سران کشورهای عربی برای بررسی اوضاع غزه و طرحهای جایگزین طرح ترامپ، در ریاض گرد هم آمدند
دو هفته پیش از اجلاس اتحادیه عرب، رهبران کشورهای عربی در عربستان سعودی، درباره تحولات منطقه و به طور خاص غزه، رایزنی میکنند. کشورهای عربی به طرح دونالد ترامپ برای آینده غزه روی خوش نشان ندادهاند و گزارش شده است ریاض تلاشها را برای ارائه طرحی در مقابل طرح ترامپ، رهبری میکند.
سران برخی کشورهای عرب، جمعه سوم اسفند ماه در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، در نشستی شرکت کردند تا طرحی برای بازسازی غزه تهیه کنند.
کشورهای عربی اختلاف نظرهایی با طرح ترامپ دارند؛ از جمله اینکه اداره منطقه غزه در آینده باید در دست چه کسانی باشد و تامین مالی برای بازسازی آن چگونه انجام شود.
آندریاس کریگ، کارشناس کینگ کالج لندن، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه، گفت: «ما در یک مقطع تاریخی بسیار مهم در مناقشه عربی-اسرائیلی یا اسرائیلی-فلسطینی قرار داریم ... جایی که ممکن است ایالات متحده تحت رهبری ترامپ، واقعیتهای جدیدی را بر زمین تحمیل کند که غیرقابل بازگشت باشند.»
یک منبع نزدیک به دولت عربستان سعودی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت که رهبران عرب در این نشست «برنامهای برای بازسازی غزه بهمنظور مقابله با طرح ترامپ» مورد بحث قرار خواهند داد.
طرح تشکیلات خودگردان
تشکیلات خودگردان فلسطین که در حال حاضر کنترل منطقه «کرانه باختری» را در اختیار دارد، طرح خود را برای غزه ارائه داده است.
تشکیلات خودگردان، بندهای طرحی را اعلام کرده که قرار است محمود عباس، رییس این تشکیلات، در نشست سران عربی آن را مطرح کند.
این تشکیلات در بیانیهای اعلام کرد چشماندازی که عباس قصد دارد مطرح کند، شامل عناصری است که «حقوق مشروع ملت فلسطین» را حفظ میکند. چشماندازی که بر اساس این بیانیه، بر ممانعت از تلاش برای «کوچاندن مردم فلسطین و بازسازی غزه و کرانه باختری» تمرکز دارد.
تشکیلات خودگردان فلسطین در بیانیه خود تاکید کرد که خواستار اجرای قطعنامههای بینالمللی و طرح صلح عربی و «تشکیل کشوری به نام فلسطین» در مرزهای ۱۹۶۷ خواهد بود.
این چشمانداز شامل «تضمین عقبنشینی کامل اسرائیل از نوار غزه» و تحویل تمام گذرگاهها به «دولت فلسطین» است.
طرح ترامپ چیست؟
رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه ۱۶ بهمن مقابل دوربینها حاضر شد و ضمن توصیف نوار غزه بهعنوان «خرابه»، گفت که ایالات متحده نوار غزه را تصرف خواهد کرد، مسئولیت پاکسازی بمبها و سایر تسلیحات خطرناک باقیمانده در این منطقه را بر عهده خواهد گرفت و آن را به لحاظ اقتصادی توسعه خواهد داد. طرحی مشابه آنچه جراد کوشنر، داماد ترامپ که حدود یکسال قبل آن را مطرح کرده بود.
کوشنر، معمار طرح «پیمان ابراهیم» در دور اول ریاستجمهوری ترامپ خوانده میشود. طرحی که بهطور بیسابقه، به عادیسازی روابط اسرائیل و برخی کشورهای عربی، برای اولین بار در تاریخ انجامید.
به دنبال مطرح شدن طرح ترامپ برای غزه، از همان ابتدا برخی کشورهای عربی با این طرح مخالفت کردند.
۲۶ بهمن، خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از منابع مطلع خبر داده است که عربستان سعودی اقدامات فوری کشورهای عربی را برای تدوین طرحی درباره آینده غزه رهبری میکند تا با برنامه ترامپ، مقابله کند.
اسرائیل و حماس اکنون در شرایط آتشبسی شکننده به سر میبرند.
سوم اسفند، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در واکنش به تحویل داده شدن یک پیکر ناشناس از سوی حماس به اسرائیل به جای شیری بیباس، مادر کشته شدهای که پیکر کودکانش تحویل داده شد، اعلام کرد حماس بهای این اقدام را پرداخت خواهد کرد.
اسرائیل پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به این کشور، بارها تاکید کرده است شرایط در منطقه غزه هرگز به قبل از هفت اکتبر باز نخواهد گشت و این کشور، اجازه تکرار حملات اینچنینی را نخواهد داد.
هرزی هالوی، رییس ستاد ارتش اسرائیل، در آخرین سفر کاری خود به آمریکا با مایکل کوریلا، فرمانده سنتکام، دیدار و درباره موضوعاتی چون نفود مخرب جمهوری اسلامی در منطقه گفتوگو کرد.
