نشست بین‌المللی سوریه در ریاض با تاکید بر حمایت از دولت موقت این کشور پایان یافت

هیات لبنانی در این سفر شامل وزیر خارجه و رییس اداره اطلاعات نظامی است.

الشرع در این دیدار کنترل مرزها را مهم‌ترین موضوع گفت‌وگو با مقامات لبنان دانست.

او تاکید کرد اولویت حکومت جدید، «سامان دادن به اوضاع داخلی سوریه، حفظ امنیت و توقیف سلاح» است.

این اولین سفر یک نخست‌وزیر لبنان به پایتخت سوریه از سال ۲۰۱۰ است.

سوریه در دوران حکومت بشار اسد پلی برای ارسال تسلیحات از ایران به حزب‌الله لبنان بود.

نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله لبنان، گفته است این گروه با سقوط اسد، مسیر تامین منابع نظامی خود را از طریق سوریه از دست داد.

نخست‌وزیر لبنان در دمشق گفت که این کشور خواستار ایجاد کمیته‌ای مشترک با سوریه برای کنترل مرزهاست.

میقاتی تاکید کرد که به الشرع اطمینان داده، لبنان تمایل دارد «از هر اقدامی که به روابط دوجانبه آسیب بزند»، جلوگیری کند.

خنثی شدن حمله داعش به منطقه «سیده زینب»

هم‌زمان با سفر نخست‌وزیر لبنان به دمشق، سازمان امنیت سوریه شنبه ۲۲ دی از خنثی شدن حمله گروه داعش به منطقه «سیده زینب» و بازداشت افراد مرتبط با این حمله خبر داد.

لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، پیش از این گفته بود که ایالات متحده باید نیروهای خود را در سوریه حفظ کنید تا مانع بازگشت گروه داعش پس از سرنگونی دولت بشار اسد شود.

هشدار درباره انتصاب جنگجویان خارجی در ارتش

پس از سقوط بشار اسد، وزرای خارجه شماری از کشورهای عربی به دمشق سفر کردند.

جمعه ۲۱ دی نیز آنتونیو تایانی، وزیر خارجه ایتالیا، به سوریه رفت و با الشرع و اسعد حسن الشیبانی، وزیر خارجه دولت انتقالی سوریه در دمشق دیدار کرد.

آنالنا بربوک و ژان-نوئل بارو، وزیران خارجه آلمان و فرانسه، جمعه ۱۴ دی به دمشق سفر و با مقامات دولت موقت سوریه دیدار کردند.

خبرگزاری رویترز از هشدار این دو وزیر خارجه به حکومت موقت سوریه درباره «انتصاب جهادی‌های خارجی در پست‌های نظامی» خبر داد.

به گزارش این خبرگزاری، این هشدار در دیدار چهارشنبه دانیل روبینشتاین، فرستاده ایالات متحده و الشرع نیز مطرح شده است.

رسانه‌ها از انتصاب حداقل شش جنگجوی خارجی از جمله اویغورهای چینی و آسیای مرکزی، یک شهروند ترکیه، یک مصری و یک اردنی در سمت‌های نظامی سوریه خبر داده‌اند.

این نیروها در سرنگونی اسد نقش داشته‌اند و ممکن است به آن‌ها شهروندی سوریه اعطا شود.

ورود نیروهای اسرائیلی به بخش غربی روستای «المعلقه» در قنیطره

روز شنبه دیدبان حقوق بشر سوریه اعلام کرد نیروهای اسرائیلی به بخش غربی روستای «المعلقه» در حومه شهر قنیطره سوریه وارد شده‌اند و عملیات مهندسی ارتش اسرائیل برای ایجاد جاده‌ای از جولان به پایگاه نظامی «الدرعیه» و اطراف آن در حومه قنیطره آغاز شده است.

بلافاصله پس از سقوط اسد، نیروهای زمینی اسرائیل برای نخستین بار طی ۵۰ سال اخیر با عبور از منطقه غیرنظامی در مرز، وارد خاک سوریه شدند و مواضع تخلیه شده ارتش اسد را تصرف کردند.

ارتش اسرائیل همچنین ۴۰۰ کیلومتر مربع از منطقه حائل در بلندی‌های جولان را به کنترل خود درآورده است.

