دو شهروند بریتانیایی که پیش از این در چند تلاش مجزا برای انتقال مهاجران به بریتانیا از طریق کانال مانش ناکام مانده بودند، در دادگاه به دلیل مشارکت در مهاجرت غیرقانونی گناهکار شناخته شدند. یک تن دیگر نیز پیشتر به جرم خود در همین رابطه اعتراف کرده بود.
بیبیسی روز دوشنبه ۲۸ آبان با استناد به گزارش آژانس ملی مبارزه با جرایم بریتانیا نوشت فردی لارِنس ۵۷ ساله، پُل گیگلیا ۶۴ ساله و کیت بیجِنت ۶۳ ساله پنج بار در ماه اوت ۲۰۱۸ تلاش کردند تا مهاجران ویتنامی را به بریتانیا برسانند.
جلسه رسیدگی به اتهام لارنس روز سوم آبان در دادگاه سلطنتی کانتربری برگزار شد و او اتهام خود را پذیرفت. گیگلیا و بیجنت هم روزهای ۲۴ و ۲۵ آبان در همان دادگاه محاکمه شدند.
دادگاه حکم نهایی این سه مرد بریتانیایی را متعاقبا اعلام خواهد کرد.
به گزارش رسانهها، قاچاقچیان انسان برای انتقال مهاجران غیرقانونی از فرانسه به بریتانیا با استفاده از قایقهای کوچک، به ازای هر نفر چند هزار یورو دریافت میکنند.
سخنگوی وزارت کشور بریتانیا روز ۱۱ آبان تاکید کرد: «همه ما میخواهیم از سفرهای خطرناک [مهاجران] با قایقهای کوچک که جان افراد را به خطر میاندازد و امنیت مرزهای ما را تضعیف میکند، جلوگیری کنیم.»
او باندهای قاچاق انسان را به «سوءاستفاده» از مهاجران متهم کرد و افزود این باندها تنها برای دریافت پول از مهاجران فعالیت میکنند و به زنده ماندن یا مردن آنها اهمیتی نمیدهند.
بیبیسی در ادامه گزارش خود درباره اقدام سه تن از شهروندان بریتانیایی در قاچاق مهاجران ویتنامی نوشت پنج تلاش این گروه در این مسیر در یک بازه زمانی ۱۰ روزه صورت گرفت اما همگی آنها به دلایل فنی شکست خورد.
این افراد چهار تلاش خود برای قاچاق مهاجران ویتنامی را با استفاده از قایقی به نام «سورِل لایت» به انجام رساندند.
سه همدست دیگر این گروه پیش از انجام تلاش پنجم برای عبور دادن مهاجران از کانال مانش، بازداشت و در فرانسه محاکمه شدند.
بیبیسی افزود پلیس فرانسه در آن مقطع زمانی، پس از دریافت گزارشهای اطلاعاتی از آژانس ملی مبارزه با جرایم بریتانیا، قایق سورل لایت را در حدود ۱۰۰ متری ساحل تحت نظر گرفت.
۱۲ مهاجر ویتنامی نیز که برای عبور از کانال مانش در ساحل تجمع کرده بودند، مشاهده شدند.
پلیس فرانسه پس از ورود مهاجران به دریا و حرکت آنها به سوی قایق سورل لایت، مداخله و متهمان را بازداشت کرد.
بریتانیا پیشتر اعلام کرد پنج هزار و ۴۱۷ مهاجر غیرقانونی در ماه اکتبر (۱۰ مهر تا ۱۰ آبان) با عبور از کانال مانش وارد خاک بریتانیا شدند که این عدد در دو سال گذشته بیسابقه بوده است.
نتایج یک پژوهش جدید که در روز ۱۶ مهر منتشر شد، نشان داد بریتانیا میزبان بیشترین تعداد مهاجران غیرقانونی در میان کشورهای اروپایی است.
بر اساس این مطالعه که به رهبری پژوهشگران دانشگاه آکسفورد انجام شد، هماکنون تعدادی بین ۵۹۴ هزار تا ۷۴۵ هزار مهاجر غیرقانونی در بریتانیا زندگی میکنند. این عدد معادل حدود یک درصد از جمعیت بریتانیا است.
دولت پیشین بریتانیا به رهبری ریشی سوناک طرحی را در دستور کار داشت که بر اساس آن قرار بود مهاجرانی که بهصورت غیرقانونی به این کشور میآمدند، پس از بازداشت در اسرع وقت به رواندا در شرق آفریقا منتقل شوند.
کییر استارمر، رهبر حزب کارگر، پس از پیروزی در انتخابات بریتانیا و تشکیل دولت، در تیرماه دستور لغو این طرح را صادر کرد.
با این حال، دولت استارمر نیز در تلاش است تا از راههای گوناگون، از ورود و اقامت مهاجران غیرقانونی در بریتانیا جلوگیری کند.
با بازگشت ترامپ به کاخ سفید و احتمال اعمال دوباره سیاست فشار حداکثری، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با فایننشال تایمز اعلام کرد درِ مذاکره با آمریکا باز است اما تهران تسلیم فشار حداکثری نمیشود. همزمان برخی نمایندگان در مجلس، در پی تغییر دکترین هستهای تهران هستند.