همزمان ارتش اسرائیل جمعه سوم اسفند خبر داد که هالوی به دلیل موضوعات مربوط به توافق آزادی گروگانها و بازگشت اجساد گروگانهای کشته شده، زودتر از زمان برنامهریزی شده از آمریکا به اسرائیل باز خواهد گشت.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، خبر داد که کوریلا، چهارشنبه اول اسفند در مقر فرماندهی سنتکام در تمپا در فلوریدا، میزبان هالوی بود و دو طرف درباره تقویت همکاریهای نظامی دوجانبه و تحولات خاورمیانه، از جمله نفود مخرب جمهوری اسلامی، توقف درگیریها در لبنان، آتشبس غزه و وضعیت حوثیهای مورد حمایت تهران گفتوگو کردند.
رییس ستاد ارتش اسرائیل، ۲۸ بهمن و همزمان با سفر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا به اسرائیل، به آمریکا سفر کرد.
این آخرین سفر او به آمریکا به عنوان رییس ستاد ارتش است.
هالوی روز ۱۶ اسفند، از مقام خود کنارهگیری میکند. او در استعفانامه خود مسئولیتش در نقص امنیتی گسترده در جریان حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را بر عهده گرفت.
رییس ستاد ارتش اسرائیل در این سفر با اعضای جامعه یهودی در واشینگتن دیسی نیز دیدار کرد.
همزمان با سفر هالوی به آمریکا، گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، با هیاتی از سناتورهای آمریکایی به سرپرستی لیندسی گراهام و دَن سالیوان، در محل وزارت خارجه اسرائیل در اورشلیم دیدار کرد.
مورگان اورتگاس، معاون نماینده ویژه ایالات متحده در خاورمیانه نیز در این دیدار که ۲۹ بهمن انجام شد، حاضر بود.
سعار در صحبتهای خود تاکید کرد اسرائیل به جمهوری اسلامی اجازه نخواهد داد به سلاح اتمی دست پیدا کند.
روزنامه واشینگتنپست ۲۴ بهمن گزارش داد احتمال میرود اسرائیل در ماههای آینده تاسیسات فردو و نطنز را در حملهای پیشگیرانه هدف قرار دهد تا پروژه هستهای تهران را بهمدت چند هفته و حتی شاید چند ماه به تاخیر بیندازد.
وال استریت ژورنال هم ۲۴ بهمن نوشت بر اساس گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا که در اوایل دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ تهیه شده، اسرائیل در حال بررسی طرح حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد پیکر شیری بیباس، گروگان زن اسرائیلی، بر خلاف اعلام حماس، در میان چهار پیکری که این گروه تحویل داده، نیست. بر اساس بیانیه ارتش، حماس پیکرهای کفیر و آریل، دو فرزند شیری بیباس و اودد لیفشیتز، یک گروگان دیگر و یک پیکر ناشناس را تحویل آنها داده است.
به گزارش رویترز، بر اساس این بیانیه، پیکری که حماس ادعا کرده متعلق به بیباس است، متعلق به هیچ یک از گروگانهای اسیر در غزه نیست و اسرائیل قادر به شناسایی هویت او نیست.
ارتش اسرائیل هشدار داده حماس با این کار توافقات آتشبس را به شدت نقض کرده است چرا که طبق توافق موظف به بازگرداندن پیکر چهارتن از گروگانهایی بود که جانشان را از دست دادهاند. ارتش در بیانیه خود خواستار بازگشت شیری و همه گروگانهای باقیمانده در دست حماس و دیگر گروههای فلسطینی در غزه شد.
خانواده گروگان اودد لیفشیتز در بیانیهای اعلام کردند که پیکر او به طور رسمی شناسایی شده است.
دفتر نخستوزیر پیشتر اعلام کرده بود که گروه جهاد اسلامی لیفشیتز را در اسارت به قتل رسانده است.
چن کوگل، رییس مرکز ملی پزشکی قانونی اسرائیل، بعدا در یک بیانیه تلویزیونی گفت لیفشیتز بیش از یک سال پیش به قتل رسیده است.
لیفشیتز، ۸۳ ساله بود که از نیر اوز، کیبوتزی که به تاسیس آن کمک کرده بود، ربوده شد. همسرش، یوچود، که در آن زمان ۸۵ ساله بود، همراه با او دستگیر شد و دو هفته بعد، همراه با یک زن دیگر آزاد شد.
او یک روزنامهنگار سابق بود و در یک مقاله در هاآرتص چپگرا در ژانویه ۲۰۱۹، آنچه را که به گفته او شکستهای سیاستی نتانیاهو بود، فهرست کرده بود.
کفیر بیباس نه ماهه بود که خانواده بیباس، از جمله پدرشان یاردن، در کیبوتص نیر اوز در جریان حمله حماس در ۷ اکتبر ربوده شدند.
