باستان‌شناسان محل نبرد تاریخی قادسیه در عراق را با تصاویر ماهواره‌های جاسوسی یافتند

به گزارش سی‌ان‌ان، در انتهای شرقی «جنگل سیاه» آلمان و در کنار شهر تاریخی روتوایل، سازه‌ عظیمی به نام «برج آزمایش آسانسور تیسنکروپ» با ارتفاع ۲۴۶ متر سر به فلک کشیده‌ است.

این سازه شگفت‌انگیز یکی از بلندترین ساختمان‌های آلمان به شمار می‌رود.

نمای بیرونی برج که فاقد هرگونه پنجره است، نشان می‌دهد که کاربری آن نه مسکونی است و نه اداری، بلکه درون آن ۱۲ چاهک عمودی برای آزمایش جدیدترین مدل‌های آسانسور تعبیه شده‌‌اند.

برج‌های آزمایش آسانسور در جهان

شرکت آلمانی تیسنکروپ که سازنده آسانسورهای بسیاری از آسمان‌خراش‌های جهان از جمله برج تجارت جهانی وان نیویورک است، برج‌های آزمایشی دیگری نیز در نقاط مختلف جهان دارد.

یکی از این برج‌ها سازه‌ای ۱۲۸ متری در منطقه باتری آتلانتا است که در نزدیکی استادیوم تیم بیسبال آتلانتا بریوز قرار دارد. برج دیگر در شهر ژونگ‌شان چین واقع شده که با ارتفاع ۲۴۸ متری، تقریبا سه برابر بلندتر از مجسمه آزادی است.

برج‌های آزمایش آسانسور می‌توانند حتی از این هم مرتفع‌تر باشند. برای نمونه، برج اِچ-۱ که از سوی شرکت ژاپنی هیتاچی در شهر گوانگجو چین ساخته شده، ارتفاعی معادل ۲۸۹ متر دارد.

این برج در میان آسمان‌خراش‌های متراکم گوانگجو یکی از بلندترین‌هاست و اگر در نیویورک بود، در میان ۲۵ ساختمان مرتفع این شهر جای می‌گرفت و اگر در لس‌آنجلس قرار داشت، سومین ساختمان بلند این شهر به شمار می‌رفت.

تومیو پیکالا، مدیر ارشد فناوری شرکت کونه، سازنده فنلاندی آسانسور، در همین رابطه به سی‌ان‌ان گفت: «برج‌های آزمایش آسانسور را می‌توان به پیست تمرین تیم‌های فرمول یک تشبیه کرد. دلیل اصلی ساخت این برج‌ها این است که برخی از آزمایش‌های مربوط به ایمنی آسانسور را تنها می‌توان در شرایط واقعی انجام داد.»

شرکت کونه که سازنده آسانسورهای برج‌های مشهوری چون تایپه ۱۰۱ (بلندترین ساختمان جهان بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰) و برج شارد لندن است، نخستین برج آزمایشی خود را در سال ۱۹۶۷ در شهر هووینکای فنلاند راه‌اندازی کرد.

از آن زمان تاکنون، این شرکت چهار برج آزمایشی دیگر نیز ساخته که بلندترین آن‌ها در سال ۲۰۱۵ در شهر کونشان چین تکمیل شد و ارتفاع آن به ۲۳۶ متر می‌رسد.

چرا به این برج‌ها نیاز داریم؟

به گفته پیکالا، شرایط واقعی کارکرد آسانسور در برج‌های مخصوص آزمایش شبیه‌سازی می‌شوند، با این تفاوت که مسافران عادی در آن‌ها حضور ندارند. او افزود که این برج‌ها محیط مناسبی برای بررسی کیفیت، راحتی و قابل اعتماد بودن آسانسورها هستند.

او همچنین درباره یکی از آزمایش‌های مهم ایمنی که شبیه‌سازی سقوط آزاد است، گفت: «در این آزمایش به جای آسانسور واقعی، از جسمی با وزن مشابه استفاده می‌شود. در این حالت، سیستم‌های ترمز اضطراری و دنده‌های ایمنی باید فعال شوند تا آسانسور را به شکلی ایمن متوقف و از آسیب دیدن سرنشینان جلوگیری کنند.»

