ولایتی: ترکیه در تحولات سوریه، ابزار دست آمریکا و اسرائیل شده است
علیاکبر ولایتی، مشاور امور بینالملل علی خامنهای، با اشاره به موضع ترکیه در زمینه تنشها در سوریه گفت آنکارا «ابزار دست آمریکا و اسرائیل» شده است.
او به خبرگزاری تسنیم گفت: «امید داشتیم در دوره هاکان فیدان در وزارت خارجه، برخی اشکالات سیاست خارجی ترکیه برطرف شود اما گمان نمیکردیم ترکیه در چالهای بیفتد که آمریکا و اسرائیل برایش کندهاند.»
ولایتی با اشاره به حملات نیروهای مسلح مخالف بشار اسد گفت: «آمریکا، اسرائیلیها و کشورهای منطقه از عرب و غیر عرب باید بدانند که جمهوری اسلامی تا آخر از حکومت سوریه حمایت خواهد کرد.»
مشاور رهبر جمهوری اسلمی گفت امروز سوریه بیش از سال ۲۰۱۱ و زمان شروع جنگ این کشور حامی دارد.
ولایتی گفت غیر از جمهوری اسلامی، کشورها و گروههایی مانند روسیه، حزبالله، حشد شعبی، حوثیها و فلسطینیان همگی به شکلی متحد از «تمامیت ارضی سوریه و حکومت کنونی» حمایت میکنند.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، سهشنبه خبر داد این کشور در حال همکاری با ترکیه و دیگر شرکای منطقهای برای یافتن راهحلهایی به منظور پایان دادن به درگیریها در سوریه است.
او به گزارشهای منتشر شده مبنی بر قصد جمهوری اسلامی، روسیه و ترکیه برای دیداری در روزهای ۱۷ و ۱۸ آذر واکنش نشان داد که قرار است در چارچوب فرآیند آستانه و برای بررسی تحولات سوریه در حاشیه دوحه فروم در قطر برگزار شود.
الانصاری گفت از چنین برنامهای آگاهی ندارد، اما قطر همیشه آماده است تا به هر گفتوگویی در زمینه پایان تنشها بپیوندد.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه از فعالیتهای یک شبکه پیچیده قاچاق نفت کوره در عراق خبر داد. درآمد قاچاق این شبکه که به سود حکومت ایران و گروههای نیابتی آن فعالیت میکند، از زمان آغاز نخستوزیری محمد شیاع السودانی در سال ۲۰۲۲، بین یک تا سه میلیارد دلار در سال برآورد میشود.
بر اساس گزارش رویترز، شبکهای از شرکتها، گروهها و افراد در عراق، ایران و کشورهای خلیج فارس در عملیات قاچاقی دست دارند که نفت کوره عراق را با استفاده از سیاستهای دولت این کشور با قیمتهای یارانهای به کارخانههای آسفالت در این کشور میفروشند.
طبق گفته دو منبع آگاه به رویترز، هر ماه بین ۵۰۰ تا ۷۵۰ هزار تن نفت کوره سنگین، شامل نفت کوره با گوگرد بالا (معادل ۳/۴ تا پنج میلیون بشکه نفت)، از این کارخانهها منحرف شده و عمدتا به آسیا صادر میشود.
ابعاد این شبکه قاچاق و مشارکت نهادهای مختلف عراقی در این تجارت غیرقانونی تاکنون گزارش نشده بود و مقامات در بغداد و تهران، تاکنون حاضر به اظهارنظر درباره این موضوع نشدهاند.
مسیرهای خروج نفت از عراق
بر پایه گزارش رویترز، این شبکه از دو روش برای خروج نفت کوره از عراق استفاده میکند.
یکی از این روشها شامل ترکیب نفت کوره با محصولات مشابه از ایران و عرضه آن به عنوان محصول کاملا عراقی است.
این روش به جمهوری اسلامی کمک میکند تا تحریمهای آمریکا بر صادرات انرژی را دور بزند.
نفت کوره ایران به دلیل تحریمها معمولا با تخفیف فروخته میشود اما زمانی که بهعنوان محصول عراقی عرضه شود، با قیمت بالاتری به فروش میرسد.
