دادگاه عالی ونزوئلا با وجود اعتراضات گسترده به معرفی نیکلاس مادورو بهعنوان رییسجمهوری، نتایج انتخابات مناقشهبرانگیز این کشور را تایید کرد. اپوزیسیون گفت دادگاه عالی، صلاحیت قانونی را برای دخالت در امور انتخاباتی ندارد و حکم آن «فاقد اعتبار» است.
کریسیلیا رودریگز، رییس دادگاه عالی گفت که این دادگاه، پس از بررسی اسناد ارائه شده از سوی مقامات انتخاباتی، تایید کرده است که مادورو در انتخابات پیروز شده. او افزود که این تصمیم دادگاه «قابل تجدیدنظرخواهی نیست».
انتخابات ریاستجمهوری ونزوئلا روز هفتم مرداد برگزار شد و شورای عالی انتخابات این کشور یک روز بعد اعلام کرد مادورو با ۵۱ درصد آرا برای سومین دوره به عنوان رییسجمهوری انتخاب شده است.
در اعتراض به نتایج انتخابات که مخالفان آن را حاصل تقلب خواندند، تظاهراتی گسترده در شهرهای مختلف ونزوئلا شکل گرفت که با سرکوب خشن از سوی دولت مادورو مواجه شد.
علاوه بر دهها کشته و مجروح در اعتراضات، دولت دست به دستگیری گسترده چهرههای مخالف و معترضان زد.
رویترز در گزارشی نوشت دولت مادورو شروع به پروندهسازی برای رهبران مخالف اپوزیسیون به دلیل «تحریک ارتش به ارتکاب جرم»، تصویب قانونی برای محدود کردن فعالیت سازمانهای غیردولتی (انجیاوها) و وادار کردن کارمندان دولتی به استعفای اجباری به دلیل حمایت از مخالفان کرد.
از زمان اعلام نتایج انتخابات از سوی شورای عالی انتخابات ونزوئلا، تاکنون و با وجود درخواستهای فراوان، هنوز آمار کامل و جزییات آرا منتشر نشده است.
اپوزیسیون نتایج ۸۳ درصد از آرایی که گفته است به صورت آنلاین از ماشینهای رایگیری به دست آمده، منتشر کرده که ۶۷ درصد آرا به نفع نامزدشان، ادموندو گونزالس است.
اپوزیسیون همچنین تاکید دارد دادگاه عالی طبق قانون اساسی حق انجام وظایف انتخاباتی را ندارد و «حکم آن بیاعتبار است».
گونزالس پس از صدور حکم دادگاه، در رسانههای اجتماعی نوشت: «حاکمیت از آنِ مردم و غیرقابل انتقال است. نهادهای دولتی از حاکمیت مردمی سرچشمه میگیرند و تابع آن هستند.»
رییس دادگاه عالی اعلام کرد نسخهای از حکم صادر شده به دادستان کل ارسال میشود تا در تحقیقات جنایی مربوط به اعتراضات شکل گرفته پس از انتشار نتایج «احتمالا جعلی» انتخابات آنلاین، استفاده شود.
کریسیلیا رودریگز همچنین گفت که شورای عالی انتخابات باید نتایج نهایی را منتشر کند اما توضیحات بیشتری در این مورد ارائه نداد.
گونزالس و ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان، به اتهامات مختلفی از جمله تحریک نظامیان به ارتکاب جرایم، تحت نظر قرار دارند.
بسیاری از کشورهای غربی خواستار شفافیت کامل در انتشار نتایج انتخابات ونزوئلا شدهاند اما روسیه، چین و چند کشور دیگر پیروزی مادورو را تبریک گفتهاند و به رسمیت شناختهاند.
منابعی به رویترز گفتند آمریکا فهرستی از ۶۰ مقام دولتی و اعضای خانوادهشان را به دلیل وقایع پس از انتخابات، برای تحریم آماده کرده است.
تلاشهای بینالمللی برای رسیدن به راهحل مشترک، به دلیل عدم پذیرش از سوی یک یا هر دو طرف درگیر، تاکنون بینتیجه مانده است.
