منجر به آتشسوزی در منطقه گوبکینسکی شد، زخمی شدند و نفر سوم در حملهای جداگانه به روستای دولگویه آسیب دید.
الکساندر گوسف، فرماندار ورونژ، نیز اعلام کرد که تا این لحظه هیچ گزارشی از خسارت یا تلفات در این منطقه دریافت نشده است. همچنین، سرپرست فرمانداری منطقه روستوف در جنوب روسیه نیز اعلام کرد که گزارشی از خسارات یا تلفات در این منطقه وجود ندارد.
در مقابل، مقامهای اوکراین از حملات پهپادی متعدد روسیه از جمله حمله به منطقه چرنیهیف در شمال اوکراین خبر دادند.
رسانههای اوکراینی نیز از وقوع چندین انفجار در مناطق اطراف پایتخت، کییف، خبر دادند. این گزارشها پس از آن منتشر شد که نیروی هوایی اوکراین نسبت به حملات پهپادی احتمالی روسیه به کییف و چندین منطقه مرکزی دیگر هشدار داد.
خبرگزاری فرانسه شنبه ۲۵ اسفند به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد قاضی تحقیق چند روز پیش با تعدیل محدودیتهای قضایی دورف موافقت کرد و به او اجازه داد برای «چند هفته» از فرانسه خارج شود.
منبع دیگری نیز تایید کرد دورف ۲۵ اسفند «با موافقت مقامات از فرانسه خارج شد».
بر اساس اطلاعات منبع سوم، بنیانگذار تلگرام حوالی ظهر ۲۵ اسفند از فرودگاه لو بورژه در نزدیکی پاریس به مقصد دبی در امارات متحده عربی پرواز کرد. شرکت دورف در دبی مستقر است.
بیشتر بخوانید: گزارش رسانههای فرانسه از احتمال ۲۰ سال زندان برای بنیانگذار تلگرام
وکلای دورف برای اظهارنظر در این خصوص در دسترس نبودند. همچنین سخنگوی تلگرام در واشینگتن از ارائه هرگونه توضیح خودداری کرد.
دورف ۴۰ ساله که سوم شهریور با جت شخصی خود از آذربایجان عازم فرانسه بود، در فرودگاه لو بورژه در حومه پاریس بازداشت شد.
دستگاه قضایی فرانسه او را به دلیل کوتاهی در مقابله با انتشار محتوای مجرمانه در پلتفرم تلگرام تحت پیگرد قرار داده است.
دورف هفتم شهریور آزاد شد، اما تحت نظارت قضایی سختگیرانهای قرار گرفت که شامل پرداخت وثیقه ۵ میلیون یورویی، حضور اجباری در کلانتری دو بار در هفته، و ممنوعیت خروج از فرانسه بود.
پس از بازداشت دورف در فرانسه، بحث درباره مرز میان آزادی بیان و سانسور در فضای مجازی بر اساس مقررات دولتی بالا گرفت.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، ششم شهریور هشدار داد فرانسه با طرح اتهامات سنگین علیه دورف، ممکن است به دنبال «ارعاب» او باشد.
این میلیاردر تابعیتهای مختلفی از جمله فرانسوی، روسی و اماراتی دارد.
دورف، شخصیتی مرموز و جنجالی
دورف که خود را یک آزادیخواه تمامعیار میداند، به حمایت از حریم خصوصی در اینترنت شهرت دارد، اما به دلیل مخالفت با هرگونه نظارت و تعدیل محتوا در تلگرام، با انتقادات زیادی روبهرو شده است.
دولت روسیه سال ۲۰۱۸ تلاش کرد این پیامرسان را مسدود کند، اما در نهایت از اجرای این تصمیم منصرف شد.
دورف که بهندرت در مجامع عمومی اظهار نظر میکند، ابتدا بازداشت خود را مورد انتقاد قرار داد، اما سپس اعلام کرد برای تحقق خواستههای مقامات فرانسوی، اقدامات لازم را در پیش خواهد گرفت.
در دسامبر ۲۰۲۴، دورف در برابر قضات فرانسوی اعتراف کرد «در بازداشت از شدت اتهامها» علیه پلتفرمش آگاه شده و قول داد که نظارت بر محتوای تلگرام را «بهبود ببخشد».
بیشتر بخوانید: مدیرعامل «تلگرام» کیفرخواست علیه خود را غافلگیرکننده و اشتباه خواند
قضات در آن زمان از وجود حدود ۱۵ گروه در تلگرام پرده برداشتند که در زمینههایی مانند کودکآزاری، قاچاق مواد مخدر، کلاهبرداری، فروش سلاح و حتی اجیر کردن قاتلان فعالیت داشتند.