پیکالا اضافه کرد: «علت ارتفاع زیاد برخی برج‌های آزمایشی این است که آسانسورهای جدید آنقدر سرعت بالایی دارند که خیلی زود مسیر آزمایش را طی می‌کنند.»

او در ادامه توضیح داد: «هرچه سرعت آسانسور بیشتر باشد، به برج آزمایشی بلندتری نیاز است. آسانسورهای پرسرعت با سرعتی بیش از ۹ متر بر ثانیه حرکت می‌کنند و برای آزمایش آن‌ها به فضای کافی نیاز است تا بتوانند به حداکثر سرعت برسند و سپس سرعت خود را کاهش دهند.»

ساخت برج‌های مرتفع تنها راه‌حل موجود نیست. در حقیقت، طولانی‌ترین مرکز آزمایش آسانسور جهان در زیر زمین قرار دارد. این مرکز که در شهر تایتیری فنلاند واقع شده، بخشی از یک معدن فعال سنگ آهک است و عمق آن به حدود ۳۵۰ متر می‌رسد.

پیکالا درباره این تاسیسات گفت: «این مرکز در نوع خود در صنعت ما بی‌همتاست. ما توافق کرده‌ایم که از چند چاه موجود در معدن استفاده کنیم که به ما اجازه می‌دهد آسانسورهای مناسب برای ساختمان‌هایی تا ارتفاع هزار متر را آزمایش کنیم.»

مانند تمام آسمان‌خراش‌ها، برج‌های آزمایش آسانسور نیز باید در برابر بادهای شدید مقاوم باشند، زیرا این بادها می‌توانند باعث تکان خوردن برج شوند و بر نتایج آزمایش‌ها تاثیر بگذارند.

به همین دلیل، برخی از این برج‌ها به میراگرهای جرمی مجهز شده‌اند؛ آن‌ها در واقع آونگ‌های بزرگی هستند که ارتعاشات ناشی از شرایط جوی ناپایدار یا حتی زلزله را خنثی می‌کنند. حدود یک سوم از ۲۰ ساختمان بلند جهان از این نوع میراگرها استفاده می‌کنند.

جاذبه گردشگری

نمای خارجی برج روتوایل با پارچه‌ای از جنس فایبرگلاس پوشانده شده که ظاهری براق و مات به آن بخشیده است. بنا بر اعلام شرکت آسانسور تیسنکروپ، این نما علاوه بر محافظت از ساختمان در برابر تابش خورشید و باد، باعث شده این برج به یک نماد معماری محلی تبدیل شود.

از زمان افتتاح در سال ۲۰۱۷، این برج به یکی از جاذبه‌های گردشگری تبدیل شده و هر سال میزبان یک مسابقه پله‌نوردی است که بیش از هزار نفر در آن شرکت می‌کنند. با این حال، بیشتر گردشگران برای بازدید از سکوی مشاهده آن به این مکان می‌آیند که بلندترین سکوی آلمان است و چشم‌اندازی بی‌نظیر از جنگل سیاه را به نمایش می‌گذارد.

بیاته هونله، مدیر برج، به سی‌ان‌ان گفت: «بازدیدکنندگان در عرض ۳۰ ثانیه به ارتفاع ۲۳۲ متری می‌رسند».

سرعت این آسانسور حدود هشت متر بر ثانیه است و در روزهای صاف، بازدیدکنندگان می‌توانند کوه‌های آلپ سوئیس را نیز ببینند.

او در ادامه افزود: «در هر زمانی از سال که باشد، برج و چشم‌اندازش همواره چیز ویژه‌ای برای ارائه دارند.»

شهر یاد شده که «نفت داشلاری» نام دارد، تهدیدی جدی برای اکوسیستم بزرگ‌ترین دریاچه جهان به شمار می‌رود.

به گزارش شبکه خبری سی‌ان‌ان، مارک وولفنسبرگر، مستند‌ساز، زمانی که نخستین بار درباره شهر نفت داشلاری شنید، آن را افسانه‌ای بیش نمی‌پنداشت.