دو روز پیش روزنامه اسرائیل هیوم گزارش داد مقام‌های ارشد دولتی و امنیتی اسرائیل از زمان سقوط دولت اسد، مذاکراتی پنهانی درباره آینده سوریه داشته‌اند که در آن «بررسی پیشنهاد تقسیم این کشور به بخش‌های مجزای اداری در یک نشست بین‌المللی» مطرح شده است.

فیدان جمعه، ۲۱ دی، پاریس را به نادیده گرفتن نگرانی‌های امنیتی آنکارا متهم کرد و به طعنه از فرانسه خواست آن دسته از شهروندان خود را که به‌دلیل عضویت در گروه‌های افراط‌گرا در سوریه زندانی هستند، به کشورشان بازگرداند.

او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال استقرار نیروهای فرانسوی و آمریکایی در شمال سوریه با هدف کاهش تنش‌ها با گروه‌های مسلح کُرد، تاکید کرد آنکارا نقشی برای پاریس در این زمینه قائل نیست.

فیدان افزود: «ایالات متحده تنها طرف مذاکره ماست. ‌به‌طور صریح بگویم، ما به کشورهایی که تلاش می‌کنند با پنهان شدن پشت آمریکا منافع خود را در سوریه پیش ببرند، توجهی نمی‌کنیم.»

مخالفان مسلح در یک عملیات غافلگیرکننده ۱۱ روزه که از ادلب و حلب آغاز شد، توانستند ۱۸ آذر به دمشق برسند و به بیش از پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان دهند.

از آن زمان تاکنون، درگیری‌ها میان گروه‌های مسلح طرفدار ترکیه و نیروهای دموکراتیک سوریه مستقر در شمال شرقی این کشور شدت گرفته است.

تنها در ۲۰ دی، ۳۷ نفر در جریان درگیری‎‌ها در منطقه منبج سوریه جان خود را از دست دادند.

نیروهای دموکراتیک سوریه که با نام اختصاری «قسد» نیز شناخته می‌شود، از قومیت‌های مختلف از جمله کُردها، عرب‌ها، آشوری‌ها و ترکمن‌ها تشکیل شده است اما رهبری نظامی آن را گروه کُردی یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) بر عهده دارد.

ترکیه اعضای کُرد نیروهای دموکراتیک سوریه را وابسته به حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) می‌داند و بر عقب‌نشینی آن‌ها از سوریه تاکید دارد.

الهام احمد، رییس روابط خارجی نیروهای دموکراتیک سوریه، ۲۰ دی اعلام کرد آمریکا و فرانسه در حال بررسی ایجاد یک منطقه امن در شمال سوریه هستند.

او از فرانسه خواست «برای تامین امنیت مرزی و ایجاد روابط خوب با ترکیه»، نیروهای خود را به این منطقه اعزام کند.

وزیر امور خارجه ترکیه در ادامه اظهارات خود، حضور نیروهای کُرد در شمال سوریه را تهدیدی علیه آنکارا توصیف کرد و گفت: «ما بارها اعلام کرده‌ایم که به‌هیچ وجه نمی‌توانیم وجود چنین تهدیدی را تحمل کنیم؛ یا دیگران برای رفع آن اقدام می‌کنند، یا خودمان دست به کار خواهیم شد.»

فیدان اضافه کرد ترکیه «از توانایی، ظرفیت و مهم‌تر از همه، عزم راسخ برای ریشه‌کن کردن تمامی تهدیدات علیه بقای خود برخوردار است».

پیش‌تر در ۱۷ دی، رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، هشدار داد نیروهای کرد مستقر در شمال سوریه «به پایان خود نزدیک می‌شوند».

اردوغان تاکید کرد در آینده سوریه جایی برای «تروریسم» وجود نخواهد داشت.

بسیاری از کشورهای غربی بر این باورند که نیروهای مسلح کُرد سوریه نقشی حیاتی در مقابله با تهدیدات گروه‌های اسلام‌گرای افراطی، از جمله داعش، در این کشور ایفا می‌کنند.

سلامی در یک سخنرانی در آبادان در جمعه ۲۱ دی، همچنین وعده داد که به زودی از شهرهای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی رونمایی خواهد شد.

فرمانده کل سپاه پاسداران این موضوع را که حکومت ایران پس از سقوط بشار اسد «بازوان بازدارنده منطقه‌ای خود را از دست داده»، رد کرد.

