عراقچی: تحرکات تروریست‌ها در سوریه با حمایت‌های آمریکا و اسرائیل است

حملات گروه‌های مسلح مخالف حکومت سوریه به رهبری گروه تحریر شام در مناطق ادلب و حلب، سه‌شنبه ۱۳ آذر وارد ششمین روز خود شد.

دوشنبه عباس عراقچی در نشست خبری مشترک با وزیر خارجه ترکیه، گفت تهران و آنکارا درباره درگیری‌های سوریه اختلاف‌نظر دارند و افزود آثار «ناامن‌سازی» سوریه می‌تواند به کشورهای همسایه‌اش سرایت کند.

پیش از او، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی بدون نام بردن از ترکیه، با اشاره به نقش این کشور در تحولات سوریه گفت: «هر گونه ناامنی در سوریه محدود به این کشور نخواهد بود.»

اسرائیل گفت این کشور اجازه نمی‌دهد جمهوری اسلامی از درگیری‌های سوریه برای انتقال سلاح به حزب‌الله استفاده کند.

عصر این روز، حشد شعبی اعزام نیرو به سوریه را تکذیب کرد.

ساعاتی پیش از این بیانیه، خبرگزاری رویترز گزارش داد گروه‌های نیابتی وابسته به جمهوری اسلامی مانند حشد شعبی، کتائب حزب‌الله و فاطمیون شامگاه یک‌شنبه برای مبارزه با نیروهای مسلح مخالف اسد از عراق وارد سوریه شدند.

سخنگوی ارتش اسرائیل هم گفت جمهوری اسلامی ده‌ها نیروی سپاه پاسداران و نیروهای عراقی را از طریق هواپیما به سوریه اعزام کرده است.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین گفت که روسیه به حمایت از بشار اسد ادامه می‌دهد.

این اظهارنظر در حالی انجام گرفت که حملات هوایی مشترک هواپیماهای جنگنده سوری و روسی به حلب و ادلب ادامه دارد.

دیده‌بان حقوق بشر سوریه خبر داد هواپیماهای جنگنده روسی و سوری مرتکب یک «کشتار وحشتناک» در حق غیرنظامیان ادلب و حومه آن شده‌اند.

بر اساس این گزارش، در حملات هوایی مشترک روسیه و سوریه به مناطق مسکونی ادلب، ۱۳ غیرنظامی، از جمله هشت کودک کشته و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند.

در حملات هوایی جداگانه هواپیماهای جنگنده روسی ۱۱ غیرنظامی از جمله پنج کودک جان خود را از دست دادند و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند.

آخرین تحولات سوریه در دوشنبه را در این‌جا بخوانید.

100%

شورشیان به رهبری گروه هیات تحریر شام (HTS) چهارشنبه هفتم آذر در عملیاتی غافلگیرکننده موفق شدند بخش‌هایی از حلب، دومین شهر بزرگ سوریه را تصرف کنند.

این اولین حمله جدی به این شهر از سال ۲۰۱۶ میلادی محسوب می‌شود.

در واکنش به این پیشروی، نیروی هوایی روسیه و سوریه حملات گسترده‌ای را علیه مواضع شورشیان آغاز کرده‌اند.

این تحولات پس از ۱۳ سال درگیری مستمر در سوریه، نشان می‌دهند آتش جنگ داخلی در این کشور همچنان شعله‌ور است.

ایندیپندنت در گزارشی نوشت که در سال ۲۰۱۶، حلب صحنه نبردی سرنوشت‌ساز بود که با دخالت روسیه و حملات هوایی گسترده آن، به نفع بشار اسد پایان یافت.

از آن زمان تاکنون، اسد با تکیه بر حمایت‌های همه‌جانبه متحدانش از جمله روسیه، جمهوری اسلامی و حزب‌الله لبنان، توانسته است حاکمیت خود را بر مناطق تحت کنترلش حفظ کند.

آخرین تحولات درگیری‌ها

نیروهای دولتی سوریه در واکنش به پیشروی شورشیان به سمت حماه، نیروهای کمکی را به منطقه اعزام کرده‌اند.

گروه‌های مسلح مخالف اسد می‌گویند وارد این شهر شده‌اند که در فاصله ۴۸ کیلومتری شمال حمص و در مسیر دمشق قرار دارد.

