پس از وضع تعرفههای جدید گمرکی از سوی آمریکا بر کالاهای کانادا، مکزیک و چین، اتحادیه اروپا هشدار داد که در صورت تصمیم مشابه در مورد این اتحادیه، «قاطعانه پاسخ خواهد داد». ژاپن نیز گفت به شدت نگران عواقب بالقوه چنین تعرفههایی است.
اتحادیه اروپا یکشنبه از افزایش تعرفههای گمرکی آمریکا بر محصولات کانادا، مکزیک و چین ابراز تأسف کرد و این اقدام را برای همه طرفها مضر دانست.
کمیسیون اتحادیه اروپا هشدار داد که این اتحادیه «قاطعانه معتقد است که تعرفههای پایین باعث رشد و ثبات اقتصادی میشود» و اگر اتحادیه اروپا هدف تعرفههای «ناعادلانه» قرار گیرد، «قاطعانه پاسخ خواهد داد».
همزمان وزیر دارایی ژاپن که کشورش عضو گروه هفت کشور صنعتی جهان است، یکشنبه گفت که توکیو به شدت نگران عواقب بالقوه تعرفههای جدید ایالات متحده بر اقتصاد جهانی است.
کاستونوبو کاتو، وزیر دارایی ژاپن به تلویزیون فوجی گفت: «ما عمیقا نگران این هستیم که این تعرفهها چگونه میتواند بر اقتصاد جهانی تأثیر بگذارد.»
او همچنین بر لزوم «ارزیابی دقیق» پیامدهای احتمالی تصمیمهای دونالد ترامپ بر بازار ارز تاکید کرد و گفت که ژاپن باید «اقدامات مناسب» اتخاذ کند.
پکن نیز بدون ارائه جزئیات گفت که در حال آمادهسازی پاسخی برای دفاع از «حقوق و منافع» چین است و شکایتی علیه واشنگتن به سازمان تجارت جهانی خواهد کرد.
کلودیا شینبام، رییسجمهور مکزیک نیز از «تدابیر تعرفهای و غیرتعرفهای در دفاع از منافع مکزیک» خبر داد.
جاستین ترودو نخستوزیر کانادا و شینبام یکشنبه در مورد وضع تعرفههای جدید از سوی ایالات متحده گفتوگو کردند.
رهبران کانادا و مکزیک در جریان این گفتوگو توافق کردند که به همکاری با هم در این زمینه ادامه دهند.
شرکت فولکس واگن نیز یکشنبه اعلام کرد در حال ارزیابی تاثیر تعرفههای جدید اعمال شده از سوی آمریکاست.
کارخانه این شرکت آلمانی در مکزیک، بزرگترین کارخانه در یک کشور خارجی این شرکت به شمار میرود و محصولاتش همگی برای صادرات به ایالات متحده در نظر گرفته شدهاند.
شامگاه شنبه، کانادا نیز در اقدامی تلافیجویانه علیه آمریکا تعرفه ۲۵ درصدی اعمال کرد و چین تاکید کرد علیه ایالات متحده اقدام متقابل انجام خواهد داد.
کمی قبل از آن، ترامپ با هدف رسیدگی به مسئله ورود مهاجران غیرقانونی به آمریکا و نیز قاچاق ماده مخدر فنتانیل، دستور اعمال ۲۵ درصد تعرفه بر واردات از کانادا و مکزیک و اعمال ۱۰ درصد تعرفه بر واردات از چین را صادر کرد.
مقامهای کاخ سفید شنبه ۱۳ بهمن به خبرنگاران گفتند این افزایش تعرفههای گمرکی از سهشنبه ۱۶ بهمن اجرایی خواهد شد.
با دستور اجرایی ترامپ، اعمال تعرفهها از حدود ساعت هشت و نیم صبح سهشنبه ۱۶ بهمن (به وقت ایران) اجرایی میشود.
بر اساس این دستورات، بر تمام کالاهای وارداتی از کانادا و مکزیک تعرفه ۲۵ درصدی و بر صادرات نفت کانادا و کالاهای چینی تعرفه ۱۰ درصدی اعمال میشود. همه این تعرفهها تحت «قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بینالمللی» هستند.
سران سه کشور چین، مکزیک و کانادا بهسرعت به دستور اجرایی ترامپ واکنش نشان دادند و اتاوا و مکزیکوسیتی از وضع قوانین متقابل در برابر آمریکا خبر دادند.
مقامهای کاخ سفید پیشتر هشدار داده بودند که اگر کانادا، مکزیک و چین پاسخ متقابل دهند، نرخ تعرفهها افزایش خواهد یافت.
تعرفه چیست؟
هنوز مشخص نیست که این تعرفهها چقدر گسترده خواهند بود. ترامپ ممکن است برای برخی بخشها مانند نفت و گاز، استثنائاتی قائل شود یا تعرفهها را به گروههای خاصی محدود کند.