حماس در نوامبر ۲۰۲۳ اعلام کرد که دو کودک و مادرشان در یک حمله هوایی اسرائیل کشته شدهاند، اما مقامات اسرائیلی مرگ آنها را تائید نکردند. یاردن بیباس، پر خانواده در تبادل زندانیان این ماه، زنده بازگردانده شد.
ارتش پنجشنبه اعلام کرد کودکان بیباس در نوامبر ۲۰۲۳ به دست «تروریستها» در اسارت به قتل رسیدهاند.
یفتاح کوهن از کیبوتص نیر اوز که نزدیک به یک چهارم از ساکنانش را در حمله از دست داد، چه کشته و چه ربوده شده، گفت: «شیری و بچهها به یک نماد تبدیل شدند.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پیشتر و پس از انتشار تصاویر تحویل پیکرها، وعده داد از حماس انتقام خواهد گرفت.
در یک سخنرانی ضبط شده که پس از تحویل بقایای گروگانها منتشر شد، نتانیاهو قول داد که حماس را نابود کند و گفت «چهار تابوت» اسرائیل را موظف میکند «بیش از هر زمان دیگری» اطمینان حاصل کند که حمله ۷ اکتبر تکرار نشود.
او گفت: «خون عزیزان ما از خاک فریاد میزند و ما را موظف میکند که با قاتلان پست، تسویه حساب کنیم و ما این کار را خواهیم کرد.»
به گزارش رویترز، حماس چهار تابوت سیاه را «در یک نمایش عمومی با دقت سازماندهی شده» در حضور جمعیتی از فلسطینیها و دهها عضو مسلح این گروه تحویل نمایندگان صلیبسرخ دادند.
در زمان تحویل پیکرها به صلیبسرخ، یک شبهنظامی حماس در کنار پوستری ایستاده بود که طرح آن تابوتهایی بود که با پرچمهای اسرائیل پیچیده شده و روی آن نوشته شده بود: «بازگشت جنگ = بازگشت زندانیان شما در تابوتها.»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، پس از انتشار تصاویر تحویل تابوتها با انتشار بیانیهای، این نمایش را محکوم کرد.
استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفت گوترش، «نمایش اجساد و نشان دادن تابوتهای گروگانهای فوت شده به شیوهای که امروز صبح دیده شد، که نفرتانگیز و وحشتناک است» را محکوم کرد.
او گفت قوانین بینالمللی ایجاب میکند بقایا به گونهای تحویل داده شوند که «احترام به کرامت متوفی و خانوادههایشان» را تضمین کند.
اسرائیلیها در باران در نزدیکی مرز غزه در کنار جاده صف کشیدند تا به کاروان حامل تابوتها که از آنجا عبور میکرد، ادای احترام کنند.
به گزارش رویترز، در تل آویو مردم در میدانی عمومی مقابل ستاد دفاعی اسرائیل که به عنوان میدان گروگانها شناخته میشود، جمع شدند و برخی گریه میکردند.
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهور اسرائیل، گفت: «رنج. درد. هیچ کلمهای وجود ندارد. قلبهای ما، قلبهای یک ملت کامل، تکهتکه شده است.»
طی درگیری ۱۶ ماهه، مقامات اسرائیلی بارها تاکید کردهاند که حماس نابود خواهد شد و حدود ۲۵۰ گروگان که در حمله حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ ربوده شدند، به خانه بازگردانده خواهند شد.
تحویل اجساد در روز پنجشنبه با بازگشت شش گروگان زنده در روز شنبه دنبال خواهد شد، در ازای صدها فلسطینی دیگر که انتظار میرود زنان و خردسالانی باشند که نیروهای اسرائیلی در غزه در طول جنگ بازداشت کردهاند.
بر اساس آمار اسرائیل، حماس در حمله ۷ اکتبر به اسرائیل، نزدیک به ۱۲۰۰ نفر را کشت و ۲۵۱ نفر را ربود. مقامات بهداشتی فلسطین میگویند عملیات نظامی متعاقب اسرائیل حدود ۴۸۰۰۰ نفر را کشته و غزه پرجمعیت را به ویرانه تبدیل کرده است.
انتظار میرود مذاکرات برای مرحله دوم توافق آتشبس در روزهای آینده آغاز شود. مذاکراتی که نتیجه آن باید شامل بازگشت حدود ۶۰ گروگان باقیمانده باشد که تصور میشود کمتر از نیمی از آنها زنده باشند. خروج کامل نیروهای اسرائیلی از نوار غزه برای پایان دادن به جنگ، بخشی دیگر از توافق مرحله دوم خواهد بود.
به گزارش رویترز، همزمان با ادامه فشار دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده بر ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، فرستاده ویژه آمریکا برای بحران اوکراین، پنجشنبه با رهبر این کشور در کییف دیدار کرد.
هنوز خبری در مورد نتیجه این مذاکرات و اینکه آیا به رفع شکاف بیسابقه در زمان جنگ بین دو کشوری که تا یک ماه پیش متحد بودند کمک کرده است یا خیر، منتشر نشده است.