مقامات عراقی و آمریکایی پیشتر گفتهاند تهران از عراق برای دسترسی به ارز خارجی از طریق صادرات و دور زدن تحریمهای آمریکا با استفاده از سیستم بانکی این کشور بهره میبرد.
روش دوم قاچاق نفت کوره عراق شامل صادرات محصولات با استفاده از اسناد جعلی برای مخفی کردن منشا آن است. این روش به نفع گروههای مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق است که کنترل این مسیر قاچاق را در دست دارند.
منابع آگاه با توجه به حجم و قیمتهای نسبی معاملات، تخمین زدهاند که درآمد حاصل از این دو مسیر قاچاق سالانه بین یک تا بیش از سه میلیارد دلار است.
نقش شبهنظامیان شیعه
بر اساس گزارش رویترز، اصلیترین بازیگر در این عملیات قاچاق، گروه شیعه عراقی عصائب اهلالحق است.
این گروه که از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حمایت میشود، یکی از حامیان اصلی السودانی و عضوی کلیدی از بلوکی است که او را برای مقام نخستوزیری معرفی کرد.
عصائب اهلالحق از سال ۲۰۱۸ به ساختار امنیتی عراق پیوسته و اکنون ۱۶ نماینده در پارلمان داشته است.
رهبر این گروه، قیس الخزعلی است که در سال ۲۰۱۹ به دلیل نقض حقوق بشر از جمله با سرکوب اعتراضات در عراق و دست داشتن در کشتار پنج سرباز آمریکایی در سال ۲۰۰۷ تحریم شد.
او این تحریمها را به تمسخر گرفت و در ویدیویی گفت که «از تاخیر واشینگتن در اعمال این تحریمها ناراحت شده» است.
ترکیب سوختها در شبکه قاچاق نفت کوره عراق عمدتا از سوی مهندسان این کشور انجام میشود و این فرایند، معمولا طی انتقال از کشتی به کشتی صورت میگیرد.
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در واکنش به پیشروی نیروهای مسلح مخالف بشار اسد، به وبسایت اصلاحاتنیوز گفت: «اینطور نیست که ارتش سوریه آنقدر بیخاصیت باشد و نتواند کاری انجام دهد.»
او گفت نیروهای ارتش سوریه فقط نیاز به برنامهریزی دارند چراکه این روزها «غافلگیر شدهاند».
کوثری در ادامه افزود: «انشاءالله هرچه سریعتر خودشان را پیدا خواهند کرد.»
وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم در واکنش به احتمال تغییر قیمت بنزین اعلام کرد یک بار برای همیشه باید بهسمت اصلاح ناترازیها در حوزه انرژی رفت. او از «دستدرازی به شرکتهای دولتی برای تامین کسری بودجه» خبر داد و از آن به عنوان ریشه تورم یاد کرد.
عبدالناصر همتی به «دستدرازی عدهای به منابع مختلف برای برداشت پول» اشاره کرد و گفت: «این پول باید به طبقات پایین داده شود؛ الان دستمان تنگ شده و نمیتوانیم به طبقات پایین یارانه بدهیم.»
پیش از صحبتهای همتی، مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، شامگاه دوشنبه ۱۲ آذر در یک گفتوگوی تلویزیونی، وضعیت اقتصادی در کشور را سخت و «ناترازی در حوزه انرژی» را بحرانی توصیف کرد.
دولت بحران کمبود انرژی در ایران را «ناترازی انرژی» مینامد.
در واکنش به صحبتهای پزشکیان، حشمتالله فلاحتپیشه، رییس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در پستی در حساب ایکس خود نوشت: «آقای رییس جمهور! مردم را به دزدان یقه سفید نفروشید. آنها روزانه ۲۵ میلیون لیتر بنزین و فرآورده قاچاق میکنند. دو برابر پولی که با گرانی بنزین از جیب ملت بر میدارید.»
او در ادامه نوشت: «این چه مافیایی است که سران قوا در مقابل آن اظهار عجز میکنند؟»
وزیر اقتصاد صبح سهشنبه با اشاره به قاچاق سوخت از ایران به کشورهای همسایه به دلیل تفاوت قیمتها گفت: «هیچ منطقی قبول نمیکند این حجم قاچاق وحشتناک بنزین داشته باشیم بعد خودمان مجبور به واردات بنزین شویم.»