با توجه به اینکه حتی مشاوران ترامپ نیز در پیشبینی اقدامات بعدی او دچار مشکلاند، هر چیزی ممکن است قبل از اعمال تعرفهها رخ دهد.
تعرفه، مالیات بر کالاهای وارداتی از کشورهای خارجی به یک کشور است.
تعرفهها معمولا بهصورت درصدی از قیمت کالا که خریدار به فروشنده خارجی پرداخت میکند، اعمال میشوند.
ایالات متحده در حال حاضر بزرگترین واردکننده کالا در جهان است. در سال ۲۰۲۲، ارزش کالاهای وارداتی به این کشور به ۳.۲ تریلیون دلار رسید.
در آمریکا تعرفهها از سوی ماموران گمرک و حفاظت مرزی در ۳۲۸ بندر ورودی در سراسر کشور جمعآوری میشوند.
نرخهای تعرفه آمریکا متفاوت است؛ بهطور مثال، این تعرفه برای خودروهای مسافری معمولا ۲.۵ درصد و برای کفشهای گلف شش درصد تعیین شده است.
تعرفهها ممکن است برای کشورهایی که آمریکا با آنها توافق تجاری دارد، پایینتر باشند.
بهعنوان مثال، تا پیش از این بر اساس توافق تجاری میان آمریکا، کانادا و مکزیک، بیشتر کالاها میتوانستند بدون تعرفه بین سه کشور حرکت کنند.
اقتصاددانان جریان اصلی معمولا نسبت به تعرفهها بدبین هستند و آنها را روشی عمدتا ناکارآمد برای جمعآوری پول از سوی دولتها میدانند.
اقدامات ترامپ بر اساس کدام قوانین است؟
قانون فدرال آمریکا به رییسجمهوری اختیارات گستردهای میدهد تا تعرفهها را بدون تایید کنگره اعمال کند.
ترامپ به موجب «قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بینالمللی» (IEEPA) این قدرت را دارد که یک وضعیت اضطراری اقتصادی ملی اعلام و با اجرای تعرفهها، واردات را به آمریکا مدیریت کند.
همچنین ترامپ میتواند تعرفهها را طبق بخش ۲۳۲ از «قانون گسترش تجارت» اعمال کند. این قانون به رییسجمهوری این اختیار را میدهد که تعرفهها را بر صنایع خاص اعمال کند.
این همان چیزی است که ترامپ در سال ۲۰۱۸ استفاده کرد، زمانی که تعرفههایی را بر آلومینیوم و فولاد وارداتی از کانادا، مکزیک و اتحادیه اروپا اعمال کرد.
در آن سال مکزیک با اعمال تعرفههایی بر گوشت خوک، پنیر و سایر کالاها به این اقدام پاسخ داد تا به تلافی به تولیدکنندگان آمریکایی آسیب وارد کند.
در نهایت، آمریکا و مکزیک در سال ۲۰۱۹ به توافق رسیدند تا تعرفههای خود را لغو کنند.
چرا ترامپ میخواهد علیه این سه کشور خاص تعرفه اعمال کند؟
ترامپ قبل از ورود به دفتر ریاستجمهوری، تهدید کرده بود که تعرفههایی را علیه سه شریک تجاری بزرگ آمریکا یعنی چین، مکزیک و کانادا اعمال خواهد کرد.
او بهطور خاص گفته بود که میخواهد تعرفه ۲۵ درصدی بر مکزیک و کانادا و تعرفه ۱۰ درصدی بر چین اعمال شود، تا زمانی که این کشورها با مهاجران و مواد مخدر غیرقانونی وارد شده به آمریکا مقابله کنند.
ترامپ تعرفهها را بهعنوان یک ابزار چانهزنی قدرتمند میبیند، اما این سیاست هزینه بالایی دارد.
ترامپ تعرفهها را بهعنوان سیاستی میبیند که میتواند بر تولیدکنندگان و واردکنندگان آمریکایی فشار بیاورد تا کالاها را در داخل کشور تولید کنند.
او میگوید این کار باعث ایجاد شغلهای بیشتر در کارخانهها، کاهش کسری بودجه فدرال و کاهش قیمت غذا میشود و این امکان را میدهند که دولت به حمایت از هزینههای مراقبت از کودکان بپردازد.
ترامپ خود را «مرد تعرفهها» نامیده و پیشتر تقریبا روی تمام واردات از چین، از پنلهای خورشیدی گرفته تا فولاد و آلومینیوم تعرفه وضع کرده است.
رییسجمهوری آمریکا اخیرا گفته بود: «تنها کاری که باید انجام دهید این است که کارخانهتان را در ایالات متحده بسازید و دیگر هیچ تعرفهای نخواهید داشت.»
اما چنین کاری به سادگی انجامپذیر نیست چون اقتصاد جهانی برای دههها به هم پیوسته است. بهعنوان مثال، کشاورزان آمریکایی نمیتوانند تا سالها به میزان تولید آووکادوهایی که مکزیک تولید میکند دست یابند.