با اینحال، به گزارش رویترز واکنش مقامات کلیدی ایالات متحده حاکی از آن است که ناامیدیهای عمده به حل اختلافات همچنان باقی است.
زلنسکی که پیشتر پس از اتهام رییسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه اوکراین جنگ سهساله با روسیه را آغاز کرده است، گفته بود ترامپ در حال تکرار اطلاعات نادرست روسیه است، اکنون لحن آشتیجویانه اتخاذ کرده است.
اما در مقابل، ترامپ به حملات خود ادامه داد و زلنسکی را «دیکتاتوری» خطاب کرد که باید سریع عمل کند وگرنه کشورش را از دست خواهد داد.
ترامپ، که تنها یک ماه از شروع دومین دوره ریاستجمهوریاش میگذرد به دنبال یک توافق سریع برای پایان دادن به جنگ است و با کنار گذاشتن اروپا و اوکراین از مذاکرات اولیه با روسیه، متحدان اروپایی واشنگتن را نگران کرده است.
جیدی ونس، معاون او، پنجشنبه گفت او معتقد است پایان جنگ اوکراین نزدیک است اما بدون صحبت با روسیه نمیتوان جنگ را متوقف کرد.
در همین حال، مایک والتز، مشاور امنیت ملی ایالات متحده در یک نشست خبری در کاخ سفید گفت توهینهای زلنسکی غیرقابل قبول است و رییسجمهور اوکراین باید به میز مذاکره بازگردد و درباره توافقی برای دادن دسترسی ایالات متحده به منابع معدنی اوکراین گفتوگو کند.
کیت کلاگ، فرستاده ترامپ برای اوکراین و روسیه، چهارشنبه به کییف رسید و در آن زمان گفت برای گوش دادن به آنجا آمده است.
زلنسکی پس از دیدارش با کلاگ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت او درباره اسیران جنگی، تضمینهای امنیتی موثر که بخشی از هر توافق صلحی خواهد بود و وضعیت میدان نبرد، گفتگوی مفصل و سازندهای با کلاگ داشته است.
اما جزئیات بیشتری از این دیدار منتشر نشده است و آنگونه که دفتر ریاستجمهوری اوکراین اعلام کرده کنفرانس مطبوعاتی مشترک برنامهریزی شده به درخواست ایالات متحده لغو شد.
ترامپ به دنبال بازسازی روابط با روسیه و همچنین سرمایهگذاری در منابع معدنی اوکراین است که برای انتقال انرژی حیاتی هستند، اما اوکراین با این عنوان که طرح اولیه ایالات متحده برای کنترل معادن، شامل تضمینهای امنیتی نبود، پیشنهاد اولیه آمریکا را رد کرد.
رویترز چهارشنبه گزارش داد دولت ترامپ در حال بررسی ارائه یک توافق ساده شده در مورد مواد معدنی به زلنسکی است، اگرچه رئیسجمهور اوکراین در اظهارات خود در شبکههای اجتماعی به این توافق اصلاح شده اشارهای نکرد.
تضمینهای امنیتی
رهبران اروپایی به موضع ترامپ در مورد اوکراین با تعهد به افزایش هزینههای دفاعی پاسخ دادهاند و برخی از آنها هم در حال بررسی یک نیروی حافظ صلح اروپایی با حمایت ایالات متحده برای این کشور هستند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه که قرار است دوشنبه در واشنگتن با ترامپ دیدار کند، پنجشنبه در یک جلسه پرسش و پاسخ در شبکههای اجتماعی گفت به ترامپ یادآوری میکنددر برابر ولادیمیر پوتین «ضعیف» نباشد. او گفت «چگونه میتوانید در برابر چین با قدرت ظاهر شوید، اگر با پوتین ضعف نشان دهید؟»
والتز به نوبه خود گفت ایالات متحده از تضمینهای امنیتی پیشنهادشده اروپا برای اوکراین استقبال میکند و او برای این که همه اعضای ناتو، تا نشست بعدی این پیمان که تیرماه برگزار میشود، دستکم ۲٪ از تولید ناخالص داخلی خود را صرف دفاع کنند، فشار میآورد.
کرملین میگوید طرح اروپایی یک نگرانی عمده است اما زلنسکی و ناتو از آن استقبال کردهاند.
مارک روته، دبیرکل ناتو، گفت: «این حیاتی است که ... روسیه هرگز دوباره تلاش نکند تا یک کیلومتر مربع دیگر از خاک اوکراین را بگیرد.»
نیروهای روسی شماری از شهرها، شهرکها و روستاهای اوکراین را ویران کردهاند و در حال پیشروی در طول بخشهایی از خط مقدم ۱۰۰۰ کیلومتری در شرق و جنوب اوکراین هستند.
مسکو اکنون یک پنجم خاک اوکراین را اشغال کرده است اما ادعای مالکیت بیشتری دارد.