با مشخص شدن نمای کلی کابینه احتمالی دونالد ترامپ و معرفی گزینههایی همچون مارکو روبیو، پیت هگست و جان رتکلیف به عنوان اعضای این کابینه که مواضع سرسختانهای علیه جمهوری اسلامی داشته و دارند، رویکرد برخی مقامات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی بر کاهش تنشها و خودداری از مواجهه با آمریکا متمرکز شده است.
تخت روانچی: در مذاکره با آمریکا باز است
مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با فایننشالتایمز اعلام کرد تهران درها را برای مذاکره با دولت ترامپ باز نگه داشته اما: «هر گونه تلاش برای اعمال دوباره فشار حداکثری، شکست خواهد خورد.»
به گفته تخت روانچی، تهران موافق مذاکرات است اما تسلیم فشار حداکثری نمیشود.
او با اشاره به این که جمهوری اسلامی آمادگی مقابله با «جنگ تحمیلی» را دارد، گفت: «اگر دولت آینده ترامپ بخواهد اشتباه خود را تکرار کند، باز هم شکست خواهد خورد.»
روز شنبه ۲۶ آبان، فایننشال تایمز به نقل از منابع آگاه گزارش داد رییسجمهوری منتخب آمریکا، سیاست فشار حداکثری خود را علیه جمهوری اسلامی، با هدف وادار کردن تهران به مذاکره درباره برنامه هستهای و تغییر سیاستهای منطقهای خود، احیا خواهد کرد.
بقایی: تهران هرگز مذاکرات هستهای را ترک نکرده است
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه با تاکید بر این که تهران هرگز مذاکرات هستهای را ترک نکرده است، گفت: «در تمام این سالها مذاکره در رابطه با رفع تحریمها و احیای برجام وجود داشته و جمهوری اسلامی حسن نیت خود را نشان داده است.»
به گفته بقایی، «جمهوری اسلامی تدابیر و اقدامات لازم را برای دفاع از منافع و صنعت هستهای اتخاذ کرده» است.
او حمله یا تعرض علیه تاسیسات هستهای کشورها را به مثابه «تهدید یا نقض صلح و امنیت بینالمللی» دانست.
بقایی با تاکید بر این که تحریمهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی بیپاسخ نمیمانند، اعلام کرد کانال ارتباطی میان تهران و واشینگتن که از قبل وجود داشته و همچنان برای رد و بدل کردن پیام وجود دارد، «دفتر حفاظت منافع خارجی سوئیس» است.
تکرار تکذیب دیدار ماسک و ایروانی
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز دوشنبه ضمن تکذیب دوباره دیدار ایلان ماسک با سعید ایروانی، نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل، در شبکه ایکس نوشت: «برخی چون دوست داشتند این دیدار رخ داده باشد، بدون شواهد آن را پذیرفتند و برخی دیگر، بدون توجه به روند تصمیمگیری در حوزه سیاست خارجی، شتابزده اتهام زدند.»
روزنامه نیویورکتایمز روز پنجشنبه ۲۴ آبان، به نقل از دو مقام جمهوری اسلامی که نخواستند نامشان فاش شود، گزارش داد ماسک روز دوشنبه ۲۱ آبان با ایروانی در سازمان ملل دیدار و با او درباره راههای کاهش تنشها بین تهران و واشینگتن گفتوگو کرده است.
گروهی به دنبال تغییر دکترین هستهای
همزمان با این تحولات، مقامات وزارت امور خارجه در حالی از آمادگی برای مذاکرات هستهای خبر میدهند که برخی شخصیتهای نزدیک به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، به دنبال تغییر دکترین هستهای تهران هستند.
احمد نادری، عضو هیات رییسه مجلس، روز شنبه «آزمایش بمب اتم» از سوی جمهوری اسلامی را تنها راه برقراری «تعادل» در منطقه دانست و بر ضرورت «تغییر دکترین هستهای» حکومت ایران، تاکید کرد.
به گفته او، برنامه هستهای جمهوری اسلامی تا امروز نتوانسته است از نظر امنیتی «هیچ» دستاوردی داشته باشد.
بهنام سعیدی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس هم روز یکشنبه تغییر دکترین دفاعی جمهوری اسلامی را «ضروری و مشروع» خواند و گفت: «هر گونه بازنگری و تقویت در دکترین دفاعی ایران در راستای پاسخ به تهدیدات موجود و متناسب با چالشهای امنیتی منطقهای و بینالمللی خواهد بود.»
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، با اشاره به صحبتهای رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در هفته گذشته، گفت: «آقای گروسی در ایران اسلامی ترامپهراسی جایگاهی ندارد!»
گروسی، پیش از سفر به ایران اعلام کرد فضای مانور هستهای برای تهران، تنگتر میشود.
این نخستین بار نیست که مقامهای حکومت ایران از لزوم تغییر دکترین هستهای سخن میگویند.
این اظهارات بهویژه پس از شدت گرفتن تنشها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، بارها بهصورت علنی مطرح شدهاند.
کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی و مشاور خامنهای، روز ۱۱ آبان در مصاحبه با شبکه المیادین، وابسته به حزبالله، تهدید کرد اگر جمهوری اسلامی در معرض «تهدید وجودی» قرار بگیرد، ممکن است دکترین هستهای خود را تغییر دهد.