این به این معناست که واردکنندگان احتمالا هزینه تعرفهها را به مصرفکنندگان منتقل خواهند کرد، که باعث افزایش قیمتها خواهد شد.
آمریکا در سالهای اخیر به تدریج از نقش خود پس از جنگ جهانی دوم در ترویج تجارت آزاد جهانی و کاهش تعرفهها عقبنشینی کرده است.
این تغییر واکنشی به از دست رفتن مشاغل تولیدی در آمریکا است که به تجارت آزادِ بدون محدودیت و قدرت فزاینده چین نسبت داده میشود.
تعرفهها از جیب چه کسانی پرداخت میشوند؟
اطلاعات غلط زیادی درباره این که چه کسی در واقع تعرفهها را پرداخت میکند، وجود دارد.
ترامپ تاکید میکند که این تعرفهها از سوی کشورهای خارجی پرداخت میشود اما در حقیقت، این واردکنندگان یعنی شرکتهای آمریکایی هستند که تعرفهها را پرداخت میکنند و پول آن به خزانه آمریکا میرود.
این شرکتها معمولا هزینههای بالاتر خود را به مشتریانشان منتقل میکنند و قیمتها را افزایش میدهند.
به همین دلیل است که اقتصاددانان میگویند مصرفکنندگان معمولا در نهایت هزینه تعرفهها را میپردازند.
با این حال، تعرفهها میتوانند به کشورهای خارجی آسیب برسانند زیرا محصولات آنها گرانتر و فروششان در خارج از کشور دشوارتر میشود.
شرکتهای خارجی ممکن است مجبور شوند قیمتها را کاهش دهند و سود خود را فدا کنند تا بتوانند تعرفهها را جبران و سهم بازار خود را در آمریکا حفظ کنند.
یانگ ژو، اقتصاددان دانشگاه فودان شانگهای، در یک مطالعه نتیجه گرفت که تعرفههای ترامپ بر کالاهای چینی بیش از سه برابر آسیب بیشتری به اقتصاد چین نسبت به اقتصاد آمریکا وارد کرد.
چگونه تعرفهها بر مصرفکنندگان آمریکایی تاثیر میگذارد؟
تعرفه ۲۵ درصدی بر تمام واردات از مکزیک و کانادا باعث افزایش قیمت کالاها برای مصرفکنندگان خواهد شد.
کانادا یکی از صادرکنندگان بزرگ نفت خام است و مکزیک، بسیاری از میوهها و سبزیجات تازه را صادر میکند.
مکزیک همچنین بزرگترین صادرکننده قطعات خودرو به آمریکاست.
چین نیز یکی از صادرکنندگان اصلی تراشههای الکترونیکی است که در وسایلی مانند تلفنها و لپتاپها استفاده میشود.
در مجموع، آمریکا در سال ۲۰۲۳ میلادی حدود ۱.۲ تریلیون دلار کالا از کانادا، مکزیک و چین وارد کرده است.
این تنها واردات کالاهایی نیست که مصرفکنندگان مستقیما خریداری میکنند.
وقتی تعرفهها قیمت واردات را افزایش میدهند، این شامل مواد وارداتی است که برای تولید سایر کالاها در داخل ایالات متحده استفاده میشود.
افزایش قیمت مواد اولیه در نهایت به مصرفکنندگان منتقل خواهد شد.
اندیشکده بنیاد مالیاتی برآورد کرده است که اعمال تعرفهها بر کانادا، مکزیک و چین، مالیاتهای کلی را ۱.۲ تریلیون دلار افزایش خواهد داد.
ترامپ از این ایده که دولت ایالات متحده از طریق تعرفهها درآمد بیشتری به دست بیاورد استقبال کرده است، اما در نهایت این مصرفکنندگان آمریکایی خواهند بود که هزینهها را پرداخت خواهند کرد.
آمریکاییها منتظر تاثیر تعرفهها بر قیمتها بودهاند.
در یک نظرسنجی از هریس/گاردین در ماه نوامبر، تقریبا دو سوم آمریکاییها گفتند که اگر ترامپ تعرفههای گستردهای اعمال کند، انتظار دارند قیمتها افزایش یابد.
نقش تعرفهها در حمایت از صنایع داخلی
با افزایش قیمت واردات، تعرفهها میتوانند از تولیدکنندگان داخلی حمایت کنند.
این تعرفهها همچنین میتوانند به عنوان مجازات برای کشورهای خارجی به دلیل انجام شیوههای تجاری ناعادلانه، مانند یارانه دادن به صادرکنندگان خود یا فروش محصولات با قیمتهای غیرمنصفانه پایین، عمل کنند.
قبل از تاسیس مالیات بر درآمد فدرال در سال ۱۹۱۳ میلادی، تعرفهها یکی از منابع اصلی درآمد برای دولت آمریکا بودند.