تایید مادورو از سوی دادگاه عالی، او را که از سال ۲۰۱۳ رییسجمهوری ونزوئلا بوده، برای یک دوره شش ساله دیگر در قدرت نگه میدارد.
دوره جدید حکمرانی او از ژانویه ۲۰۲۵ (دی امسال) آغاز میشود.
مادورو که پیش از رسیدن به ریاستجمهوری از مقامات ارشد حزب حاکم بود، از دادگاه عالی خواسته بود نتایج انتخابات را تایید کند.
مخالفان میگویند هر چند دادگاه عالی طبق قانون اساسی مستقل است اما عملا تحت کنترل حزب حاکم عمل میکند.
طبق گزارش سازمان ملل، دستکم ۲۳ نفر در اعتراضات ضد دولتی پس از انتخابات ونزوئلا کشته و حدود دو هزار و ۴۰۰ نفر دستگیر شدهاند.
مادورو، معترضان را «افراطی و فاشیست» میخواند.
هرچند ترامپ، رقیب انتخاباتی هریس، سخنرانی او را بیاهمیت جلوه داد اما این «بزرگترین سخنرانی زندگی هریس» توجهات بسیاری را به خود جلب کرد.
با وجود برجستگی جایگاه هریس به عنوان معاون رییسجمهور، او چهار سال را در سایه بایدن گذرانده است و برخی از آمریکاییها از تاریخچه شخصی و دیدگاه سیاسی او برای کشور بیاطلاع بودند و این سخنرانی پرمخاطب به او فرصت داد دیدگاههای سیاسی خود را با آمریکاییها به اشتراک بگذارد.
معاون رییسجمهور آمریکا که در جریان این سخنرانی، نامزدی خود برای انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از طرف حزب دموکرات را به طور رسمی پذیرفت، صحبتهایش را با دفاع از عملکرد جو بایدن آغاز کرد و با «الهامبخش خواندن» شخصیت رئیسجمهور ایالات متحده، گفت «تاریخ نشان خواهد داد فعالیتهای او فوقالعاده است»
هریس سپس به داستان زندگی خود پرداخت و ضمن اشاره به جدایی والدینش گفت مادرش به فرزندانش یاد داد به جای شکایت از بیعدالتی، کاری انجام دهند.
او سپس با گفتن این که همه حق دارند از امنیت، کرامت و عدالت برخوردار باشند و صدمه به هر یک نفر، صدمه به همه است، گفت «این انتخابات نه تنها مهمترین انتخابات زندگی ماست، بلکه یکی از مهمترین انتخابات در طول حیات ملت ماست.»
هریس گفت او جذب اندیشههایی شده که از جنبش حقوق مدنی در آمریکا نشات گرفته بودند، و از بزرگان حقوق مدنی مانند تورگود مارشال، که اولین قاضی سیاهپوست دیوان عالی ایالات متحده بود، بسیار آموخته است.
هریس سپس با گفتن اینکه این اننتخابات فرصتی گذرا برای ترسیم راهی رو به جلو است، گفت: «همیشه میتوانید اعتماد کنید که کشور برای من از حزب مهمتر است و اصول اساسی آمریکا را، از جمله حاکیمیت قانون، انتخابات عادلانه و انتقال صلحآمیز قدرت را مقدس نگاه خواهم داشت.»
هریس سپس سراغ ترامپ رفت تا بگوید چرا نباید به او رای داد. او گفت: «ترامپ مردی غیرجدی است اما بازگرداندن او به کاخ سفید مسالهای بسیار جدی است. کسی که پس از شکست در انتخابات قبلی، جماعتی مسلح را به کنگره فرستاد.»
به گفته هریس، ترامپ به صورت آشکار برای زندانی کردن روزنامهنگاران، مخالفان سیاسی و هرکسی که دشمن میپندارد تلاش میکند و میخواهد کشور را به عقب برگرداند: «اما در آمریکا ما به عقب باز نخواهیم گشت و نمیگذاریم ترامپ که فقط به فکر دوستان میلیاردرش است، وزارت آموزش و پرورش را حذف کند.»