رهبری عملیات‌های شورشیان با هیات تحریر شام است که به قدرتمندترین گروه مخالف دولت سوریه تبدیل شده ‌است.

گزارش‌ها حاکی از مشارکت گروه‌های سکولار مورد حمایت ترکیه در این عملیات‌هاست.

به گزارش دیده‌بان حقوق بشر سوریه، دولت اسد از ایجاد «خط دفاعی مستحکم» در شهر طیبه‌الامام و شهرک‌های شمالی حماه خبر داده ‌است.

دولت سوریه اعلام کرده است ارتش با اعزام نیروهای پشتیبانی قابل توجه، در شامگاه یازدهم آذر، موفق به عقب راندن شورشیان شده ‌است.

دوشنبه ۱۲ آذر جنگنده‌های روسی و سوری برای دومین روز متوالی مواضع شورشیان در ادلب و شمال سوریه را بمباران کردند.

ناظران مستقل گزارش می‌دهند که در این حملات، ده‌ها غیرنظامی جان خود را از دست دادند.

دیده‌بان حقوق بشر سوریه گزارش داده است در حمله هوایی هواپیماهای جنگنده روسی به ورودی بیمارستان دانشگاه حلب، ۱۲ نفر کشته و ۲۳ نفر زخمی شدند.

حسن عبدالغانی، از فرماندهان گروه‌های مسلح مخالف دولت، از پیشروی نیروهایش در حومه شهر ادلب خبر داد و گفت این نیروها کنترل کامل استان را به دست گرفته‌اند.

در خان شیخون به‌عنوان بخشی از استان ادلب، نشانه‌های شکست نیروهای دولتی دیده می‌شود. جایی که خودروهای نظامی و تانک‌های ارتش سوریه در اطراف جاده‌ها رها شده‌اند. صحنه‌ای که حالا به نمادی از تغییر شرایط میدانی تبدیل شده است؛ به طوری که ساکنان محلی در کنار این ادوات نظامی رها شده در امتداد بزرگراه، عکس می‌گیرند.

پیامدهای احتمالی جنگ تازه

تشدید درگیری‌ها در سوریه می‌تواند به گشایش جبهه‌ای جدید از خشونت در خاورمیانه بینجامد. این در حالی است که اسرائیل با حمایت آمریکا در غزه با حماس می‌جنگد و به تازگی با حزب‌الله لبنان، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی، آتش‌بس اعلام کرده ‌است.

کشورهای غربی شامل آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان خواستار خویشتن‌داری و کاهش تنش شده‌اند و گفته‌اند اوضاع را به دقت زیر نظر دارند.

گیر پدرسن، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، درباره خطرات جدی درگیری‌ها و تشدید تنش‌ها برای غیرنظامیان و پیامدهای آن بر صلح و امنیت بین‌المللی هشدار داد.

وزارت امور خارجه آمریکا نیز اعلام کرد هیچ چیزی درباره سیاست ایالات متحده در مورد بشار اسد تغییر نکرده و او «دیکتاتوری با دستان آلوده به خون» است.

این وزارتخانه افزود: «ما در نهایت می‌خواهیم شاهد یک روند سیاسی رو به جلو در سوریه باشیم که در آن سوری‌ها بتوانند رهبران خود را تعیین کنند.»

پیش از این بیانیه رسمی، جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا، به سی‌ان‌ان گفت ایالات متحده اوضاع را به دقت رصد می‌کند.

او یادآور شد که شورشیان [مسلح در سوریه] از نظر آمریکا سازمان تروریستی محسوب می‌شوند و واشینگتن «نگرانی‌های جدی درباره برنامه‌ها و اهدافشان» دارد.

سالیوان در ادامه افزود: «با این حال طبیعتا از این که دولت اسد و حامیانش، روسیه، جمهوری اسلامی و حزب‌الله، تحت فشار قرار گرفته‌اند، ناخشنود نیستیم.»

رابرت فورد، آخرین سفیر آمریکا در سوریه، معتقد است آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله پس از ماه‌ها حملات اسرائیل به اهداف سوری و حزب‌الله، فرصتی برای پیشروی شورشیان سوریه فراهم کرده ‌است.