سپاه پاسداران به دنبال انتقام
همزمان با انتشار گزارشهایی از پیام تهران به واشینگتن مبنی بر عدم تلاش برای ترور ترامپ، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع آگاه و بدون ذکر نام نوشت پیام تهران «حاوی این نکته بود که ایران پیگیری لازم را درباره قاتلین قاسم سلیمانی انجام خواهد داد و از این مساله کوتاه نخواهد آمد».
روزنامه نیویورکتایمز پیش از این به نقل از مقامهای آمریکایی، یک مقام ایرانی و یک تحلیلگر گزارش داد که جمهوری اسلامی در ماه اکتبر به دولت جو بایدن پیام داده تهران قصد کشتن ترامپ را ندارد.
آنها گفتهاند این پیام از طرف شخص خامنهای ارسال شده است.
این مقامها که نخواستهاند نامشان فاش شود، گفتهاند پیامهای تهران و واشینگتن از طریق سوئیس منتقل شدهاند.
رویارویی مجدد با ترامپ
ترامپ در دوره پیشین ریاستجمهوری خود، توافق هستهای قدرتهای جهانی با ایران (برجام) را کنار گذاشت و در چارچوب کارزار فشار حداکثری، تحریمهای بسیاری علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد.
او اکنون صراحتا تاکید کرده اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را نخواهد داد. چینش نیروهای سیاسی و نظامی اطراف او نیز نشان میدهد تیم جمهوریخواهی که راهی کاخ سفید خواهد شد، آمادگی مواجهه سخت با سناریوهای پیشبینی نشده را دارد.
با کشته شدن محمد عفیف نابلسی، مسئول روابط رسانهای حزبالله، مدیر شبکه المنار و مشاور رسانهای حسن نصرالله، دبیر کل پیشین این گروه، یکی از مهمترین بازوهای تبلیغاتی گروه شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی در لبنان حذف شد. او از معدود مقامهای غیرنظامی حزبالله بود که هدف قرار گرفت.
روز یکشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۳ (۱۷ نوامبر ۲۰۲۴) رسانهها از کشته شدن عفیف در جریان حمله هوایی اسرائیل به ساختمانی چند طبقه در مرکز بیروت خبر دادند و نوشتند این حمله منجر به کشته شدن چهار نفر و زخمی شدن ۱۴ تن دیگر شده است.
گفته میشود محمود الشرکاوی، معاون عفیف هم در این حمله کشته شده اما حزبالله هنوز به این خبر واکنشی نشان نداده است.
به گفته منابع امنیتی لبنان، ساختمانی که در این حمله هدف قرار گرفت، محل دفاتر حزب بعث سوریه در لبنان است.
علی حجازی، رییس این حزب در لبنان در گفتوگو با شبکه تلویزیونی الجدید لبنان گفت که عفیف «به طور تصادفی» در دفتر این حزب حضور داشت.
محمد عفیف نابلسی که بود؟
محمد عفیف نابلسی اولین بار در جریان جنگ ژوییه ۲۰۰۶ بین حزبالله و اسرائیل زمانی که به عنوان رییس اطلاعرسانی تلویزیون المنار، کانال رسانهای گروه حزبالله فعالیت میکرد، به شهرت رسید.
او مدتها بهعنوان مشاور رسانهای نصرالله، دبیرکل کشتهشده حزبالله، فعالیت کرد و نقشی کلیدی در حفظ روابط این گروه با روزنامهنگاران داخلی و بینالمللی و ارائه مکرر اطلاعات به صورت ناشناس داشت.
پس از کشته شدن نصرالله در مهر ماه سال جاری، حضور عفیف در مجامع خبری پررنگتر شد و چندین کنفرانس مطبوعاتی در حومه جنوبی بیروت، جایی که تحت نفوذ حزبالله است، برگزار کرد.
در یکی از این رویدادهای مطبوعاتی، او جلسه را پس از صدور دستور تخلیه اسرائیل به پایان رساند و در مورد حمله قریبالوقوع به ساختمان مجاور هشدار داد.
عفیف خطاب به خبرنگارانی که برای جمعآوری تجهیزات خود عجله داشتند گفت: «این بمبها ما را نمیترسانند.»
تبعات حذف عفیف برای حزبالله
الیجا مگنیر، تحلیلگر نظامی، در گفتوگو با شبکه خبری الجزیره حذف عفیف را بخشی از استراتژی اسرائیل به منظور «بر هم زدن توان رهبری حزبالله و امکان این گروه در برقراری ارتباط با جهان» توصیف کرد.
مگنیر گفت: «نبود عفیف، توانایی حزبالله را برای هماهنگ کردن پاسخهایی که با روایت جنگ اسرائیل مقابله میکنند، تضعیف میکند و باعث میشود دیگر مقامات این گروه برای پر کردن جای خالی او بیشتر در انظار عمومی ظاهر شوند.»
او تاکید کرد این حادثه به معنای این است که افراد برجسته در حزبالله، صرف نظر از این که نظامی باشند یا غیرنظامی، ممکن است «ترور» شوند.