مقامات اوکراینی میگویند آتشبس فقط به روسیه زمان میدهد تا برای تجاوز بیشتر آماده شود. با این حال، رییس آژانس اطلاعات نظامی اوکراین پنجشنبه گفت ممکن است امسال آتشبس برقرار شود، هرچند نمیتوان مطمئن بود چندان دوام بیاورد.
اوکراینیها گرد هم میآیند
ترامپ زلنسکی را به این دلیل دیکتاتور خواند که اوکراین به خاطر قانون نظامی در زمان مقرر انتخابات برگزار نکرده است. این قانون زمانی اعلام شد که روسیه تهاجم خود را در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ آغاز کرد.
قانون نظامی به مقامات اوکراین قدرتهای اضطراری برای تلاشهای جنگی میدهد و برگزاری انتخابات را ممنوع میکند. زلنسکی سال ۲۰۱۹ به قدرت رسید و دوره ۴ ساله او در وضعیت عادی در ماه مه سال گذشته به پایان میرسید.
اظهارات ترامپ در حمله به زلنسکی، برخی از چهرههای مخالف اوکراین را برانگیخت تا حول زلنسکی گرد هم آیند.
یولیا تیموشنکو، نخستوزیر سابق این کشور گفت زلنسکی رهبر قانونی اوکراین است و تا زمانی که شخص دیگری انتخاب شود مشروعیت دارد. او ادامه داد برگزاری انتخابات در طول جنگ «غیرممکن و غیراخلاقی» است، زیرا نظامیان در جبهههای جنگ قادر به شرکت در آن نخواهند بود.
والری زالوجنی، رییس سابق ارتش اوکراین که اکنون سفیر این کشور در لندن است و محبوبیت او باعث شده یک نامزد احتمالی ریاست جمهوری باشد، هم گفت در شرایط فعلی نه برگزاری انتخابات که پیروزی در جنگ با روسیه برای حفظ اوکراین اولویت دارد.
پترو پروشنکو، رییسجمهور اسبق، برجستهترین چهره مخالف اوکراینی است که روابطش با زلنسکی تیره است اما هنوز به صحبتهای اخیر ترامپ واکنش نشان نداده است.
پیش از این، پروشنکو با درخواستها برای برگزاری انتخابات در زمان جنگ به نام وحدت ملی مخالفت کرده بود، اما پس از اینکه دولت هفته گذشته تحریمهایی علیه او اعمال کرد، که او آن را ضربهای به وحدت ملی تعبیر کرد، اما هنوز درباره انتخابات موضع نگرفته است.
ایرینا هراشچنکو، قانونگذار حزب پوروشنکو، خواستار تشکیل دولت وحدت ملی شده و از زلنسکی خواسته است تا آنچه او «سرکوب سیاسی کسانی که او دوست ندارد» خواند را متوقف کند.
سرهی پریتولا، که یک خیریه بزرگ حمایتکننده از ارتش اوکراین را اداره میکند و یکی دیگر از نامزدهای احتمالی ریاست جمهوری است، در شبکه ایکس به حرفهای ترامپ واکنش نشان داد و به اوکراینیها توصیه کرد قبل از خواب نظرات ترامپ را نخوانند. او در ادامه گفت: «به یاد داشته باشید که اینجا در اوکراین، تنها ما مردم اوکراین تعیین میکنیم که چه کسی دیکتاتور است و چه کسی نیست.»
به گزارش رویترز، همزمان با ادامه فشار دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده بر ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، فرستاده ویژه آمریکا برای بحران اوکراین، پنجشنبه با رهبر این کشور در کییف دیدار کرد.
هنوز خبری در مورد نتیجه این مذاکرات و اینکه آیا به رفع شکاف بیسابقه در زمان جنگ بین دو کشوری که تا یک ماه پیش متحد بودند کمک کرده است یا خیر، منتشر نشده است.
با اینحال، به گزارش رویترز واکنش مقامات کلیدی ایالات متحده حاکی از آن است که ناامیدیهای عمده به حل اختلافات همچنان باقی است.
زلنسکی که پیشتر پس از اتهام رییسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه اوکراین جنگ سهساله با روسیه را آغاز کرده است، گفته بود ترامپ در حال تکرار اطلاعات نادرست روسیه است، اکنون لحن آشتیجویانه اتخاذ کرده است.
اما در مقابل، ترامپ به حملات خود ادامه داد و زلنسکی را «دیکتاتوری» خطاب کرد که باید سریع عمل کند وگرنه کشورش را از دست خواهد داد.
ترامپ، که تنها یک ماه از شروع دومین دوره ریاستجمهوریاش میگذرد به دنبال یک توافق سریع برای پایان دادن به جنگ است و با کنار گذاشتن اروپا و اوکراین از مذاکرات اولیه با روسیه، متحدان اروپایی واشنگتن را نگران کرده است.
جیدی ونس، معاون او، پنجشنبه گفت او معتقد است پایان جنگ اوکراین نزدیک است اما بدون صحبت با روسیه نمیتوان جنگ را متوقف کرد.