در ۱۳ سال گذشته، جنگ میان اسد و مخالفانی که خواهان برکناری او هستند، حدود ۵۰۰ هزار کشته بر جای گذاشته ‌است.

این درگیری‌ها همچنین باعث آوارگی ۶/۸ میلیون سوری شده که اکثر آن‌ها به ترکیه پناه برده‌اند.

در پایان سال گذشته میلادی حدود ۱/۳ میلیون پناهجوی سوری در کشورهای اتحادیه اروپا اسکان یافته‌اند.

حدود ۳۰ درصد خاک سوریه در کنترل گروه‌های مخالف و نیروهای خارجی است.

آمریکا با استقرار نزدیک به ۹۰۰ سرباز در شمال شرق سوریه، تلاش می‌کند از شکل‌گیری دوباره داعش در این منطقه جلوگیری کند.

آمریکا و اسرائیل حملاتی را علیه نیروهای دولتی و متحدان جمهوری اسلامی در سوریه انجام می‌دهند. ترکیه نیز با حضور نظامی خود و از طریق ائتلاف گسترده مخالفان، در حلب نفوذ دارد.

چارلز لیستر از موسسه خاورمیانه در واشینگتن معتقد است پس از سال‌ها آرامش نسبی، موج جدید حملات می‌تواند معادلات را به کلی تغییر دهد؛ به‌خصوص اگر نیروهای دولتی قادر به حفظ مواضع خود نباشند.

به گفته لیستر، یکی از نگرانی‌های اصلی این است که شاید داعش از این آشفتگی برای تقویت موقعیت خود استفاده کند.

فورد هشدار داده است که گسترش درگیری‌ها ممکن است به تقابل مستقیم میان روسیه و ترکیه منجر شود چرا که هر دو قدرت، منافع راهبردی خود را در سوریه دنبال می‌کنند.

رهبران شورش چه کسانی هستند و چه پیشینه‌ای دارند؟

هیات تحریر شام از سال‌ها پیش در فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا و سازمان ملل قرار دارد.

ابومحمد الجولانی، رهبر این گروه، در آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ رهبری شاخه القاعده در این کشور را بر عهده گرفت.

ظهور او ضربه‌ای به مخالفان میانه‌رو بود که تلاش می‌کردند مبارزه علیه حکومت سرکوبگر اسد را از افراط‌گرایی دور نگه دارند.

جولانی در همان ابتدا مسئولیت چندین بمب‌گذاری مرگبار را پذیرفت، به حمله علیه نیروهای غربی متعهد شد و با اعزام پلیس‌های مذهبی، زنان را به رعایت پوشش سختگیرانه وادار کرد.

اما جولانی در سال‌های اخیر برای تغییر چهره خود دست به اقدامات متعددی زده ‌است.

او در سال ۲۰۱۶ میلادی رابطه خود را با القاعده قطع کرد، پلیس مذهبی را برچید و به سرکوب گروه‌های افراط‌گرا در مناطق تحت کنترلش پرداخت.

او همچنین پس از سال‌ها ممنوعیت، با صدور مجوز برگزاری مراسم مذهبی مسیحیان در ادلب، تلاش کرد خود را مدافع حقوق اقلیت‌های مذهبی نشان دهد.

تاریخچه حلب در جنگ سوریه

حلب با قرار گرفتن در چهارراه مسیرهای تجاری و تمدن‌های کهن، همواره یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری و فرهنگی خاورمیانه به شمار رفته است.

این شهر پیش از آغاز جنگ داخلی در سوریه در سال ۲۰۱۱ میلادی، جمعیتی ۲/۳ میلیون نفری داشت.

شورشیان در سال ۲۰۱۲ میلادی بخش شرقی شهر را به تصرف خود درآوردند و حلب به نماد مهم پیشروی نیروهای مخالف تبدیل شد.

در سال ۲۰۱۶، نیروهای دولتی با حمایت هوایی روسیه، حلب را محاصره کردند.

آن‌ها با استفاده از گلوله‌های توپخانه، موشک و بمب‌هایی که از بشکه‌های سوخت و محفظه‌های پر از مواد منفجره و خرده‌های فلزی ساخته شده ‌بود، محله‌های شهر را ویران کردند.

شورشیان که در محاصره و گرسنگی به سر می‌بردند، سرانجام در همان سال تسلیم شدند.