آخرین مواضع عفیف
عفیف به عنوان رییس دفتر رسانهای حزبالله، ۲۰ مهر سال جاری در یک نشست خبری در ضاحیه بیروت گفت: «اولویت حزبالله در حال حاضر شکست نظامی اسرائیل است.»
او تاکید کرد که این گروه از هر اقدامی برای «توقف تجاوز اسرائیل» استقبال میکند.
عفیف تاکید کرد: «اولویت اصلی ما اکنون شکست دادن دشمن و وادار کردن آنها به توقف تجاوز است. با این حال، هر تلاش سیاسی داخلی یا خارجی برای توقف تجاوز مورد تقدیر قرار میگیرد، به شرطی که با چشمانداز جامع ما از نبرد، شرایط و نتایج آن سازگار باشد.»
عفیف در این نشست خبری، اسرائیل را به ادامه حملات حزبالله تهدید کرد و گفت: «تلآویو تنها شروع کار است. اسرائیل تاکنون تنها مقدار کمی (از توانمندیهای حزبالله) را دیده است.»
در تاریخ ۹ مهر ۱۴۰۳ (اول اکتبر ۲۰۲۴)، عفیف ورود نیروهای اسرائیلی را به خاک لبنان تکذیب کرد و در مصاحبه با شبکه الجزیره گفت: «تمام ادعاهای اسرائيل مبنی بر ورود نیروهای اشغالگر به لبنان کذب است.»
او با تاکید بر این که «تا این لحظه هیچ درگیری زمینی مستقیمی میان نیروهای مقاومت حزبالله و نیروهای اشغالگر اسرائیلی رخ نداده»، گفت: «رزمندگان ما آماده مقابله با هر نیروی دشمنی هستند که جرات کند یا قصد داشته باشد وارد لبنان شود.»
عفیف در آخرین اظهارات خود در ۲۱ آبان (۱۱ نوامبر) به خبرنگاران گفت که اسرائیل تاکنون «موفق به تصرف یک روستا در لبنان نشده» و حزبالله سلاح و تجهیزات کافی برای جنگیدن طولانی مدت دارد.
او همچنین اظهارات ارتش اسرائیل مبنی بر کاهش قابل توجه ذخایر موشکی حزبالله را «دروغ» خواند.
عفیف یک هفته پیش از مرگ، در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران، به دستاوردهای نظامی حزبالله مباهات کرد و گفت: «عقبنشینی اسرائیل از جنوب لبنان نشانه ضعف این رژیم است.»
عفیف در ادامه اسرائیل را به «انتقامجویی روانی» متهم کرد و گفت: «پس از این ناکامی، صهیونیستها سعی کردند با بمباران مناطق مسکونی مانند ضاحیه، انتقام روانی شکست خود را بگیرند.»
واکنشها در تهران
روابط عمومی کل سپاه پاسداران در بیانیهای، عفیف را «یار دیرین» و «مشاور امین» نصرالله خواند و کشته شدن او را تبریک و تسلیت گفت.
سپاه پاسداران نوشت که کشته شدن عفیف خللی در «جهانگستری آوای مقاومت و پایداری حزبالله» وارد نخواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، کشته شدن عفیف را محکوم کرد و او را «صدای رسای ملت لبنان و نماد باورمندی به رسالت آگاهیسازی» توصیف کرد.
پیمان جبلی، رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز با انتشار بیانیهای عفیف را مسئول «رهبری جنگ رسانهای» علیه اسرائیل خواند.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه خبر داد دولت جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، به اوکراین اجازه خواهد داد از سلاحهای آمریکایی برای حمله به عمق خاک روسیه استفاده کند و افزود کییف قصد دارد در روزهای آینده اولین حملات خود با برد بلند را انجام دهد.
کشورهای حامی اوکراین از جمله ایالات متحده، تاکنون به دلیل ترس از تشدید تنش با مسکو، از دادن چراغ سبز استفاده از تسلیحات خود به منظور حمله به عمق خاک روسیه خودداری کرده بودند.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه هشدار داده است که چنین تصمیمی به معنای آن است که «کشورهای ناتو در حال جنگ با روسیه هستند».
به گزارش خبرگزاری فرانسه، تصمیم تازه واشینگتن در این زمینه میتواند سایر متحدان این کشور به ویژه بریتانیا را وادار به پیروی از آن کند.
در گزارش رویترز که به نقل از دو مقام و یک منبع در روز یکشنبه ۲۷ آبان منتشر شده، این اقدام «تغییر سیاستی قابل توجه در جنگ اوکراین و روسیه» توصیف شده است.
این تصمیم پس از درخواستهای مکرر ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، برای دریافت این نوع سلاحها به منظور هدف قرار دادن اهداف نظامی روسیه اتخاذ شده است.
ماریا بوتینا، نماینده پارلمان روسیه، در واکنش به اجازه دادن بایدن به اوکراین برای حمله به عمق خاک روسیه با سلاحهای آمریکایی، گفت که چنین تصمیمی خطر وقوع جنگ جهانی سوم را در پی دارد.
بوتینا روز دوشنبه ۲۸ آبان به خبرگزاری رویترز گفت: «این افراد (دولت جو بایدن)، در حالی که همچنان در قدرت هستند، تلاش میکنند وخامت وضعیت را به حداکثر برسانند.»