در همین حال، مایک والتز، مشاور امنیت ملی ایالات متحده در یک نشست خبری در کاخ سفید گفت توهینهای زلنسکی غیرقابل قبول است و رییسجمهور اوکراین باید به میز مذاکره بازگردد و درباره توافقی برای دادن دسترسی ایالات متحده به منابع معدنی اوکراین گفتوگو کند.
کیت کلاگ، فرستاده ترامپ برای اوکراین و روسیه، چهارشنبه به کییف رسید و در آن زمان گفت برای گوش دادن به آنجا آمده است.
زلنسکی پس از دیدارش با کلاگ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت او درباره اسیران جنگی، تضمینهای امنیتی موثر که بخشی از هر توافق صلحی خواهد بود و وضعیت میدان نبرد، گفتگوی مفصل و سازندهای با کلاگ داشته است.
اما جزئیات بیشتری از این دیدار منتشر نشده است و آنگونه که دفتر ریاستجمهوری اوکراین اعلام کرده کنفرانس مطبوعاتی مشترک برنامهریزی شده به درخواست ایالات متحده لغو شد.
ترامپ به دنبال بازسازی روابط با روسیه و همچنین سرمایهگذاری در منابع معدنی اوکراین است که برای انتقال انرژی حیاتی هستند، اما اوکراین با این عنوان که طرح اولیه ایالات متحده برای کنترل معادن، شامل تضمینهای امنیتی نبود، پیشنهاد اولیه آمریکا را رد کرد.
رویترز چهارشنبه گزارش داد دولت ترامپ در حال بررسی ارائه یک توافق ساده شده در مورد مواد معدنی به زلنسکی است، اگرچه رئیسجمهور اوکراین در اظهارات خود در شبکههای اجتماعی به این توافق اصلاح شده اشارهای نکرد.
تضمینهای امنیتی
رهبران اروپایی به موضع ترامپ در مورد اوکراین با تعهد به افزایش هزینههای دفاعی پاسخ دادهاند و برخی از آنها هم در حال بررسی یک نیروی حافظ صلح اروپایی با حمایت ایالات متحده برای این کشور هستند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه که قرار است دوشنبه در واشنگتن با ترامپ دیدار کند، پنجشنبه در یک جلسه پرسش و پاسخ در شبکههای اجتماعی گفت به ترامپ یادآوری میکنددر برابر ولادیمیر پوتین «ضعیف» نباشد. او گفت «چگونه میتوانید در برابر چین با قدرت ظاهر شوید، اگر با پوتین ضعف نشان دهید؟»
والتز به نوبه خود گفت ایالات متحده از تضمینهای امنیتی پیشنهادشده اروپا برای اوکراین استقبال میکند و او برای این که همه اعضای ناتو، تا نشست بعدی این پیمان که تیرماه برگزار میشود، دستکم ۲٪ از تولید ناخالص داخلی خود را صرف دفاع کنند، فشار میآورد.
کرملین میگوید طرح اروپایی یک نگرانی عمده است اما زلنسکی و ناتو از آن استقبال کردهاند.
مارک روته، دبیرکل ناتو، گفت: «این حیاتی است که ... روسیه هرگز دوباره تلاش نکند تا یک کیلومتر مربع دیگر از خاک اوکراین را بگیرد.»
نیروهای روسی شماری از شهرها، شهرکها و روستاهای اوکراین را ویران کردهاند و در حال پیشروی در طول بخشهایی از خط مقدم ۱۰۰۰ کیلومتری در شرق و جنوب اوکراین هستند.
مسکو اکنون یک پنجم خاک اوکراین را اشغال کرده است اما ادعای مالکیت بیشتری دارد.
مقامات اوکراینی میگویند آتشبس فقط به روسیه زمان میدهد تا برای تجاوز بیشتر آماده شود. با این حال، رییس آژانس اطلاعات نظامی اوکراین پنجشنبه گفت ممکن است امسال آتشبس برقرار شود، هرچند نمیتوان مطمئن بود چندان دوام بیاورد.
اوکراینیها گرد هم میآیند
ترامپ زلنسکی را به این دلیل دیکتاتور خواند که اوکراین به خاطر قانون نظامی در زمان مقرر انتخابات برگزار نکرده است. این قانون زمانی اعلام شد که روسیه تهاجم خود را در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ آغاز کرد.
قانون نظامی به مقامات اوکراین قدرتهای اضطراری برای تلاشهای جنگی میدهد و برگزاری انتخابات را ممنوع میکند. زلنسکی سال ۲۰۱۹ به قدرت رسید و دوره ۴ ساله او در وضعیت عادی در ماه مه سال گذشته به پایان میرسید.
اظهارات ترامپ در حمله به زلنسکی، برخی از چهرههای مخالف اوکراین را برانگیخت تا حول زلنسکی گرد هم آیند.
یولیا تیموشنکو، نخستوزیر سابق این کشور گفت زلنسکی رهبر قانونی اوکراین است و تا زمانی که شخص دیگری انتخاب شود مشروعیت دارد. او ادامه داد برگزاری انتخابات در طول جنگ «غیرممکن و غیراخلاقی» است، زیرا نظامیان در جبهههای جنگ قادر به شرکت در آن نخواهند بود.