طبق گفته داگلاس اروین، اقتصاددان دانشگاه دارتموث که تاریخچه سیاستهای تجاری را مطالعه کرده است، از سال ۱۷۹۰ تا ۱۸۶۰، تعرفهها ۹۰ درصد از درآمدهای فدرال را تشکیل میدادند.
تعرفهها پس از جنگ جهانی دوم و با رشد تجارت جهانی از محبوبیت افتادند چراکه دولت به منابع درآمدی بسیار بزرگتری نیاز داشت تا هزینههای خود را تامین کند.
دولت آمریکا در سال مالی که روز ۳۰ سپتامبر (نهم مهر) پایان یافت، حدود ۸۰ میلیارد دلار از تعرفهها و هزینهها جمعآوری کرد.
این مبلغ در مقایسه با ۲.۵ تریلیون دلار از مالیاتهای درآمد فردی و ۱.۷ تریلیون دلار از مالیاتهای تامین اجتماعی و بیمه سلامت سالمندان، بسیار ناچیز است.
با این حال، ترامپ میخواهد سیاست بودجهای مشابه آنچه در قرن نوزدهم بود را اجرا کند.
تعرفهها همچنین میتوانند برای فشار به کشورهای دیگر در مسائل مختلف و حتی غیر مرتبط با تجارت، استفاده شوند.
به عنوان مثال، در سال ۲۰۱۹، ترامپ از تهدید تعرفهها به عنوان اهرمی برای متقاعد کردن مکزیکوسیتی به مقابله با موجهای مهاجران آمریکای مرکزی استفاده کرد که از طریق سرزمین مکزیک به آمریکا میرفتند.
ترامپ حتی تعرفهها را به عنوان روشی برای جلوگیری از جنگها میبیند.
او چند ماه پیش و در یک تجمع گفت: «من میتوانم این کار را با یک تماس تلفنی انجام دهم.»
ترامپ تهدید کرده بود که اگر کشوری بخواهد جنگی راه بیندازد، برایش تعرفه ۱۰۰ درصدی وضع میکند.
اقتصاددانان تعرفهها را خودزنی میدانند
تعرفهها هزینهها را برای شرکتها و مصرفکنندگانی که به واردات وابسته هستند، افزایش میدهند. همچنین احتمال دارد که موجب واکنشهای تلافیجویانه شوند.
اتحادیه اروپا در واکنش به تعرفههای ترامپ بر فولاد و آلومینیوم، محصولات آمریکایی را از بوربن گرفته تا موتورسیکلتهای هارلی-دیویدسون، مشمول مالیات کرد.
به همین ترتیب، چین نیز در پاسخ به جنگ تجاری ترامپ و به طور حسابشده برای آسیب رساندن به حامیان او در بخش کشاورزی، تعرفههایی را بر کالاهای آمریکایی از جمله سویا و گوشت خوک وضع کرد.
یک مطالعه از سوی اقتصاددانان موسسه فناوری ماساچوست، دانشگاه زوریخ، هاروارد و بانک جهانی به این نتیجه رسید که تعرفههای ترامپ نتوانستهاند شغلهایی را به قلب آمریکا بازگردانند.
این مطالعه نشان داد که تعرفهها «نه شغلها را افزایش و نه کاهش داد».
با وجود مالیاتهای ترامپ بر فولاد وارداتی در سال ۲۰۱۸، تعداد مشاغل در کارخانههای فولاد آمریکا تقریبا ثابت و در حدود ۱۴۰ هزار باقی ماند.
در مقایسه، تنها والمارت ۱.۶ میلیون نفر را در آمریکا به کار گرفته است.
طبق یافتههای مطالعه، بدتر از آن، مالیاتهای تلافیجویانهای بود که چین و دیگر کشورهای جهان بر کالاهای آمریکایی وضع کردند و «تاثیرات منفی» بر اشتغال و بهویژه برای کشاورزان داستند.
این تعرفههای تلافیجویانه تنها بهطور جزیی با میلیاردها دلار کمکهای دولتی که ترامپ به کشاورزان اختصاص داد، جبران شد.
تعرفههای ترامپ همچنین به شرکتهایی که به واردات هدفمند وابسته بودند، آسیب رساند.
اگرچه جنگ تجاری ترامپ به عنوان یک سیاست شکست خورد، اما بهعنوان ابزاری سیاسی موفق بود.
این مطالعه نشان داد که حمایت از ترامپ و کاندیداهای جمهوریخواه کنگره در مناطقی مانند کارولینای شمالی و تنسی که بیشتر در معرض تعرفههای وارداتی قرار داشتند، افزایش یافت.
تصاویر زنده تلویزیونی یکشنبه نشان دادند که الشرع و ولیعهد عربستان سعودی در پایتخت این کشور دست یکدیگر را میفشرند و سپس با یکدیگر گفتوگو میکنند.
اسعد الشیبانی وزیر خارجه سوریه در این سفر او را همراهی میکند.