او در اواخر دهه ۱۹۹۰ با یک کشتی تدارکاتی که آب شیرین به سکوها می‌رساند، در یک سفر شش ساعته به این شهر مرموز رفت.

وولفنسبرگر این مجموعه را که از سوی کشتی‌های نظامی محافظت می‌شد، همچون «بزرگراهی در میانه دریا» توصیف کرده است که مانند اختاپوسی گسترده شده‌.

او هشت سال تلاش کرد تا سرانجام در سال ۲۰۰۸ از دولت جمهوری آذربایجان اجازه گرفت دو هفته در این منطقه بماند و مستند «صخره‌های نفتی، شهری روی دریا» را بسازد.

تاریخچه شهر شناور

نفت داشلاری که در کتاب رکوردهای گینس به عنوان قدیمی‌ترین سکوی نفتی فراساحلی جهان ثبت شده، داستانی ۷۵ ساله دارد. این مجموعه از اواخر دهه ۱۹۴۰ با استقرار کارگران در جزیره‌ای کوچک و ساخت یک دکل حفاری و سرپناهی کوچک آغاز شد.

نخستین چاه اکتشافی در سال ۱۹۴۹ حفر شد و در سال ۱۹۵۱ نخستین محموله نفتی خود را به ساحل فرستاد. آنچه پس از آن رخ داد، به گفته وولفنسبرگر، معجزه‌ای در معماری و مهندسی بود.

زیرساخت‌های عظیم

این شهر دریایی با حدود دو هزار چاه و ۳۲۰ سایت تولیدی، با ۱۶۰ کیلومتر پل و ۹۶ کیلومتر خط لوله نفت و گاز به هم متصل شده‌ و سازه‌های آن با ستون‌های فلزی که در بستر دریا فرو رفته و چند متر بالاتر از سطح آب قرار دارند، گویی در هوا معلق است.

برای محافظت از شهر در برابر امواج، هفت کشتی مستعمل را غرق کرده‌اند که خلیجی مصنوعی ایجاد کرده‌ است.

میرواری قهرمانلی، رییس سازمان حمایت از حقوق کارگران نفت آذربایجان، تایید کرده که این کشتی‌های مدفون همچنان از سطح دریا قابل مشاهده هستند.

امکانات شهری روی آب

در دوران شکوفایی، این شهر دریایی به امکانات متعددی همچون خوابگاه‌های کارگری، نانوایی، تماشاخانه‌ای با گنجایش صدها نفر، فروشگاه‌ها، مراکز درمانی، زمین فوتبال و فرودگاه بالگرد مجهز و حتی درختان و پارک‌هایی روی سازه‌های فولادی ایجاد شد.

به گفته قهرمانلی، برخی در آذربایجان از این شهر به عنوان «هشتمین شگفتی جهان» یاد می‌کنند.

کاهش تولید

طبق آمار شرکت ملی نفت آذربایجان (سوکار)، تولید نفت این سکو از اوج ۷/۶ میلیون تن در سال ۱۹۶۷ به کمتر از سه هزار تن در روز رسیده‌ است.

در طول ۷۵ سال فعالیت این مجموعه، حدود ۱۸۰ میلیون تن نفت از آن استخراج شده است.

برندا شافر، کارشناس انرژی، می‌گوید که تولید نفت داشلاری اکنون تنها بخش کوچکی از تولید نفت آذربایجان را تشکیل می‌دهد که بیشتر آن به بازار داخلی عرضه می‌شود.

با کاهش تولید، جمعیت شهر از پنج هزار نفر به حدود سه هزار نفر کاهش یافته و کارگران در نوبت‌های ۱۵ روزه مشغول کار هستند.

تهدیدهای زیست‌محیطی فزاینده

گزارش‌های متعددی از نشت نفت و تخلیه فاضلاب تصفیه نشده به دریای کاسپین منتشر شده است.

سازمان حمایت از حقوق کارگران نفت آذربایجان سال‌ها نسبت به این آلودگی‌ها هشدار داده است. هر چند سوکار در سال ۲۰۱۹ اعلام کرد کارگران متخلف را شناسایی و با آن‌ها برخورد می‌کند اما به گفته وولفنسبرگر، حتی در سال ۲۰۰۸ قطعات بزرگی از پل‌ها فرو ریخته بودند و بسیاری از سازه‌ها در حال فروپاشی بودند.