والری زالوجنی، رییس سابق ارتش اوکراین که اکنون سفیر این کشور در لندن است و محبوبیت او باعث شده یک نامزد احتمالی ریاست جمهوری باشد، هم گفت در شرایط فعلی نه برگزاری انتخابات که پیروزی در جنگ با روسیه برای حفظ اوکراین اولویت دارد.
پترو پروشنکو، رییسجمهور اسبق، برجستهترین چهره مخالف اوکراینی است که روابطش با زلنسکی تیره است اما هنوز به صحبتهای اخیر ترامپ واکنش نشان نداده است.
پیش از این، پروشنکو با درخواستها برای برگزاری انتخابات در زمان جنگ به نام وحدت ملی مخالفت کرده بود، اما پس از اینکه دولت هفته گذشته تحریمهایی علیه او اعمال کرد، که او آن را ضربهای به وحدت ملی تعبیر کرد، اما هنوز درباره انتخابات موضع نگرفته است.
ایرینا هراشچنکو، قانونگذار حزب پوروشنکو، خواستار تشکیل دولت وحدت ملی شده و از زلنسکی خواسته است تا آنچه او «سرکوب سیاسی کسانی که او دوست ندارد» خواند را متوقف کند.
سرهی پریتولا، که یک خیریه بزرگ حمایتکننده از ارتش اوکراین را اداره میکند و یکی دیگر از نامزدهای احتمالی ریاست جمهوری است، در شبکه ایکس به حرفهای ترامپ واکنش نشان داد و به اوکراینیها توصیه کرد قبل از خواب نظرات ترامپ را نخوانند. او در ادامه گفت: «به یاد داشته باشید که اینجا در اوکراین، تنها ما مردم اوکراین تعیین میکنیم که چه کسی دیکتاتور است و چه کسی نیست.»
حماس روز پنجشنبه پیکرهای چهار گروگان اسرائیلی را به صلیب سرخ تحویل داد اما نمایش اجساد این گروگانها از سوی حماس، موجی از واکنشهای بینالمللی را برانگیخت.
سازمان ملل متحد اعلام کرد که به نمایش گذاشتن بقایای چهار گروگان اسرائیلی از سوی حماس در غزه در روز پنجشنبه، «توهینآمیز و ظالمانه» بود و صلیب سرخ نیز بار دیگر خواستار انجام این انتقال به صورت خصوصی شد.
ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، گفت: «نمایش اجساد که امروز صبح دیدیم، مفتضحانه و بیرحمانه است و برخلاف قوانین بینالمللی است. ما خواهان این هستیم که بازگرداندن همه اجساد گروگانها به صورت محرمانه، با احترام و مراقبت انجام شود.»
او افزود: «بر اساس قوانین بینالمللی، هرگونه بازگرداندن اجساد باید مطابق با ممنوعیت رفتار ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز باشد» و «تضمین احترام به کرامت متوفی و خانوادههای آنها باشد».
کمیته بینالمللی صلیب سرخ که مسئول انتقال گروگانها و اسیران بین طرفهای فلسطینی و اسرائیلی از آغاز جنگ در هفتم اکتبر است، بار دیگر خواستار آن شد که این انتقالها به صورت خصوصی و نه علنی در میان انبوهی از جمعیت و اعضای اسلامگرای مسلح حماس انجام شود.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ در بیانیهای نوشت: «این عملیات باید بهصورت خصوصی و با بیشترین احترام برای متوفیان و کسانی که سوگوار هستند، انجام شود».
این سازمان مستقر در ژنو همچنین تاکید کرد: «هر آزادی - چه مربوط به زندهها و چه مردگان باشد - باید با عزت و احتیاط انجام شود.»
آنالنا بائربوک، وزیر خارجه آلمان نیز در واکنش به این اقدام حماس، آن را «غیرقابل تحمل» خواند.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خانوادههای گروگانها تا پایان در معرض وحشت بیحد و حصر حماس هستند».
در یک نمایش تبلیغاتی در خان یونس، در جنوب نوار غزه، اعضای کلاهدار و مسلح حماس و دیگر گروههای مسلح فلسطینی چهار تابوت را بر روی یک سکو به نمایش گذاشتند که هر کدام عکس یکی از گروگانها را در خود داشت.
پشت این اجساد، پوستری از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل به نمایش گذاشته شده بود که نشان میداد صورتش غرق در خون و کنارش دندانهای خونآشام است.
واکنش اسرائیل
بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل پنجشنبه و پس از تحویل اجساد چهار گروگان اسرائیلی، حماس را «هیولا» خواند.
او در یک پیام ویدیویی گفت: «در این روز، همه ما متحد و در یک غم غیرقابلتحمل شریک هستیم.»
نتانیاهو افزود: «همه ما دردی را احساس میکنیم که با خشم درآمیخته است و از هیولاهای حماس خشمگین هستیم.»