پس از سقوط اسد، مقامات در ایران بر خلاف سخنان قبلی خود تاکید دارند که جمهوری اسلامی در منطقه نیروی نیابتی ندارد.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، یک‌شنبه دوم دی گفت: «مرتب می‌گویند جمهوری اسلامی نیروهای نیابتی خودش را در منطقه از دست داد. این هم یک غلط دیگر. جمهوری اسلامی نیروی نیابتی ندارد.»

سلامی روز جمعه گفت که اگر «کشورهای مقاومت» بازوان بازدارنده حکومت ایران بودند، جمهوری اسلامی پس از کشته شدن قاسم سلیمانی یا محمدرضا زاهدی در سوریه، به جای حمله مستقیم، از آن‌ها می‌خواست جواب بدهند.

او تاکید کرد: «آن زمان سوریه در زنجیره مقاومت قرار داشت و ما هم در سوریه بودیم ولی تدبیر نظام این بود که هر کشور مقاومت بر اساس ملاحظات خود عمل کند.»

رهبر جمهوری اسلامی بارها و از جمله در آذر ۱۴۰۱، کشورهایی چون عراق، سوریه و لبنان را «عمق راهبردی ایران» خوانده بود.

مقامات در ایران نیز مکررا از نقش خامنه‌ای در فرماندهی گروه‌های نیابتی موسوم به «محور مقاومت» سخن گفته‌اند.

از سوی دیگر قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین و کشته شده نیروی قدس سپاه پاسداران، سال ۱۳۹۶ در نامه‌ای به خامنه‌ای از پایان داعش در سوریه سخن گفت و نوشت: «به نمایندگی از کلیه‌ فرماندهان و هزاران شهید و جانباز مدافع حرم ایرانی، عراقی، سوریه‌ای، لبنانی، افغانستانی و پاکستانی، این پیروزی بسیار بزرگ و سرنوشت‌ساز را به حضرت‌عالی تبریک عرض می‌کنم.»

پس از سقوط اسد، گزارش‌های مختلفی درباره احتمال تضعیف گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی به خصوص در عراق و لبنان منتشر شده است.

از جمله نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله لبنان، گفته است که این گروه با سقوط اسد، مسیر تامین منابع نظامی خود را از طریق سوریه از دست داده است.

در همین حال علی‌اکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفت‌وگو با سایت رهبر جمهوری اسلامی، اذعان کرد حمایت از گروه‌های نیابتی تهران «سخت‌تر شده» است.

در اظهار‌نظری تازه‌تر، بهروز اثباتی، از فرماندهان سپاه پاسداران در سوریه، در یک سخنرانی گفت: «در سوریه باختیم، ضربه خوردیم، خیلی هم برایمان سخت بود.»

او با اشاره به فساد گسترده در ارتش سوریه و حکومت اسد گفت: «ما به صورت نظامی شکست نخوردیم بلکه مردم این کشور قیام و یک سیستم فاسد و فاسق را حذف کردند.»

سلامی: مگر ما نمی‌توانیم پایگاه‌های منطقه‌ای دشمنان را ویران کنیم؟

سلامی اما در سخنرانی روز جمعه خود تاکید کرد جمهوری اسلامی «ضعیف نشده» است.

او گفت: «مگر ما از مواضع سیاسی خودمان عقب نشستیم؟ مگر ما نمی‌توانیم پایگاه‌های منطقه‌ای دشمنان را ویران کنیم؟»

فرمانده کل سپاه پاسداران همچنین گفت: «مردم ‌از ما مستمرا درخواست وعده صادق-۳ می‌کنند. چرا؟ به این دلیل که علاقه دارند ما همواره در همه عرصه‌ها با اقتدار عمل کنیم.»

او وعده داد: «ما به خواست مردم عمل می‌کنیم و اجازه نمی‌دهیم اشتهای مردم ما برای اقتدارطلبی کور شود.»

در روزهای گذشته برخی فرماندهان سپاه پاسداران اذعان کرده‌اند که دست جمهوری اسلامی برای حمله دوباره به اسرائیل بسته است.

در همین حال گزارش‌هایی درباره احتمال حمله سوم اسرائیل به ایران نیز منتشر شده است.

اسماعیل کوثری، جانشین فرمانده سابق قرارگاه ثارالله و عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، به تازگی در یک سخنرانی گفت: «امسال آمریکا ۹۲۱ میلیارد دلار بودجه دفاعی تصویب کرده و کل بودجه ما ۳۰ میلیارد دلار نیست. اگر دست و بالمان باز بود شاید تا الان وعده‌های صادق سه و چهار و فلان و همه را عمل کرده بودیم.»