ولیعهد عربستان سعودی دومین رهبر کشورهای عربی منطقه خلیج فارس است که با الشرع بهعنوان رییسجمهور مرحله انتقالی سوریه دیدار میکند.
شیخ تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر پنجشنبه در دمشق با الشرع دیدار کرد و اولین رییس دولتی بود که از زمان برکناری بشار اسد به پایتخت سوریه سفر کرد.
پیشتر ملک سلمان و محمد بن سلمان، پادشاه و ولیعهد عربستان سعودی تصدی ریاست جمهوری سوریه در مرحله انتقالی را به احمد الشرع تبریک گفته بودند.
فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی هم به سوریه سفر و با الشرع دیدار کرده است. در جریان این دیدار، عربستان سعودی از آمادگی خود برای حمایت از بازسازی سوریه خبر داد.
بن فرحان گفت: «ما در حال گفتوگو با کشورهای مربوطه برای لغو تحریمها علیه سوریه هستیم و ریاض نشانههای مثبتی در خصوص لغو تحریمها علیه سوریه دریافت کرده است.»
انتخاب عربستان سعودی به عنوان نخستین مقصد سفر خارجی احمد الشرع به عنوان پیامی آشکار به تهران هم تفسیر شده است.
عربستان سعودی پس از ۱۳ سال قطع روابط دیپلماتیک با سوریه، سال گذشته سفارت خود را در دمشق بازگشایی کرد.
عربستان سعودی در سال ۲۰۱۲ و در جریان جنگ داخلی سوریه، روابط دیپلماتیک خود را با دولت دمشق قطع کرده بود.
ریاض همچنین در سالهای بعد بارها از مداخلات جمهوری اسلامی در منطقه انتقاد کرد.
سقوط حکومت اسد در سوریه شکست بزرگی برای جمهوری اسلامی و روسیه به شمار میرود.
پیشتر احمد الشرع نسبت به بازنگری جمهوری اسلامی در دخالتهایش در منطقه ابراز امیدواری کرد و گفت که «ما وارد تهران یا جنوب لبنان نشدیم بلکه وارد شهرها و روستاهای خودمان شدیم.»
احمد الشرع در مصاحبه با العربیه گفت که «بسیاری آرزوی نقش مثبت ایران در منطقه را دارند.»
او با اشاره به اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره سقوط حکومت اسد افزود که «انتظار داشتیم اظهارات مثبتی بشنویم» و «ایران باید با مردم سوریه همسو میشد.»
با وجود تاکید وزارت خارجه جمهوری اسلامی بر ادامه روابط با سوریه پس از سقوط بشار اسد، خامنهای تاکنون دو بار وعده بازپس گیری سوریه از مخالفان حاکم بر دمشق را داده و جوانان این کشور را به ایستادن مقابل حکومت جدید تشویق کرده است.
بر اساس دستور اجرایی رییسجمهوری آمریکا، بر کالاهایی که از مکزیک و کانادا وارد این کشور میشوند تعرفه ۲۵ درصدی و بر واردات از چین، تعرفه ۱۰ درصدی اعمال خواهد شد.
کاخ سفید این تغییرات را «طرحهای موقت» معرفی کرده که قرار است از حدود ساعت هشت و نیم صبح سهشنبه ۱۶ بهمن (به وقت ایران) اجرایی شوند.
نگرانی وال استریت از ضربه تعرفهها به درآمد و فشار تورمی
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۱۴ بهمن در گزارشی نوشت به نظر میرسد بازارهای بورس و اقتصاد مالی هنوز ریسکهای ناشی از افزایش تعرفهها بر واردات خارجی را به طور کامل در نظر نگرفتهاند با اینحال، سرمایهگذاران خود را آماده تاثیر منفی بر سود شرکتهای آمریکایی و فشار بیشتر بر تورم میکنند.
اقتصاددانان گلدمن ساکس برآورد کردهاند که تعرفههای جامع بر کانادا و مکزیک میتواند باعث افزایش ۰/۷ درصدی در تورم اصلی و ۰/۴ درصد کاهش در تولید ناخالص داخلی شود.
مارک مالک، مدیر ارشد سرمایهگذاری در سیبرت فایننشال نیویورک (Siebert Financial) گفت: «من فکر میکنم بازارها به این موضوع واکنش نشان خواهند داد. تا به حال بازار عملا از ترامپ حمایت کرده، اما این روند ممکن است تغییر کند و بازار برای اولین بار مقابل او بایستد.»
تا شنبه و پیش از دستور اعمال تعرفهها، برخی از سرمایهگذاران همچنان امیدوار بودند که این روند تنها یک تاکتیک فشار از سوی کاخ سفید باشد و تا زمانی که تعرفهها بر واردکنندگان اعمال نشود، فرصتی برای تغییر نظر رییسجمهوری وجود دارد.