نگرانی‌های منطقه‌ای

هفته آینده، رهبران جهان در کنفرانس کاپ ۲۹ (COP29) در باکو، پایتخت آذربایجان گردهم می‌آیند تا درباره بحران اقلیمی و پیامدهای آن گفت‌وگو کنند. این بحران که نتیجه مستقیم مصرف سوخت‌های فسیلی است، دریای کاسپین را با کاهش شدید سطح آب مواجه کرده و نگرانی‌های جدی را برای پنج کشور حاشیه آن به وجود آورده‌ است.

هر چند به گفته قهرمانلی، وضعیت نفت داشلاری در آستانه برگزاری این کنفرانس بهبود یافته اما خطر فروپاشی این سازه عظیم همچنان پابرجاست.

اکنون دریای کاسپین نه تنها با چالش تغییرات اقلیمی روبه‌روست، بلکه سرنوشت نامعلوم این شهر شناور نیز بر نگرانی‌ها افزوده است.

چشم‌انداز

مدت‌هاست پرسش‌هایی جدی درباره سرنوشت شهر عظیم دریایی نفت داشلاری پس از پایان ذخایر نفتی آن مطرح است.

برندا شافر، کارشناس انرژی در دانشکده تحصیلات تکمیلی نیروی دریایی ایالات متحده که سال‌ها به شرکت‌های نفت و گاز در منطقه کاسپین مشاوره داده، معتقد است پس از پایان ذخایر نفت، این مجموعه می‌تواند به جاذبه‌ای گردشگری تبدیل شود.

وولفنسبرگر نیز در این راستا پیشنهاد می‌کند این مکان به موزه تبدیل شود زیرا به گفته او «نفت داشلاری گهواره اکتشاف نفت فراساحلی است و بخشی از میراث به شمار می‌رود».

اما مساله اصلی تصمیمات دشواری است که پیش روی مسئولان قرار دارد. وولفنسبرگر در پایان مستند خود، این تصمیمات را چنین بیان می‌کند: برچیدن شهر با هزینه‌ای هنگفت، تبدیل آن به تفرجگاه، یا رها کردن آن که «راه را برای یک فاجعه زیست‌محیطی بزرگ هموار خواهد‌ کرد».

با توجه به دو هزار چاه نفتی و صدها کیلومتر خط لوله و سازه‌های فرسوده، گزینه رها کردن این مجموعه می‌تواند به یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های زیست‌محیطی در تاریخ دریای کاسپین منجر شود.

در حال حاضر این شهر همچنان به تولید نفت ادامه می‌دهد و دور از دسترس گردشگران، به نمادی زنگ‌زده از صنعتی تبدیل شده که به کندی رو به زوال می‌رود و تهدید زیست‌محیطی آن هر روز جدی‌تر می‌شود.

بر اساس گزارش اکونومیست، نفوذ اینفلوئنسرها در دنیای امروز به حدی رسیده که حتی عرصه سیاست را نیز درنوردیده است.

حضور حدود ۲۰۰ چهره سرشناس رسانه‌های اجتماعی در همایش ملی حزب دموکرات و مصاحبه‌های دونالد ترامپ با ستارگانی چون لوگان پل و تئو فون، تنها گوشه‌ای از این نفوذ فزاینده را به نمایش می‌گذارد.

رشد چشم‌گیر سرمایه‌گذاری تجاری

موسسه تحقیقاتی eMarketer، یکی از منابع آماری در حوزه بازاریابی دیجیتال، در گزارش اخیر خود نشان می‌دهد شرکت‌های آمریکایی طی پنج سال گذشته، بودجه بازاریابی سالانه خود برای همکاری با اینفلوئنسرها را تقریبا سه برابر کرده و به رقم چشم‌گیر هفت میلیارد دلار رسانده‌اند.