او در ادامه با گفتن اینکه ترامپ اعضای دیوان عالی آمریکا را دستچین کرد تا به حقوق باروری لطمه بزند و حالا میگوید به این کار افتخار میکند، تاکید کرد «کار ترامپ تمام نشده، او و همکارانش به دنبال پایان حق خودخواسته بارداری در کل کشور هستند.»
هریس با اشاره به اینکه طبقه متوسط قوی آمریکا را قوی خواهد کرد، گفت «کارگران و شرکتها و کسبوکارهای کوچک را متحد خواهم کرد و شغل ایجاد میکنم و مالیات طبقه متوسط را کاهش خواهیم داد که به نفع صد میلیون آمریکایی است و به کمبود مسکن پایان خواهم داد.»
هریس در یکی از بخشهای بزرگ اقتصادی سخنرانی خود گفت سالهاست که مسکن یک مسئله حاشیهای در سیاست ملی بوده است، اما با افزایش اجارهها و عدم دسترسی به مالکیت خانه پس از پاندمی کووید، به موضوعی مهم تبدیل شده است.
هریس خواستار ساخت ۳ میلیون خانه جدید و همچنین یک کمک مالی ۲۵ هزار دلاری برای کسانی شده است که برای نخستین خانه میخرند.
هریس در ادامه صحبتهایش به مسائل مرتبط با سیاست خارجی هم پرداخت و با اشاره به اینکه اطمینان حاصل میکند آمریکا نیروی نظامی پرقدرتی داشته باشد، گفت کنار اوکراین و متحدان آمریکا در ناتو خواهد ایستاد: «در نبرد ماندگار بین دموکراسی و استبداد، من میدانم کجا ایستادهام و میدانم که ایالات متحده باید کجا باشد.»
نامزد حزب دموکرات برای انتخابات ریاستجمهوری آمریکا با تاکید بر اینکه اکنون زمان آن است که توافقی برای آتشبس به نتیجه برسد، گفت: «بگذارید روشن کنم، من همیشه از حق اسرائیل برای دفاع از خود حمایت خواهم کرد و همیشه اطمینان خواهم داد که اسرائیل توانایی دفاع از خود را دارد.»
هریس با اشاره به اینکه فلسطینیان حق کرامت و تعیین سرنوشت خود را دارند، ادامه داد: «آنچه در ۱۰ ماه گذشته در غزه رخ داده وحشتناک است. این تعداد زیاد جانهای بیگناه که از دست رفتهاند، مردم گرسنه و ناامیدی که بارها و بارها برای نجات جانشان فرار کردهاند. میزان رنجی که مردم آنجا دیدهاند، دلخراش است.»
هریس همچنین تاکید کرد با دیکتاتورهایی مثل کیم جونگ اون، که طرفدار ترامپ هستند، مهربان نخواهد بود: «دیکتاتورهایی میدانند ترامپ را میشود با چاپلوسی مدیریت کرد.»
اما در شب پایانی گردهمایی ملی حزب دموکرات، شماری دیگر از چهرههای این حزب هم همچون سناتور الیزابت وارن، گرتچن ویتمر، فرماندار میشیگان؛ روی کوپر، فرماندار کارولینای شمالی؛ ال شارپتون، رهبر حقوق مدنی و رندی وینگارتن، رییس فدراسیون معلمان آمریکا پیش از سخنرانی هریس، صحبت کردند.
الیزابت وارن، سناتور اهل ایالت ماساچوست در صحبتهایش با گفتن اینکه کامالا هریس میفهمد که باید زندگی را برای طبقه کارگر مقرونبهصرفه کرد، گفت: «او علیه شرکتهای بزرگ که به خانوادههای آمریکایی فشار میآورند مبارزه خواهد کرد. مساله این انتخابات خانواده و آینده شماست و این اولویت کامالا هریس خواهد بود.»