او افزود: «من امید زیادی دارم که ترامپ بر این تصمیم غلبه کند؛ اگر این تصمیم گرفته شده باشد، زیرا این تصمیم به طور جدی خطر شروع جنگ جهانی سوم را در پی دارد که به نفع هیچکس نیست.»
گفته شده این تغییر سیاست در واکنش به استفاده از نیروهای زمینی کره شمالی از سوی روسیه در جنگ با اوکراین است که نگرانیهایی را در واشینگتن و کییف ایجاد کرده است.
زلنسکی در سخنرانی عصر یکشنبه خود اعلام کرد موشکها «خودشان حرف خواهند زد» و گفت: «امروز در رسانهها گفته میشود که اجازه انجام اقدامات مناسب به ما داده شده است اما حملات با کلمات انجام نمیشود. چنین مسائلی اعلام نمیشوند.»
کاخ سفید و وزارت امور خارجه آمریکا از اظهار نظر در این مورد خودداری کردهاند اما در مقابل، کرملین درباره این تغییر سیاست هشدار داد و گفت این اقدام ممکن است به تشدید تنشها منجر شود.
خبرگزاری تاس روسیه به نقل از یک نماینده پارلمان این کشور نوشت تصمیم ایالات متحده برای اجازه به اوکراین به منظور استفاده از تسلیحات آمریکایی در حمله به خاک روسیه، گامی بیسابقه است که میتواند منجر به جنگ جهانی سوم شود و گفت واکنش مسکو به این اقدام «فوری» خواهد بود.
این تصمیم دو ماه پیش از ورود دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب آمریکا، به کاخ سفید گرفته شده و معلوم نیست که آیا ترامپ پس از به عهده گرفتن مقام ریاستجمهوری، این سیاست را تغییر دهد یا خیر.
در حالی که برخی از مقامهای ایالات متحده ابراز تردید کردهاند که حملههای دوربرد مسیر کلی جنگ را تغییر دهد، این تصمیم میتواند در زمانی که نیروهای روسیه در حال پیشروی هستند به اوکراین کمک کند و احتمالا کییف را در مذاکرات آتشبس در موقعیت بهتری قرار دهد.
از زمان پیروزی ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۴، مقامهای ارشد دولت بایدن بارها گفتهاند از زمان باقیمانده استفاده خواهند کرد تا اطمینان حاصل شود اوکراین میتواند سال آینده نیز به طور موثر از خود دفاع کند یا از «موقعیت قدرت» با روسیه مذاکره کند.
تحقیقات نشان میدهند بیمارانی که سابقه سرطان دارند کمتر احتمال دارد دچار زوال عقل شوند و افرادی که آلزایمر گرفتهاند با کاهش خطر ابتلا به سرطان مواجهاند. دانشمندان میگویند درک این رابطه معکوس، میتواند به کشف درمانهای جدید منجر شود.
با افزایش سن، احتمال ابتلا به انواع بیماریها نیز افزایش مییابد. سرطان، زوال عقل و آلزایمر از رایجترین و ترسناکترین بیماریها بهویژه در کشورهایی با جمعیت سالخورده هستند.
تحقیقاتی اولیه که ۱۲ سال پیش انجام گرفت
چند دهه پیش، محققان یک مرکز روانپزشکی در نیویورک، در مطالعات بالینی خود رابطه معکوس و عجیبی بین سرطان و بیماری آلزایمر مشاهده کردند.
یکی از اولین مطالعات اپیدمیولوژیک در این زمینه از سوی جین درایور در بیمارستان بریگهام و زنان در بوستون آمریکا انجام گرفت.
درایو در این مطالعات، وضعیت هزار و ۲۷۸ شرکتکننده بالای ۶۵ سال را بهطور میانگین بهمدت ۱۰ سال بررسی کرد.
نتایج این مطالعه که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد، نشان داد افرادی که از بیماری سرطان جان سالم به در بردهاند، نسبت به کسانی که سابقه سرطان ندارند، ۳۳ درصد کمتر در معرض ابتلا به بیماری آلزایمر هستند.
هرچند یافتههای مطالعات درایو جالب بود، اما جامعه علمی با آن با احتیاط برخورد کرد و به مشکلات احتمالی در مواجهه با بیماریهای مرتبط با افزایش سن اشاره کرد.
یکی از این مشکلات و نگرانیها مربوط به آن چیزی بود که به آن «سوگیری بقا» گفته میشود.
بر اساس این اصل، شاید افرادی که سابقه ابتلا به سرطان دارند بهاندازه کافی عمر نمیکنند تا به بیماری آلزایمر مبتلا شوند.
از آن زمان، دانشمندان در سراسر جهان رابطه بین سرطان و بیماری آلزایمر را با جزییات بیشتری تحلیل و دلایل فزایندهای را برای اثبات این ارتباط جمعآوری کردهاند.
مطالعات جدید درباره رابطه دو طرفه زوال عقل و سرطان چه میگویند؟
گاردین در گزارشی نوشت نتایج بزرگترین مطالعه انجام گرفته در این زمینه، در ماه ژوئیه سال جاری میلادی منتشر شد.
در این مطالعه، محققان کالج امپریال لندن شواهد قانعکنندهای درباره شیوع کمتر زوال عقل پس از تشخیص سرطان ارائه دادند.