ورود روسیه به این جنگ، نقطه عطفی در درگیری‌ها ایجاد کرد و اسد توانست قدرت خود را در مناطق تحت کنترلش حفظ کند.

بر اساس گزارش یک گروه ناظر مستقل، اسرائیل در سال جاری با حملات هوایی به حلب، انبارهای تسلیحاتی حزب‌الله و نیروهای سوری را هدف قرار داده‌ است. این در حالی است که اسرائیل معمولا از پذیرش مسئولیت این حملات به حلب و دیگر مناطق تحت کنترل دولت سوریه خودداری می‌کند.

رسانه‌های عربی از توافق تشکیلات خودگردان فلسطین (فتح) و حماس بر سر تشکیل کمیته‌ای مشترک برای اداره نوار غزه پس از جنگ خبر دادند و گفتند این توافق، راه را برای برقراری آتش‌بس در غزه هموار می‌کند.

بر اساس گزارش‌ها، این کمیته شامل «۱۰ تا ۱۵ شخصیت برجسته و ملی فلسطینی با مهارت‌های لازم» خواهد بود و تمامی اختیارات مورد نیاز برای انجام وظایفش را در اختیار خواهد داشت.

سند مورد توافق، شامل شش تعهد است که عمدتا با هدف متحد کردن کرانه باختری و غزه، تحت یک نهاد سیاسی طراحی شده است.

این کمیته مشترک مسئولیت نظارت بر خدمات بهداشت، اقتصاد، کشاورزی و زیرساخت‌های حیاتی را بر عهده خواهد داشت.

شبکه کان اسرائیل نوشت این کمیته از تکنوکرات‌هایی تشکیل خواهد شد که به هیچ‌یک از گروه‌های فتح و حماس وابستگی ندارد و وظیفه‌اش این است که در «روز پس از جنگ»، مدیریت زندگی غیرنظامیان در نوار غزه را در تمامی حوزه‌ها، «به نفع شهروندان فلسطینی» بر عهده بگیرد.

به گفته این رسانه، فتح و حماس در قاهره دیدار داشتند و تصمیم گرفتند کمیته تحت نظارت تشکیلات خودگردان فلسطین باشد و تاسیس آن منجر به جدایی میان غزه و کرانه باختری نشود.

وزیر خارجه مصر دوشنبه اعلام کرد فتح و حماس، به‌عنوان گروه‌های رقیب فلسطینی، برای مذاکراتی با موضوع «کنترل کامل نوار غزه پس از جنگ تحت نظارت تشکیلات خودگردان فلسطینی» در قاهره حضور دارند.

این مذاکرات بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر مصر برای میانجی‌گری در جهت دستیابی به آتش‌بس میان اسرائیل و گروه حماس و گسترش دسترسی بشردوستانه به نوار غزه است.

جهاد طه، سخنگوی حماس، چندی پیش به یک روزنامه قطری گفت سفر هیاتی از حماس به قاهره در چارچوب تلاش میانجی‌ها برای پایان دادن به جنگ غزه است.

طه گفت حماس به پیشنهادهایی که هدفشان برقراری آتش‌بس، خروج نیروهای اسرائیلی از نوار غزه و رسیدگی به مسائلی که به دلیل حضور مداوم اسرائیل در غزه به وجود آمده، رویکردی باز دارد.

او همچنین تاکید کرد که مدیریت نوار غزه یک مسئله داخلی فلسطین است.

شماری از رسانه‌های عربستان سعودی حدود سه هفته پیش گزارش کردند حماس به فتح پیشنهاد داده است تا مدیریت کامل نوار غزه، از جمله کنترل گذرگاه‌ها و ساختارهای امنیتی را در اختیار بگیرد.

یک منبع مصری آگاه از جزییات به شبکه کان نیوز گفت که قاهره از برنامه‌های اسرائیل برای «روز پس از جنگ» به شدت نگران است.

او گفت: «این برنامه‌ها با هدف تثبیت جدایی میان کرانه باختری و غزه و نابودی کامل راه‌حل دو دولت طراحی شده‌اند.»