تعداد کاربران تلگرام در سراسر جهان حدود ۹۵۰ میلیون نفر تخمین زده میشود.
دورف تاکید کرد تلگرام را در سال ۲۰۱۳ همراه با برادرش «نه برای مجرمان»، بلکه با هدف تامین آزادی ارتباطات ایجاد کرده است. با این حال، او اذعان داشت حضور مجرمان که «بخش کوچکی از کاربران را تشکیل میدهند»، در این پیامرسان رو به افزایش بوده است.
دروف افزود «شخصا از این جرایم منزجر است» و آنها را هم برای جامعه و هم برای کسب و کار «مضر» میداند.
ترامپ شنبه ۲۵ اسفند با اشاره به مذاکرات ویتکاف در مسکو، در تروث سوشال، شبکه اجتماعی خود، نوشت: «همه چیز بهسرعت و با کارایی بالا پیش رفت و نشانهها بسیار امیدوارکننده به نظر میرسند.»
ترامپ همچنین برخی گزارشها را درباره معطلی ۹ ساعته ویتکاف برای دیدار با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، «ساختگی» خواند و آنها را تکذیب کرد.
او افزود: «نه ۹ ساعت انتظاری در کار بود و نه هیچ انتظاری! تنها دلیل ساختن این داستان این است که سعی کنند تحقیر کنند، زیرا آنها افرادی منحط و بیمار هستند.»
این دومین بار در دو روز گذشته است که ترامپ مذاکرات واشینگتن و مسکو بر سر بحران اوکراین را «سازنده» توصیف میکند.
رییسجمهوری آمریکا ۲۴ اسفند اعلام کرد احتمال زیادی وجود دارد که جنگ خونین میان روسیه و اوکراین سرانجام به پایان برسد.
او اضافه کرد از پوتین درخواست شده تا از جان نیروهای اوکراینی در محاصره محافظت شود.
رویترز نوشت اظهارات ترامپ به عملیات اخیر ارتش روسیه برای عقب راندن سربازان اوکراینی از منطقه کورسک روسیه اشاره دارد.
در پی درخواست ترامپ، پوتین ۲۴ اسفند اعلام کرد در صورت تسلیم شدن نظامیان اوکراینی، امنیت جانی آنها تضمین خواهد شد.
پوتین نیروهای اوکراینی را به ارتکاب جنایت علیه غیرنظامیان در کورسک متهم کرد و در عین حال افزود به ملاحظات بشردوستانه مورد نظر ترامپ توجه دارد.
برخی تحلیلگران نظامی تایید کردهاند نیروهای اوکراینی در کورسک تقریبا بهطور کامل محاصره شدهاند و در حال از دست دادن آخرین مواضع خود در تنها پایگاهی هستند که در خاک روسیه در اختیار داشتند.
عملیات اوکراین در کورسک روسیه ۱۶ مرداد آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
پوتین ۲۲ اسفند از منطقه کورسک در غرب روسیه بازدید کرد. این نخستین سفر او به کورسک پس از تصرف بخشهایی از آن به دست ارتش اوکراین به شمار میرفت.
پوتین که لباس نظامی به تن داشت، در دیدار با فرماندهان ارشد ارتش روسیه در کورسک، دستور آزادی کامل این منطقه را صادر کرد: «باید در کوتاهترین زمان ممکن دشمنی را که در کورسک مستقر شده و همچنان در حال دفاع است، بهطور کامل شکست دهیم.»
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
کری لیک، مشاور ارشد سازمان رسانههای جهانی آمریکا، شنبه ۲۵ اسفند با بازنشر فرمان اجرایی ترامپ درباره کاهش بوروکراسی فدرال، در شبکه ایکس نوشت این دستور، سازمان رسانههای جهانی آمریکا (یواساِیجیام) و رسانههای زیرمجموعه آن از جمله صدای آمریکا و دفتر خبرپراکنی کوبا را شامل میشود.
او از کارکنان این رسانهها خواست برای «کسب اطلاعات بیشتر بلافاصله ایمیل خود را بررسی کنند».
بر اساس ایمیلی که به کارمندان یواساِیجیام، از جمله صدای آمریکا، ارسال شده و ایران اینترنشنال به آن دسترسی یافته است، بخش منابع انسانی سازمان رسانههای جهانی آمریکا اعلام کرده که کارکنان این نهاد تحت «مرخصی اداری با حقوق و مزایای کامل» قرار گرفتهاند.
در این ایمیل آمده است که کارمندان مشمول مرخصی اداری در این مدت نباید وارد اماکن سازمان رسانههای جهانی آمریکا شوند، به سیستمهای آن دسترسی پیدا کنند یا بدون اجازه قبلی مقام مسئول خود، از موقعیت و اختیاراتشان در این سازمان بهره ببرند.