ریک مکلر، از دفتر سرمایهگذاری چری لِین نیوجرسی (Cherry Lane Investments) گفت: «با هر تاخیری در اجرای طرح، برخی ممکن است آن را همچنان یک ترفند برای مذاکره بدانند.»
ترامپ پیشتر گفته بود که هیچ چیزی از سوی سه کشور نمیتواند از اعمال تعرفهها جلوگیری کند. هرچند که او، احتمال معافیت نفت وارداتی از کانادا را پیش کشید.
تعرفهها شامل ۱۰ درصد مالیات بر تمام منابع انرژی وارداتی از کانادا به ایالات متحده میشود.
استراتژیستهای بارکلیز قبلا پیشبینی کرده بودند که این تعرفهها میتوانند با تبعاتی مانند اقدام تلافیجویانه کشورهای هدف، سود شرکتهای شاخص اس.اند.پی (S&P) ۵۰۰ را ۲/۸ درصد کاهش دهند.
اس.اند.پی ۵۰۰ از مهمترین شاخصهای بازار بورس آمریکاست که شامل ۵۰۰ شرکت بزرگ و معتبر از صنایع مختلف فناوری، سلامت، انرژی و مالی میشود. از این شاخص بهعنوان معیاری برای ارزیابی عملکرد کلی بازار سهام و وضعیت اقتصادی آمریکا استفاده میشود.
پتانسیل افزایش قیمتهای مصرفکننده، یک حوزه حساس به ویژه برای سرمایهگذارانی است که نگران احیای تورم و توقف کاهش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی آمریکا هستند.
سرمایهگذاران پیشبینی میکنند که با بازگشایی بازارها در روز دوشنبه ۱۵ بهمن، فروش گستردهای در سهام و داراییهای پر ریسک اتفاق بیفتد.
جین گلدمن، مدیر ارشد سرمایهگذاری در گروه مالی سِتِرا (Cetera) گفت که ترکیب ارزیابیهای بالای سهام، تاثیر تعرفهها بر تورم و اثرات آن بر سیاستهای بانک مرکزی، به کاهش قیمتها و افت بازارها منجر خواهد شد.
با نزدیک شدن شاخص اس.اند.پی ۵۰۰ به بالاترین سطح تاریخی خود، استراتژیستهای Evercore ISI در یادداشتی گفتهاند که این شاخص ممکن است در کوتاهمدت بین سه تا پنج درصد در هر دو جهت تغییر کند.
احتمال افزایش قیمت بنزین در ایالات متحده
گاردین یکشنبه در گزارشی نوشت که اعمال تعرفههای وارداتی، باعث افزایش هزینههای تولید سوختهای تصفیهشده میشود که بخش زیادی از آن احتمالا به مصرفکنندگان منتقل خواهد شد.
ترامپ پس از مراسم تحلیفش، ضربالاجلی برای توقف جریان ورود مهاجران غیرقانونی و ماده مخدر فنتانیل به آمریکا تعیین کرد و گفت در غیر این صورت، تعرفههایی بر واردات از کانادا و مکزیک میگذارد.
تحلیلگران و تاجران سوخت میگویند مصرفکنندگان آمریکایی به دلیل اعمال تعرفه بر نفت کانادا و مکزیک، شاهد افزایش قیمتها در پمپ بنزین خواهند بود.
این افزایش محتمل در قیمت سوخت، به ماهیت دوگانه اقدامات حمایتی تجاری ترامپ اشاره دارد که از یک سو برای تقویت کسبوکار داخلی و فشار به همسایگان آمریکا برای جلوگیری از مهاجرت غیرقانونی و قاچاق مواد مخدر طراحی شدهاند، اما از سوی دیگر ممکن است در تضاد با وعدههای او برای مقابله با تورم قرار گیرند.
آمریکا روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت از کانادا وارد میکند که ۷۰ درصد آن از سوی پالایشگاههای مستقر در ایالتهای مرکزی و شمالی آمریکا فرآوری میشود.
همچنین بیش از ۴۵۰ هزار بشکه نفت از مکزیک وارد میشود که عمدتا برای پالایشگاههای واقع در سواحل خلیج آمریکا استفاده میشوند.
اعمال تعرفه بر این واردات، به معنای افزایش هزینههای تولید سوختهای فرآوریشده مانند بنزین است که بخش عمدهای از آن احتمالا به مصرفکنندگان آمریکایی منتقل خواهد شد.
پاتریک دِ هان، تحلیلگر گازبادی (GasBuddy) گفت قیمت سوختها به وضوح افزایش خواهد یافت، مگر اینکه نفت و محصولات فرآوریشده از این تعرفهها مستثنا شوند.
انجمن سوخت و پتروشیمی آمریکا که نماینده شرکتهای پالایش نفت ایالات متحده است، روز شنبه اظهار امیدواری کرد تعرفهها قبل از اینکه مصرفکنندگان شروع به احساس تاثیر آن کنند، لغو شود.