100%

ترامپ در بیانیه‌اش که در شبکه اجتماعی تروث منتشر شده، با اشاره به این‌که برای گروگان‌ها کاری انجام نشده، نوشته است «همه درباره گروگان‌هایی صحبت می‌کنند که در خاورمیانه به طرز خشونت‌آمیز، غیرانسانی و برخلاف اراده کل جهان نگه داشته شده‌اند، اما این فقط صحبت است و هیچ اقدامی انجام نمی‌شود.»

ترامپ در ادامه با تاکید بر این‌که آن‌چه می‌نویسد یک حقیقت است، هشدار داده است «مسئولان این اقدام ضربه‌ای خواهند خورد که شدیدتر از هر ضربه‌ای در تاریخ طولانی و پرافتخار آمریکا خواهد بود. گروگان‌ها را فورا آزاد کنید.»

هرچند ترامپ در بیاینه خود نامی از حماس نبرده و به نوار غزه هم اشاره نکرده است، مشخص نیست این هشدار برای ضربه شدید به حماس چگونه عملی خواهد شد و آیا این به معنای احتمال مداخله مستقیم آمریکا در جنگ غزه است یا نه.

ساعاتی پیش از اینکه ترامپ این بیانیه را در شبکه اجتماعی تروث منتشر کند، ارتش اسرائیل مرگ یکی از گروگان‌های آمریکایی-اسرائیلی را که پیشتر گمان می‌رفت زنده باشد تائید کرد.

بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، عمر نوترا، در جریان حمله هفت اکتبر حماس به جنوب اسرائیل کشته شده و همان زمان، پیکر بی‌جان او به غزه منتقل شده است.

مقامات اسرائیلی از جمله اسحاق هرتزوگ، رییس‌جمهور این کشور، از این بیانیه استقبال کرده‌اند و از ترامپ تشکر کرده‌اند.

لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه کنگره آمریکا هم با نوشتن پستی در شبکه اجتماعی ایکس، تصویر پست ترامپ در تروث را به اشتراک گذاشته و نوشت، «رییس جمهور ترامپ حرف خوبی زده است. امیدوارم مردم در خارومیانه گوش کنند. باید بشنوند. بیایید همین حالا به این دیوانگی پایان دهیم.»

ادامه تلاش‌ها برای آتش‌بس در جنگ غزه

هنوز مشخص نیست دولت جو بایدن که می‌کوشد تا پیش از پایان دوره ریاست‌جمهوری او در اول بهمن، به توافق آتش‌بس در جنگ غزه دست یابد، موفق خواهد شد یا نه.

جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، هم تائید کرد خبر جدیدی درباره توافق آتش‌بس و آزادی گروگان‌ها در دست ندارد و گفت «حماس همچنان مانع اصلی آتش‌بس است.»

با این حال، شامگاه دوشنبه آکسیوس به نقل از یک مقام آگاه خبر داد جیک سالیوان، جو بایدن را در سفر به آنگولا همراهی نکرده و در واشینگتن مانده است تا به ادامه کار بر روی توافق آزادی گروگان‌ها و آتش‌بس در غزه بپردازد.

متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم در جریان گفتگو با خبرنگاران از ادامه تلاش‌ها برای دستیابی به توافق آتش‌بس سخن گفت و تائید کرد آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، همچنان به دنبال افزایش تلاش‌ها برای دستیابی به توافق آتش‌بس و آزادی گروگان‌ها و همچنین ترغیب اسرائیل به پیشبرد طرحی قابل اجرا برای مدیریت پس از جنگ غزه است.

گمان می‌رود ۱۰۱ گروگان اسرائیلی همچنان نزد حماس باشند و اسرائیل بر اساس برآوردها امیدوار است دست‌کم نیمی از آن‌ها زنده باشند.

اسرائیل در واکنش به حمله بسیار خونین سال گذشته حماس به جنوب غزه، به نوار غزه حمله هوایی و زمینی کرد که به گفته وزارت بهداشت غزه، تاکنون بیش از ۴۴ هزار کشته برجای گذاشته است.

رسانه‌های سوری مخالف دولت بشار اسد از ورود نیروهای گروه‌های مخالف به شهر صوران در نزدیکی حماه خبر دادند.

این رسانه‌ها همچنین به نقل از منابعی از تصرف شهرهای طیبه‌الامام و حلفايا به دست نیروهای مخالف دولت بشار اسد خبر دادند.