او تاکید کرد: «یک بار برای همیشه باید بهسمت اصلاح ناترازیها برویم.»
به گفته همتی در سال گذشته هزار و ۷۰۰ رانت از محل اختلاف قیمت ارز ایجاد شده، در حالی که «کسری بودجه، ریشه اصلی تورم و چاپ پول در ایران» است.
بنزین گران میشود؟
رییس دولت چهاردهم در گفتوگوی تلویزیونی خود در پاسخ به سوالی درباره گران شدن بنزین گفت اگر مجلس برای واردات، ارز اختصاص ندهد، بنزین گران میشود.
به گفته او، وقتی به واردات بنزین پول داده میشود کسری بودجه پیش میآید و همین موضوع باعث تورم میشود و به اقشار کمدرآمد ضربه میزند.
در واکنش به این مصاحبه، حمید رسایی، نماینده مجلس، با اشاره به وعدههای انتخاباتی پزشکیان مبنی بر عدم گرانی سوخت گفت: «او یا پای حرف خود بایستد یا اگر قرار است تغییری دهد باید خودشان گردن بگیرند و بگویند آن حرفهای من کارشناسی نبوده است و الان میخواهم بنزین را گران کنم ولی آن را گردن مجلس نیندازد.»
پزشکیان ناترازیهای حوزه انرژی را به دولتهای گذشته نسبت داده، اقدامات آنها را به استفاده از مسکن تشبیه کرده و گفت: «ما باید بتوانیم به چاههای نفت، گاز تزریق کنیم. اکنون نه تنها گاز تزریق نمیکنیم بلکه صرفا برداشت داریم.»
خبرگزاری تسنیم در واکنش به مصاحبه پزشکیان، چهار سناریو را برای وضعیت قیمت بنزین در ایران ارائه داد و نوشت: «سناریوی اول ادامه وضع موجود است که احتمال تصویب آن در مجلس کم است. سناریوی دوم، سه نرخی کردن قیمت بنزین برای مصرف بیش از ۱۶۰ لیتر با نرخ آزاد است.»
در سناریوی سوم تسنیم، به تغییر نظام سهمیهبندی اشاره شده تا به افراد به جای خودروها، سهمیه قابل فروش تعلق بگیرد و در سناریوی چهارم، از احتمال افزایش ۵۰ درصدی قیمت بنزین با حفظ نظام سهمیهبندی فعلی خبر داده شده است.
پزشکیان پیش از این در ۱۱ آذر و پس از جلسه غیرعلنی مشترک هیات دولت با نمایندگان مجلس، بدون اشاره مستقیم به گرانی احتمالی بنزین اعلام کرد: «رفع ناترازیها فقط با کمک شما [نمایندگان مجلس] و مردم ممکن است.»
این اظهارات در شرایطی است که در روزهای اخیر افزایش قیمت بنزین در بودجه ۱۴۰۴ یکی از موضوعات مورد بحث نمایندگان مجلس شورای اسلامی بوده است.
هفتم آبان، شماری از نمایندگان از مخالفت مجلس با طرح احتمالی دولت برای افزایش قیمتها گفتند و تاکید کردند چنین تصمیمی، منجر به ایجاد التهاب و تنش سیاسی در جامعه میشود.
در آبان ۱۳۹۸ و در دولت دوم حسن روحانی، قیمت بنزین بهطور ناگهانی و شدید افزایش یافت و به موجی از اعتراضات علیه جمهوری اسلامی منجر شد که «آبان خونین ۹۸» را رقم زد.
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، نگرانی خود را نسبت به افزایش تنشها و خشونتها در سوریه ابراز کرد.
جریمی لورن، سخنگوی تورک، سهشنبه اعلام کرد دفتر حقوق بشر سازمان ملل در حال مستندسازی و بررسی گزارشهایی است که به برخی حوادث مرگبار منجر به تلفات سنگین در درگیریهای اخیر سوریه اشاره دارند.
این گزارشها مربوط به حملاتی هم از سوی ارتش و نیروهای دولت و هم از سوی گروههای مسلح مخالف آن است.
در جریان این حملات افراد غیرنظامی از جمله کودکان کشته شدهاند.
به گفته لورن، مستندات سازمان ملل نگرانیهای جدی را در مورد این حملات به همراه داشته است.
