جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، گفت که جمهوری اسلامی پس از شکستهایش در منطقه ممکن است به سمت تولید بمب اتمی برود. او در عین حال افزود که دونالد ترامپ با توجه به وضعیت ضعف تهران، فرصتی برای توافق اتمی جدید دارد.
به گفته سالیوان، دولت بایدن نگران است جمهوری اسلامی پس از تضعیف جایگاهش در منطقه، به سمت تولید بمب اتم برود و او تیم ترامپ را نیز درباره این خطر توجیه کرده است.
رسانهها در هفتههای گذشته خبر دادند اعضای تیم ترامپ پس از سقوط اسد، به طور جدی در حال ارزیابی گزینههای موجود به منظور جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای از جمله «با حملههای هوایی پیشگیرانه»اند.
همچنین رییسجمهوری منتخب آمریکا که بهعنوان شخصیت سال مجله تایم انتخاب شده است، در گفتوگو با این مجله احتمال حمله نظامی به ایران را رد نکرد.
با این حال سالیوان در مصاحبه با شبکه سیانان گفت که ترامپ در وضعیت ضعیف فعلی جمهوری اسلامی فرصتی برای پیگیری دیپلماسی خواهد داشت و شاید بتواند به توافقی دست یابد که «جاهطلبیهای هستهای بلندمدت ایران را مهار کند.»
پس از سقوط بشار اسد گزارشهای مختلفی درباره سردرگمی مقامهای جمهوری اسلامی پس از شکستهای متعدد منطقهای مطرح شده است. در همین حال برخی مقامها به صراحت بیشتری نسبت به گذشته از ضرورت تغییر دکترین هستهای و ساخت بمب اتمی سخن گفتهاند.
در همین حال مشاور امنیت ملی کاخ سفید گفت که جای تعجب نیست صداهایی در ایران بازنگری در دکترین هستهای و ساخت بمب اتمی را مطرح میکنند.
او تاکید کرد این خطر وجود دارد که جمهوری اسلامی از قول خود مبنی بر نساختن سلاح هستهای صرفنظر کند.
خبرگزاری رویترز روز ۳۰ آذر در گزارشی نوشته بود پس از غلبه اسرائیل بر حماس و حزبالله و سقوط رژیم بشار اسد در سوریه، «ایران، هدف بعدی بنیامین نتانیاهو» است و در صورت عقبنشینی نکردن جمهوری اسلامی از برنامه اتمی خود، احتمال حمله آمریکا و اسرائیل وجود دارد.
سالیوان همچنین گفت که حملات اسرائیل به تاسیسات ساخت موشک و پدافند هوایی، تواناییهای نظامی متعارف جمهوری اسلامی را کاهش داده است.
فاکسنیوز پیش از این خبر داده بود که هر چهار سامانه دفاع هوایی اس-۳۰۰ ساخت روسیه که جمهوری اسلامی در اختیار داشت، درحملات اسرائیل نابود شدهاند.
یک خبرنگار ترک یکشنبه دوم دیماه به نقل از یک مقام امنیتی در ایران گزارش داد پورهاشمی در اثر تیراندازی یک افسر سوری در جریان جلسهای در اتاق عمیات مشترک در حلب جان خود را از دست داد.
بر اساس این گزارش، این جلسه با حضور «مستشاران نظامی» جمهوری اسلامی و فرماندهان ارتش سوریه در بحبوحه پیشروی هیات تحریر شام در حومه حلب برگزار شد.
پیشتر و در هشتم آذر، رسانهها در ایران خبر دادند کیومرث پورهاشمی، مشهور به «حاج هاشم»، در جریان حملات مخالفان اسد در حلب سوریه کشته شده است.این رسانهها از او با عنوان «مستشار ارشد» جمهوری اسلامی در سوریه یاد کردند.
یعقوب اصلان خبرنگار ترکیهای که رسانههای این کشور معمولا به خبرهای او استناد میکنند در ادامه گزارش خود نوشت فرماندهان سپاه پاسداران در اتاق عملیات مشترک حلب، فرماندهان ارتش سوریه را برای مقاومت در برابر مخالفان اسد و دفع حملات آنها تحت فشار قرار داده بودند.
بر اساس این گزارش، فرماندهان سپاه در آن مقطع زمانی معتقد بودند انجام ضد حمله علیه مخالفان اسد با حمایت نیروی هوایی روسیه امکانپذیر است اما فرماندهان سوری برای صدور دستوراتی در این زمینه تردید داشتند.
این خبرنگار ترک فضای حاکم بر جلسه اتاق مشترک حلب را «متشنج» توصیف کرد و افزود در همین زمان، «یک ژنرال سوری وارد اتاق عملیات شد و اسلحه خود را شلیک کرد» که به دنبال آن، پورهاشمی جان باخت.
او این رویداد را نشاندهنده «عمق فروپاشی ارتش سوریه» به دنبال پیشروی مخالفان اسد دانست.
جنگ داخلی سوریه که با تظاهرات مسالمتآمیز مردم این کشور علیه حکومت اسد در سال ۲۰۱۱ آغاز شد، بیش از ۵۰۰ هزار کشته و شش میلیون آواره بر جای گذاشت.
ورود داعش از یک سو و نیروهای حامی حکومت اسد، نظیر سپاه پاسداران، روسیه و حزبالله از سوی دیگر به مناقشه سوریه، علاوه بر تلفات جانی، اقتصاد این کشور را به ویرانی کشاند و زیرساختهای آن را به شکل گستردهای تخریب کرد.
مخالفان مسلح در یک عملیات غافلگیرکننده ۱۱ روزه که از ادلب و حلب آغاز شد، توانستند ۱۸ آذر به دمشق برسند و به پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان دهند.
خبرنگار نزدیک به دولت ترکیه به نقل از مقام امنیتی جمهوری اسلامی نوشت عامل تیراندازی به پورهاشمی عضو طایفهای بود که دیگر از اسد پشتیبانی نمیکرد.
این مقام افزود جمهوری اسلامی دو ماه پیش، اطلاعات و اسنادی را در خصوص ارتباطات این افسر سوری با گروههای مخالف اسد در اختیار حکومت سوریه قرار داده بود.
جمهوری اسلامی یکی از حامیان اصلی حکومت اسد به شمار میرفت. پیشتر دو نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی بهطور جداگانه تایید کردند حکومت ایران دستکم ۳۰ میلیارد دلار برای حفظ اسد در قدرت هزینه کرد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوم دیماه وعده بازپس گیری سوریه از جانشینان اسد را داد و جوانان این کشور را به ایستادن در برابر حکومت جدید تشویق کرد.
ناظران تحولات اخیر سوریه را ضربهای به نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی میدانند و معتقدند پایان حکومت اسد توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر خواهد داد.
باربارا لیف، دستیار وزیر امور خارجه ایالات متحده در امور خاور نزدیک، ۳۰ آذر در پاسخ به پرسش خبرنگار ایراناینترنشنال تاکید کرد جمهوری اسلامی نباید نقشی در آینده سوریه داشته باشد.