همچنین از کارمندان خواسته شده است که در این مدت، هرگونه کلید یا سایر داراییهای رسمی دولتی، از جمله اسناد، مدارک، دستگاههای الکترونیکی، تلفنها و سایر تجهیزات را تحویل دهند.
سازمان رسانههای جهانی ایالات متحده از کارمندان خود خواسته است در دسترس بمانند، زیرا این احتمال وجود دارد که مقامهای سازمان با آنها تماس بگیرند.
قطع بودجه رادیو آزادی/رادیو اروپای آزاد
کری لیک در نامهای به تاریخ ۲۵ اسفند خطاب به رادیو آزادی/رادیو اروپای آزاد، از «فسخ بودجه» این رسانه خبر داد.
قطع بودجه رادیو آزادی/رادیو اروپای آزاد از تاریخ صدور نامه به اجرا گذاشته شده است و اگر این رسانه قصد به چالش کشیدن این تصمیم را داشته باشد، میتواند ظرف ۳۰ روز درخواست تجدیدنظر خود را ارسال کند.
در نامه لیک همچنین تاکید شده است اختصاص بودجه برای رادیو آزادی/رادیو اروپای آزاد، دیگر با اولویتهای سازمان رسانههای جهانی ایالات متحده همخوانی ندارد.
ترامپ ۲۴ اسفند دستور کاهش حداکثری فعالیت هفت نهاد فدرال، از جمله آژانس ناظر بر «صدای آمریکا» و سایر رسانههای دولتی را صادر کرد.
بدین ترتیب، فعالیت این هفت نهاد فدرال به حداقل ممکن خواهد رسید.
ترامپ در فرمان اجرایی خود از روسای این نهادها خواسته است انجام تمام وظایفی را که قانون بهصراحت الزام نکرده، متوقف کنند.
این فرمان همچنین خواستار آن شده که این نهادها کارکنان خود را به حداقل کاهش دهند.
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران: فرمان ترامپ غیرقابل قبول است
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران (CPJ) از رهبران کنگره ایالات متحده خواست تا از سازمان رسانههای جهانی آمریکا در برابر این فرمان ترامپ دفاع کنند.
کارلوس مارتینز د لا سرنا، مدیر کمیته حفاظت از روزنامهنگاران، در بیانیهای نوشت: «اینکه کاخ سفید قصد دارد آژانسی را که از روزنامهنگاری مستقل حمایت میکند و روایتهای رژیمهای استبدادی را به چالش میکشد، تضعیف کند، کاملا غیرقابل قبول است.»
او افزود: «ما از رهبران کنگره میخواهیم از این سازمان حیاتی که اخبار بدون سانسور را در کشورهایی با رسانههای محدود ارائه میدهد، محافظت کنند.»
سازمان رسانههای جهانی آمریکا (یواساِیجیام) مسئولیت نظارت بر صدای آمریکا، رادیو اروپای آزاد - که رادیو فردا بخشی از آن است - و سایر رسانههای دولتی ایالات متحده را بر عهده دارد.
این سازمان شامل پنج رسانه است که با بودجه دولت آمریکا اداره میشوند. صدای آمریکا، رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی، رادیو آسیای آزاد، دفتر خبرپراکنی کوبا و شبکه خبرپراکنی خاورمیانه با ۶۳ زبان و برای بیش از ۱۰۰ کشور برنامه تولید میکنند.
بیشتر بخوانید: قاضی فدرال آمریکا حکم بازگشت هزاران کارمند اخراجشده را صادر کرد
ترامپ پیشتر و در دوره نخست ریاستجمهوری خود، بارها از عملکرد سازمان رسانههای جهانی آمریکا انتقاد کرده بود.
ترامپ سوم بهمن ال برنت بوزل سوم، بنیانگذار و مدیر مرکز پژوهش رسانهها، را بهعنوان رییس مجموعه رسانههای بینالمللی دولت آمریکا انتخاب کرد.
ترامپ اواخر آذرماه و پیش از ورود رسمی به کاخ سفید، کری لیک را بهعنوان گزینه خود برای ریاست صدای آمریکا معرفی کرده بود.
ترامپ پس از پیروزی در انتخابات، ایلان ماسک را بهعنوان رییس اداره بهرهوری دولت (دوج)، منصوب کرد. این اداره قصد دارد با برکناری هزاران نفر از کارکنان، دولت ایالات متحده را کوچک کند و بهرهوری آن را بالا ببرد.
پیش از این در ماه فوریه، ماسک در شبکه ایکس نوشته بود صدای آمریکا باید تعطیل شود.