به گفته مارک رید، مدیرعامل WPP که مالک آژانس‌های تبلیغاتی معروفی مانند Ogilvy و Mindshare است، امروزه بازاریابی اینفلوئنسری بخش جدایی‌ناپذیر تمام کمپین‌های بزرگ تبلیغاتی است.

نگاهی به همکاری‌های اخیر برندهای مطرح با اینفلوئنسرها، عمق نفوذ این پدیده را نشان می‌دهد.

والمارت، غول خرده‌فروشی آمریکا، با چارلی و دیکسی دی آملیو، ستاره‌های تیک‌تاک همکاری می‌کند و لویی ویتون، برند لوکس فرانسوی، کمپین‌های تبلیغاتی خود را با مشارکت اما چمبرلین، یوتیوبر مشهور، پیش می‌برد.

آمار و ارقام

بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس که در حوزه روندهای اقتصادی تحلیل‌ ارائه می‌دهد، تخمین زده تا سال گذشته بیش از ۵۰ میلیون اینفلوئنسر از فشن‌بلاگرهای اینستاگرام و کمدین‌های تیک‌تاک گرفته تا گیمرهای یوتیوب در سراسر جهان فعال بوده‌اند.

پیش‌بینی می‌شود این تعداد سالانه بین ۱۰ تا ۲۰ درصد افزایش یابد.

موسسه نظرسنجی Morning Consult که در زمینه بررسی روندهای اجتماعی تخصص دارد، در پژوهش اخیر خود نشان داده ۵۷ درصد از نسل زِد در آمریکا تمایل دارند اینفلوئنسر شوند و ۵۳ درصد آن را یک «شغل معتبر» می‌دانند.

این اشتیاق را می‌توان به داستان‌های موفقیت ستارگانی نسبت داد که برای هر پست، ده‌ها هزار دلار درآمد دارند و از ارتش فالوورهای خود برای راه‌اندازی برندهای شخصی استفاده می‌کنند.

اینفلوئنسرهای تخصصی

نکته جالب این‌جاست برندها که از گستردگی انتخاب‌های موجود سردرگم شده‌اند، اکنون به سمت اینفلوئنسرهای تخصصی روی آورده‌اند.

آمارها نشان می‌دهند از سال ۲۰۲۱، سهم هزینه‌های بازاریابی برای اینفلوئنسرهای بزرگ با بیش از ۱۰۰ هزار فالوور، از ۴۷ درصد به ۳۰ درصد کاهش یافته، در حالی که سهم افرادی با کمتر از ۲۰ هزار دنبال‌کننده، از ۲۰ درصد به ۴۵ درصد افزایش یافته ‌است.

سایه روشن‌های یک رویا

بر اساس پژوهش گسترده موسسه Influencer Marketing Hub در حوزه بازاریابی دیجیتال، امسال ۸۶ درصد برندهای جهان برنامه سرمایه‌گذاری در بازاریابی از طریق اینفلوئنسرها را دارند.

این رقم نسبت به ۳۷ درصد در سال ۲۰۱۷ رشد چشمگیری داشته ‌است. نزدیک به ۲۵ درصد از این شرکت‌ها تصمیم دارند بیش از ۴۰ درصد بودجه بازاریابی خود را به این شیوه تخصیص دهند.

این تصویر درخشان، روی دیگری نیز دارد و برای علاقه‌مندان به این حرفه، واقعیت‌ها چندان امیدوارکننده نیستند.

طبق گزارش موسسه معتبر گلدمن ساکس، تنها چهار درصد از اینفلوئنسرها در فضای مجازی موفق به کسب درآمد سالانه ۱۰۰ هزار دلار یا بیشتر می‌شوند.

علاوه بر این، ظهور اینفلوئنسرهای مجازی مبتنی بر هوش مصنوعی، مانند آیتانا لوپز با ۳۳۰ هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام، رقابت را پیچیده‌تر کرده‌ است.

چالش دیگر، خستگی مخاطبان از حجم زیاد تبلیغات است.

نظرسنجی سال گذشته شرکت مشاوره مک‌کینزی، نشان می‌دهد که ۶۸ درصد مصرف‌کنندگان مد از حجم زیاد تبلیغات در رسانه‌های اجتماعی ناراضی هستند.