آنها دادههای بهداشتی بیش از سه میلیون فرد بالای ۶۰ سال را از سیستم بهداشت ملی بریتانیا بررسی کردند.
محققان این دادهها را بهطور میانگین، به مدت ۹/۳ سال پیگیری کردند و دقت زیادی در تصحیح سوگیریهای احتمالی بهخرج دادند.
نتایج این مطالعه نشان داد که بازماندگان سرطان ۲۵درصد کمتر از افراد دیگر احتمال دارد که به زوال عقل وابسته به افزایش سن مبتلا شوند.
این رابطه معکوس برای رایجترین انواع سرطانها مانند پروستات، روده بزرگ، ریه و پستان مشاهده شد.
ارین ابنر، استاد دانشگاه کنتاکی به گاردین گفت: «رابطه بین سرطان و بیماری آلزایمر بسیار جذاب و پایدار است. بسیاری از افراد نتایج مطالعه را زیر سوال بردند و تلاش کردند توضیحات دیگری برای این رابطه معکوس پیدا کنند، اما این رابطه حتی پس از در نظر گرفتن عوامل مخدوشکننده همچنان ظاهر میشود.»
ابنر دو سال پیش شواهد بالینی برای این رابطه معکوس منتشر کرد.
برخلاف مطالعات اپیدمیولوژیک قبلی، او به کالبدشکافی مغز بیماران در مرکز تحقیقاتی بیماری آلزایمر دانشگاه پرداخت.
او گفت: «ما رابطه نسبتا پایدار و ثابتی بین داشتن سابقه سرطان و سطوح پایینتر آسیبهای آمیلوئید در مغز پیدا کردیم که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.»
در مطالعه ابنر، این رابطه معکوس تنها با بیماری آلزایمر مشاهده شده و زوال عقل را بهطور کلی در برنمیگیرد.
بسیاری از مطالعات اپیدمیولوژیک قبلی، بین آلزایمر و دیگر انواع زوال عقل مرتبط با افزایش سن تفاوتی قائل نشده بودند.
با این حال، اکثریت بیماران سالمند مبتلا به زوال عقل، آلزایمر دارند.
اما این تمام داستان نیست و یک پیچش دیگر هم در این رابطه معکوس وجود دارد.
نه تنها افرادی که سابقه سرطان دارند کمتر به زوال عقل مبتلا میشوند، بلکه افرادی که مبتلا به بیماری آلزایمر هستند نیز کمتر احتمال دارد که دچار سرطان شوند.
جین درایو در مطالعهای که سال ۲۰۱۲ انجام داد گزارش کرد که این رابطه معکوس در هر دو جهت وجود دارد.
این یافته در مطالعهای روی بیش از یک میلیون نفر در شمال ایتالیا و همچنین اخیرا در پژوهشی در کره جنوبی تکرار شد.
بر اساس این مطالعه، بیماران مبتلا به آلزایمر و زوال عقل، ۳۷ درصد کمتر از دیگران به سرطان مبتلا میشوند.
هرچند که این یافته نیز با شک و تردید مواجه شد.
منتقدان استدلال کردند که شاید افراد مبتلا به زوال عقل، به دلیل محدود بودن مزایای بالقوه درمانها، کمتر برای سرطان غربالگری میشوند.
الیو ریبولی رهبری مطالعاتی را در کالج امپریال لندن بر عهده داشت و دوطرفه بودن این رابطه را تایید کرد.
او به گاردین گفت: «این نتایج بارها و بارها تکرار شدهاند و بیشتر کارشناسان در این زمینه اکنون معتقدند که رابطه معکوس واقعی به نظر میرسد. گام بعدی این است که زیستشناسی پشت این پدیده را درک کنیم.»
برخی از محققان معتقدند ممکن است خود درمان سرطان بر خطر ابتلا به زوال عقل تاثیر داشته باشد.
در سالهای اخیر، التهاب بهعنوان یک فرآیند مرکزی در آغاز و پیشرفت بیماری آلزایمر شناخته شده است. بنابراین ممکن است شیمیدرمانی با سرکوب التهاب، از نورونها محافظت کند.
با اینحال برای الیو ریبولی، این تمام ماجرا نیست.
این واقعیت که رابطه معکوس دوطرفه است، نشان میدهد احتمالا مکانیزمهای بیولوژیکی زمینهای وجود دارند که بر دو گروه از بیماریها در جهتهای مخالف تاثیر میگذارند.
محققان در کالج امپریال تحلیلات ژنتیکی در این زمینه انجام دادند.
درک این رابطه میتواند به کشف درمانهای جدید کمک کند
ریبولی گفت: «با بررسی صدها ژن، ما یک پروفایل ژنتیکی شناسایی کردیم که خطر افزایش ابتلا به سرطان را پیشبینی میکند و دریافتیم که این پروفایل، با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل مرتبط است.»
به گفته ریبولی، عوامل ژنتیکی خاص ممکن است در بازسازی بافتها نقش داشته باشند.
او گفت: «فاکتورهای رشد یک خانواده بزرگ از مولکولها هستند که بازسازی و رشد بافتها را تنظیم میکنند که معمولا با سلامت بهتر قلب و عروق مرتبط هستند.»