بهروز اثباتی نیز گفته است بهتر بود پیش از سقوط اسد حمله سوم جمهوری اسلامی به اسرائیل انجام می‌شد اما: «اکنون جمهوری اسلامی ایران توان واقعی برای ضربه زدن به اسرائیل ندارد و گرنه وعده صادق-۳ را عملی می‌کرد.»

بر اساس گزارش‌ها، حکومت ایران در حمله دوم اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی، سامانه‌های پدافندی اس‌۳۰۰ خود را از دست داده است.

او که در عین حال مسئول قرارگاه فضای مجازی ستاد کل نیروهای مسلح است، در یک سخنرانی به موارد متعدد فساد گسترده در ارتش سوریه و حکومت بشار اسد و فقر و تبعیض شدید در این کشور اشاره کرده است.

اثباتی، ماهر اسد برادر بشار اسد را «ملعون» خوانده و افزوده است نیروهای تحت نظر ماهر اسد، از هر اتوبوس زائران عراقی زینبیه ۱۰۰ دلار رشوه می‌گرفتند.

اثباتی با اشاره به این موضوعات گفت: «ما به صورت نظامی شکست نخوردیم، بلکه مردم این کشور قیام و یک سیستم فاسد و فاسق را حذف کردند.»

این فرمانده سپاه پاسداران در این سخنرانی همچنین گفته است که که زن بشار اسد از اهل سنت بود و برای جایگزینی کشورهای عربی با ایران تلاش می‌کرد.

مقامات جمهوری اسلامی با وجود بیش از یک دهه حمایت گسترده از بشار اسد، پس از سقوط او به انتقاد از عملکرد حکومتش از جمله عدم مذاکره با مخالفان و ترکیه پرداخته‌اند.

در همین حال انتقادات زیادی از هزینه بی‌نتیجه ده‌ها میلیارد دلاری جمهوری اسلامی در سوریه و همچنین هفت هزار و ۳۰۸ کشته و مجروح و هزاران نفر بازمانده مستمری‌بگیر مطرح شده است.

با حال علی‌اکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفت‌وگو با سایت رهبر جمهوری اسلامی هم‌زمان با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی از هزینه‌ داده شده در سوریه پشیمان نیست، اذعان کرد حمایت از گروه‌های نیابتی تهران «سخت‌تر شده» است.

اثباتی همچنین گفت که یکی از فرماندهان سپاه که در آخرین روزها با بشار اسد دیداری مخفیانه داشت، پس از این دیدار گفت که «او مسخ شده بود.»

او تاکید کرد که بشار اسد خائن نبود اما تعریفش «از مقاومت با ما متفاوت بود و نقش محدودی برای مقاومت قائل بود.»

به گفته اثباتی، جمهوری اسلامی به سوریه پیشنهاد کرده بود که پس از جنگ در غزه به اسرائیل حمله کند و «سرزمین‌های اشغال شده(بلندی های جولان) را پس بگیرد» اما بشار اسد با این پیشنهاد مخالفت کرد.

«روسیه به جای بمباران مخالفان بشار اسد بیابان را بمباران کرد»

بهروز اثباتی همچنین گفت که روسیه «در جهت منافع اسرائیل عمل می‌کرد و ما را درتحولات سوریه فریب داد.»

این فرمانده سپاه پاسداران تاکید کرد که هواپیماهای روسیه به جای بمباران مراکز تجمع نیروهای مخالف بشار اسد، « تعدادی خانه و بیابان را بمباران کردند.»

به گفته اثباتی، نیروهای روسیه در سوریه پیش از آن نیز «رادار هایشان را خاموش کردند تا اسرائیل با خیال راحت» فرماندهان مهم سپاه پاسداران چون محمدرضا زاهدی،رضی موسوی و صادق امیدزاده را هدف قرار دهد.

به گفته اثباتی، نیروهای ایرانی در سوریه از نیروی روسیه درخواست هزار سلاح کلاشینکف داشتند تا یکی از خطوط را حفظ کنند، اما آنان دریغ کردند و در آخر هم اجازه ورود هواپیمای حامل تسلیحات ایران را نیز ندادند.