به گفته آنیتا بالچاندانی، تحلیل‌گر ارشد این شرکت، اگرچه اینفلوئنسرها در ابتدا به دلیل اعتماد مخاطبان موفق شدند، اما امروزه حفظ این اعتماد در کنار کسب درآمد به چالشی بزرگ تبدیل شده ‌است.

به گفته ونسا چن، اینفلوئنسر شناخته شده مد، این صنعت بسیار ناپایدار است.

چن معتقد است باوجود رشد قابل توجه بازار و افزایش تمایل برندها، راه موفقیت برای تازه‌کاران بیش از پیش دشوار شده‌ است.

شاید وقت آن رسیده که علاقه‌مندان به این حرفه، رویاهای خود را با واقعیت‌های موجود تطبیق دهند.

به گفته مدیرعامل شرکت دانفوس، مراکز داده که همواره به دلیل مصرف بالای انرژی مورد انتقاد هستند، می‌توانند به منبع مهمی برای تامین گرمای شهرها تبدیل شوند.

بر اساس گزارش فایننشال تایمز کیم فاوسینگ، پیش از نشست انرژی دانمارک، با اشاره به پتانسیل‌های مراکز داده، این اماکن پرمصرف را به عنوان منابع گرمایش شهری معرفی کرد. دیدگاهی که با مثال شهر فرانکفورت و امکان تامین کل نیاز گرمایشی آن تا پایان این دهه، از یک ایده به راهکاری عملی تبدیل شده‌است.

کیم فاوسینگ، مدیرعامل شرکت دانمارکی دانفوس که در زمینه تولید پمپ‌های حرارتی و سیستم‌های خنک‌کننده مراکز داده فعالیت می‌کند، معتقد است مراکز داده که همواره به‌دلیل مصرف بالای انرژی مورد انتقاد بوده‌اند، در صورت قرارگیری در مکان‌های مناسب می‌توانند به منبعی ارزشمند برای گرمایش شهرهای اروپایی تبدیل شوند.

مدیرعامل دانفوس در گفتگو با فایننشال تایمز گفت: «انتقادهای زیادی درباره میزان برق مصرفی مراکز داده وجود دارد. با این حال، اگر این مراکز در مکان‌های مناسبی مستقر شوند، می‌توانند به حل مشکلات گرمایشی شهرها کمک کنند.»

به گفته فاوسینگ، شهر فرانکفورت که میزبان بیش از ۶۰ مرکز داده و یکی از بزرگ‌ترین مراکز تبادل اینترنتی جهان است، می‌تواند تا پایان این دهه تمام نیازهای گرمایشی خود را از گرمای اضافی تولیدشده در این مراکز تامین کند.

او در گفتگو با فایننشال تایمز تاکید کرد که با وجود نگرانی‌های موجود درباره مصرف برق مراکز داده، قرارگیری آن‌ها در مکان‌های مناسب می‌تواند به حل مشکل گرمایش شهری کمک شایانی کند.

این اظهارات در آستانه نشست مهم انرژی که با حضور پادشاه دانمارک، نمایندگان شرکت‌های پیشرو نوردیک و شرکت‌های جهانی مانند گوگل، ای‌دی‌اِف و زیمنس برگزار شد، مطرح شد.

فاوسینگ تاکید کرد که رهبران تجاری مصمم هستند نشان دهند کربن‌زدایی می‌تواند محرک رشد اقتصادی اروپا باشد، دیدگاهی که با یافته‌های گزارش ماریو دراگی، نخست‌وزیر پیشین ایتالیا، همخوانی دارد.

با رشد سریع هوش مصنوعی، تقاضا برای ایجاد مراکز داده نیز افزایش چشمگیری یافته‌است، اگرچه مصرف بالای برق این مراکز همچنان موضوعی بحث‌برانگیز به شمار می‌رود.

بر اساس پیش‌بینی شرکت تحقیقات بازار اینداستری اِی‌آر‌سی، ارزش بازار مراکز داده می‌تواند از ۲۲۰ میلیارد دلار در پایان سال ۲۰۲۲ به ۴۱۸ میلیارد دلار تا پایان این دهه برسد.