ریبولی افزود: «داشتن ترکیب ژنتیکی که تکثیر را ترجیح میدهد، به بازسازی بهتر بافتها و رگهای خونی کمک میکند، اما ممکن است خطر ابتلا به برخی از سرطانها را هم اندکی افزایش دهد.»
او تاکید کرد یافتههای شگفتانگیز میتوانند خطهای جدیدی از تحقیقات را در این زمینه باز کنند.
بهعنوان مثال، مدتهاست که مشخص شده که افراد مبتلا به دیابت، ریسک بالاتری برای ابتلا به سرطان دارند اما با یک استثنای قابل توجه: مردان مبتلا به دیابت، ۱۰ تا ۲۰ درصد کمتر احتمال دارد که به سرطان پروستات مبتلا شوند.
ریبولی این پرسش را مطرح کرد که چرا دیابت داشتن، با کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات همراه است؛ در حالی که علم به شدت میکوشد فاکتورهای خطرآفرین را درباره آن درک کند.
به همین ترتیب، تحقیقات در مورد رابطه معکوس بین سرطان و زوال عقل ممکن است به درک بهتر مسیرهای مولکولی جدیدی کمک کند که در توسعه زوال عقل یا محافظت از افراد در برابر آن نقش دارند.
ریبولی گفت: «شما پنجرهای را باز میکنید و ناگهان یک افق جدید میبینید.»
سرطان با رشد غیرقابل کنترل سلولها مرتبط است، در حالی که زوال عقل به مرگ بیش از حد نورونها مربوط میشود.
میکیانگ پارک از موسسه علوم و فناوری کره جنوبی، اخیرا مقالهای درباره نتایج تحقیقاتی در زمینه مکانیسمهای مولکولی را منتشر کرده است که بهطور معکوس در سرطان و تخریب تدریجی نورونهای عصبی (نورودژنراسیون) عمل میکنند.
بر اساس این مقاله، برخی به مقاومت بیشتر در برابر مرگ سلولی و برخی دیگر به افزایش خطر مرگ سلولی منجر میشوند.
میتوکندریهای ناکارآمد که نیروگاههای سلولی هستند، ممکن است پیوندی اساسی بین سرطان و نورودژنراسیون ایجاد کنند.
این فرضیه ۱۰ سال پیش از سوی جین درایور و لوید دمیتریوس بر اساس استدلالهای ریاضی مطرح شد.
کشف رابطه معکوس بین سرطان و بیماریهای نورودژنراتیو در نهایت ممکن است به درمان یا پیشگیری از این شرایط شایع کمک کند اما بسیاری از سوالات هنوز بیپاسخ ماندهاند.
ارین ابنر گفت: «سرطان و زوال عقل در واقع مجموعهای از بیماریهای مختلف هستند. ما دادههای دقیقی برای نتیجهگیریهای قطعی در مورد هر نوع بیماری خاصی نداریم.»
علاوه بر این، هم در آلزایمر و هم سرطان، یک دوره نهفتگی طولانی بین بروز پاتولوژی و شروع علائم وجود دارد که سوالاتی را درباره زمانبندی این رابطه معکوس مطرح میکند.
این یافتههای مرموز در حال حاضر هیچ ارتباط عملی ندارند.
ابنر گفت: «اما حتی اکنون، ممکن است برای بازماندگان سرطان تسلی کوچکی مبنی بر این باشد که در آینده اوضاع برایشان کمی آسانتر خواهد بود.»
روسیه روز یکشنبه ۲۷ آبان بزرگترین موج حملات هوایی خود به اوکراین در سه ماه اخیر را انجام داد و با شلیک بیش از ۲۰۰ موشک و پهپاد، دستکم هفت نفر را کشت. به گفته مقامهای کییف، این حملات در آستانه زمستان، خسارتهای شدیدی به سیستم انرژی و برق اوکراین وارد کرد.
وزارت دفاع روسیه روز یکشنبه اعلام کرد حملات موشکی گستردهای به تاسیسات انرژی اوکراین انجام داده است که برق «مجتمعهای نظامی-صنعتی» این کشور را تامین میکنند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین هم گفت که روسیه شامگاه شنبه و صبح یکشنبه، حمله ترکیبی بزرگی را با شلیک حدود ۱۲۰ موشک و ۹۰ پهپاد، علیه زیرساختهای انرژی اوکراین آغاز کرده است.
او این بمباران را کار «تروریستهای روس» توصیف کرد و گفت که روسیه از موشکهای بالستیک و ایروبالستیک مانند کینژال، اسکندر و زیرکون و همچنین پهپادهای شاهد ساخت جمهوری اسلامی استفاده کرده است.
زلنسکی گفت پدافند هوایی اوکراین حدود ۱۴۰ مورد از این حملات را دفع کرده است.
طی این حملات هوایی، مجموعا هفت نفر در میکولایف، دنیپروپتروفسک، لویو و اودسا کشته و چندین تن دیگر از جمله دو کودک، زخمی شدند.
در کییف نیز سقف یک ساختمان مسکونی به دلیل سقوط بقایای موشک آتش گرفت و دستکم دو نفر را مجروح کرد.