طبق گفته مقامهای کاخ سفید، محصولات انرژی از کانادا تنها ۱۰ درصد تعرفه خواهند داشت، اما واردات انرژی از مکزیک تحت تعرفه ۲۵ درصدی قرار خواهد گرفت.
ترامپ در ابتدا برنامهریزی کرده بود که تعرفه ۲۵ درصدی بر تمامی کالاهای وارداتی از کانادا و مکزیک اعمال کند، اما تعرفه نفت کانادا را برای کاهش تاثیر آن بر قیمتهای انرژی کاهش داد.
این تحولات بهطور قابلتوجهی تجارت نفتی متقابل میان آمریکا و همسایگانش را تغییر خواهد داد. بسیاری از پالایشگاههای آمریکایی به گونهای تنظیم شدهاند که انواع نفت خام سنگین و متوسطی که کانادا تولید میکند را فرآوری کنند. همچنین تولید نفت کانادا بیش از نیاز فعلی خود است.
جان لافرژ از موسسه سرمایهگذاری ولز فارگو به رویترز گفت نفت تولیدی آلبرتا مشتری زیادی ندارد و پالایشگاههای مرکز و شمال آمریکا هم گزینه زیادی برای تامین مواد اولیه خود ندارند.
پالایشگاههای سواحل خلیج فارس که برخلاف پالایشگاههای مرکز و شمال آمریکا به محمولههای دریایی دسترسی دارند، احتمالا راحتتر میتوانند جایگزینهایی برای انواع نفت خام مکزیکی پیدا کنند.
شرکتهای فعال در بازار عمدهفروشی سوخت اعلام کردند که گزینهای جز انتقال هزینه اضافی به مصرفکنندگان ندارند، بهویژه با توجه به اینکه افزایش حاشیه سود سوخت پس از کرونا در پی مازاد عرضه و کاهش رشد تقاضا به تدریج از بین رفته است.
نتانیاهو صبح یکشنبه ۱۴ بهمن پیش از سوار شدن به هواپیمای «بال صهیون» برای پرواز به واشینگتن، در سخنانی گفت که در دیدار با ترامپ به «مسائل مهم و حیاتی پیشِ روی اسرائیل و منطقه» خواهد پرداخت.
او این مسائل را شامل پیروزی بر حماس، بازگشت همه گروگانها و «مقابله با محور تروریسم ایران در تمامی ابعاد آن» دانست و گفت جمهوری اسلامی امنیت اسرائیل، خاورمیانه و کل جهان را تهدید میکند.
سران اسرائیل در سالهای گذشته بارها از جمهوری اسلامی با عنوان «محور شرارت» یا «اختاپوس» یاد کردهاند که نیروهای نیابتی آن مانند حماس، حزبالله و حشد شعبی، بهعنوان بازوهایش در سراسر خاورمیانه گسترده شدهاند.
ترامپ نهم بهمن از نتانیاهو دعوت کرد تا روز ۱۶ بهمن برای دیدار با او به کاخ سفید برود تا در مورد چگونگی برقراری صلح در اسرائیل و کشورهای همسایه آن و همچنین تلاش برای مقابله با دشمنان مشترک، گفتوگو کنند.
نخستوزیر اسرائیل اولین رهبر خارجی است که بعد از آغاز دور دوم ریاستجمهوری ترامپ در کاخ سفید با او دیدار میکند.
نتانیاهو گفت سفرش به واشینگتن بهعنوان اولین رهبر خارجی، گواهی بر «استحکام اتحاد» میان اسرائیل و آمریکا و نشانهای از «قدرت دوستی شخصی» او و ترامپ است.
او استدلال کرد: «تصمیماتی که در طول جنگ گرفتهایم، همراه با شجاعات سربازانمان، چهره خاورمیانه را تغییر داده و نقشه جدیدی ترسیم کرده است. باور دارم که با همکاری نزدیک با رییسجمهور ترامپ، میتوانیم این نقشه را بیش از پیش و به شکلی بهتر، تغییر دهیم.»
نخستوزیر اسرائیل آخرین بار در تابستان سال گذشته به واشینگتن رفت و برای چهارمین بار در جلسه مشترک کنگره سخنرانی کرد. او در جریان این سفر به اقامتگاه دونالد ترامپ در فلوریدا نیز رفت و با او دیدار داشت.
نتانیاهو در آستانه سفر جدیدش به آمریکا گفت: «معتقدم که میتوانیم امنیت اسرائیل را تقویت کنیم، دایره صلح را گسترش دهیم و دورانی شگفتانگیز از رفاه و امنیت را از طریق قدرت رقم بزنیم.»
بر اساس گزارشها، نتانیاهو قرار است روز سهشنبه با ترامپ، دیدار کند، اما این برنامه ممکن است تغییر کند.
بنی گانتس، رهبر حزب مخالفان وحدت ملی، برای نتانیاهو آرزوی موفقیت و تاکید کرد که این سفر برای آینده اسرائیل حیاتی است.