شارپتون در صحبتهایش بر ماهیت تاریخی نامزدی هریس تاکید کرد و یادآور شد که ۵۲ سال پیش، او مدیر کارزار جوانان برای نماینده سابق خانم شرلی چیزهلم در انتخابات اولیه دموکراتها برای ریاستجمهوری در سال ۱۹۷۲ بود. او گفت چیزهلم در سال ۲۰۰۵ درگذشت، اما «میدانم او امشب ما را تماشا میکند، در حالی که یک زن سیاهپوست برای پذیرش نامزدی رییسجمهوری ایالات متحده آمریکا به پا میخیزد.»
شارپتون همچنین اعضای تبرئه شدهی پروندهی موسوم به سنترال پارک را به حضار معرفی کرد. آنها در نیویورک در سال ۱۹۸۹ به نادرستی به تجاوز محکوم شدند. ترامپ در آن زمان یک تبلیغ تمام صفحهای در یک روزنامه برای درخواست اعدام آن پنج نفر منتشر کرد، اما با وجود تبرئه این افراد، تا امروز از عذرخواهی از این افراد خودداری کرده است.
راجا کریشنامورتی، عضو مجلس نمایندگان آمریکا، درگردهمایی ملی حزب دموکرات گفت چین میداند «تنها راه شکست دادن آمریکا این است که ما خودمان خودمان را شکست دهیم،» و افزود: «آنان میخواهند ترامپ را بر سر میز مذاکره ببینند زیرا او جنگهای بیپایان تجاری را آغاز خواهد کرد که قیمتها را برای آمریکاییها افزایش خواهد داد.»
دب هالند، وزیر کشور آمریکا با اشاره به مسئولیت عمومی برای حفاظت از سیاره زمین گفت: «این درسی است که دونالد ترامپ هرگز یاد نگرفته است. به رییسجمهوری نیاز داریم که بتواند جهان را در مبارزه با تغییرات اقلیمی رهبری کند و آن کاملا هریس است.»
مارک کلی، فضانورد و سناتور ایالت آریزونا در گردهمایی ملی حزب دموکرات گفت: «پوتین میخواهد ببیند آیا ما هنوز قوی هستیم یا نه. ایران و کره شمالی به دقت توجه میکنند و در این حین ترامپ از پوتین دعوت کرد هر کاری دلش میخواهد بکند.»
آدام کینزینگر، یک جمهوریخواه از ایلینوی که حزب خود را برای مخالفت با ترامپ کنار گذاشته با اشاره به اینکه ترامپ مردی ضعیف است که وانمود میکند قوی است،گفت: «حزب جمهوریخواه دیگر محافظهکار نیست بلکه وفاداری خود را از اصولی که به آن هدف میبخشید، به سمت مردی که تنها هدفش خودش است، تغییر داده است.»
اگر همان رقم ۶۰۰ هزار نفر را که به عدد سرشماری سال ۲۰۲۰ آمریکا نزدیکتر است در نظر بگیریم، باز هم رای ایرانیان در شش ایالت چرخشی در انتخابات پیش روی ریاستجمهوری میتوانند تاثیرگذار باشد. با توجه به تقدم نظام الکترال کالج بر تعداد آرای عمومی در کل کشور، در انتخابات ۲۰۲۰ در نهایت جو بایدن با حدود ۴۰ هزار رای بیشتر در ایالات چرخشی پیروز شد.
اما اولویتهای ایرانی-آمریکاییها هنگام رای دادن چیست؟ چه جمهوریخواه، چه دمکرات و چه مستقل، مشخص و الزاما قطعی نیست که اولویت اول ایرانیان سیاست خارجی آمریکا در برابر جمهوری اسلامی باشد. شهروندان آمریکایی معمولا به مسائل اقتصادی مثل هزینه انرژی، تورم، وضعیت بازار سهام و مسائل اجتماعی مثل امنیت و تامین اجتماعی اولویت میدهند.