آخرین حمله موشکی بزرگ روسیه به کییف روز پنجم شهریور بود که مسکو با بیش از ۲۰۰ پهپاد و موشک سراسر اوکراین را هدف قرار داد و در نتیجه آن، هفت نفر کشته شدند.
موج بزرگ حملات جدید روسیه به اوکراین، همزمان با نزدیک شدن به هزارمین روز آغاز جنگ انجام گرفت.
نگرانیها از تامین انرژی در زمستان سرد اوکراین
زلنسکی با انتشار بیانیهای در ایکس نوشت: «هدف دشمن، زیرساختهای انرژی در سراسر اوکراین بود. متاسفانه، برخی تاسیسات در اثر برخورد مستقیم یا سقوط بقایای موشکها و پهپادها آسیب دیدند.»
او گفت که برخی از مناطق اوکراین همچنان به برق دسترسی ندارند.
مقامهای اوکراینی از قطع برق در مناطقی از جمله ولین، ریونا، لویو در غرب تا مناطق دنیپروپتروفسک و زاپوریژیا در جنوب شرقی این کشور گزارش دادند.
شرکت دتک (DTEK) که بزرگترین تامینکننده بخش خصوصی انرژی در اوکراین است، طبق دستور مقامهای اوکراین، قطعی برق اضطراری را در منطقه جنوبی اودسا اعمال کرد.
دتک اعلام کرد این هشتمین باری است که شبکه برق اوکراین در سال جاری میلادی هدف قرار میگیرد، اما نخستین نمونه از چنین حملاتی در آغاز فصل زمستان است.
مکسیم تیمچنکو، مدیرعامل این شرکت از بروز خسارت شدید به سیستم انرژی اوکراین، از جمله به ایستگاههای برقدتک خبر داد و گفت: «این حملات بار دیگر نیاز کشور به سیستمهای پدافند هوایی بیشتر از سوی متحدانمان را برجسته میکند.»
لهستان و متحدان ناتو، بامداد یکشنبه جتهایشان را برای محافظت از حریم هوایی خود، در مناطق مرزی به پرواز درآوردند.
به گفته فرماندهی عملیاتی ارتش لهستان، این جتها پس از حدود سه ساعت بدون وقوع حادثه مشخصی به پایگاههای خود بازگشتند.
اوکراینیها از هفتههای پیش، حمله احتمالی روسیه به شبکه انرژی آسیبدیده کشور خود را پیشبینی کرده و نگران خسارات سنگین ناشی از آن بودند که میتواند باعث خاموشیهای طولانیمدت در آستانه زمستان شود.
روسیه پیشتر هم با بمبارانهای مداوم، نیمی از ظرفیت تولید انرژی اوکراین را نابود کرده وکییف با کمبودهای جدی در این حوزه مواجه است.
اوکراین بارها خواهان کمک فوری برای بازسازی شبکه انرژی و تامین تجهیزات دفاع هوایی از سوی متحدان غربی خود شده است.
زلنسکی روز یکشنبه در بیانیه خود گفت که جنگندههای اف-۱۶ بهعنوان بخشی از پدافند دفاعی این کشور برای مقابله با پهپادها و موشکهای روسیه به پرواز درآمدند.
به گفته رییسجمهوری اوکراین، در این عملیات جنگندههای سوخو و میگ ساخت شوروی و همچنین تیمهای پدافند زمینی نیز مشارکت داشتند.
آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین نیز این حمله را «پاسخ واقعی» مسکو به رهبرانی توصیف کرد که با ولادیمیر پوتین تعامل داشتهاند.
به نظر میرسد سخنان سیبیها، اشارهای ضمنی به اولاف شولتز، صدراعظم آلمان است که روز جمعه ۲۵ آبان برای اولین بار از آغاز جنگ اوکراین، با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه تماس تلفنی برقرار کرد.
کاخ کرمیلین گفت پوتین در گفتوگو با شولتز، بار دیگر شرط مذاکرات صلح با کییف را تسلیم اوکراین و واگذاری مناطقی که روسیه اشغال کرده، اعلام کرده است.
زلنسکی بارها این پیششرطهای پوتین را رد کرده است.
اگرچه شولتز از پوتین خواسته بود که نیروهایش را از اوکراین که یکپنجم کشور را اشغال کردهاند خارج کند اما کییف از برقراری این تماس تلفنی شاکی و معتقد بود که این گفتوگو، موجب کاهش انزوای پوتین شده است.
حملات جدید روسیه، فشار بیشتری بر اوکراین وارد میکند.
نیروهای مسکو سریعترین پیشرویهای میدانی خود را در شرق اوکراین از سال ۲۰۲۲ تاکنون به دست آوردهاند و باوجود تحمل تلفات سنگین، در تلاش برای تصرف کامل منطقه صنعتی دونباس هستند.
در همین حال، نیروهای اوکراینی در تلاشاند مناطقی مانند کورسک روسیه را که در ماه آگوست تصرف کردهاند، حفظ کنند.
کییف گفته است که این منطقه میتواند در آینده بهعنوان برگ برنده چانهزنی در مورد آتشبس استفاده شود.
آغاز دولت ترامپ با وعده پایان جنگ اوکراین و البته بدون توضیح چگونگی آن، احتمال افزایش فشار برای آغاز مذاکرات آتشبس را بیشتر کرده است.