او در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «دیدار با رییسجمهور ترامپ برای پیشبرد بازگرداندن تمام گروگانها، هماهنگی برای پاسخ به چالش ایران، گسترش دایره عادیسازی و حذف حاکمیت حماس از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است.»
بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل که دارای دیدگاه راست افراطی است، نیز از نتانیاهو خواست در سفر به آمریکا و دیدار با ترامپ، «کنترل و حاکمیت» اسرائیل را بر کرانه باختری تقویت کند.
روزنامه واشینگتن فریبیکن ۱۲بهمن گزارش داد نسخهای از طرح جمهوریخواهان در کنگره ایالات متحده را به دست آورده که براساس آن دولت آمریکا موظف میشود در تمامی ارتباطات، مکاتبات و اسناد رسمی خود از «یهودا و سامره» به جای «کرانه باختری» برای نامیدن این منطقه استفاده کند.
اسرائیل، که این منطقه را در سال ۱۹۶۷ ضمیمه خاک خود کرد، این منطقه را «یهودا و سامره» مینامد. اکنون آمریکا و جامعه بینالمللی از چنین نامی استفاده نمیکنند و این منطقه را بخشی از یک دولت فلسطینی میدانند که امیدوارند در آینده تشکیل شود.
ترامپ در دور اول ریاستجمهوری خود، اورشلیم را بهعنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت و حاکمیت اسرائیل را بر بلندیهای جولان تایید کرد.
حمله به کرانه باختری
ساعاتی پیش از آغاز سفر نتانیاهو به آمریکا، ارتش اسرائیل گزارش داد که شامگاه شنبه در سه حمله هوایی جداگانه به قباطیه و جنین در شمال کرانه باختری، «تروریستهای فلسطینی» را هدف قرار داده است.
ارتش اسرائیل همچنین گفت در این حملات، عبد الهادی کامل، اسیر آزادشده فلسطینی در چارچوب توافق ۲۰۲۳ با حماس را کشته است.
وزارت بهداشت تشکیلات خودگردان فلسطین گزارش داد که در حمله به قباطیه و جنین، در مجموع پنج نفر از جمله یک نوجوان ۱۶ ساله کشته و چند تن دیگر به شدت زخمی شدند.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که «عملیات ضدتروریسم» جاری در شمال کرانه باختری را که وارد دوازدهمین روز شده، گسترش داده و نیروهایش اکنون در شهر طمون فعالیت میکنند.
اسرائیل در روزهای گذشته در جریان یک حمله پهپادی به طمون، «۱۰ عضو مسلح گروههای فلسطینی» را کشت.
حمله جاری ارتش اسرائیل که با نام «عملیات دیوار آهنین» شناخته میشود، عمدتا بر شهر جنین و اردوگاه آن متمرکز بوده، اما هفته گذشته به طولکرم گسترش یافت و اکنون طمون را نیز در بر گرفته است.
حمله اسرائیل به اردوگاه نصیرات غزه
رسانههای فلسطینی روز یکشنبه گزارش دادند که باوجود برقراری توافق آتشبس، هواپیماهای بدون سرنشین اسرائیلی هدفی را در اردوگاه النصیرات در مرکز نوار غزه بمباران کردند.
خبرگزاری فلسطینی شهاب به نقل از منابع محلی نوشت هنوز خبری از تلفات یا زخمیها در این حمله گزارش نشده است.
این خبرگزاری همچنین گزارش داد که تانکهای اسرائیلی از محور فیلادلفی به سمت فلسطینیها در مناطق جنوبی شهر رفح، در مرز با مصر، شلیکهای هشداردهنده انجام دادهاند.
دفتر نخستوزیر اسرائیل روز شنبه اعلام کرد که بنیامین نتانیاهو و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، توافق کردند که دوشنبه ۱۵ بهمن در واشینگتن برای آغاز مذاکرات در مورد مرحله دوم آتشبس غزه دیدار کنند.
این توافق از سه مرحله شامل توقف فعالیتهای نظامی و عقبنشینی اسرائیل از مناطق مسکونی در نوار غزه تشکیل شده است.
در مرحله اول توافق آتشبس که به مدت شش هفته به طول میانجامد، قرار است در مجموع ۳۳ گروگان اسرائیلی با حدود هزار و ۹۰۰ زندانی فلسطینی به اسرائیل مبادله شوند.
در توافق آمده است که مذاکرات باید پس از ۱۶ روز از اجرای آن از سر گرفته و سازوکارهای مرحله دوم بررسی شود. هدف از این مرحله آزادسازی آخرین اسرای اسرائیلی و پایان جنگ است. موضوعی که با مخالفت برخی اعضای دولت اسرائیل مواجه شده است.
مرحله سوم قرار است امکان بازسازی غزه را فراهم و مدل حکومتی برای این منطقه تعیین میکند.