میتوان فرض کرد که سیاست خارجی نامزدهای انتخابات در برابر جمهوری اسلامی در میان سه اولویت اول ایرانی-آمریکاییهای نسل اول قرار داشته باشد، که فرض دور از ذهنی نیست. در این صورت، سیاست دولت آمریکا نسبت به ایران نقشی تعیینکننده پیدا میکند. در این حالت، آنها باید سیاست نامزدها را در برابر موضعی که نسبت به جمهوری اسلامی دارند قرار دهند و یک طرف را برگزینند.
در این یادداشت، سیاست و دستاورد دونالد ترامپ در برابر تیم جو بایدن- هریس مورد بررسی قرار میگیرد که میتواند نشاندهنده این باشد که چطور بر سرنوشت ایرانیان آمریکا تاثیر میگذارد. به علت آن که هریس معاون دولت بایدن بوده، همان سیاست دولت بایدن را به او هم میتوان نسبت داد، مگر آنکه خلافش را گفته باشد یا در چند ماه مانده به انتخابات پیش رو در ماه میلادی نوامبر اینطور بگوید.
ترامپ و فشار حداکثری
سیاست ترامپ در برابر جمهوری اسلامی «فشار حداکثری» نام داشت و شش محور در آن مورد عمل قرار گرفت.
۱. خروج از برجام که به نظر ترامپ معامله بدی بود، نه برنامه هستهای جمهوری اسلامی را متوقف میساخت و نه سودی برای آمریکا داشت. بهرغم برداشتن پنج گام از سوی جمهوری اسلامی در دوره پس از خروج ترامپ از برجام، تا پایان دولت او میزان غنیسازی برنامه اتمی ایران در حد پنج درصد بود. همچنین، گازدهی در فردو و توقف فروش ذخایر اورانیوم غنیشده و ذخایر آب سنگین گامهایی جدی در جهت نظامیسازی برنامهی هستهای نبودند؛
۲. اعمال تحریمهای بانکی و نفتی تا حد فلج کردن اقتصاد ایران. در دوران ترامپ، فروش نفت ایران تا حد ۳۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت و نرخ دلار در ایران حدودا ۱۰ برابر افزایش یافت.
۳. پرهیز از پرداختن پول در ازای آزادی گروگانهای آمریکایی و ایرانی-آمریکایی.
۴. ایجاد ساز و کاری برای بازدارندگی جمهوری اسلامی از حمله به سفارتخانهها و تاسیسات آمریکا در منطقه با حذف قاسم سلیمانی و تهدیدهای نظامی. پس از حذف سلیمانی و همراهانش، حملات موشکی نیروهای نیابتی حکومت ایران به پایگاههای آمریکا در عراق و حملات نمایشی به پایگاه عینالاسد به حداقل رسید، زیرا مقامهای آمریکایی بلافاصله به این حملات پاسخ میدادند. از سویی، نمایش قایقهای تندروی جمهوری اسلامی در خلیج فارس و دریای عمان در حوالی ناوهای آمریکایی بعد از اخطار ترامپ مبنی بر حمله به آنها برای دورهای نسبتا طولانی متوقف شد. همچنین، ربودن کشتیهای نفتکش نیز در سال آخر دولت ترامپ متوقف شد؛
۵. افشاسازی در مواردی از جمله ساقط شدن هواپیمای اوکراینی از سوی سپاه پاسداران، که تا سه روز بوقهای تبلیغاتی، مقامها و مشاطهگران آنها در آمریکا در موردش دروغ میگفتند. نهادهای اطلاعاتی آمریکا نقشی تعیینکننده در افشای چنین تبلیغات و دروغهایی داشتند.
۶. منع ورود مسلمانان از کشورهای «صادرکننده تروریسم» که ایران نیز در فهرست آنها گنجانده شد. بهرغم ارجاع موضوع به دیوان عالی از سوی دمکراتها، در نهایت دیوان این منع را در مورد ایران و چند کشور دیگر تایید کرد.
بایدن-هریس؛ خشنودسازی برای سر عقل آوردن
سیاست آمریکا در دوره بایدن-هریس و دستاوردهای آن، که این دولت نامی بر آن ننهاده، اما بهترین عنوان برای آن میتواند «خشنودسازی برای بر سر عقل آوردن» باشد، شامل محورهای کاملا متفاوتی با راهبرد ترامپ بوده است.