این رشد چشمگیر، فرصتی برای بهره‌برداری بهینه از گرمای تولیدی این مراکز فراهم می‌کند.

برخلاف کشورهای اروپای شمالی که مراکز داده را در مناطق دورافتاده و نزدیک به منابع برق یا آب سرد مستقر می‌کنند، موقعیت مراکز داده در فرانکفورت و نزدیکی آن‌ها به مناطق مسکونی و تجاری، امکان استفاده از گرمای تولیدی آن‌ها را برای گرمایش سبز شهر تا سال ۲۰۳۰ فراهم می‌کند.

با این حال، صنعتگران اروپایی نگران کُند شدن روند انتقال به انرژی سبز هستند.

کاهش فروش خودروهای برقی و پمپ‌های حرارتی، لغو پروژه‌های هیدروژن و سوخت سبز و مشکلات شرکت نورث‌ولت سوئد، آسیب‌پذیری تلاش‌های اروپا در رقابت با چین را نشان می‌دهد.

گاردین روز یک‌شنبه ۱۳ آبان در گزارشی نوشت این تراشه مغزی می‌تواند از طریق تفاوت در امواج الکتریکی میان سلول‌های سرطانی و بافت‌های سالم عصبی، سلول‌های سرطانی را شناسایی کند.

نخستین آزمایش روی یک دستگاه پزشکی مبتنی بر گرافن

این دستگاه به اندازه یک تمبر پستی است و از گرافن (Graphene) ساخته شده است.

گرافن نوعی ماده دو‌بعدی، با قدرتی ۲۰۰ برابر بیش از فولاد و تنها به ضخامت یک اتم است که به خاطر ویژگی‌های منحصر به‌ فردش، از جمله رسانایی بالا و استحکام زیاد، در فناوری‌های نوین کاربرد دارد.

حدود ۲۰ سال پیش آندره گایم و کنستانتین نووسلف، دانشمندان دانشگاه منچستر، موفق به ساخت این ماده شدند و در سال ۲۰۱۰ جایزه نوبل فیزیک را برای تحقیقاتشان دریافت کردند.

از آن زمان، دانشمندان برای بهره‌برداری از ویژگی‌های رسانایی شگفت‌انگیز گرافن به‌منظور توسعه حسگرهای الکتریکی و مغناطیسی جدید و سایر دستگاه‌ها تلاش کرده‌اند.

این تراشه مغزی انعطاف‌پذیر که اکنون در بیمارستان سالفورد رویال بریتانیا در حال آزمایش است، به‌عنوان نخستین دستاورد پزشکی از این نوع شناخته می‌شود.

کوستاس کوستارلوس، استاد نانوفناوری پزشکی در منچستر و یکی از مدیران این پروژه، به گاردین گفت: «این اولین آزمایش بالینی است که تاکنون در جهان با استفاده از یک دستگاه پزشکی مبتنی بر گرافن انجام می‌شود.»

کاربرد دستگاه رابط مغز و کامپیوتر

دستگاه رابط مغز و کامپیوتر (BCI) به دست تیمی بین‌المللی از دانشمندان، طراحی و ساخته شده تا امکان نظارت بر امواج الکتریکی سلول‌های مغز را با استفاده از فرکانس‌هایی فراهم کند که پیش‌تر قابل شناسایی نبودند.

کوستارلوس گفت: «کاربرد نخست آن، تشخیص سلول‌های سرطانی از سلول‌های سالم است تا مطمئن شویم جراحی تومورهای مغزی با دقت بسیار بالایی انجام می‌گیرد.»

پزشکان تاکید دارند که چنین هدفی، اهمیتی حیاتی دارد.

سالانه بیش از ۱۲ هزار و ۷۰۰ مبتلا به تومور مغزی در بریتانیا شناسایی می‌شوند و هر سال بیش از پنج هزار مورد مرگ به این بیماری نسبت داده می‌شود.

کوستارلوس افزود: «هر کاری که بتوانیم برای بهبود این آمار انجام دهیم، یک دستاورد بزرگ خواهد بود.»