کامل صقر، مدیر سابق دفتر رسانه‌ای در ریاست جمهوری سوریه، گفت که روسیه به درخواست بشار اسد برای استفاده از پایگاه حمیمیم برای انتقال کمک‌های نظامی جمهوری اسلامی به ارتش سوریه پس از سقوط حلب، پاسخ نداد.

مقام‌های روسیه و جمهوری اسلامی تاکنون به‌صورت مستقیم به این موضوع اشاره‌ای نکرده‌اند و تنها ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، روز پنج‌شنبه، ۲۹ آذر، گفته بود که «پیش از این دوستان ایرانی می‌خواستند به آن‌ها کمک کنیم تا واحدهای خود را به خاک سوریه منتقل کنند، اکنون از ما خواسته‌اند که آن‌ها را از آنجا خارج کنیم.»

او افزوده بود که روسیه چهار هزار جنگجوی جمهوری اسلامی را از سوریه خارج کرد.

خامنه‌ای روز ۲۱ آذر گفته بود که نیروهای جمهوری اسلامی امکانات را برای کمک به بشار اسد آماده کرده بودند اما آمریکا و اسراییل راه های هوایی و زمینی به سوریه را بسته بودند.

خبرگزاری فرانسه، پنج‌شنبه ۲۰ دی گزارش داد درگیری بین نیروهای طرفدار ترکیه و نیروهای دموکراتیک سوریه، کردهای مورد حمایت آمریکا، منجر به کشته شدن ۳۷ نفر شده است.

نیروهای دموکراتیک سوریه چهارشنبه نیز خبر داده بودند شش نفر از اعضایشان در درگیری با نیروهای مورد حمایت ترکیه در شهر منبج در شمال سوریه کشته شده و ۹ نفر دیگر زخمی شده‌اند.

در همین حال الهام احمد، رییس روابط خارجی نیروهای دموکراتیک سوریه، خبر داد که آمریکا و فرانسه در حال بررسی ایجاد یک منطقه امن در شمال سوریه هستند.

او از فرانسه خواست «برای تامین امنیت مرز و ایجاد روابط خوب با ترکیه»، به این مرز نیرو بفرستد.

پاریس و واشینگتن در این باره اظهار نظر نکرده‌اند.

آمریکا حدود دو هزار سرباز در سوریه دارد و فرانسه نیز ده‌ها نیروی ویژه در این کشور دارد که به نیروهای دموکراتیک سوریه آموزش می‌دادند.

رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، دوشنبه ۱۷ دی و پس از جلسه کابینه ترکیه در آنکارا تهدید کرده بود در صورت احساس خطر، عملیات فرامرزی جدیدی را علیه شبه‌نظامیان کرد در سوریه انجام خواهد داد.

همان روز امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، گفت که این کشور نیروهای دموکراتیک سوریه را رها نخواهد کرد.

ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه نیز همراه با وزیر خارجه آمریکا از تلاش برای صلح بین نیروهای مورد حمایت ترکیه و کردها خبر دادند.

آنتونی بلینکن گفت که نیروهای دموکراتیک سوریه باید به مبارزه با داعش ادامه دهند.

او در عین حال نگرانی ترکیه در مورد حضور پ‌ک‌ک در داخل سوریه را مشروع خواند.

آنکارا، نیروهای دموکراتیک سوریه، گروه مسلح کردهای مورد حمایت آمریکا را بخشی از حزب کارگران کردستان می‌داند و آن را به عنوان «گروهی تروریستی» شناسایی می‌کند.

یک منبع وزارت خارجه ترکیه روز پنج‌شنبه گفت که مقامات این کشور در جریان مذاکرات با جان باس، معاون وزیر خارجه آمریکا، تاکید خواهند کرد که سوریه برای دست‌یابی به ثبات و امنیت، «باید از شر گروه‌های تروریستی خلاص شود».

نیروهای مورد حمایت ترکیه در سوریه بارها پس از سقوط بشار اسد با نیروهای دموکراتیک سوریه درگیر شده‌اند.

از سوی دیگر روزنامه اسرائیل هیوم گزارش داد مقام‌های ارشد دولتی و امنیتی اسرائیل از زمان سقوط دولت اسد، مذاکراتی پنهانی درباره آینده سوریه داشته‌اند که در آن «بررسی پیشنهاد تقسیم این کشور به بخش‌های مجزای اداری در یک نشست بین‌المللی» مطرح شده است. این ساختار، به فدرالیسم شباهت دارد.