۱. تلاش بیوقفه به مدت دو سال با هدف بازگشت به برجام، که البته قانون اقدام راهبردی مجلس در ایران مانع از آن شد. به موازات این تلاشها، در سوی دیگر، غنیسازی در برنامه اتمی جمهوری اسلامی نخست به ۲۰ درصد در ژانویه ۲۰۲۱ و سپس به ۶۰ درصد در آوریل ۲۰۲۱ رسید. علاوه بر آن، از زمان اجرای قانون مجلس، همکاری جمهوری اسلامی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی کاهش یافت و در مرحله بعد قصد تولید اورانیوم فلزی با غنای ۲۰ درصدی در ژوئیه ۲۰۲۱ اعلام شد؛
۲. خودداری از اعمال تحریمهای نفتی، تا حدی که فروش نفت ایران در ماههای پایانی دولت بایدن به دو میلیون بشکه در روز رسید. به علاوه، برای معاملات بانکی دولت جمهوری اسلامی در برخی محدودهها با پولهای بلوکهای که آزاد شد، تمهیداتی در نظر گرفته شد. دولت بایدن پول بلوکهشدهای برای جمهوری اسلامی باقی نگذاشت؛
۳. پرداخت شش میلیارد دلار پول بلوکهشده در کره جنوبی برای آزادی پنج گروگان آمریکایی و ایرانی-آمریکایی؛
۴. استخدام افراد نزدیک به لابی جمهوری اسلامی در وزارتخانههای دفاع و خارجه آمریکا که در نهایت به تعلیق نماینده ویژه دولت آمریکا در امور ایران- به دلایلی که هنوز دقیقا اعلام نشده- منجر شد. آنچه در این زمینه میدانیم، انتشار اسناد محرمانه وزارت خارجه در روزنامه تهرانتایمز است. این روزنامه ابزار تبلیغاتی حکومت ایران به زبان انگلیسی است که تحت مالکیت سازمان تبلیغات اسلامی اداره میشود؛
۵. افزایش حملات نیروهای سپاه قدس به تاسیسات نظامی آمریکا در منطقه: بنا به گزارش رسانههای آمریکا و اذعان مقامهای دولت، این حملات از زمان روی کار آمدن بایدن بیوقفه ادامه داشته است؛
۶. تحریم افراد درجه دو و سه در نهادهای قضایی و نظامی، تحت عنوان «تحریمهای هوشمند»، که در اعمال فشار به جمهوری اسلامی یا بازداشتن آن از نقض حقوق بشر و گسترشطلبی کاملا بیحاصل بودهاند. در یک دوره، دولت بایدن در مسیر برداشتن سپاه پاسداران از فهرست سازمانهای تروریستی دولت آمریکا قدم برداشت، اما با موانع جدی حقوقی و سیاسی مواجه شد.
در دور دوم ریاستجمهوری ترامپ و در دولت معاون اولی هریس، تفاوت چندانی از آنچه که اشاره شد مشاهده نمیشود، چون هیچیک از دو کارزار این نامزدها سخنی درمورد تغییر سیاست خارجی آمریکا در منطقه و نسبت به جمهوری اسلامی مطرح نکردهاند.
هریس و مشاورانش اصولا از سخن گفتن با رسانهها و برگزاری کنفرانس مطبوعاتی پرهیز میکنند، زیرا موفقیت بایدن را در سال ۲۰۲۰ بدون بیان سیاستها و صرفا با حمله به ترامپ و شیطانسازی از او دیدهاند.
ایرانی-آمریکاییها تنها با مراجعه و بررسی محورهای کارنامه دولتهای ترامپ و بایدن-هریس میتوانند تصویری جامع از دو سیاست فشار حداکثری و سیاست خشنود سازی پیدا کنند، چرا که راهبرد کارزار هریس فعلا سکوت در این زمینه است.