تیم سازنده BCI همچنین معتقد است که این دستگاه به دانشمندان کمک می‌کند تا بسیاری از بیماری‌های دیگر مانند سکته مغزی و صرع را بهتر مطالعه کنند، چرا که درک عمیق‌تری از نحوه انتقال سیگنال‌های الکتریکی توسط سلول‌های سالم در مقایسه با سلول‌های آسیب‌دیده فراهم می‌کند.

کارولینا آگویلار، یکی از بنیان‌گذاران این‌برین نورو‌الکترونیکس (Inbrain Neuroelectronics) است که شرکتی جهانی برای بهره‌برداری از گرافن در پژوهش‌ها و درمان‌های مغزی به شمار می‌رود.

او به گاردین گفت: «این یک نقطه عطف بالینی است که راه را برای پیشرفت در رمزگشایی سیگنال‌های عصبی و کاربرد آن به‌عنوان یک روش درمانی هموار می‌کند.»

سلول‌های مغز از طریق تبادل امواج الکتریکی با یک‌دیگر تعامل می‌کنند؛ فرایندی که پایه و اساس افکار، رفتارها و ادراک ما از جهان است. با این حال، نظارت دقیق بر نحوه ارتباط این سلول‌ها همواره چالشی بزرگ برای دانشمندان بوده است.

کوستارلوس گفت: «ما می‌توانیم برخی از سیگنال‌های الکتریکی منتشر شده از سلول‌های مغز را مطالعه کنیم، اما شناسایی سیگنال‌هایی با فرکانس بسیار پایین یا بسیار بالا در مغز زنده، بسیار دشوار است.»

این پژوهش‌گر افزود: «در حال حاضر فقط سیگنال‌های با فرکانس متوسط قابل نظارت هستند.»

به گفته او، نکته کلیدی این است که تراشه BCI می‌تواند طیف وسیعی از سیگنال‌های الکتریکی با فرکانس‌های بسیار بالا یا پایین را در مغز شناسایی کند.

دستگاه BCI چگونه کار می‌کند؟

برای استفاده از این دستگاه، بخشی از جمجمه بیمار برداشته می‌شود و تراشه بسیار نازکی که هزاران اتصال الکتریکی دارد، روی سطح مغز او قرار می‌گیرد.

سپس فرستنده‌ها، سیگنال‌های الکتریکی را برای تحریک سلول‌های مغزی ارسال می‌کنند و گیرنده‌های کوچک، پاسخ آن‌ها را می‌گیرند.

کوستارلوس گفت: «سلول‌های سرطانی بر خلاف سلول‌های عصبی سالم، به تحریکات الکتریکی ایجاد شده از سوی تراشه واکنش نشان نمی‌دهند.»

او افزود: «این ویژگی به تیم جراحی اجازه می‌دهد تا سلول‌های عصبی نزدیک به تومور را شناسایی کنند و این، موضوعی بسیار مهم است.»

به گفته این پژوهش‌گر، اگر تومور در بخش‌هایی از مغز باشد که با عملکردهایی مانند گفتار در ارتباط است، تیم باید با دقت بیشتری عمل کند.

کوستارلوس تاکید کرد که با راهنمایی سیگنال‌های تراشه گرافنی، آن‌ها می‌توانند سلول‌های بیمار را با دقت و اطمینان بیشتری بردارند.

قابلیت تراشه BCI در تشخیص سیگنال‌های با فرکانس بسیار بالا و بسیار پایین از سلول‌های مغزی از جهات دیگر نیز اهمیت دارد.

مشخص شده است که در سکته‌های مغزی و حملات صرع، سلول‌های ناحیه آسیب‌دیده مغز سیگنال‌هایی با فرکانس بسیار پایین ارسال می‌کنند.

این فناوری، امکان جدیدی برای بررسی تحولاتی فراهم می‌کند که بلافاصله پس از وقوع این حوادث رخ می‌دهند.

کوستارلوس گفت این فناوری که به خواص شگفت‌انگیز گرافن متکی است، نه‌ تنها به افزایش دقت جراحی‌های مغز کمک می‌کند، بلکه درک بنیادین و جدیدی نیز از چگونگی عملکرد و تعامل سلول‌های مغزی در شرایط بیماری ارائه می‌دهد.