نخستوزیر اسرائیل اضافه کرد: «ما تمام گروگانهایمان را بازمیگردانیم، قاتلان را نابود میکنیم، حماس را از بین میبریم و با یکدیگر، با کمک خدا، آینده خود را تضمین خواهیم کرد.»
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، با انتقاد از نمایش «وحشتناک و تنفرآور از ذهنیتهای هیولایی» حماس در انتقال گروگانهای کشتهشده در غزه، در پستی در شبکه ایکس نوشت: «واضح است که مسمومیت سیستماتیک نسل جوان در جامعه فلسطینی (در غزه و همچنین در یهودا و سامره) هر شانسی برای صلح را از بین میبرد. به درمان ریشهای نیاز است.»
او افزود: «ارتشهای تروریستی فلسطینی باید ریشهکن و شکست داده شوند. غزه باید بهطور کامل غیرنظامی شود.» ساعر همچنین از طرح دونالد ترامپ حمایت کرد و افزود که افرادی که میخواهند از جهنم غزه مهاجرت کنند، باید حق انتخاب آزاد داشته باشند.»
دیوید منسر، سخنگوی دولت اسرائیل، با اشاره به نمایش تابوتهای چهار گروگان کشتهشده اسرائیلی از سوی حماس، گفت: «حماس یک جنبش مقاومت نیست. حماس یک فرقه مرگ است که قتل میکند، شکنجه میدهد و اجساد کشتهشدگان را به نمایش میگذارد.»
کانال ۱۱ تلویزیون اسرائیل گزارش داد حماس علاوه بر حرکات تبلیغاتی که با تابوت اجساد گروگانها هنگام انتقال انجام داد، اقلامی تبلیغاتی را هم داخل تابوتها قرار داده بود.
طبق این گزارش، مقامهای اسرائیلی به میانجیهای توافق آتشبس تماس گرفته و خواستار اقدام قاطع علیه این اقدام حماس شدند.
کانال ۱۳ تلویزیون اسرائیل گزارش داد بنیامین نتانیاهو در مذاکرات مربوط به مرحله دوم آتشبس و توافق گروگانها، چندین درخواست جدید مطرح کرده است.
طبق این گزارش، به عنوان پیششرط برای پایان دائمی جنگ، نتانیاهو خواستار تبعید رهبری حماس به خارج از کشور، خلع سلاح غزه و حفظ کنترل امنیتی اسرائیل بر این منطقه شده است.
تحویل اجساد به اسرائیل
ارتش اسرائیل خبر داد اجساد چهار گروگانی را که پنجشنبه دوم اسفند از سوی حماس به صلیب سرخ تحویل داده شد، دریافت کرده است.
این پیکرها پس از برگزاری یک مراسم کوتاه، برای شناسایی، منتقل میشوند.
بر اساس اعلام قبلی، اجساد یک زن اسرائیلی به نام شیری بیباس و دو فرزندش به نامهای کفیر و آریل و همچنین پیکر اودد لیفشیتز، یک گروگان دیگر، از سوی حماس تحویل داده شد.
تابوتهای اجساد این گروگانها، پیش از تحویل به صلیب سرخ در غزه، مقابل دوربینهای تلویزیونی به نمایش گذاشته شد.
به گفته حماس، این چهار نفر در جریان حملات هوایی ارتش اسرائیل به نوار غزه کشتهاند اما اسرائیل تاکنون این موضوع را تایید نکرده است.
پیش از این، ارتش اسرائیل خبر داده بود که صلیب سرخ تحویل گرفتن اجساد چهار گروگان را تایید کرده و قرار است آنها را در محلی در غزه به اسرائیل تحویل دهد.
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر ۲۰۲۳) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و بیش از ۲۵۰ تن را گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، بیش از ۴۸ هزار کشته و ۱۱۱ هزار زخمی بر جای گذاشت.
این تحویل پیکرها، اولین بازگرداندن اجساد در طول توافق فعلی خواهد بود و اسرائیل هویت این چهار نفر را پس از بررسی کامل دیانای، تایید خواهد کرد.
قرار است حماس پیکر چهار گروگان دیگر را نیز هفته آینده به اسرائیل تحویل دهد.
انتظار در تلآویو برای استقبال از پیکرهای چهار گروگان
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری مصر، قطر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند.
مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول میانجامد، از ۳۰ دی به اجرا درآمد. در چارچوب این توافق، تاکنون ۱۹ گروگان اسرائیلی در ازای آزادی هزار و ۱۰۰ زندانی فلسطینی، به کشور خود بازگشتهاند.
شش گروگان دیگر نیز در مرحله نخست توافق آتشبس آزاد خواهند شد.
خبرگزاری فرانسه نوشت که با پایان این مرحله، ۵۸ گروگان اسرائیلی دیگر همچنان در اسارت گروههای مسلح فلسطینی در نوار غزه خواهند ماند.
تصویری از محل به نمایش گذاشتن تابوهای چهار گروگان اسرائیلی برای تحویل به صلیب سرخ در غزه